Kiedy dojedzie pekaes

Kiedy dojedzie pekaes

Autobus Ikarus 620 w Warszawie
Autobus Ikarus 620 w Warszawie / Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe
Rząd wyłożył w tym roku 300 mln zł na łączenie autobusami polskich miast i wsi. Ale po rządowe dotacje mało kto zdążył, bo PiS tak spieszył się z realizacją swojej obietnicy przed wyborami.

Tuż przed wakacjami wszystkie kursy zawiesił PKS Gniezno. Akurat wtedy Kacper Matysiak, nastolatek z malutkiego Witkowa, dowiedział się, że został przyjęty do wymarzonego liceum w położonej 20 km obok Wrześni. Wakacyjne lektury przeczytane, podręczniki i zeszyty kupione, ale dojechać nie ma czym. Chłopak wziął sprawy w swoje ręce i zamieścił taki apel w internecie:

„Kochani! Mam do Was prośbę, jeżeli wy, wasi znajomi lub ktoś z waszej rodziny potrzebuje dojazdu Witkowo–Września w godzinach porannych i Września–Witkowo w godzinach popołudniowych, to proszę zgłaszajcie się pod tym postem”. Zgłosiły się 23 osoby. Wystarczająca liczba, żeby jakiś prywatny przewoźnik zorganizował im połączenie. Będą teraz o nie zabiegać z pomocą lokalnych samorządowców.W podobnej sytuacji znaleźli się mieszkańcy Chełma. Tam też parę miesięcy temu splajtował PKS. Uczniowie nie mieli jak dojeżdżać do szkoły, a emeryci do lekarza. Zdesperowani pasażerowie sami wynajęli prywatnego busa i złożyli się na kierowcę. Wykluczenie komunikacyjne to codzienność co czwartego sołectwa w Polsce. Mało tego. Aż 60 proc. gmin w ogóle nie zajmuje się transportem publicznym. Po prostu nie uwzględnia takich wydatków w swoich budżetach. To oznacza, że niemal 14 mln Polaków może mieć na co dzień problem z dojazdem do swojego miejsca zamieszkania. W lutym prezes Jarosław Kaczyński zapowiadał na konwencji PiS: „W ciągu ostatnich kilkunastu lat połączenia autobusowe, głównie PKS, zostały zredukowane z prawie miliarda przejechanych kilometrów do niespełna pół miliarda. My przywrócimy ten miliard!”. Żeby te obietnice zrealizować, rząd powołał naprędce Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych. W tym roku ma w budżecie 300 mln zł na dopłaty do nierentownych połączeń. Ale mało kto się na nie załapał.

Dotacje na zmartwychwstanie

Tak zwana ustawa pekaesowa, którą rząd przyjął w maju tego roku, w praktyce ma funkcjonować tak: państwo dokłada złotówkę do każdego kilometra. Dodatkowo 10 proc. kosztów pokrywają samorządy. Takie dotowanie ma dotyczyć tylko tych linii, które nie funkcjonowały co najmniej na trzy miesiące przed wejściem nowej ustawy w życie. W tym roku na dopłaty zapisano 300 mln zł. W kolejnych latach ma być po 800 mln zł rocznie. Takie dofinansowywanie ma potrwać najdalej do 2028 r. Wychodzi więc na to, że w sumie z budżetu pójdzie na ten cel 7,5 mld zł. Tydzień temu minął termin składania wniosków o wsparcie. Sprawdziliśmy, o jakie kwoty zawnioskowały gminy. Dane pozyskane z 11 województw dają mikroskopijną kwotę 14 mln zł. To niecałe 5 proc. z 300 mln zł, które były do wydania w tym roku! Są województwa, jak warmińsko-mazurskie czy lubuskie, które nie wykorzystają nawet 2 proc. z przyznanych im pieniędzy. Pozostałe 98 proc. przepadnie. Olsztyn wyda na nowe trasy zaledwie 295 tys. zł z zaplanowanych 23 mln zł, a Zielona Góra 233 tys. z ponad 13 mln. Tragicznie jest też w Szczecinie. Z przewidzianych na ten region niemal 18 mln zł wydane zostanie zaledwie 263 tys. zł. Jednocześnie te same województwa przodują we wszystkich statystykach dotyczących wykluczenia transportowego.

Rządowy program „PKS+” miał tę tragiczną sytuację zmienić. I chociaż w pierwszym roku swojej działalności zanotował spektakularną klapę, to wbrew pozorom wcale nie jest taki zły. Z nadzieją spoglądają na niego państwowi i prywatni przewoźnicy. Zgodnie twierdzą, że w dłuższej perspektywie nowy program może odwrócić fatalny trend odcinania małych miejscowości od świata. Ale jest też wiele przeszkód, które mogą pojawić się po drodze.

Folwark na kółkach

– Gdyby ten program został wprowadzony wiele lat wcześniej, można było uniknąć upadku wielu lokalnych PKS-ów – uważa Piotr Pogonowski. – Prywatni przewoźnicy nie byli zainteresowani jeżdżeniem na trasach, które są nierentowne. W tym czasie pasażerowie przesiedli się do własnych aut i przyzwyczaili się, że komunikacja publiczna jest niewystarczająca. Teraz niezwykle ciężko będzie ich przekonać do powrotu do autobusu, ale dzięki nowemu programowi jest to możliwe. To pierwsza inicjatywa w historii, która ma na celu reaktywację branży przewozowej – mówi dyrektor zarządzający Polonusa, jednego z największych w Polsce przewoźników autobusowych. W 1990 r. PKS został podzielony na 176 lokalnych spółek i rzucony na głęboką wodę wolnego rynku. Większość z tych nowo powstałych firm i firemek oczywiście nie dała sobie na nim rady. Tam, gdzie doszło do komunalizacji, niemal z automatu stawały się łupem politycznym dla lokalnych działaczy. Z każdej kolejnej opcji. Józef Klim, gdy nie dostał się ponownie do Sejmu z list Platformy Obywatelskiej, został wiceprezesem PKS Białystok (obecnie PKS Nova). Prezesem był z kolei kojarzony z PSL Cezary Sieradzki. Niedawno zastąpił go jednak Andrzej Mioduszewski, były kandydat PiS na burmistrza Zambrowa. Oczywiście nikt z nich z branżą przewozową nie miał wcześniej do czynienia.

O wiele gorszy los spotkał PKS Krosno. Tam starosta sprzedał w 2013 r. spółkę firmie FK Partner za niecałe 400 tys. zł. Nowy właściciel podzielił zadłużone na wiele milionów przedsiębiorstwo na trzy spółki. Jedna miała zajmować się transportem, druga usługami, a trzecia nieruchomościami. W praktyce najwartościowsze aktywa, czyli budynki i grunty w centrum miasta, trafiły do jednej firmy, a zadłużenie i deficytowe usługi do dwóch pozostałych. Już w 2015 r. warszawiacy sprzedali zajezdnię autobusową, biurowiec i kilka innych obiektów za 5 mln zł. Rok później zarząd złożył wniosek o likwidację PKS. Zyski wyprowadzono, a długi i zaległości w płatnościach dla pracowników pozostawiono syndykowi. Sprawa toczy się do dziś. Członkowie zarządu zasiedli na ławie oskarżonych. Zarzuca się im wyrządzenie szkód majątkowych na ponad 6 mln zł.

Przedwyborczy odjazd

– Rządowy program mógłby pomóc odzyskać pasażerów, gdyby samorządom dano więcej czasu – uważa Jerzy Kolarz, wiceprezes zarządu Związku Powiatów Polskich. – W praktyce mieliśmy kilkanaście dni na opracowanie wniosków, rozmowy z przewoźnikami i stworzenie kompleksowej siatki połączeń. To zdecydowanie za mało, by zrobić to dobrze. Stąd tak niski odsetek gmin i powiatów, które zgłosiły się po pieniądze. Rzeczywiście, Ministerstwo Infrastruktury działało błyskawicznie, by z realizacją obietnicy zdążyć przed wyborami.

Ustawa weszła w życie 18 lipca, a pierwsze dotowane kursy mają ruszyć już 1 września. Wojewodowie, do których trzeba było kierować wnioski o dopłaty, bardzo niechętnie komentują małe zainteresowanie programem. W rozmowach proszą wręcz, by się nad nimi zlitować i poprosić o komentarz kolegę z innego województwa. Nieoficjalnie sami przyznają, że zbyt krótki termin mógł być jednym z głównych problemów. Liczą, że w przyszłym roku wójtowie i starostowie będą już bardziej aktywni i lepiej przygotowani. – Warto też pamiętać, że rządowa oferta pojawiła się wtedy, gdy samorządy miały już dawno domknięte swoje roczne budżety. W takiej sytuacji znalezienie, jak chociażby w naszym przypadku, dodatkowych kilkuset tysięcy złotych jest niezwykle trudne i niebezpieczne. Trzeba komuś te środki zabrać albo po prostu się zadłużyć. A kto się na to zdecyduje? – pyta retorycznie Leszek Cieślik, były prezes suwalskiego PKS, a obecnie pracownik Starostwa Powiatowego w Augustowie. Samorządowcy podkreślają też to, że jedna złotówka dopłacana przez państwo do kilometra to w wielu przypadkach zdecydowanie za mało, żeby myśleć o reaktywacji trudnych tras.

Cieślik podaje przykład jednej linii, która kompletnie mu się nie kalkulowała. W obiegu zamkniętym autobus przejeżdżał 400 km, a w tym czasie sprzedawanych było tylko kilka biletów po 10 zł. Stawka za kilometr wynosiła 0,80 zł, podczas gdy granicą opłacalności jest kwota 3,5 zł. Złotówka dotacji i 10 proc. dołożone od samorządu nie wystarczą. Ale jest też jeszcze jeden powód, dla którego część samorządów nie przystąpiła do programu. – Przecież gdyby osiągnął sukces, to rząd chwaliłby się, że to oni reaktywowali lokalne połączenia. Żaden wyborca nie będzie wiedział, że to za nasze pieniądze. Dlaczego mam więc pomagać PiS-owi wygrać wybory? – mówi jeden ze starostów z opozycyjnej partii. – W przyszłym roku, już po wyborach, bardzo chętnie po te fundusze pewnie sięgniemy – dodaje. Premier niepotrzebnie więc śpieszył się z realizacją obietnicy złożonej przez prezesa Kaczyńskiego, bo przed wyborami nowych pekaesów na polskich drogach i tak nikt nie zobaczy.

Okładka tygodnika WPROST: 35/2019
Więcej możesz przeczytać w 35/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2019 (1900)

  • Historia i Herstoria 25 sie 2019, 20:00 Gdy w 1991 r. Demi Moore jako pierwsza celebrytka dała się sfotografować nago w ciąży, wybuchł skandal. Choć zdjęcie wykonała słynna Annie Leibovitz i znalazło się ono na okładce magazynu „Vanity Fair”, wielu nie kryło oburzenia.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 25 sie 2019, 20:00 POLITYCY PIS NIE ŻYJĄ AFERĄ HEJTERSKĄ W MINISTERSTWIE SPRAWIEDLIWOŚCI. Im dalej znajdują się od ośrodka władzy i JAROSŁAWA KACZYŃSKIEGO, tym mniejsze zainteresowanie wykazują tą sprawą. Jeden z posłów PiS powiedział dość... 6
  • Obraz tygodnia 25 sie 2019, 20:00 5% to spadek poparcia dla PiS względem poprzedniego badania z 13.08 (wg Kantar). Prawdopodobna przyczyna: ujawniona korespondencja Emi z wiceministrem Wygrana Bożena Dykiel – chwali się w „SE” udanym życiem seksualnym z panem Rysiem,... 9
  • Info radar 25 sie 2019, 20:00 Ochojska apeluje do ministra zdrowia Apeluję o włączenie rybocyklibu do listy refundowanych leków – zwróciła się do ministra zdrowia Łukasza Szumowskiego Janina Ochojska. Szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej i eurodeputowana opublikowała... 10
  • Mówię w imieniu sześciu milionów 25 sie 2019, 20:00 Rozmowa z Gołdą Tencer, aktorką, twórczynią festiwalu Warszawa Singera 12
  • Świat na opak 25 sie 2019, 20:00 Wymiana ciosów na wojnie polsko-polskiej przybiera na sile, ale konsekwencji wciąż nie widać. Czy afera hejterska jest początkiem końca ministra Ziobry? 13
  • Imperium Ziobry drży w posadach 25 sie 2019, 20:00 Czarne chmury zbierają się nad ministrem sprawiedliwości Zbigniewem Ziobrą. Jeżeli pojawi się jakikolwiek dowód na jego związek z aferą hejterską, będzie się musiał podać do dymisji. 14
  • Będziemy trzecią siłą 25 sie 2019, 20:00 Niech pierwszy rzuci kamieniem ten, kogo noc piątkowa nigdy nie uwiodła i nie przeciągnęła mu się do soboty rano – mówi o Pawle Kukizie Władysław Kosiniak-Kamysz, prezes PSL. 18
  • Drużyna ludożerców 25 sie 2019, 20:00 Sędzia Szmydt i jego żona (była już chyba) Emi są kibolami Legii Warszawa, sympatyzują z ONR, nie gardzą antysemityzmem 21
  • Nie pozwólmy ukraść pamięci o II wojnie światowej 25 sie 2019, 20:00 80 lat po wojnie czas powołać Muzeum Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego. Pomogłoby ono zatrzymać coraz bardziej destrukcyjny społecznie kult Żołnierzy Wyklętych. 22
  • Krupa vs reszta świata, czyli o przesłaniu najnowszej okładki „Wprost” 26 sie 2019, 12:50 Psycholog zajmujący się w pracy naukowej relacjami w rodzinach stwierdził, że „wina i wstyd są hasłami dzisiejszego macierzyństwa”. Dlatego też za najnowszą okładką tygodnika „Wprost” kryje się więcej, niż niektórzy przypuszczają. 25
  • Będę mówić dziecku o Bogu 25 sie 2019, 20:00 – Nie interesują mnie opinie ludzi, którzy, chodząc do kościoła, chowają się ze swoim prawdziwym obliczem, sądząc, że sama modlitwa zmaże ich grzechy – mówi Joanna Krupa, modelka, aktywistka, przyszła mama. 26
  • Pokolenie Hashimoto 25 sie 2019, 20:00 Żeby wykluczyć lub zdiagnozować chorobę Hashimoto, wystarczy tanie, dostępne wszędzie badanie. Zaleca się je zwłaszcza kobietom, które planują zajść w ciążę lub już w niej są. 32
  • Hashimoto na widelcu 25 sie 2019, 20:00 Matka natura wie, jak ujarzmić Hashimoto. Od ciebie zależy, czy jej posłuchasz. Krok pierwszy: zaakceptuj chorobę. 34
  • Człowiek, który tworzył bogów 25 sie 2019, 20:00 „Przygodę z filmem mógł zacząć od razu od produkcji, a zaczynał od noszenia kawy reżyserowi. Miał w sobie dużo pokory. Kino go fascynowało, chciał się go nauczyć dogłębnie, od podstaw”. W zeszłym tygodniu zmarł Piotr Woźniak-Starak, autor sukcesu „Bogów” i „Sztuki kochania”. 39
  • Piotr 25 sie 2019, 20:00 Żal, gdy w sile wieku ginie człowiek będący symbolem coraz mniej licznych inteligenckich bogaczy 44
  • Hossa Bessa 25 sie 2019, 20:00 Celebryci oszczędzają Jennifer Lopez idzie w branżę finansową. Znana piosenkarka zainwestowała właśnie w aplikację Acorns, która automatycznie zaokrągla płatności za zakupy, np. z 99 do 100 dolarów, a zaoszczędzoną resztę... 46
  • Kiedy dojedzie pekaes 25 sie 2019, 20:00 Rząd wyłożył w tym roku 300 mln zł na łączenie autobusami polskich miast i wsi. Ale po rządowe dotacje mało kto zdążył, bo PiS tak spieszył się z realizacją swojej obietnicy przed wyborami. 47
  • Wycieczka na wystawę 25 sie 2019, 20:00 Dla każdego Polaka ekscytującym przeżyciem byłoby obcowanie z dokumentami, które wstrząsnęły XX-wieczną historią Polski 50
  • Superowoce prosto z Polski 25 sie 2019, 20:00 Borówki, maliny, truskawki, aronia, porzeczki – polskie owoce jagodowe uchodzą na świecie za rarytas. Tyle że sami Polacy nie potrafią docenić tego, co mają pod nosem. 52
  • Wielkie ucztowanie 25 sie 2019, 20:00 Świnka pieczona po zaciszańsku, gęś nadziewana naleśnikami albo rzeszowski kołacz weselny. Czy możemy kiedyś zapomnieć, jak się je przyrządza? Spokojnie. Na straży polskiej tradycji kulinarnej stoją koła gospodyń wiejskich. 54
  • Gorzki smak sukcesu 25 sie 2019, 20:00 Kolejna już wizyta Donalda Trumpa w Polsce to niewątpliwe osiągnięcie naszej dyplomacji. Korzystamy na tym, że prezydent USA jest w konflikcie z większością europejskich sojuszników. 56
  • Wojna na tankowce 25 sie 2019, 20:00 Wyładowany ponad 2 mln baryłek irańskiej ropy morski gigant błąka się po Morzu Śródziemnym, szukając sposobności do wyładowania paliwa. Niewykluczone, że ajatollahowie wcale nie wysłali go do Syrii, tylko do odbiorców z UE. 60
  • Chorowita generacja 25 sie 2019, 20:00 Więcej czasu spędzają przy komputerze niż na dworze, już w pierwszym roku życia dostają do zabawy smartfona, noszą ciężkie ornistry, wdychają zanieczyszczone powietrze, lubią chipsy i słodkie napoje. Jaki jest stan zdrowia pierwszego pokolenia XXI w.? 63
  • Panaceum z ula 25 sie 2019, 20:00 Wszystkie produkty pszczele mają właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Najmocniej działa propolis, który zwalcza mikroorganizmy od 10 do 100 razy silniej od miodu. 67
  • Sokoli wzrok wzorowego ucznia 25 sie 2019, 20:00 Dbajmy o wzrok dziecka. Niezdiagnozowany problem ze wzrokiem może być jedną z przyczyn kłopotów z nauką. 68
  • Dlaczego dzieci powinny pić wodę 25 sie 2019, 20:00 Optymalna woda do picia dla dzieci powinna zawierać odpowiedni balans składników mineralnych. 70
  • Bezpieczna higiena uszu 25 sie 2019, 20:00 Jak wyczyścić uszy dziecka? Wyrzućmy patyczki kosmetyczne. W higienie przewodu słuchowego mogą one bardziej zaszkodzić niż pomóc! Zamiast tego sięgnijmy po profesjonalne rozwiązania polecane przez specjalistów. 71
  • Szkoły w sieci 25 sie 2019, 20:00 Ogólnopolska Sieć Edukacyjna oplecie wszystkie szkoły w kraju. Oznacza to bezpłatny internet dla wszystkich uczniów w Polsce. 72
  • Geralta gra o tron 25 sie 2019, 20:00 Od debiutu wiedźmina na łamach „Fantastyki” minęło blisko 35 lat. Wkrótce zobaczymy go w serialu produkowanym przez Netflix. Czy Geralt z Rivii poradzi sobie w nowej rzeczywistości? A może jest reliktem z muzeum popkultury? 74
  • Wszystkie miłości Almodóvara 25 sie 2019, 20:00 „Ból i blask” jest najlepszym filmem Pedro Almodóvara od lat. Reżyser nie zakłada w nim masek. Opowiada o sobie i swoich najintymniejszych emocjach. Ale też szuka sposobu, aby we współczesnym świecie uratować bliskie mu wartości. 78
  • The Crown – Korona Rzeczpospolitej 25 sie 2019, 20:00 Główną wygraną będzie korona królów Polski. Bonusem – poznanie dziejów Rzeczpospolitej czasów wolnej elekcji. Gra „The Crown – Korona Rzeczpospolitej” przechodzi ostatnie testy. 82
  • Gorączka złota 25 sie 2019, 20:00 Historie o skarbach ukrytych pod ziemią nadal rozpalają wyobraźnię. Ponad 100 tys. Polaków regularnie przeczesuje pola i lasy w poszukiwaniu reliktów przeszłości. 84
  • Powrót do rzeczywistości 25 sie 2019, 20:00 Co robić, gdy powrót z urlopu marzeń jawi nam się jako koszmar? Psychologowie twierdzą, że są sposoby na łagodzenie objawów towarzyszących finałowi wakacji. 88
  • Nienawiść obowiązkowa 25 sie 2019, 20:00 Inspirowani prawdziwą historią „Nasi chłopcy” to udany kryminał, z napisanym z nerwem scenariuszem, świetnym aktorstwem i atmosferą tak gęstą, że widz nie ma nawet kiedy złapać oddechu. Zgodnie z nauką Hitchcocka zaczynają się od... 90
  • Film 25 sie 2019, 20:00 Pośród gór Oszałamiające pejzaże szczytów Anatolii i powolne tempo nie osłabiają siły „Opowieści o trzech siostrach”. Przeciwnie, w otoczonej masywami skalnymi, niemal niezamieszkałej wiosce dylematy bohaterek nabierają wagi... 91
  • Muzyka 25 sie 2019, 20:00 Z parkietu do sypialni 28-letnia Shura podbija krainę elektroniki i synth z lekkością, której ostatnio na rynku brakowało. Jej kompozycje nie są obarczone nieznośnym bitem, a jednocześnie mają rytmiczną, melodyjną konstrukcję. Są tu i... 92
  • Książka 25 sie 2019, 20:00 Największy spektakl świata Powoli rozkręcają się piłkarskie rozgrywki ligowe i zbliżają się nowe emocje, a puentą starego sezonu był niedawny mecz o Superpuchar Europy o to, kto jest największym championem. Na stadionie w Stambule... 93
  • Kalejdoskop 25 sie 2019, 20:00 Z kucharzami w świat „GORDON RAMSAY: ŚWIAT NA TALERZU” premierowe odcinki w National Geographic w środy o 22:00 Takiej twarzy Gordon Ramsay jeszcze nie pokazywał. Słynący z porywczości i nieprzebierania w bluzgach na wizji... 94
  • Świat nie jest taki zły 25 sie 2019, 20:00 Interesują nas losy świata. Nie jest taki zły, jak opisują go media. Podobnie nie ma złej religii czy pierwotnie złych ludzi. 95
  • Kiełbasa historyczna 25 sie 2019, 20:00 Czasem się zdarza, że znana potrawa, ikona miejscowej kuchni, powstaje w wyniku zbiegu okoliczności. 96
  • Jak lać wodę 25 sie 2019, 20:00 Rady dotyczące tego, jakie wino dobierać do potraw, słyszymy od dawna. A czym się kierować, wybierając wodę do posiłku? 97
  • Zrób sobie... Tarantino 25 sie 2019, 20:00 Po obejrzeniu „Pewnego razu... w Hollywood” doszliśmy do wniosku, że warto mieć w domu Quentina Tarantino, który zadba o to, żeby to ci źli dostali największy wycisk. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany