Bolek i Lolek wiecznie żywi

Bolek i Lolek wiecznie żywi

50. urodziny Bolka i Lolka będą okazją do jubileuszowego wydania "Nowych przygód Bolka i Lolka” (mat. prasowe)
Dla jednych są wspomnieniem beztroskiego dzieciństwa, dla innych dowodem na to, że miniony ustrój wtrącał się do wszystkiego. Bolek i Lolek byli wykorzystywani do politycznych rozgrywek, ale się uratowali i nadal są żywi i szczęśliwi.

Śmiało można napisać, że nie ma w Polsce człowieka, który nie wiedziałby, kim są Bolek i Lolek. No, może gdzieś znalazłby się jakiś jeden czy drugi pustelnik, który nigdy nie widział dwóch braci – bohaterów kreskówki. Na ekranach serial pojawił się w 1963 r. i kolejne jego odcinki (łącznie ponad 180) powstawały przez ponad 20 lat. Kiedy zaś produkcji zaniechano, pojawiały się w kinach filmy montażowe sklejone z fragmentów dawnych serialowych odcinków podporządkowanych przygodowym fabułom. Pojawiały się też wersje pisane Bolka i Lolka czy komiksowe, a w Bielsku-Białej stoi nawet ich pomnik. Jeśli są więc gdzieś tacy pustelnicy, którzy nie znają Bolka i Lolka, to stanowią margines marginesu. No, a całkiem niedawno do księgarń trafiła wielka księga złożona z opowiadań opisujących ich „zupełnie nowe przygody”. Napisała ją Karolina Macios.

Szczęśliwe dzieciństwo

Z Bolkiem i Lolkiem jest bowiem tak, jak z agentem 007 Jamesem Bondem – czas płynie, a oni się nie starzeją, świat się zmienia, a oni razem z nim, służąc historyjkami opowiadającymi ich przygody coraz to innym celom. Bo przez lata Bolek i Lolek stali się czymś w rodzaju kulturalnej franczyzy, podobnie jak – żeby pozostać w kręgu naszej popkultury – Pan Samochodzik. Kiedy twórcy serialu ruszali z jego produkcją, nie mieli ukrytych celów. Chcieli zabawić młodych widzów przygodowymi opowiastkami o parze psotnych chłopców, którzy byli zamknięci na terenie domu i podwórka, czyli odwoływali się do powszechnego w latach 60. doświadczenia dzieci żyjących w biednym świecie. Mieli siebie nawzajem i nawzajem stymulowali swoje działania, z których wynikały raczej typowe, ale lekko i z humorem pokazywane podwórkowe perypetie. Jeden był bardziej żywiołowy, drugi – refleksyjny.

Jeden wysoki, drugi – młodszy – bardziej „pękaty”. Takich par opartych na kontrastach charakterów i sylwetek światowa kultura popularna stworzyła sporo (Flip i Flap, Pat i Pataszon i inni), bo był to fabularny pomysł bardzo nośny i sprawdzający się w każdej scenerii. Ale takie historyjki oparte tylko na kontraście dwóch postaci szybko zużywają swój potencjał – potrzebna im jest relacja z otoczeniem, wystawianie się bohaterów na nowe próby. Bolek i Lolek najpierw dość nieśmiało i w sposób znany z podwórek tworzą zabawy, posługując się wyobraźnią – a to w rycerzy, a to w kowboi, a to w poszukiwaczy skarbów. Wkrótce, czyli w następnym sezonie serialu, wyruszają na wakacje, co stwarza scenarzystom nowe możliwości. Jest ciekawiej, przygody są – o ile dobrze pamiętam – bardziej dynamiczne, ale rzeczywistość wokół ich widzów się zmienia. To już koniec lat 60. Kontrkultura rozbudza zainteresowanie światem, od którego wszyscy oni są odgrodzeni żelazną kurtyną. Co im pozostaje? Wyobraźnia.

Marzenia i polityczne obowiązki

Pojawia się więc seria odcinków zatytułowana „Bolek i Lolek wyruszają w świat”, chyba najciekawsza ze wszystkich. W każdym chłopcy kręcą globusem, na chybił trafił wskazują palcem jakiś punkt na nim i natychmiast się tam przenoszą. Siła wyobraźni! W ten sposób trafiają do Egiptu, i na biegun, do Indii i kilkunastu innych miejsc. Wyobraźnia to potęga. W trakcie tych wyimaginowanych podróży przeżywają mnóstwo przygód, widzą, jak różnorodny i ciekawy jest świat. A wraz z nimi ich młodzi widzowie. I to jest chyba szczytowy moment powodzenia filmików z Bolkiem i Lolkiem, bo wtedy też trwa okres rozwoju polskiej telewizji. Potem następuje seria przenosząca ich do światów różnych baśni. Też ciekawa. Ale kiedy pierwszym sekretarzem partii został Edward Gierek, tutejsi „macherzy od losu” wiedzieli już, jaką siłą jest telewizja i jakie korzyści mogą płynąć dla władzy z przebiegłego sterowania nią.

Nie widzieli żadnej korzyści dla siebie w swobodnym rozbudzaniu wyobraźni młodego pokolenia, bo po ogólnoświatowej rewolcie 1968 r. wszyscy sobie uświadomili, że nieokiełznana wyobraźnia młodych ludzi może być zarzewiem buntu. Nad tą wyobraźnią należało zapanować. Nie wiadomo, jakie były kulisy zmian zachodzących w serialu o Bolku i Lolku, ale skoro pierwszy sekretarz był ostentacyjnie związany z górniczą bracią, młodzi bohaterowie pojawiają się wśród górników, co pachniało propagandą. Nieco później – kiedy Zachód ogłosił bojkot igrzysk olimpijskich w Moskwie (zabrakło kilkudziesięciu reprezentacji) – ukazała się seria „Olimpiada Bolka i Lolka”. Niby dobry pomysł – pokazać olimpiadę jako fajną imprezę – ale jednocześnie ukryty był za tym zapewne taki cel, by pokazując urok imprezy, odwrócić uwagę najmłodszych od napięć politycznych, jakie się wiązały akurat z tymi igrzyskami i następnymi w Los Angeles w 1984 r., które z kolei bojkotowa Wschód w odwecie za to, co się stało cztery lata wcześniej. I tak to Bolek i Lolek byli manipulowani. Trudno oczywiście dociec, czy i na ile polityczno-propagandowe sterowanie serialem zniechęcało młodych widzów, bo trudno sobie wyobrażać, że dzieci mogły mieć tego świadomość. Ale już rodzice tych dzieci pewnie tak. No i musiały te manipulacje mieć wpływ na twórców serialu, musiały ich zniechęcać do pracy i wyraźnie widać, jak z przygód Bolka i Lolka uchodzi powietrze, stawały się coraz nudniejsze, coraz bardziej stereotypowe i byle jakie. I tak się to skończyło – nie hukiem, ale ideologicznym zamęczeniem.

Życie po życiu

Jednak Bolek i Lolek pozostali w pamięci zbiorowej oraz indywidualnej, bo przecież serial popularny przez ponad 20 lat musiał wywrzeć wielki wpływ na ludzi (a ci, którzy byli dziećmi, gdy pojawił się w telewizji po raz pierwszy, pod koniec ukazywania się serialu mieli już własne dzieci). Dlatego też, choć adresowany do dzieci, był śledzony przez dorosłych, bo w tamtych dekadach telewizja integrowała ludzi/ rodziny, nie antagonizowała, oglądało się ją na ogół w grupie, nie w samotności jak teraz, w czasach smartfonów i Netflixa. Jego oddziaływanie było więc o wiele mocniejszeniż któregokolwiek z dzisiejszych seriali.

Dzisiaj Bolek i Lolek są nadal silnym brandem, który co jakiś czas ktoś stara się wykorzystywać. Niekiedy cynicznie i tylko komercyjnie, a kiedy indziej szlachetnie i edukacyjnie. To drugie dotyczy opowiadań Karoliny Macios. Są atrakcyjne i ze zrozumiałych powodów lekko odbiegają od zasad rządzących oryginałem: głównie dlatego, że bohaterowie teraz gadają bez ograniczeń, a warto sobie przypomnieć, że w wersji krótkich filmów animowanych nie mówili, jakbyśmy wtedy żyli nadal w epoce kina niemego. To gadulstwo przestaje ich wyróżniać w świecie opowieści dla dzieci, ale ułatwia autorce lokowanie edukacyjnego przekazu o tym, że trzeba się opiekować zwierzętami, być dobrym, zdrowo się odżywiać, psa wyprowadzać w kagańcu itd., itd. Więc Bolek i Lolek są niby tacy, jak byli, ale inni. Nowocześniejsi, bardziej poprawnościowi, żyją w pełnej i zgodnej rodzinie (w serialu ojciec się raczej nie pojawiał), mają wyemancypowaną koleżankę (teraz to Zuza). Ale jak to zwykle w takich przypadkach, najważniejsze, że w wersji literackiej też nieźle bawią i już wiadomo, że budzą zainteresowanie u dzisiejszych młodszych nastolatków.

Okładka tygodnika WPROST: 3/2019
Więcej możesz przeczytać w 3/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2019 (1869)

  • Mit taniego państwa 13 sty 2019, 20:00 Jeśli ktoś chce oszczędzać na państwie – wolna droga. Tylko bardzo uprzejmie proszę, żeby nie oszczędzał (szkodliwie) na moim. Pracownicy ministerstwa wyjechali na naradę do dobrego hotelu pod Warszawą. „Co za rozrzutność” –... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 13 sty 2019, 20:00 PARTIE SZYKUJĄ SIĘ DO EUROWYBORÓW, co na razie sprowadza się do układania list kandydatów na europosłów. Z naszych informacji wynika, że były prezydent Bronisław Komorowski będzie kandydował do europarlamentu z Poznania i to już jest... 6
  • Obraz tygodnia 13 sty 2019, 20:00 1,5 mld lat świetlnych dzieli nas od źródła sygnałów radiowych, które mogą być znakiem istnienia innej cywilizacji Wygrany Paweł Pawlikowski Przyzwyczaił nas do tego, że za „Zimną wojnę” zbiera nagrody jedna po drugiej – kilka... 9
  • Info radar 13 sty 2019, 20:00 Rosja się sypie Co czwarty Rosjanin nie ma toalety ani prysznica we własnym mieszkaniu. Co trzeci nie ma dostępu do ciepłej wody. Co piąty w ogóle nie ma bieżącej wody, a 22 mln Rosjan nie dysponuje centralnym ogrzewaniem. To najnowsze... 10
  • Twierdza Glapińskiego 13 sty 2019, 20:00 ODKĄD PIS PRZEJĄŁ WŁADZĘ, NIEWIELU BYŁO POLITYKÓW OBOZU RZĄDZĄCEGO, którzy otwarcie stawiali się prezesowi Jarosławowi Kaczyńskiemu. A jeśli już się odważyli, płacili za to wysoką cenę. Tak było z prezydentem Andrzejem Dudą,... 11
  • Klatkę omijam z daleka 13 sty 2019, 20:00 Rozmowa z Aleksandrą Popławską, aktorką, odtwórczynią roli Niny w filmie „Underdog”. 12
  • Czas zabijania 13 sty 2019, 20:00 Lewo IDZIE CZAS WIELKIEGO ZABIJANIA; STRZELAĆ BĘDĄ MYŚLIWI I MYŚLIWE, KAŻDE NIECO INACZEJ – jak twierdzi posłanka Pasławska, orędowniczka kobiecych polowań – ale każde masowo i celnie. I to nie tylko z przyjemnością i dla... 13
  • Czy kiełbasa może zabić 13 sty 2019, 20:00 Nikt nie wie, ile dodatków do żywności, oznaczonych różnego rodzaju „E”, spożywa w ciągu roku przeciętny Polak. Producenci uspokajają, że polska żywność jest bezpieczna. Naukowcy i dietetycy alarmują: spożywane w nadmiarze barwniki, konserwanty czy spulchniacze mogą prowadzić... 15
  • Wszystkie plagi PiS-owskie 13 sty 2019, 20:00 Pomysły na zmianę premiera, niewiara w wygraną, wewnętrzne wojny – to plagi, które spadły na PiS już na początku 2019 r. Roku, w którym zostanie ukształtowana scena polityczna na następne cztery lata. 20
  • Wdzięczenie się do emigrantów 13 sty 2019, 20:00 Przyznaję, że nigdy nie udało mi się pojąć sensu polskiej polityki wobec brexitu. Owszem, rozsądne było to, iż nasze państwo nie stanęło obok Francji, konsekwentnie starającej się upokorzyć Anglików w toku brexitowych pertraktacji.... 24
  • Falstart Nowackiej 13 sty 2019, 20:00 Nie było efektu wow, oburzenia prawicy ani wiwatów lewicy. Propozycje Barbary Nowackiej dotyczące rozdziału Kościoła od państwa mało obeszły opinię publiczną. 26
  • Wolność i dziewczyna 13 sty 2019, 20:00 Osiemnastoletnia Saudyjka Rahaf Mohammed al-Qunun oznajmiła, że nie wierzy w Boga. Ateizm jest w jej ojczyźnie surowo karany. W saudyjskim więzieniu od 2017 r. czeka na egzekucję Ahmad Al-Shamri skazany za próbę odejścia od islamu. Rahaf... 28
  • Dziki łączą ludzi 13 sty 2019, 20:00 Planem wystrzelania dzików w ramach walki z wirusem ASF władza uruchomiła to, co przez dziesięciolecia nie udawało się działaczom ekologicznym – zbiorową potrzebę ratowania zwierząt. Stał się jeszcze jeden cud – myśliwi mówią to samo, co ekolodzy. 31
  • Niech połączą nas zwierzęta 13 sty 2019, 20:00 W sprawie zwierząt apeluję do PiS: chociaż ten jeden raz nie bądźmy podzieleni! – mówi Andrzej Halicki, wiceszef klubu PO. 35
  • Łatwopalna Polska 13 sty 2019, 20:00 W latach 80. dochodziło do 20 tys. pożarów rocznie. Dziś jest ich średnio 150 tys. Do tego Polska ma jeden z najwyższych na świecie wskaźników śmiertelności w pożarach. 36
  • Sylwester na falach 13 sty 2019, 20:00 KS. MICHAŁ ZALEWSKI SJ Dobrze, że w Polsce mamy własne problemy. Pensje z czterema zerami dla młodych i zdolnych urzędniczek, kolejny pomysł na ekstradycję religii ze szkół, a na końcu masowe strzelanie do Bogu ducha winnych dzików.... 40
  • Mit bursztynowej potęgi 13 sty 2019, 20:00 W Polsce niemal nie wydobywamy bursztynu. Większość surowca pochodzi z importu, bardzo często nielegalnego. A rodzimi producenci to małe firmy, którym ciężko jest konkurować z zachodnimi gigantami. Zwłaszcza w dobie bursztynowego kryzysu. 42
  • Hossa Bessa 13 sty 2019, 20:00 Cena wolności Szykuje nam się najdroższy rozwód w historii. W zeszłym tygodniu Jeff Bezos, założyciel Amazona i najbogatszy człowiek na Ziemi, ogłosił, że po 25 latach małżeństwa rozstaje się ze swoją żoną MacKenzie Bezos. Do... 46
  • Homar na dobry humor 13 sty 2019, 20:00 Karnawał to czas szaleństw i zabaw. To dobry czas, żeby zaszaleć kulinarnie – zapomnieć o ciężkich świątecznych potrawach, spróbować czegoś nowego, wykwintnego, czego nie jemy na co dzień. Homar, ostrygi, kawior... Czemu nie? 47
  • Kto się boi Salviniego 13 sty 2019, 20:00 Blady strach padł na Europę. Ledwo Unia wybrnęła z brexitu, a już polscy nacjonaliści i włoscy faszyści knują, jak jej wbić nóż w plecy. Ze wsparciem Putina oczywiście. 48
  • Dekalog dla Polski 13 sty 2019, 20:00 Dziesięć tematów na dziesięć konferencji, w trakcie których dyskutuje się o sprawach najważniejszych dla Polski – to główne założenie programu Polonia Restituta. 53
  • Mitologia kontra nauka 13 sty 2019, 20:00 Uczeni w Indiach ostro pokłócili się o to, czy w starożytnych eposach można doszukiwać się dowodów istnienia zaawansowanej cywilizacji technicznej starożytnych Hindusów. Część z nich uważa, że przed tysiącami lat w Indiach stosowano in vitro i używano samolotów. 55
  • [(Matematyka), bąk]+ prawa kobiet 13 sty 2019, 20:00 Zofia Kowalewska – córka carskiego generała artylerii zainteresowała się matematyką, gdy miała 11 lat. I to tak głęboko, że w II połowie XIX w. była najwybitniejszą kobietą świata nauki. Przyćmiła ją dopiero kilka dekad później Maria Skłodowska-Curie. 58
  • Wrocław w miniaturze 13 sty 2019, 20:00 Imponujących rozmiarów makieta Wrocławia stała się częścią Centrum wiedzy o wodzie Hydropolis. Nowy eksponat to najbardziej zaawansowana technologicznie miniatura w Polsce. 62
  • Na koniu przez stulecia 13 sty 2019, 20:00 Konie towarzyszyły nam w codziennym życiu i walce przez wieki. Nasi sąsiedzi mawiali, że Polak rodzi się i umiera na koniu. 64
  • Dwa życia na jednym stole 13 sty 2019, 20:00 Zaburzenia rytmu serca to problem setek tysięcy Polaków. Zwykle można je leczyć zarówno farmakologicznie, jak i zabiegowo. Jak jednak leczyć kobiety w ciąży, które mają arytmię? Czy można u nich wykonać ablację? 66
  • Zawał serca: każda minuta ma znaczenie 13 sty 2019, 20:00 Ponad 80 tys. osób w Polsce co roku ma zawał serca. Co czwarty chory umiera, zanim trafi do szpitala. Jedną z przyczyn jest zbyt długie zwlekanie z wezwaniem pogotowia. 68
  • Z białaczką trzeba walczyć bez kompromisów 13 sty 2019, 20:00 U chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną czas odgrywa zasadniczą rolę – mówi prof. Sebastian Giebel, hematoonkolog. 70
  • Jedz zdrowiej, aby żyć dłużej i lepiej 13 sty 2019, 20:00 Odpowiednia dieta może zapobiec wielu chorobom rozwijającym się wraz z wiekiem. Recepta na długowieczność jest prosta – to dobre odżywianie i mądra suplementacja. 72
  • Ten fantastyczny świat 13 sty 2019, 20:00 „Ludzie mówią, że mam styl, ale ja w ogóle nie wiem, co to jest ten styl. Po prostu robię to, co czuję” – mówi Ryszard Horowitz, fotograf, który jak mało kto umie tak zaczarować obraz, że każdy widzi w nim coś innego. 74
  • Bolek i Lolek wiecznie żywi 13 sty 2019, 20:00 Dla jednych są wspomnieniem beztroskiego dzieciństwa, dla innych dowodem na to, że miniony ustrój wtrącał się do wszystkiego. Bolek i Lolek byli wykorzystywani do politycznych rozgrywek, ale się uratowali i nadal są żywi i szczęśliwi. 79
  • Matka, Polka, alkoholiczka 13 sty 2019, 20:00 Alkoholizm, szczególnie ten kobiecy, to choroba samotności, – mówi Kinga Dębska, reżyserka filmu „Zabawa zabawa”. 82
  • Wyśniony ukraiński sen 13 sty 2019, 20:00 Jest Ukrainką, mieszka we Francji i jest gwiazdą kina. Świat zachwycił się Olgą Kurylenko po tym, jak pojawiła się w 22. Bondzie. Od tego czasu pracuje z największymi. W naszych kinach „Władca Paryża”, w którym partneruje jej numer jeden kina francuskiego – Vincent Cassel. 87
  • Wydarzenie 13 sty 2019, 20:00 Wstęp do Lema Stanisław Lem zmarł w 2006 r., ale wciąż rośnie, choć nie jako pisarz, lecz myśliciel. Jego proza science fiction, która przyniosła mu sławę światową, nie pasuje do głupstw wypisywanych przez dzisiejszą fantastykę,... 90
  • Film 13 sty 2019, 20:00 Ból bezsilności Mój piękny syn” Felixa Van Groeningena jest zrealizowany z perspektywy ojca uzależnionego nastolatka. W „Powrocie Bena” Peter Hedges portretuje zaś matkę chłopaka próbującego wyrwać się z nałogu. Tytułowy Ben... 91
  • Muzyka/Gra 13 sty 2019, 20:00 Zabijanie to sztuka Hitman 2, Platforma: PC, XONE, PS4. Dystrybutor: Cenega Poprzednia część Hitmana była wielkim rozczarowaniem dla wszystkich fanów tego tytułu. Dlatego w kolejnej odsłonie wracamy do klasyki, czyli dostajemy całą grę... 92
  • Książka 13 sty 2019, 20:00 Karuzela wieku NIEZNANY U NAS DOTĄD WŁOSKI PISARZ MARCO ROSSARI WCHODZI DO KSIĘGARŃ Z MOCNYM PRZYTUPEM. Jego powieść robi wrażenie narracyjnym rozmachem, poczuciem humoru, ironią i odwagą, z jaką autor pisze. Widać, że jest pod wielkim... 93
  • Kulturalna trzynastka 13 sty 2019, 20:00 Krzysztof „Jankes” Jankowski PREZENTER RADIOWY I TV 94
  • Doktorat z perfum 13 sty 2019, 20:00 Tym felietonem chcę zwrócić uwagę wszystkich badaczy kultury i obyczajowości polskiej na potrzebę powstania doktoratu, czy choćby pracy magisterskiej, opowiadającej historię owej obyczajowości od strony historii perfum. Zapachy,... 95
  • 5 sposobów na zimową depresję 13 sty 2019, 20:00 Kiedyś początek roku kojarzył się ze słońcem i śnieżnym krajobrazem. Niestety ostatnio styczniowa aura coraz częściej przypomina listopadową pluchę, co wydłuża sezon na depresję. Istnieją jednak sposoby na walkę z zimowym przygnębieniem. 96
  • Zrób sobie… Salviniego 13 sty 2019, 20:00 Wicepremier Matteo Salvini trzasnął już sobie selfie z Władimirem na zaanektowanym Krymie. Teraz wpadł z ziemi włoskiej do Polski zaprosić do znajomych samego prezesa. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany