Z białaczką trzeba walczyć bez kompromisów

Z białaczką trzeba walczyć bez kompromisów

170 osób z przewlekłą białaczką i szpiczakiem mnogim może mieć przerwane leczenie w ramach chemioterapii niestandardowej (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
U chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną czas odgrywa zasadniczą rolę – mówi prof. Sebastian Giebel, hematoonkolog.

Jaką chorobą jest ostra białaczka limfoblastyczna?

Jest jedną z najbardziej agresywnych chorób: nieleczona prowadzi do śmierci w ciągu kilku-kilkunastu tygodni. To nowotwór, który wywodzi się z bardzo młodych komórek szpiku – limfoblastów. Powinny one przekształcić się w limfocyty, czyli komórki naszego układu odpornościowego. Pod wpływem zachodzących mutacji nowotworowych limfoblasty namnażają się, ale przestają dojrzewać. Z czasem wypełniają szpik, zaczyna więc brakować miejsca dla prawidłowych komórek, które normalnie są w nim produkowane. Brakuje krwinek białych, które są odpowiedzialne za odporność, krwinek czerwonych, dlatego rozwija się niedokrwistość, czyli anemia. Brakuje również płytek krwi, co powoduje większe ryzyko wystąpienia krwawień, także zagrażających życiu. Zwykle pierwszymi objawami choroby są: gorączka, silne osłabienie, krwawienia. Może się pojawić również powiększenie wątroby, śledziony, węzłów chłonnych. Czasem zajęty jest również ośrodkowy układ nerwowy, co przejawia się bólem głowy i zaburzeniami świadomości, a także śródpiersie, co skutkuje dusznością i kaszlem.

Słowo „ostra” oznacza gwałtowny przebieg choroby?

Tak, komórki nowotworowe namnażają się bardzo intensywnie. Od pierwszych objawów choroby do zgonu pacjenta mija nie więcej niż kilkanaście tygodni – oczywiście pod warunkiem, że nie włączymy odpowiedniego leczenia. Objawy choroby skłaniają do wykonania morfologii krwi. Wyniki zwykle są tak nieprawidłowe, że alarmują lekarza rodzinnego, który kieruje chorego w trybie nagłym do hematologa.

Chory powinien szybko trafić do szpitala?

Czasem dni decydują o przeżyciu.

Jak leczy się tę białaczkę u dorosłego?

Dużo zależy od podtypu choroby. Generalnie są dwa: z obecnością chromosomu Philadelphia – to nazwa zaburzenia genetycznego – i bez niego. Podstawą leczenia jest intensywna chemioterapia. Leczenie trwa około miesiąca, celem jest uzyskanie całkowitej remisji, czyli takiego stanu, w którym za pomocą tradycyjnych metod diagnostycznych – jakimi są morfologia krwi i badanie szpiku pod mikroskopem – nie jesteśmy w stanie wykryć komórek białaczkowych. Ten cel daje się osiągnąć u ok. 90 proc. chorych. Nie oznacza to wyleczenia, ponieważ komórki nowotworowe wciąż są, choć w znacznie mniejszej liczbie. Kontynuujemy więc chemioterapię: ten etap nazywamy konsolidacją leczenia. U większości chorych dążymy do wykonania przeszczepienia szpiku od dawcy, co daje realną szansę na wyleczenie. Jeśli chory ma białaczkę z obecnością chromosomu Philadelphia, oprócz chemioterapii stosujemy równolegle leki celowane, takie jak inhibitory kinazy tyrozynowej, które w sposób wybiórczy blokują szlaki sygnałowe wewnątrz komórek nowotworowych. Niestety, nie wszystkie leki najnowszej generacji z tej grupy są w Polsce refundowane.

A co z chorymi bez chromosomu Philadelphia?

U tych chorych stosujemy chemioterapię w wyższych dawkach, a u większości wykonujemy także przeszczepienie szpiku. Pozwala to na wyleczenie ok. 50 proc. chorych. U pozostałych stwierdza się albo pierwotną oporność, czyli choroba od początku nie reaguje na leczenie, albo nawrót mimo początkowej remisji. Niestety, wtedy białaczka staje się dużo mniej wrażliwa na chemioterapię i trudniej sobie z nią poradzić. Niedawno dla tych chorych pojawiły się jednak trzy nowe możliwości leczenia. Pierwszą z nich jest inotuzumab ozogamicin. To przeciwciało, czyli rodzaj białka rozpoznającego w sposób wybiórczy określone antygeny na komórkach białaczkowych. Jest ono sprzężone z cząsteczką trucizny – kalichemicyną. Przeciwciało rozpoznaje komórkę białaczkową i dostarcza cząsteczkę, która ma zabić komórkę nowotworową. Lek jest zarejestrowany dla chorych z oporną i nawrotową postacią ostrej białaczki limfoblastycznej. Pozwala na uzyskanie remisji u około połowy chorych. Konieczne jest jednak uzupełnienie leczenia o kolejną próbę przeszczepienia szpiku.

Druga opcja dla chorych z oporną i nawrotową ostrą białaczką to lek z zakresu immunoterapii: blinatumomab. To przeciwciało bispecyficzne, którego jedno „ramię” rozpoznaje antygen na komórce białaczkowej, a drugie – antygen na limfocytach T, czyli na komórkach układu odpornościowego. Ten lek angażuje nasz własny układ odpornościowy w walkę z komórkami nowotworowymi. Doprowadza do zbliżenia komórki odpornościowej z komórką, która ma zostać zniszczona. Pokazuje układowi odpornościowemu, z czym ma walczyć. Ta terapia również jest zarejestrowana w leczeniu pacjentów z opornymi, nawrotowymi postaciami ostrej białaczki limfoblastycznej. Niestety w Polsce nie jest refundowana. Szkoda, gdyż są też dowody na to, że warto ją stosować, również gdy pacjent jest w całkowitej remisji, ale wykrywa się u niego chorobę resztkową.

Jeśli u pacjenta z chorobą resztkową nie zastosuje się leczenia, to białaczka powróci?

Nieuchronnie. Dzięki leczeniu chorobę resztkową można wyeliminować i ewentualnie pomyśleć później o przeszczepieniu szpiku. Trzecią formą terapii są komórki CAR-T. Od chorego pobiera się jego własne limfocyty T, modyfikuje genetycznie tak, by rozpoznawały komórki nowotworowe. Następnie namnaża się zmodyfikowane limfocyty i podaje pacjentowi. Stosowanie komórek CAR-T jest możliwe wyłącznie za granicą i to w nielicznych krajach.

Jak wiele osób w Polsce z ostrą białaczką potrzebowałoby tych ratunkowych terapii?

Ostra białaczka limfoblastyczna jest jednym z najczęstszych nowotworów u dzieci, jednak za pomocą tradycyjnej chemioterapii udaje się wyleczyć ponad 80 proc. z nich. U dorosłych to choroba rzadka, rozpoznaje się ją rocznie u ok. 150 osób. Dotyka często ludzi w wieku od 18 do 30 lat. W ich przypadku nasze postępowanie musi być radykalne, gdyż choroba jest niezwykle agresywna. Sądzę, że 50-60 chorych w ciągu roku wymagałoby ratunkowych terapii najnowszej generacji. Z tą chorobą trzeba walczyć wszystkimi możliwymi środkami.

Na forach społecznościowych widać wpisy młodych osób z dramatycznymi apelami o pomoc w zdobyciu pieniędzy na terapię. Nie mają innych szans na leczenie?

Niestety, te nowoczesne formy terapii nie są refundowane. Można się ubiegać o indywidualną zgodę ministra zdrowia w ramach procedury „Ratunkowego dostępu do terapii lekowych”. Jest ona jednak dosyć czasochłonna, a u chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną czas odgrywa zasadniczą rolę. Dlatego chorzy, ich rodziny szukają ratunku, zbierają pieniądze na pokrycie kosztów terapii. Nie mają alternatywy, brak leczenia oznacza śmierć. A, jak wspominałem, choroba dotyka często ludzi młodych, u progu życia. Trwają prace nad wdrożeniem tych form terapii w Polsce i mam nadzieję, że 2019 r. będzie w tym zakresie przełomowy.

Okładka tygodnika WPROST: 3/2019
Więcej możesz przeczytać w 3/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2019 (1869)

  • Mit taniego państwa 13 sty 2019, 20:00 Jeśli ktoś chce oszczędzać na państwie – wolna droga. Tylko bardzo uprzejmie proszę, żeby nie oszczędzał (szkodliwie) na moim. Pracownicy ministerstwa wyjechali na naradę do dobrego hotelu pod Warszawą. „Co za rozrzutność” –... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 13 sty 2019, 20:00 PARTIE SZYKUJĄ SIĘ DO EUROWYBORÓW, co na razie sprowadza się do układania list kandydatów na europosłów. Z naszych informacji wynika, że były prezydent Bronisław Komorowski będzie kandydował do europarlamentu z Poznania i to już jest... 6
  • Obraz tygodnia 13 sty 2019, 20:00 1,5 mld lat świetlnych dzieli nas od źródła sygnałów radiowych, które mogą być znakiem istnienia innej cywilizacji Wygrany Paweł Pawlikowski Przyzwyczaił nas do tego, że za „Zimną wojnę” zbiera nagrody jedna po drugiej – kilka... 9
  • Info radar 13 sty 2019, 20:00 Rosja się sypie Co czwarty Rosjanin nie ma toalety ani prysznica we własnym mieszkaniu. Co trzeci nie ma dostępu do ciepłej wody. Co piąty w ogóle nie ma bieżącej wody, a 22 mln Rosjan nie dysponuje centralnym ogrzewaniem. To najnowsze... 10
  • Twierdza Glapińskiego 13 sty 2019, 20:00 ODKĄD PIS PRZEJĄŁ WŁADZĘ, NIEWIELU BYŁO POLITYKÓW OBOZU RZĄDZĄCEGO, którzy otwarcie stawiali się prezesowi Jarosławowi Kaczyńskiemu. A jeśli już się odważyli, płacili za to wysoką cenę. Tak było z prezydentem Andrzejem Dudą,... 11
  • Klatkę omijam z daleka 13 sty 2019, 20:00 Rozmowa z Aleksandrą Popławską, aktorką, odtwórczynią roli Niny w filmie „Underdog”. 12
  • Czas zabijania 13 sty 2019, 20:00 Lewo IDZIE CZAS WIELKIEGO ZABIJANIA; STRZELAĆ BĘDĄ MYŚLIWI I MYŚLIWE, KAŻDE NIECO INACZEJ – jak twierdzi posłanka Pasławska, orędowniczka kobiecych polowań – ale każde masowo i celnie. I to nie tylko z przyjemnością i dla... 13
  • Czy kiełbasa może zabić 13 sty 2019, 20:00 Nikt nie wie, ile dodatków do żywności, oznaczonych różnego rodzaju „E”, spożywa w ciągu roku przeciętny Polak. Producenci uspokajają, że polska żywność jest bezpieczna. Naukowcy i dietetycy alarmują: spożywane w nadmiarze barwniki, konserwanty czy spulchniacze mogą prowadzić... 15
  • Wszystkie plagi PiS-owskie 13 sty 2019, 20:00 Pomysły na zmianę premiera, niewiara w wygraną, wewnętrzne wojny – to plagi, które spadły na PiS już na początku 2019 r. Roku, w którym zostanie ukształtowana scena polityczna na następne cztery lata. 20
  • Wdzięczenie się do emigrantów 13 sty 2019, 20:00 Przyznaję, że nigdy nie udało mi się pojąć sensu polskiej polityki wobec brexitu. Owszem, rozsądne było to, iż nasze państwo nie stanęło obok Francji, konsekwentnie starającej się upokorzyć Anglików w toku brexitowych pertraktacji.... 24
  • Falstart Nowackiej 13 sty 2019, 20:00 Nie było efektu wow, oburzenia prawicy ani wiwatów lewicy. Propozycje Barbary Nowackiej dotyczące rozdziału Kościoła od państwa mało obeszły opinię publiczną. 26
  • Wolność i dziewczyna 13 sty 2019, 20:00 Osiemnastoletnia Saudyjka Rahaf Mohammed al-Qunun oznajmiła, że nie wierzy w Boga. Ateizm jest w jej ojczyźnie surowo karany. W saudyjskim więzieniu od 2017 r. czeka na egzekucję Ahmad Al-Shamri skazany za próbę odejścia od islamu. Rahaf... 28
  • Dziki łączą ludzi 13 sty 2019, 20:00 Planem wystrzelania dzików w ramach walki z wirusem ASF władza uruchomiła to, co przez dziesięciolecia nie udawało się działaczom ekologicznym – zbiorową potrzebę ratowania zwierząt. Stał się jeszcze jeden cud – myśliwi mówią to samo, co ekolodzy. 31
  • Niech połączą nas zwierzęta 13 sty 2019, 20:00 W sprawie zwierząt apeluję do PiS: chociaż ten jeden raz nie bądźmy podzieleni! – mówi Andrzej Halicki, wiceszef klubu PO. 35
  • Łatwopalna Polska 13 sty 2019, 20:00 W latach 80. dochodziło do 20 tys. pożarów rocznie. Dziś jest ich średnio 150 tys. Do tego Polska ma jeden z najwyższych na świecie wskaźników śmiertelności w pożarach. 36
  • Sylwester na falach 13 sty 2019, 20:00 KS. MICHAŁ ZALEWSKI SJ Dobrze, że w Polsce mamy własne problemy. Pensje z czterema zerami dla młodych i zdolnych urzędniczek, kolejny pomysł na ekstradycję religii ze szkół, a na końcu masowe strzelanie do Bogu ducha winnych dzików.... 40
  • Mit bursztynowej potęgi 13 sty 2019, 20:00 W Polsce niemal nie wydobywamy bursztynu. Większość surowca pochodzi z importu, bardzo często nielegalnego. A rodzimi producenci to małe firmy, którym ciężko jest konkurować z zachodnimi gigantami. Zwłaszcza w dobie bursztynowego kryzysu. 42
  • Hossa Bessa 13 sty 2019, 20:00 Cena wolności Szykuje nam się najdroższy rozwód w historii. W zeszłym tygodniu Jeff Bezos, założyciel Amazona i najbogatszy człowiek na Ziemi, ogłosił, że po 25 latach małżeństwa rozstaje się ze swoją żoną MacKenzie Bezos. Do... 46
  • Homar na dobry humor 13 sty 2019, 20:00 Karnawał to czas szaleństw i zabaw. To dobry czas, żeby zaszaleć kulinarnie – zapomnieć o ciężkich świątecznych potrawach, spróbować czegoś nowego, wykwintnego, czego nie jemy na co dzień. Homar, ostrygi, kawior... Czemu nie? 47
  • Kto się boi Salviniego 13 sty 2019, 20:00 Blady strach padł na Europę. Ledwo Unia wybrnęła z brexitu, a już polscy nacjonaliści i włoscy faszyści knują, jak jej wbić nóż w plecy. Ze wsparciem Putina oczywiście. 48
  • Dekalog dla Polski 13 sty 2019, 20:00 Dziesięć tematów na dziesięć konferencji, w trakcie których dyskutuje się o sprawach najważniejszych dla Polski – to główne założenie programu Polonia Restituta. 53
  • Mitologia kontra nauka 13 sty 2019, 20:00 Uczeni w Indiach ostro pokłócili się o to, czy w starożytnych eposach można doszukiwać się dowodów istnienia zaawansowanej cywilizacji technicznej starożytnych Hindusów. Część z nich uważa, że przed tysiącami lat w Indiach stosowano in vitro i używano samolotów. 55
  • [(Matematyka), bąk]+ prawa kobiet 13 sty 2019, 20:00 Zofia Kowalewska – córka carskiego generała artylerii zainteresowała się matematyką, gdy miała 11 lat. I to tak głęboko, że w II połowie XIX w. była najwybitniejszą kobietą świata nauki. Przyćmiła ją dopiero kilka dekad później Maria Skłodowska-Curie. 58
  • Wrocław w miniaturze 13 sty 2019, 20:00 Imponujących rozmiarów makieta Wrocławia stała się częścią Centrum wiedzy o wodzie Hydropolis. Nowy eksponat to najbardziej zaawansowana technologicznie miniatura w Polsce. 62
  • Na koniu przez stulecia 13 sty 2019, 20:00 Konie towarzyszyły nam w codziennym życiu i walce przez wieki. Nasi sąsiedzi mawiali, że Polak rodzi się i umiera na koniu. 64
  • Dwa życia na jednym stole 13 sty 2019, 20:00 Zaburzenia rytmu serca to problem setek tysięcy Polaków. Zwykle można je leczyć zarówno farmakologicznie, jak i zabiegowo. Jak jednak leczyć kobiety w ciąży, które mają arytmię? Czy można u nich wykonać ablację? 66
  • Zawał serca: każda minuta ma znaczenie 13 sty 2019, 20:00 Ponad 80 tys. osób w Polsce co roku ma zawał serca. Co czwarty chory umiera, zanim trafi do szpitala. Jedną z przyczyn jest zbyt długie zwlekanie z wezwaniem pogotowia. 68
  • Z białaczką trzeba walczyć bez kompromisów 13 sty 2019, 20:00 U chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną czas odgrywa zasadniczą rolę – mówi prof. Sebastian Giebel, hematoonkolog. 70
  • Jedz zdrowiej, aby żyć dłużej i lepiej 13 sty 2019, 20:00 Odpowiednia dieta może zapobiec wielu chorobom rozwijającym się wraz z wiekiem. Recepta na długowieczność jest prosta – to dobre odżywianie i mądra suplementacja. 72
  • Ten fantastyczny świat 13 sty 2019, 20:00 „Ludzie mówią, że mam styl, ale ja w ogóle nie wiem, co to jest ten styl. Po prostu robię to, co czuję” – mówi Ryszard Horowitz, fotograf, który jak mało kto umie tak zaczarować obraz, że każdy widzi w nim coś innego. 74
  • Bolek i Lolek wiecznie żywi 13 sty 2019, 20:00 Dla jednych są wspomnieniem beztroskiego dzieciństwa, dla innych dowodem na to, że miniony ustrój wtrącał się do wszystkiego. Bolek i Lolek byli wykorzystywani do politycznych rozgrywek, ale się uratowali i nadal są żywi i szczęśliwi. 79
  • Matka, Polka, alkoholiczka 13 sty 2019, 20:00 Alkoholizm, szczególnie ten kobiecy, to choroba samotności, – mówi Kinga Dębska, reżyserka filmu „Zabawa zabawa”. 82
  • Wyśniony ukraiński sen 13 sty 2019, 20:00 Jest Ukrainką, mieszka we Francji i jest gwiazdą kina. Świat zachwycił się Olgą Kurylenko po tym, jak pojawiła się w 22. Bondzie. Od tego czasu pracuje z największymi. W naszych kinach „Władca Paryża”, w którym partneruje jej numer jeden kina francuskiego – Vincent Cassel. 87
  • Wydarzenie 13 sty 2019, 20:00 Wstęp do Lema Stanisław Lem zmarł w 2006 r., ale wciąż rośnie, choć nie jako pisarz, lecz myśliciel. Jego proza science fiction, która przyniosła mu sławę światową, nie pasuje do głupstw wypisywanych przez dzisiejszą fantastykę,... 90
  • Film 13 sty 2019, 20:00 Ból bezsilności Mój piękny syn” Felixa Van Groeningena jest zrealizowany z perspektywy ojca uzależnionego nastolatka. W „Powrocie Bena” Peter Hedges portretuje zaś matkę chłopaka próbującego wyrwać się z nałogu. Tytułowy Ben... 91
  • Muzyka/Gra 13 sty 2019, 20:00 Zabijanie to sztuka Hitman 2, Platforma: PC, XONE, PS4. Dystrybutor: Cenega Poprzednia część Hitmana była wielkim rozczarowaniem dla wszystkich fanów tego tytułu. Dlatego w kolejnej odsłonie wracamy do klasyki, czyli dostajemy całą grę... 92
  • Książka 13 sty 2019, 20:00 Karuzela wieku NIEZNANY U NAS DOTĄD WŁOSKI PISARZ MARCO ROSSARI WCHODZI DO KSIĘGARŃ Z MOCNYM PRZYTUPEM. Jego powieść robi wrażenie narracyjnym rozmachem, poczuciem humoru, ironią i odwagą, z jaką autor pisze. Widać, że jest pod wielkim... 93
  • Kulturalna trzynastka 13 sty 2019, 20:00 Krzysztof „Jankes” Jankowski PREZENTER RADIOWY I TV 94
  • Doktorat z perfum 13 sty 2019, 20:00 Tym felietonem chcę zwrócić uwagę wszystkich badaczy kultury i obyczajowości polskiej na potrzebę powstania doktoratu, czy choćby pracy magisterskiej, opowiadającej historię owej obyczajowości od strony historii perfum. Zapachy,... 95
  • 5 sposobów na zimową depresję 13 sty 2019, 20:00 Kiedyś początek roku kojarzył się ze słońcem i śnieżnym krajobrazem. Niestety ostatnio styczniowa aura coraz częściej przypomina listopadową pluchę, co wydłuża sezon na depresję. Istnieją jednak sposoby na walkę z zimowym przygnębieniem. 96
  • Zrób sobie… Salviniego 13 sty 2019, 20:00 Wicepremier Matteo Salvini trzasnął już sobie selfie z Władimirem na zaanektowanym Krymie. Teraz wpadł z ziemi włoskiej do Polski zaprosić do znajomych samego prezesa. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany