Polska pustynią Europy

Polska pustynią Europy

Wysuszanie zbiorników wodnych, zdjęcie ilustracyjne
Wysuszanie zbiorników wodnych, zdjęcie ilustracyjne Źródło: Fotolia / fot. namelth
Ostatnia susza zniszczyła w Polsce aż 3,5 mln ha upraw i dotknęła 350 tys. gospodarstw. W związku z tym rząd przeznaczył rekordowe w historii środki na pomoc dla rolników. Jeśli jednak nie zaczniemy działać długofalowo, z każdym rokiem może być gorzej.

Zasoby wodne Polski wynoszą w przeliczeniu na mieszkańca zaledwie 1600 m sześc. na rok. Dla porównania: przeciętnie w Unii Europejskiej wskaźnik ten wynosi 4700 m sześc. Nasz wynik plasuje nas w takim zestawieniu obok Egiptu i jest jednym z najgorszych w Europie. Od lat nasza gospodarka ma z tym olbrzymi problem. Szczególnie dotkliwie niedobór wody odczuwa rolnictwo. Susze, które dotykają ten sektor, są coraz częstsze. Podczas gdy jeszcze kilkanaście lat temu występowały średnio raz na pięć lat, obecnie pojawiają się co drugi rok. Z danych Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) wynika, że rok 2018 był w skali świata czwartym najgorętszym od momentu rozpoczęcia pomiarów, czyli od 1850 r. Co gorsza, trzy lata jeszcze gorętsze to właśnie trzy ostatnie: 2015, 2016 i 2017.

Można już zacząć mówić o pustynnieniu kraju. Szczególnie dotkliwie odczuwa to woj. łódzkie, gdzie aż na 90 proc. obszaru występuje ryzyko, że opady będą niższe niż 400 mm rocznie. To katastrofalnie mało, bo dla Polski średnia, która i tak jest niewielka, wynosi 600 mm. Istnieje więc duże prawdopodobieństwo, że w tym roku będziemy mieli ponownie suszę. Dlatego trwają intensywne prace nad strategią zapobiegania jej w Polsce. Państwowe Gospodarstw Wodne Wody Polskie rocznie na przebudowę zbiorników wodnych wydaje nawet 6 mld zł. Trwają inwestycje w Raciborzu, kończą się prace przy zbiorniku w Malczycach, zbiorniki retencyjne powstają w Kotlinie Kłodzkiej. Prezes Wód Polskich Przemysław Daca zapewnia, że powstaną mapy zagrożenia suszą oraz rekomendacje dotyczące jej zwalczania. Specjalna strategia „Stop suszy” ma być gotowa w 2020 r.

Historyczna pomoc

Tyle że branża rolnicza ma problemy tu i teraz. Według obliczeń w ubiegłym roku suszą zostało dotkniętych aż 3,5 mln ha upraw. Żeby zobrazować, jak wielka jest to skala, wystarczy wspomnieć, że ogólna powierzchnia Polski to ok. 31,3 mln ha. Oznacza to, że ponad 10 proc. powierzchni kraju znalazło się w katastrofalnej sytuacji. Susza dotknęła ok. 350 tys. gospodarstw rolnych, a łączne straty są szacowane na ok. 3,5 mld zł. Przed częścią przedsiębiorców rolnych stanęło widmo bankructwa. Nic dziwnego, że rząd ruszył rolnikom na ratunek, podejmując nadzwyczajne kroki. Ubiegłoroczna pomoc klęskowa była największa od 1989 r. Jednocześnie okazała się najhojniejsza we wszystkich krajach UE. 1,86 mld zł – tyle łącznie wypłaciła Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w 2018 r. polskim rolnikom. To ponad dwa razy więcej niż rok wcześniej. Najwięcej funduszy z pomocy krajowej – 1,4 mld zł – trafiło w ubiegłym roku właśnie do poszkodowanych przez suszę i powódź. Dodatkowo tylko w I kw. br. ARiMR wypłaciła ok. 800 mln zł. To trzy razy więcej niż w analogicznym okresie 2018 r. Susza oczywiście nie oszczędziła także naszych zachodnich sąsiadów. I tak dla porównania w Niemczech straty są szacowane na mniej więcej 2,5 mld euro, a wsparcie rządu wyniosło ok. 340 mln euro. Czyli mniej niż w Polsce.

Tysiąc na hektar

– Poszkodowani producenci rolni poza odszkodowaniami z zakładów ubezpieczeń mogli się ubiegać m.in. o dotacje z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, kredyt preferencyjny na wznowienie produkcji oprocentowany na 0,5 proc., udzielenie przez prezesa KRUS pomocy w opłaceniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz odroczenia terminu płatności składek i rozłożenia ich na dogodne raty, a nawet umorzenie ich w całości – tłumaczy minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski. – Istniała także możliwość zastosowania przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa odroczenia i rozłożenia na raty płatności z tytułu umów sprzedaży i dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz ulg w opłatach czynszu, a nawet umorzenia raty płatności czynszu.

Oprócz tego rolnicy mogli się zgłaszać do wójtów lub burmistrzów o przyznanie im ulg w podatku rolnym. Dodatkową formą pomocy była możliwość spłaty przez ARiMR całości oprocentowania kredytów bankowych rolnika nawet przez dwa lata, licząc od dnia zawieszenia przez bank spłaty rat kapitału kredytu bankowego. Co więcej, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z 31 lipca 2018 r. w sprawie ustanowienia programu pomocy dla gospodarstw rolnych i rybackich, w których powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, stawka dotacji na 1 ha upraw rolnych, na którym straty wynosiły co najmniej 70 proc., została ustalona na 1000 zł. W przypadku powierzchni, na których straty wynosiły 30-70 proc., stawka została ustalona w wysokości 500 zł. W przypadku 500-hektarowego gospodarstwa sama dotacja mogła więc wynieść pół miliona złotych. Rolnicy mogą też otrzymać aż 65 proc. dopłaty na ubezpieczenie upraw od ryzyka suszy. To pomoc niespotykana w żadnej innej branży. Tyle że pomoc doraźna.

Ciepło, coraz cieplej

Na dłuższą metę rolnicy muszą jednak zdać sobie sprawę, że klimat pogarsza się z roku na rok. Susza będzie zjawiskiem coraz powszechniejszym i coraz częstszym i trzeba się będzie do niego odpowiednio przygotować. Pracownicy naukowi Niemieckiej Służby Meteorologicznej (DWD) mają w planach wdrożenie specjalnych procedur. Chcą przede wszystkim wcześniej ostrzegać rolników przed suszami. Od przyszłego roku DWD zamierza oferować rolnikom odpowiednie prognozy. Ponieważ synoptycy nie są w stanie sporządzić odpowiednich prognoz meteorologicznych na dłuższy okres, zaczęto wykorzystywać badanie wilgotności gleby. Dzięki temu możliwe będzie przygotowanie nawet sześciotygodniowej prognozy. Niektórzy zastanawiają się nawet nad ogólnopolskimi zmianami upraw roślin na takie, które nie wymagają dużej ilości wody. To oczywiście oznaczałoby rewolucję dla całego krajowego rolnictwa. Mówi się również o odpowiedniej chemicznej ochronie roślin. Jedno jest pewne. Nie da się długofalowo prowadzić biznesu na założeniu, że straty rolników będą corocznie pokrywane z zysków pozostałych sektorów gospodarki.

Artykuł został opublikowany w 17-18/2019 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 17-18/2019 (1883)

  • Trzeba działać!21 kwi 2019, 20:00A może wreszcie zejść z drzewa? Ta myśl kołatała się w głowie Człowieka od jakiegoś czasu, aż skrystalizowała się w czystej postaci, z wnioskiem: trzeba działać! Niby na drzewie nie było tak źle, jednak mimo wszystko trochę twardo, horyzonty...3
  • Niedyskrecje parlamentarne21 kwi 2019, 20:00ADAM BIELAN MA ZIELONE SERCE. POWAŻNIE. TAKI TYTUŁ POJAWIŁ SIĘ NA PIERWSZEJ STRONIE OKOLICZNOŚCIOWEJ GAZETY „Fakty ziemi radomskiej – gazeta niecodzienna”. Okoliczność, z jaką jest związane wydanie tej gazetki, to rzecz jasna wybory do Parlamentu...6
  • Obraz tygodnia21 kwi 2019, 20:0010 mld ludzi będzie – wg prognozy World Factbook – mieszkać na Ziemi w 2050 r. Wygrany Ryszard Legutko jedna z amerykańskich uczelni odwołała jego wykład, ale dzielny profesor wdarł się tylnym wejściem i powiedział co swoje, czyli to co zawsze....9
  • Info radar21 kwi 2019, 20:00Co dalej z gospodarką polską i światową Jakie są obecnie główne wyzwania w biznesie międzynarodowym? Dlaczego globalizacja jest politycznie niepoprawna? Co niesie ze sobą chińska „Inicjatywa pasa i szlaku”? To tylko niektóre pytania, na które będą...10
  • Notre Dame, czyli cywilizacja nie upada21 kwi 2019, 20:00ks. Michał Zalewski SJ Wbrew twierdzeniom, że pożar Notre Dame to symbol upadku zachodniej cywilizacji, reakcje mieszkańców Paryża i europejskich przywódców pokazują, że nasz kontynent nie zapomniał o swoich chrześcijańskich korzeniach. Osiemset...12
  • Odbudowa Notre Dame21 kwi 2019, 20:00Czy Polska powinna się w to zaangażować?16
  • IV władza jest kobietą21 kwi 2019, 20:00Martyna Wojciechowska jest najbardziej rozpoznawalną i opiniotwórczą polską dziennikarką telewizyjną – wynika z badania przeprowadzonego dla „Wprost” na panelu Ariadna.18
  • Kobiecy styl jest skuteczniejszy21 kwi 2019, 20:00Latami walczyłam ze stereotypem, że kobieta nie ma prawa się wypowiadać w „męskich sprawach” – mówi Martyna Wojciechowska, liderka rankingu „Wprost”.24
  • Awantura o kasę21 kwi 2019, 20:00Od 300 tys. zł do zaledwie kilkudziesięciu tysięcy złotych – tyle będą mieli prawo wydać kandydaci Koalicji Europejskiej na europosłów. Ten, kto dostanie więcej, ma znacznie większe szanse na sukces.26
  • Koalicja PO z SLD to ponury żart21 kwi 2019, 20:00Mam wrażenie, że PiS z opozycją ścigają się na robienie głupstw. Eurowybory ma szansę wygrać ten, kto pierwszy nie odpowie głupotą na głupotę przeciwnika – mówi prof. Jarosław Flis, socjolog, znawca systemów wyborczych.30
  • Blef Broniarza21 kwi 2019, 20:00Rozgrywce strajkowej rząd kontra opozycja jeszcze co prawda daleko do końca, ale na razie jest wynik 2:0 dla rządu. Mało kto się spodziewał, że najbardziej upolitycznione egzaminy szkolne w historii przejdą aż tak gładko i bez trudności. Zdaje...33
  • Tak czy owak, Donald Tusk21 kwi 2019, 20:00Tusk szykuje polityczne wystąpienie na 3 maja. Zapowiada, że powie w nim „coś ważnego i ciekawego”. Jednak kluczowe deklaracje byłego premiera padną dopiero po wyborach europejskich.34
  • Bandzior potrzebuje czasu21 kwi 2019, 20:00Polskie więzienia mają ten sam problem co szkoły czy szpitale – brak kadr. Specyfika branży polega na tym, że jeśli nie ma komu wychowywać więźniów, wychowują się oni sami.36
  • Zaklinacz smaku21 kwi 2019, 20:00Daniel Pawełek prowadzi pięć restauracji. Cztery z nich znalazły się w przewodniku Michelin. Jak to się stało, że były kelner zrewolucjonizował polską gastronomię?41
  • Hossa Bessa21 kwi 2019, 20:00Greckie żale W ubiegłym tygodniu grecki parlament zadecydował, że Ateny mają się oficjalnie domagać od Niemców reparacji za zniszczenia i zbrodnie wojenne z czasów II wojny światowej. Grecy wyliczyli, że zadośćuczynienie za straty wojenne może...44
  • Orły Wprost nagrodzone w Toruniu21 kwi 2019, 20:00Wśród najlepszych przedsiębiorców województwa kujawsko-pomorskiego znaleźli się liderzy swoich branż w kraju i zagranicą.46
  • Cesarz nowej ery21 kwi 2019, 20:00Tylko w Japonii możliwe jest, żeby cesarz historyk zastąpił na tronie cesarza ichtiologa. Czy nowy władca podoła wyzwaniom epoki?48
  • Fantazmaty Benedykta21 kwi 2019, 20:00Niedawno pokazywałam znajomym Berlin nocą. W pewnym momencie koleżanka zapytała: „A ta długa kolejka to do czego?”. „Do KitKat – odpowiedziałam – to najsłynniejszy w Berlinie seksklub”. Podobny obraz w latach 70. zapadł w pamięć Józefa Ratzingera,...52
  • Polska pustynią Europy21 kwi 2019, 20:00Ostatnia susza zniszczyła w Polsce aż 3,5 mln ha upraw i dotknęła 350 tys. gospodarstw. W związku z tym rząd przeznaczył rekordowe w historii środki na pomoc dla rolników. Jeśli jednak nie zaczniemy działać długofalowo, z każdym rokiem może być...54
  • Szybki rozwój, mądry nadzór21 kwi 2019, 20:00Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa to instytucja powołana w celu prowadzenia aktywnej polityki wspierania wsi i rozwoju rolnictwa.56
  • Mówimy stop suszy!21 kwi 2019, 20:00O koniecznych inwestycjach w gospodarce wodnej i długofalowej strategii przeciwdziałania skutkom suszy mówi Przemysław Daca, prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.58
  • Tracimy wodę. Musimy ją zatrzymać21 kwi 2019, 20:00Suszy pokonać się nie da. Można jednak ograniczać jej następstwa. W tym celu powstaje plan przeciwdziałania skutkom suszy.59
  • Cyfryzacja kontra susza21 kwi 2019, 20:00Innowacje proponowane przez BASF służą wsparciem w minimalizowaniu następstw suszy w rolnictwie.60
  • Wspieramy elektromobilność21 kwi 2019, 21:00W tym roku planujemy seryjną produkcję pierwszego polskiego ultralekkiego elektrycznego auta dla logistyki – mówi Łukasz Blichewicz z Assay Consulting & Research.61
  • Przykład idzie z dołu21 kwi 2019, 21:00Norwegia, Holandia, Słowenia czy Portugalia to kraje, które udowodniły, że najważniejszą siłą napędową do rozwiązywania problemów ekologicznych jest zaangażowane społeczeństwo.62
  • Kolejny rynek ORLENu21 kwi 2019, 21:00ORLEN ma swoją pierwszą stację paliw na Słowacji. Jeszcze w tym roku 10 polskich stacji pod marką Benzina ma stanąć u naszego południowego sąsiada.64
  • Sztuka inwestycji21 kwi 2019, 21:00Pierścionek z 33-karatowym brylantem to inwestycja dla milionerów. Ale dzisiaj nawet niepozorna butelka wina może zrobić z kogoś krezusa.66
  • Nowoczesność na bank21 kwi 2019, 21:00Chcemy być wszędzie tam, gdzie klienci nas potrzebują. Nie chcemy być zwykłym bankiem, ale partnerem klienta – mówi Bartosz Chytła, pierwszy wiceprezes zarządu Nest Banku.70
  • Luksus na wynajem21 kwi 2019, 21:00Zakup lokalu na cele inwestycyjne to strzał w dziesiątkę. Zyskać można nie tylko piękną nieruchomość w dobrej lokalizacji, lecz także duże zyski z jej wynajmu.72
  • Czas na markizy21 kwi 2019, 21:00Nowoczesne markizy umożliwiają ochronę pomieszczeń przed nagrzewaniem bez utraty korzyści wynikających z dostępu do światła słonecznego.74
  • Škoda w leasingu przez internet21 kwi 2019, 21:00Škoda to pierwsza w Polsce marka samochodowa, która umożliwiła klientom zakup auta w leasingu za pośrednictwem e-sklepu.76
  • CAR-T, czyli przełom21 kwi 2019, 21:00Wyniki stosowania terapii CAR-T w opornej na leczenie ostrej białaczce limfoblastycznej zaskakują: wielu pacjentów, którym nie dawano nadziei, nadal żyje.78
  • (Nie)wydolne serce21 kwi 2019, 21:00Organizacje pacjenckie zaapelowały o koordynowaną opiekę i możliwość leczenia najciężej chorych lekami dostępnymi już w całej Europie. Chodzi o niewydolność serca, w której rokowanie jest gorsze niż w wielu nowotworach.80
  • Walczymy o lata życia21 kwi 2019, 21:00W Polsce pacjenci ze szpiczakiem żyją przeciętnie o połowę krócej niż na zachodzie Europy. To musi się zmienić – mówi prof. Artur Jurczyszyn z Katedry Hematologii Collegium Medicum UJ w Krakowie.82
  • Wszystkie sekrety da Vinci21 kwi 2019, 21:00Prostatektomia radykalna w asyście robota da Vinci nie tylko usuwa nowotwór stercza, ale też umożliwia mężczyznom normalne funkcjonowanie – mówi83
  • Łączy nas niepowtarzalna więź21 kwi 2019, 21:00Wielu ludzi, których dotknęła choroba, może liczyć na bezwarunkowe wsparcie swoich pupili, co dodaje im sił i motywuje do walki – mówi Oliver Koehncke, dyrektor generalny Boehringer Ingelheim Polska.84
  • Optyka ery cyfrowej21 kwi 2019, 21:00Aplikacja Glasson pomoże wyszukać soczewki okularowe oraz umożliwi zarządzanie salonem i gabinetem optycznym.86
  • Zadbaj o oczy21 kwi 2019, 21:00Niektóre choroby oczu w początkowym stadium nie dają objawów. Dlatego osoby dorosłe powinny chodzić do okulisty co najmniej raz na dwa lata – mówi prof. Iwona Grabska-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego.88
  • Chirurgia przyszłości21 kwi 2019, 21:00Nowe techniki małoinwazyjne pozwalają wcześnie wykryć chorobę i ocalić wzrok – mówi prof. Jerzy Szaflik, właściciel CMO Laser.90
  • Technologie XXI wieku w okulistyce21 kwi 2019, 21:00To trochę tak, jakbyśmy przesiedli się z auta do promu kosmicznego – ocenia nowe możliwości leczenia Andrzej Dmitriew, koordynator Okulistyki w Szpitalu św. Wojciecha w Poznaniu.92
  • Dobór okularów to sztuka21 kwi 2019, 21:00Tylko dobry fachowiec dobierze i wymodeluje oprawę tak, aby zapewniła komfort noszenia na wiele lat – tłumaczy Szymon Grygierczyk, zastępca dyrektora generalnego w Hoya Lens Poland.94
  • Wzrok, cesarz zmysłów21 kwi 2019, 21:00Prowadzimy działania edukacyjne, które pomogą Polakom nauczyć się dbania o wzrok – mówi Mirosław Nowak, prezes Grupy Essilor – Polska, Litwa, Łotwa, Estonia.96
  • Łabędzi śpiew dinozaurów21 kwi 2019, 21:00Operacja serca Micka Jaggera to medyczny banał, ale medialny szum wokół niej jest ogromny. Choroba wokalisty The Rolling Stones jest sygnałem, że oto kończy się rock.98
  • Niesmak elit21 kwi 2019, 21:00Wystawa „Sztuka to wartość” jest owocem kooperacji dwóch narodowych instytucji: PKO Banku Polskiego i Muzeum Narodowego. Warto się na nią wybrać, aby zadać sobie pytanie o charakter polskiego gustu.102
  • Wydarzenie21 kwi 2019, 21:00Joanna Kulig w rytmie hip-hopu „HANNA” reż. Sarah Adina Smith, 1. sezon już na Amazon Prim Z okazji Super Bowl Amazon udostępnił w lutym na 24 godziny pierwszy odcinek serialu „Hanna”. Natychmiast polski internet zalała fala chłodnych recenzji....106
  • Film21 kwi 2019, 21:00Nielegalni Artyści w przeszłości szukają matrycy do rzeczywistości. Christian Petzold poszedł o krok dalej. Powieść Anny Seghers z 1944 r., „Tranzyt”, zekranizował w scenografii XXI w. Bohaterowie chodzą ulicami współczesnych miast – Paryża i...107
  • Muzyka21 kwi 2019, 21:00Odrodzenie gwiazdy TO BĘDZIE ZASKOCZENIE DLA FANÓW jednej z największych gwiazd alternatywnego rocka. PJ Harvey udostępniła nagrania, które stanowią ścieżkę dźwiękową do spektaklu teatralnego. Dziesięć kompozycji instrumentalnych oraz dwa utwory...108
  • Książka21 kwi 2019, 21:00Zabójczy humor Janusz Rudnicki był przed laty wielką nadzieją polskiej literatury – napisał serię świetnych opowiadań, zdobył rozgłos. I dał mu się uwieść. Zaczął pisać coraz „lżejsze” i coraz bardziej frywolne felietony, które podtrzymały jego...109
  • O niekochaniu katedry21 kwi 2019, 21:00Od paru dni usiłuję gwałtem wycisnąć z siebie choć cień żalu po katedrze Notre Dame, szczypię się, aby pobudzić oczy do płaczu, i, kurde, nic. Nie leci! Znowu ja wychodzę na tego niewrażliwego, płaskiego, co to by płakał, gdyby spłonął Louivuitton...110
  • Dokąd na majówkę21 kwi 2019, 21:00Długi, majowy weekend ma jedną wadę: wszyscy chcą wtedy jechać w to samo miejsce. Oto wskazówki, gdzie pojechać, żeby uniknąć tłumów i odpocząć.112
  • W co się bawić21 kwi 2019, 21:00Wiosenne wolne dni to nie tylko czas grilli. Budzi się też kultura – zarówno ta lżejsza, jak i skierowana do wyrobionych widzów.116
  • Droga do szczęścia to poszukiwanie go w sobie21 kwi 2019, 21:00Może brzmi to banalnie, ale wierzę, że choć ta droga jest trudna i wymagająca, to jednocześnie najtrwalsza.118
  • Sucharki Marszałka21 kwi 2019, 21:00By ich zasmakować, wystarczy udać się do Sulejówka, w którym od 1923 r. do 1926 r. Józef Piłsudski mieszkał i został zapamiętany jako miłośnik litewskich sucharów.120
  • 5 sposbów na regenerację sił w długi weekend21 kwi 2019, 21:00Psychologowie twierdzą, że – aby skutecznie wypocząć – trzeba wziąć urlop na co najmniej dwa tygodnie. „Wprost” podpowiada, jak zregenerować siły w długi weekend.121
  • Zrób sobie Korwin-Mikkego21 kwi 2019, 21:00Hej, feministki, nauczyciele, niepełnosprawni – dziś, specjalnie dla Was, Janusz Korwin-Mikke w wersji do nakłuwania szpilkami.122