Bandzior potrzebuje czasu

Bandzior potrzebuje czasu

Wieża strażnicza na terenie obozu koncentracyjnego Stutthof
Wieża strażnicza na terenie obozu koncentracyjnego Stutthof / Źródło: Pixabay / goronzo
Polskie więzienia mają ten sam problem co szkoły czy szpitale – brak kadr. Specyfika branży polega na tym, że jeśli nie ma komu wychowywać więźniów, wychowują się oni sami.

Osadzeni często proszą o kredki, lubią rysować, robią piękne laurki dla swoich dzieci, ozdabiają serduszkami koperty z listami do konkubin, wyklejają je brokatem – opowiada Piotr, wychowawca w zakładzie karnym w środkowej Polsce. – Wydawałoby się, że karczycha, bandziory, a w środku są miękcy jak dzieci. Da się z nimi pracować, żeby wyszli stąd lepsi, tylko trzeba mieć na to czas. Piotr prowadzi dla swoich podopiecznych zajęcia teatralne. Zostaje po pracy, żeby brać udział w próbach. – Mnie się chce, nie czuję, że się poświęcam, lubię tę pracę i mam satysfakcję, gdy widzę, że daje jakieś efekty. Jednak wielu z nas brakuje motywacji, żeby dawać z siebie więcej, niż wymaga umowa o pracę. Łatwiej pracuje się z więźniami, którzy przechodzą terapię, np. uzależnień. Analizują siebie, opowiadają, że byli obrośnięci skorupą, ale wewnątrz są inni i chcą to, co mają w środku, wydobyć na zewnątrz. Nie każdy jednak chce się zmienić, wielu wymaga dużej dawki uwagi, a najgorzej, jeśli na oddziale jest przewaga trudnych przypadków. Wtedy praca z nimi bywa niemożliwa, bo wychowawcy nie mają dla nich czasu.

Wakaty

Piotr ma pod opieką 100 osadzonych, ale pracuje wspólnie z kolegą. Na jednego wychowawcę przypada więc 50 osób. Przepisy przewidują na wychowawcę maksymalnie 40 tymczasowo aresztowanych lub 60 skazanych. Kiedy kolega naszego rozmówcy zachoruje czy weźmie urlop, on sam musi poradzić sobie z całą grupą. – Są oddziały, na których jedna osoba ma pod opieką po 100 osób niemal na stałe – mówi. – Mam kolegę, który na stałe prowadzi 100 osadzonych, bo jego współpracowniczka jest na urlopie macierzyńskim, w ciąży, była na zwolnieniu, a zastępstwa nie ma. Brakuje chętnych do tej pracy, jest dużo wakatów. – W więziennictwie, podobnie jak w innych służbach mundurowych, są problemy z naborem. Z tą pracą wiąże się duża odpowiedzialność, może być niebezpieczna, wymaga dużej uwagi, za te same pieniądze można wybrać inną, spokojniejszą. W wielu regionach kraju brakuje chętnych – przyznaje Elżbieta Krakowska, rzeczniczka prasowa dyrektora generalnego Służby Więziennej. W dodatku nie wszyscy, którzy się zgłoszą, zostaną przyjęci. Wielu odpada w procesie rekrutacji. – Kandydatów bada psycholog. Jeśli uzna, że ktoś ma problemy z agresją albo jest słaby, podatny na wpływ, musi taką osobę odrzucić – wyjaśnia Krakowska. – Jeśli jest za mało funkcjonariuszy odpowiedzialnych za nadzór nad tym, aby relacje między więźniami przebiegały zgodnie z prawem, oni sami ustalają zasady. Powstaje społeczność nieformalna, która ma własny system normatywny – tłumaczy Paweł Moczydłowski, socjolog, kryminolog, który w latach 90. pracował nad reformą więziennictwa (i w latach 1990-94 nią kierował). – Wtedy mamy coś, co jest zaprzeczeniem instytucji więzienia. Cele resocjalizacyjne nie są realizowane.

Nauką i pracą

– Jednym z podstawowych zadań Służby Więziennej w czasie wykonywania kary pozbawienia wolności jest prowadzenie oddziaływań resocjalizacyjnych. Ich praktyczna realizacja opiera się przede wszystkim na pracy, zwłaszcza sprzyjającej zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji zawodowych. Głównym celem wprowadzonego w 2015 r. programu „Praca dla więźniów” było zwiększenie powszechności zatrudnienia wśród skazanych – informuje Elżbieta Krakowska. – Widoczny jest wyraźny postęp we wszystkich podstawowych wskaźnikach wykorzystywanych do analiz zatrudnienia. Podaje statystyki: przed wdrożeniem programu zatrudnionych było 36 proc. skazanych, na koniec ubiegłego roku 57 proc. – Skala wzrostu oraz osiągnięty obecnie poziom zatrudnienia jest najwyższy od 30 lat – zauważa Krakowska. – Zatrudnionych jest 84 proc. więźniów zdolnych do pracy. Problem ze statystykami i szczytnymi celami polega jednak na tym, że nie zawsze pasują do rzeczywistości. Nie każdy więzień może być zatrudniony.

Jeśli do pracy garnie się osoba uzależniona, wiadomo, że zarobione pieniądze przeznaczy na narkotyki czy alkohol. Nie można też pozwolić na pracę osobom zagrożonym samobójstwem. – Jest duże ciśnienie z góry, żeby poprawiać statystyki zatrudnienia – mówi Piotr. – Jeśli przyjdzie polecenie, że mamy wyrobić kolejny limit zatrudnienia, musimy tworzyć fikcyjne etaty. Nie możemy ryzykować, że komuś coś się stanie, żeby podnosić statystyki. Przyznaje, że praca to ważny element resocjalizacji i utrzymania na oddziale spokoju. U niego to dobrze działa, bo większość jego podopiecznych pracuje zarobkowo i zależy im, żeby to utrzymać. – Dzięki temu mam na nich haczyk – opowiada. – Kiedy fikają, mówię, że cofnę zgodę na pracę, i robią się spokojni. To też jest część resocjalizacji, osadzeni uczą się, że warto trzymać się zasad, a także tego, że praca się opłaca. Współczuję wychowawcom, którzy mają oddziały z przewagą niepracujących, musi być im ciężko utrzymać ich w ryzach. Drugim oczkiem w głowie „góry” jest nauka. Władze więziennictwa chcą, żeby skazani się edukowali, co jest pożyteczne, ale również nie zawsze możliwe, bo akurat tego skazanym się nie chce. – Siłą nie zmusisz – mówi Piotr. – Gdyby było więcej czasu na rozmowę z osadzonym, na uświadomienie mu, że sam na tym skorzysta, może by się udało go zachęcić do kształcenia. Ale ja nie mam na to czasu.

Przemoc

Czym się zająć, jeśli pracować się nie da, a uczyć się nie chce? Życiem towarzyskim, czyli tworzeniem nieformalnych struktur. Zjawisko to w więzieniach nie jest niczym nowym. Więźniowie zawsze grypsowali, zawsze stosowali się do własnych zasad. W ostatnich latach sztywne zasady grypsery stają się bardziej elastyczne, a ranga tych staromodnych norm maleje. O nieformalnej hierarchii decydują teraz pieniądze. Kto je ma, ten rządzi, narzuca własne prawa. – Nawet wolę, kiedy na oddziale są grypsujący – mówi Piotr. – Są zadbani, czyści, nie wdają się jawnie w konflikty, sami trzymają reżim ustalony przez strukturę. Gorzej z tymi, którzy biorą narkotyki, są agresywni wobec osadzonych i strażników, nieprzewidywalni, nie mają żadnych zasad. Wtedy rośnie przemoc.

Autor bloga Kotkowicz.pl, który spędził w więzieniu ponad trzy lata, pisze: „Od wychowawczyni dostaję karteczkę. Wynika z niej, że najważniejsze jest moje bezpieczeństwo. Na wszelkie przejawy przemocy powinienem reagować, zgłaszając je oddziałowemu. (...) Budzę się nagle, gdy dziesioniarz bije domowego ninję (dziesioniarz to sprawca rozboju, skazany z art. 210 kk domowy ninja to sprawca przemocy domowej – red.). Patrzę z góry, jak dziadek, który regularnie spuszczał wpierdol żonie, teraz nieporadnie się broni, próbując na oślep uderzać fikołem. Myślę sobie, że jest pewna sprawiedliwość w tym miejscu.

Po chwili jednak stwierdzam, że to trwa już nieco za długo. (…) Dwa ciosy później dziesioniarz sam przestaje i zostawia leżącego dziadka w spokoju. Ten podnosi się jakby nigdy nic, chwyta za taboret i robi zamach, celując w tył głowy. Odpycham dziesioniarza, tak że ten wredny sukinkot nie trafia i wywraca się na podłogę. Dziesioniarz już szykuje się, by mi jebnąć w zęby, ale w ostatniej sekundzie ogarnia, co się wydarzyło. W tym samym momencie otwiera się klapa, oddziałowy zagląda do środka i widzi dziwny obrazek. Na podłodze leży dziadek, z taboretem w dłoniach. Przed nim stoi dziesioniarz, a ja siedzę na łóżku.

Po czym spokojnie stwierdza, że kolacja, i idzie dalej. I w tym momencie uświadamiam sobie, że karteczkę od wychowawczyni mogę wyjebać do śmieci, bo nikt oprócz mnie nie zadba tutaj o moje bezpieczeństwo”. Więzień, który widzi, że instytucja państwowa jest słabsza niż nieformalna społeczność, traci szacunek do państwa. By chronić siebie, podporządkowuje się temu, co nielegalne. Kiedy staje się ofiarą albo świadkiem przemocy, ma też poczucie że jest zdany na siebie, a nie na instytucję, która teoretycznie powinna mu pokazywać, jak się żyje w świecie norm i prawa. Piotr stara się wyławiać ofiary przemocy i przenosić je do innych cel. Musi jednak polegać na swoim wyczuciu, spostrzegawczości, umiejętności szybkiej oceny relacji panujących w wizytowanej celi.

Na dłuższe rozmowy, które ujawniłyby ukryte zależności i mechanizmy, nie ma czasu. Jeśli nie wyłowi sygnałów, ofiara zostaje sama ze sprawcami. O przemocy w polskich więzieniach pisze też Mariusz Sepioło w książce „Ludzie i gady” opartej na rozmowach z więźniami: „W więzieniu trzeba być gotowym na wszystko. O każdej porze dnia i nocy. Możesz zarobić w gębę na każdym kroku. (...) Więźniowie bili w celi. Na przykład w nocy, po wieczornym apelu, kiedy stan osobowy już się zgadzał. Musieli odreagować. Po prostu się zaczynało. Bez zadawania pytań. Po prostu cios w mordę i na parkiet”. Przemoc jest także powszechną metodą wychowawczą: „Za dnia bili klawisze. Ktoś tam się ze sobą na celi poszturchał, więc oni otwierali drzwi, rozstawiali ludzi i wpadali. Z pałami, pięściami, kolanami. Bili wszystkich po równo. Na koniec, zanim wyszli, rzucili tylko: »Dobranoc«” – pisze Mariusz Sepioło.

Polityka

Trudno chyba oczekiwać, że człowiek po wyjściu na wolność będzie prawidłowo funkcjonować społecznie. – Działania odwetowe w rzeczywistości społecznej więzienia, w której nie ma szans na poprawę jej moralnej kondycji, prowadzą do wzrostu cynizmu, zapaści moralnej i wzrostu recydywy. Przemoc rodzi przemoc, staje się źródłem demoralizacji. Żeby stłumić groźne zachowania, nie dolewa się oliwy do ognia. Przemocą można utrzymać gołą władzę, ale nie rząd dusz – mówi Paweł Moczydłowski. Według danych Krajowego Rejestru Karnego w ostatnich latach powrotność do przestępstw zmniejszyła się o trzy punkty procentowe.

Oficjalne statystyki wskazują więc, że zakłady karne radzą sobie z resocjalizacją nieco lepiej niż dawniej. Działania resocjalizacyjne nie przekonują Moczydłowskiego: – Zdanie się na zasady nieformalnej grupy u jednych pogarsza kondycję moralną, a u innych może stworzyć przeświadczenie, że państwo ich skrzywdziło, i wywołać wrogość do niego. Resocjalizując w ten sposób, państwo się ośmiesza. Mamy do czynienia z determinizmem społecznym, miejsce więźniów na marginesie społecznym się utrwala. Na skuteczną pracę wychowawczą oprócz zimnej krwi potrzeba jeszcze czasu, a więc pełnej obsady kadr. Potrzeba także wsparcia ze strony polityków, którzy wytyczają cele tej pracy i wskazują narzędzia. A politycy chętnie powtarzają, że dla przestępców nie będzie tolerancji, że więzienia to nie hotele, a Polska to nie Norwegia. – Ludzie lubią, kiedy tak się mówi, więc robi to każda kolejna opcja polityczna – mówi Paweł Moczydłowski. W ten sposób do nowoczesnej resocjalizacji mamy wciąż tak samo daleko, jak mieliśmy.

Okładka tygodnika WPROST: 18/2019
Więcej możesz przeczytać w 18/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2019 (1883)

  • Trzeba działać! 21 kwi 2019, 20:00 A może wreszcie zejść z drzewa? Ta myśl kołatała się w głowie Człowieka od jakiegoś czasu, aż skrystalizowała się w czystej postaci, z wnioskiem: trzeba działać! Niby na drzewie nie było tak źle, jednak mimo wszystko trochę... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 21 kwi 2019, 20:00 ADAM BIELAN MA ZIELONE SERCE. POWAŻNIE. TAKI TYTUŁ POJAWIŁ SIĘ NA PIERWSZEJ STRONIE OKOLICZNOŚCIOWEJ GAZETY „Fakty ziemi radomskiej – gazeta niecodzienna”. Okoliczność, z jaką jest związane wydanie tej gazetki, to rzecz jasna wybory... 6
  • Obraz tygodnia 21 kwi 2019, 20:00 10 mld ludzi będzie – wg prognozy World Factbook – mieszkać na Ziemi w 2050 r. Wygrany Ryszard Legutko jedna z amerykańskich uczelni odwołała jego wykład, ale dzielny profesor wdarł się tylnym wejściem i powiedział co swoje, czyli to... 9
  • Info radar 21 kwi 2019, 20:00 Co dalej z gospodarką polską i światową Jakie są obecnie główne wyzwania w biznesie międzynarodowym? Dlaczego globalizacja jest politycznie niepoprawna? Co niesie ze sobą chińska „Inicjatywa pasa i szlaku”? To tylko niektóre... 10
  • Notre Dame, czyli cywilizacja nie upada 21 kwi 2019, 20:00 ks. Michał Zalewski SJ Wbrew twierdzeniom, że pożar Notre Dame to symbol upadku zachodniej cywilizacji, reakcje mieszkańców Paryża i europejskich przywódców pokazują, że nasz kontynent nie zapomniał o swoich chrześcijańskich... 12
  • Odbudowa Notre Dame 21 kwi 2019, 20:00 Czy Polska powinna się w to zaangażować? 16
  • IV władza jest kobietą 21 kwi 2019, 20:00 Martyna Wojciechowska jest najbardziej rozpoznawalną i opiniotwórczą polską dziennikarką telewizyjną – wynika z badania przeprowadzonego dla „Wprost” na panelu Ariadna. 18
  • Kobiecy styl jest skuteczniejszy 21 kwi 2019, 20:00 Latami walczyłam ze stereotypem, że kobieta nie ma prawa się wypowiadać w „męskich sprawach” – mówi Martyna Wojciechowska, liderka rankingu „Wprost”. 24
  • Awantura o kasę 21 kwi 2019, 20:00 Od 300 tys. zł do zaledwie kilkudziesięciu tysięcy złotych – tyle będą mieli prawo wydać kandydaci Koalicji Europejskiej na europosłów. Ten, kto dostanie więcej, ma znacznie większe szanse na sukces. 26
  • Koalicja PO z SLD to ponury żart 21 kwi 2019, 20:00 Mam wrażenie, że PiS z opozycją ścigają się na robienie głupstw. Eurowybory ma szansę wygrać ten, kto pierwszy nie odpowie głupotą na głupotę przeciwnika – mówi prof. Jarosław Flis, socjolog, znawca systemów wyborczych. 30
  • Blef Broniarza 21 kwi 2019, 20:00 Rozgrywce strajkowej rząd kontra opozycja jeszcze co prawda daleko do końca, ale na razie jest wynik 2:0 dla rządu. Mało kto się spodziewał, że najbardziej upolitycznione egzaminy szkolne w historii przejdą aż tak gładko i bez... 33
  • Tak czy owak, Donald Tusk 21 kwi 2019, 20:00 Tusk szykuje polityczne wystąpienie na 3 maja. Zapowiada, że powie w nim „coś ważnego i ciekawego”. Jednak kluczowe deklaracje byłego premiera padną dopiero po wyborach europejskich. 34
  • Bandzior potrzebuje czasu 21 kwi 2019, 20:00 Polskie więzienia mają ten sam problem co szkoły czy szpitale – brak kadr. Specyfika branży polega na tym, że jeśli nie ma komu wychowywać więźniów, wychowują się oni sami. 36
  • Zaklinacz smaku 21 kwi 2019, 20:00 Daniel Pawełek prowadzi pięć restauracji. Cztery z nich znalazły się w przewodniku Michelin. Jak to się stało, że były kelner zrewolucjonizował polską gastronomię? 41
  • Hossa Bessa 21 kwi 2019, 20:00 Greckie żale W ubiegłym tygodniu grecki parlament zadecydował, że Ateny mają się oficjalnie domagać od Niemców reparacji za zniszczenia i zbrodnie wojenne z czasów II wojny światowej. Grecy wyliczyli, że zadośćuczynienie za straty... 44
  • Orły Wprost nagrodzone w Toruniu 21 kwi 2019, 20:00 Wśród najlepszych przedsiębiorców województwa kujawsko-pomorskiego znaleźli się liderzy swoich branż w kraju i zagranicą. 46
  • Cesarz nowej ery 21 kwi 2019, 20:00 Tylko w Japonii możliwe jest, żeby cesarz historyk zastąpił na tronie cesarza ichtiologa. Czy nowy władca podoła wyzwaniom epoki? 48
  • Fantazmaty Benedykta 21 kwi 2019, 20:00 Niedawno pokazywałam znajomym Berlin nocą. W pewnym momencie koleżanka zapytała: „A ta długa kolejka to do czego?”. „Do KitKat – odpowiedziałam – to najsłynniejszy w Berlinie seksklub”. Podobny obraz w latach 70. zapadł w... 52
  • Polska pustynią Europy 21 kwi 2019, 20:00 Ostatnia susza zniszczyła w Polsce aż 3,5 mln ha upraw i dotknęła 350 tys. gospodarstw. W związku z tym rząd przeznaczył rekordowe w historii środki na pomoc dla rolników. Jeśli jednak nie zaczniemy działać długofalowo, z każdym rokiem może być gorzej. 54
  • Szybki rozwój, mądry nadzór 21 kwi 2019, 20:00 Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa to instytucja powołana w celu prowadzenia aktywnej polityki wspierania wsi i rozwoju rolnictwa. 56
  • Mówimy stop suszy! 21 kwi 2019, 20:00 O koniecznych inwestycjach w gospodarce wodnej i długofalowej strategii przeciwdziałania skutkom suszy mówi Przemysław Daca, prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. 58
  • Tracimy wodę. Musimy ją zatrzymać 21 kwi 2019, 20:00 Suszy pokonać się nie da. Można jednak ograniczać jej następstwa. W tym celu powstaje plan przeciwdziałania skutkom suszy. 59
  • Cyfryzacja kontra susza 21 kwi 2019, 20:00 Innowacje proponowane przez BASF służą wsparciem w minimalizowaniu następstw suszy w rolnictwie. 60
  • Wspieramy elektromobilność 21 kwi 2019, 21:00 W tym roku planujemy seryjną produkcję pierwszego polskiego ultralekkiego elektrycznego auta dla logistyki – mówi Łukasz Blichewicz z Assay Consulting & Research. 61
  • Przykład idzie z dołu 21 kwi 2019, 21:00 Norwegia, Holandia, Słowenia czy Portugalia to kraje, które udowodniły, że najważniejszą siłą napędową do rozwiązywania problemów ekologicznych jest zaangażowane społeczeństwo. 62
  • Kolejny rynek ORLENu 21 kwi 2019, 21:00 ORLEN ma swoją pierwszą stację paliw na Słowacji. Jeszcze w tym roku 10 polskich stacji pod marką Benzina ma stanąć u naszego południowego sąsiada. 64
  • Sztuka inwestycji 21 kwi 2019, 21:00 Pierścionek z 33-karatowym brylantem to inwestycja dla milionerów. Ale dzisiaj nawet niepozorna butelka wina może zrobić z kogoś krezusa. 66
  • Nowoczesność na bank 21 kwi 2019, 21:00 Chcemy być wszędzie tam, gdzie klienci nas potrzebują. Nie chcemy być zwykłym bankiem, ale partnerem klienta – mówi Bartosz Chytła, pierwszy wiceprezes zarządu Nest Banku. 70
  • Luksus na wynajem 21 kwi 2019, 21:00 Zakup lokalu na cele inwestycyjne to strzał w dziesiątkę. Zyskać można nie tylko piękną nieruchomość w dobrej lokalizacji, lecz także duże zyski z jej wynajmu. 72
  • Czas na markizy 21 kwi 2019, 21:00 Nowoczesne markizy umożliwiają ochronę pomieszczeń przed nagrzewaniem bez utraty korzyści wynikających z dostępu do światła słonecznego. 74
  • Škoda w leasingu przez internet 21 kwi 2019, 21:00 Škoda to pierwsza w Polsce marka samochodowa, która umożliwiła klientom zakup auta w leasingu za pośrednictwem e-sklepu. 76
  • CAR-T, czyli przełom 21 kwi 2019, 21:00 Wyniki stosowania terapii CAR-T w opornej na leczenie ostrej białaczce limfoblastycznej zaskakują: wielu pacjentów, którym nie dawano nadziei, nadal żyje. 78
  • (Nie)wydolne serce 21 kwi 2019, 21:00 Organizacje pacjenckie zaapelowały o koordynowaną opiekę i możliwość leczenia najciężej chorych lekami dostępnymi już w całej Europie. Chodzi o niewydolność serca, w której rokowanie jest gorsze niż w wielu nowotworach. 80
  • Walczymy o lata życia 21 kwi 2019, 21:00 W Polsce pacjenci ze szpiczakiem żyją przeciętnie o połowę krócej niż na zachodzie Europy. To musi się zmienić – mówi prof. Artur Jurczyszyn z Katedry Hematologii Collegium Medicum UJ w Krakowie. 82
  • Wszystkie sekrety da Vinci 21 kwi 2019, 21:00 Prostatektomia radykalna w asyście robota da Vinci nie tylko usuwa nowotwór stercza, ale też umożliwia mężczyznom normalne funkcjonowanie – mówi 83
  • Łączy nas niepowtarzalna więź 21 kwi 2019, 21:00 Wielu ludzi, których dotknęła choroba, może liczyć na bezwarunkowe wsparcie swoich pupili, co dodaje im sił i motywuje do walki – mówi Oliver Koehncke, dyrektor generalny Boehringer Ingelheim Polska. 84
  • Optyka ery cyfrowej 21 kwi 2019, 21:00 Aplikacja Glasson pomoże wyszukać soczewki okularowe oraz umożliwi zarządzanie salonem i gabinetem optycznym. 86
  • Zadbaj o oczy 21 kwi 2019, 21:00 Niektóre choroby oczu w początkowym stadium nie dają objawów. Dlatego osoby dorosłe powinny chodzić do okulisty co najmniej raz na dwa lata – mówi prof. Iwona Grabska-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. 88
  • Chirurgia przyszłości 21 kwi 2019, 21:00 Nowe techniki małoinwazyjne pozwalają wcześnie wykryć chorobę i ocalić wzrok – mówi prof. Jerzy Szaflik, właściciel CMO Laser. 90
  • Technologie XXI wieku w okulistyce 21 kwi 2019, 21:00 To trochę tak, jakbyśmy przesiedli się z auta do promu kosmicznego – ocenia nowe możliwości leczenia Andrzej Dmitriew, koordynator Okulistyki w Szpitalu św. Wojciecha w Poznaniu. 92
  • Dobór okularów to sztuka 21 kwi 2019, 21:00 Tylko dobry fachowiec dobierze i wymodeluje oprawę tak, aby zapewniła komfort noszenia na wiele lat – tłumaczy Szymon Grygierczyk, zastępca dyrektora generalnego w Hoya Lens Poland. 94
  • Wzrok, cesarz zmysłów 21 kwi 2019, 21:00 Prowadzimy działania edukacyjne, które pomogą Polakom nauczyć się dbania o wzrok – mówi Mirosław Nowak, prezes Grupy Essilor – Polska, Litwa, Łotwa, Estonia. 96
  • Łabędzi śpiew dinozaurów 21 kwi 2019, 21:00 Operacja serca Micka Jaggera to medyczny banał, ale medialny szum wokół niej jest ogromny. Choroba wokalisty The Rolling Stones jest sygnałem, że oto kończy się rock. 98
  • Niesmak elit 21 kwi 2019, 21:00 Wystawa „Sztuka to wartość” jest owocem kooperacji dwóch narodowych instytucji: PKO Banku Polskiego i Muzeum Narodowego. Warto się na nią wybrać, aby zadać sobie pytanie o charakter polskiego gustu. 102
  • Wydarzenie 21 kwi 2019, 21:00 Joanna Kulig w rytmie hip-hopu „HANNA” reż. Sarah Adina Smith, 1. sezon już na Amazon Prim Z okazji Super Bowl Amazon udostępnił w lutym na 24 godziny pierwszy odcinek serialu „Hanna”. Natychmiast polski internet zalała fala... 106
  • Film 21 kwi 2019, 21:00 Nielegalni Artyści w przeszłości szukają matrycy do rzeczywistości. Christian Petzold poszedł o krok dalej. Powieść Anny Seghers z 1944 r., „Tranzyt”, zekranizował w scenografii XXI w. Bohaterowie chodzą ulicami współczesnych miast... 107
  • Muzyka 21 kwi 2019, 21:00 Odrodzenie gwiazdy TO BĘDZIE ZASKOCZENIE DLA FANÓW jednej z największych gwiazd alternatywnego rocka. PJ Harvey udostępniła nagrania, które stanowią ścieżkę dźwiękową do spektaklu teatralnego. Dziesięć kompozycji instrumentalnych... 108
  • Książka 21 kwi 2019, 21:00 Zabójczy humor Janusz Rudnicki był przed laty wielką nadzieją polskiej literatury – napisał serię świetnych opowiadań, zdobył rozgłos. I dał mu się uwieść. Zaczął pisać coraz „lżejsze” i coraz bardziej frywolne felietony,... 109
  • O niekochaniu katedry 21 kwi 2019, 21:00 Od paru dni usiłuję gwałtem wycisnąć z siebie choć cień żalu po katedrze Notre Dame, szczypię się, aby pobudzić oczy do płaczu, i, kurde, nic. Nie leci! Znowu ja wychodzę na tego niewrażliwego, płaskiego, co to by płakał, gdyby... 110
  • Dokąd na majówkę 21 kwi 2019, 21:00 Długi, majowy weekend ma jedną wadę: wszyscy chcą wtedy jechać w to samo miejsce. Oto wskazówki, gdzie pojechać, żeby uniknąć tłumów i odpocząć. 112
  • W co się bawić 21 kwi 2019, 21:00 Wiosenne wolne dni to nie tylko czas grilli. Budzi się też kultura – zarówno ta lżejsza, jak i skierowana do wyrobionych widzów. 116
  • Droga do szczęścia to poszukiwanie go w sobie 21 kwi 2019, 21:00 Może brzmi to banalnie, ale wierzę, że choć ta droga jest trudna i wymagająca, to jednocześnie najtrwalsza. 118
  • Sucharki Marszałka 21 kwi 2019, 21:00 By ich zasmakować, wystarczy udać się do Sulejówka, w którym od 1923 r. do 1926 r. Józef Piłsudski mieszkał i został zapamiętany jako miłośnik litewskich sucharów. 120
  • 5 sposbów na regenerację sił w długi weekend 21 kwi 2019, 21:00 Psychologowie twierdzą, że – aby skutecznie wypocząć – trzeba wziąć urlop na co najmniej dwa tygodnie. „Wprost” podpowiada, jak zregenerować siły w długi weekend. 121
  • Zrób sobie Korwin-Mikkego 21 kwi 2019, 21:00 Hej, feministki, nauczyciele, niepełnosprawni – dziś, specjalnie dla Was, Janusz Korwin-Mikke w wersji do nakłuwania szpilkami. 122

ZKDP - Nakład kontrolowany