Chorowita generacja

Chorowita generacja

Czym karmić nasze dzieci?
Czym karmić nasze dzieci? / Źródło: Fotolia
Więcej czasu spędzają przy komputerze niż na dworze, już w pierwszym roku życia dostają do zabawy smartfona, noszą ciężkie ornistry, wdychają zanieczyszczone powietrze, lubią chipsy i słodkie napoje. Jaki jest stan zdrowia pierwszego pokolenia XXI w.?

W Polsce nie ma dokładnych analiz wykonanych w całej grupie dzieci i młodzieży od 0 do 18 lat, które jednoznacznie oceniłyby zdrowie dzieci. Badania są wykonywane cząstkowo, w poszczególnych regionach kraju, przez samorządy i ośrodki naukowe. Optymistycznie mogą wyglądać dane z raportu GUS, z których wynika, że 90 proc. rodziców ocenia subiektywnie stan zdrowia swoich dzieci (od 0 do 14 lat) jako „dobry” lub nawet „bardzo dobry”. Gdy jednak przyjrzeć się obiektywnym danym, to w sprawie zdrowia dzieci w Polsce trzeba wszczynać alarm. Profesor Alicja Chybicka, pediatra, hematolog i onkolog, kierująca Kliniką Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej „Przylądek Nadziei” we Wrocławiu, przed laty prowadziła akcję „Czy Polska kocha dzieci”, mówiąc, że Polska kocha, ale… „głównie na sztandarach”. Od tego czasu niewiele się zmieniło. Potwierdził to ubiegłoroczny raport NIK, którego wnioski były wręcz druzgocące: system opieki nad uczniami nie funkcjonuje, są podejmowane jedynie wybiórcze i fragmentaryczne działania profilaktyczne, co nie gwarantuje bezpieczeństwa zdrowotnego. Efekty: wzrost liczby dzieci i młodzieży z problemami zdrowotnymi. Jak wygląda zdrowie dzieci 2019?

Są coraz tęższe

Każde kolejne pokolenie jest wyższe od poprzedniego (pokazuje to, że dobrobyt społeczeństwa rośnie). W Polsce w ślad za poprawą warunków ekonomicznych nie idą jednak wystarczające działania prozdrowotne. Niepokoi rosnące średnie BMI u dzieci. Dzisiejszy ośmio-, dziesięciolatek z Krakowa czy Poznania waży o mniej więcej pół kilograma więcej niż jego rówieśnik 10 lat temu. Jest to najbardziej widoczne na wschodzie Polski, gdzie chłopcy ważą średnio nawet o kilogram więcej niż ich rówieśnicy dekadę wcześniej.

Co piąte ma nadwagę lub otyłość

Problem zbędnych kilogramów pojawia się już u dwu-, trzylatków, co jest związane z błędami żywieniowymi popełnianymi przez rodziców. 20 proc. dzieci w tym wieku ma nadwagę lub otyłość. Błędy popełnione w okresie wczesnego dzieciństwa mszczą się w późniejszych latach, bo powstałe komórki tłuszczowe nie giną. Według raportów WHO i UNICEF polskie dzieci tyją najszybciej w Europie, a nastolatki są już w czołówce najbardziej otyłej młodzieży na świecie. Są też coraz mniej sprawne fizycznie, co widać w testach (badania przeprowadzone wśród uczniów szkół podstawowych). W porównaniu ze swoimi rówieśnikami sprzed 10 lat dzieci są dziś mniej gibkie (mierzono głębokość wykonywanych skłonów), mniej wytrzymałe (sprawdzano to w biegach długodystansowych), mają mniejszą siłę nóg, rąk i barków (oceniono na podstawie skoku w dal z miejsca, wiszenia na drążku). Szacuje się, że ponad 80 proc. uczniów ma wady postawy, spowodowane m.in. noszeniem ciężkich tornistrów, długotrwałym siedzeniem, brakiem ruchu, nadwagą.

Coraz częściej mają alergię

– W ciągu ostatnich 15 lat częstość chorób wywołanych alergiami wzrosła w Polsce aż trzykrotnie; to wzrost wprost niewiarygodny. Epidemia alergii jest przede wszystkim spowodowana zachodnim stylem życia, czyli większą higieną, szczepieniami, zmianami w diecie, chemicyzacją życia, zanieczyszczeniem środowiska – mówi prof. Piotr Kuna, alergolog, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii UM w Łodzi. Z przeprowadzonych w Polsce największych w Europie Środkowo-Wschodniej badań dotyczących alergii (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce – ECAP) wynika, że co czwarte dziecko w Polsce ma alergiczny nieżyt nosa. Powinien być leczony, gdyż trzykrotnie zwiększa ryzyko pojawienia się astmy oskrzelowej. Niestety, wiele dzieci nie ma postawionej diagnozy, a katar alergiczny jest leczony tak, jakby to była infekcja.

Chorują na astmę, która często bywa nierozpoznana

Badania wykonane w Krakowie i Poznaniu pokazały, że astmę ma ok. 5-7 proc. dzieci. Przez długi czas u dziecka choroba może pozostać nierozpoznana, gdyż jej objawy są mylone z przeziębieniem (typowym objawem nie jest duszność, jak u dorosłego, tylko raczej suchy kaszel, często występujący w nocy, nad ranem, po wysiłku fizycznym czy kontakcie z alergenami). Nierozpoznanie i nieleczenie astmy powoduje nie tylko częste „infekcje”, ale też gorszy rozwój płuc. Nie osiągają one maksymalnej pojemności (a od objętości płuc zależy długość życia – to jedyny parametr o udowodnionej korelacji).

Coraz gorzej widzą

Zdaniem okulistów każde dziecko, które nie ma żadnych niepokojących objawów, powinno być przebadane okulistycznie w wieku trzech-czterech lat, a drugi raz przed pójściem do pierwszej klasy. W Polsce obowiązkowych wizyt okulistycznych nie ma, tymczasem z wyrywkowo przeprowadzanych badań wynika, że nawet co trzeci przedszkolak wymaga korekcji wady wzroku. Najczęstsze w tym wieku to nadzwzroczność (21 proc. dzieci) i krótkowzroczność (15 proc.). Częstość krótkowzroczności rośnie z wiekiem, ma ją już co czwarty 15-latek. Przyczyną są nie tylko czynniki genetyczne i środowiskowe, ale też zbyt wiele czasu spędzanego przed komputerem czy smartfonem. Podczas długiego wpatrywania się w ekran dochodzi do skurczu akomodacyjnego, rośnie napięcie mięśni oka, co prowadzi do zmęczenia oczu i bólów głowy. Okuliści ostrzegają przed korzystaniem przez dzieci poniżej trzeciego roku życia ze smartfonów: może to powodować problemy z wykształceniem się widzenia przestrzennego. Nieleczona wada wzroku zaburza rozwój widzenia (np. nie wykształca się widzenie obuoczne lub przestrzenne), a w późniejszym wieku może prowadzić do poważnych chorób (np. szybciej rozwija się zwyrodnienie plamki żółtej, jaskra, zaćma).

Co piąte źle słyszy

Tak wykazały badania przeprowadzane przez Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu (przebadano ponad milion dzieci). – U co piątego stwierdziliśmy niedosłuch. Zwykle jest on spowodowany przedłużającymi się i nawracającymi niedoleczonymi infekcjami. Niepokojące jest to, że ponad 60 proc. rodziców nie zwróciło uwagi, że dziecko gorzej słyszy – mówi prof. Henryk Skarżyński, który koordynuje prowadzenie badań. Do pojawienia się problemów ze słuchem przyczynia się też hałas, np. na szkolnych przerwach. – Badania, które prowadziliśmy wspólnie z Politechniką Gdańską, wykazały, że po 15-minutowej przerwie w szkole dziecko może mieć niedosłuch przez następne kilkadziesiąt minut – dodaje prof. Skarżyński. Słuch niszczą też słuchawki, zwłaszcza zatykające ujście przewodu słuchowego zewnętrznego.

Przodują w europie pod względem liczby zębów z próchnicą

15 proc. niemowląt i dzieci do trzeciego roku życia ma próchnicę „butelkową” zębów mlecznych, spowodowaną długotrwałym karmieniem butelką ze smoczkiem i jedzeniem w nocy. Próchnicę ma ponad 64 proc. trzylatków, 56 proc. sześciolatków i 86 proc. siedmiolatków. Prawie 94 proc. 18-latków wchodzi w dorosłe życie z próchnicą, mając średnio siedem zepsutych zębów stałych. Badania przeprowadzano wśród dzieci warszawskich, statystyki w mniejszych miejscowościach mogą być gorsze.

Nawet 20 proc. ma depresję

Psychiatria dziecięca w Polsce jest w fatalnym stanie, a stan zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży jest zły. Zdaniem prof. Małgorzaty Janas-Kozik, psychiatry dziecięcego z Katedry Psychiatrii i Psychoterapii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, nawet co piąte dziecko ma zaburzenia zachowania, depresję lub inne problemy psychiczne. Większość nie ma nawet postawionej diagnozy, co jest spowodowane m.in. tym, że objawy mogą być inne niż u dorosłego. – U osoby dorosłej dominuje uczucie smutku, u dziecka objawami depresji bywają też bóle głowy i brzucha, a u starszego także rozdrażnienie, złość, zachowania agresywne i autoagresywne – mówi prof. Małgorzata Janas-Kozik. Z powodu depresji targają się na życie nastolatki. Statystyki Komendy Głównej Policji pokazują, że w 2018 r. stwierdzono 746 prób samobójczych u dzieci i młodzieży w wieku 13-18 lat. 92 osoby odebrały sobie życie.

Coraz częściej chorują na nowotwory

U dzieci i młodzieży nowotwory są chorobami rzadkimi, w Polsce co roku notuje się ok. 1200-1500 zachorowań, jednak ta liczba rośnie. – Każdy rodzic pyta: „Dlaczego moje dziecko zachorowało”, a w podtekście: „Co zrobiłem złego?”. Przyczyną pojawienia się nowotworu u dziecka są mutacje genetyczne, ale też zanieczyszczenie powietrza, plastik, żywność, palenie papierosów przez rodziców. Jednoznaczna przyczyna jest nieznana – wyjaśnia prof. Alicja Chybicka. Biologia nowotworu u dziecka jest inna niż u dorosłego, rozwija się on piorunująco. Efekty terapii u dzieci są dziś bardzo dobre (wyleczalność na poziomie 85 proc.) pod warunkiem szybko rozpoczętego leczenia. Zwykle jest bardzo ostre: wysokodawkowa chemioterapia, często połączona z transplantacją szpiku. – W odróżnieniu od onkologii dorosłych standardy leczenia dzieci w Polsce są na poziomie światowym. Nawet jeśli jest jakiś nierefundowany lek, to staramy się pomóc, znaleźć leczenie za granicą, zorganizować zbiórkę pieniędzy, walczymy o każde dziecko – zapewnia prof. Chybicka.

Okładka tygodnika WPROST: 35/2019
Więcej możesz przeczytać w 35/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2019 (1900)

  • Historia i Herstoria 25 sie 2019, 20:00 Gdy w 1991 r. Demi Moore jako pierwsza celebrytka dała się sfotografować nago w ciąży, wybuchł skandal. Choć zdjęcie wykonała słynna Annie Leibovitz i znalazło się ono na okładce magazynu „Vanity Fair”, wielu nie kryło oburzenia.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 25 sie 2019, 20:00 POLITYCY PIS NIE ŻYJĄ AFERĄ HEJTERSKĄ W MINISTERSTWIE SPRAWIEDLIWOŚCI. Im dalej znajdują się od ośrodka władzy i JAROSŁAWA KACZYŃSKIEGO, tym mniejsze zainteresowanie wykazują tą sprawą. Jeden z posłów PiS powiedział dość... 6
  • Obraz tygodnia 25 sie 2019, 20:00 5% to spadek poparcia dla PiS względem poprzedniego badania z 13.08 (wg Kantar). Prawdopodobna przyczyna: ujawniona korespondencja Emi z wiceministrem Wygrana Bożena Dykiel – chwali się w „SE” udanym życiem seksualnym z panem Rysiem,... 9
  • Info radar 25 sie 2019, 20:00 Ochojska apeluje do ministra zdrowia Apeluję o włączenie rybocyklibu do listy refundowanych leków – zwróciła się do ministra zdrowia Łukasza Szumowskiego Janina Ochojska. Szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej i eurodeputowana opublikowała... 10
  • Mówię w imieniu sześciu milionów 25 sie 2019, 20:00 Rozmowa z Gołdą Tencer, aktorką, twórczynią festiwalu Warszawa Singera 12
  • Świat na opak 25 sie 2019, 20:00 Wymiana ciosów na wojnie polsko-polskiej przybiera na sile, ale konsekwencji wciąż nie widać. Czy afera hejterska jest początkiem końca ministra Ziobry? 13
  • Imperium Ziobry drży w posadach 25 sie 2019, 20:00 Czarne chmury zbierają się nad ministrem sprawiedliwości Zbigniewem Ziobrą. Jeżeli pojawi się jakikolwiek dowód na jego związek z aferą hejterską, będzie się musiał podać do dymisji. 14
  • Będziemy trzecią siłą 25 sie 2019, 20:00 Niech pierwszy rzuci kamieniem ten, kogo noc piątkowa nigdy nie uwiodła i nie przeciągnęła mu się do soboty rano – mówi o Pawle Kukizie Władysław Kosiniak-Kamysz, prezes PSL. 18
  • Drużyna ludożerców 25 sie 2019, 20:00 Sędzia Szmydt i jego żona (była już chyba) Emi są kibolami Legii Warszawa, sympatyzują z ONR, nie gardzą antysemityzmem 21
  • Nie pozwólmy ukraść pamięci o II wojnie światowej 25 sie 2019, 20:00 80 lat po wojnie czas powołać Muzeum Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego. Pomogłoby ono zatrzymać coraz bardziej destrukcyjny społecznie kult Żołnierzy Wyklętych. 22
  • Krupa vs reszta świata, czyli o przesłaniu najnowszej okładki „Wprost” 26 sie 2019, 12:50 Psycholog zajmujący się w pracy naukowej relacjami w rodzinach stwierdził, że „wina i wstyd są hasłami dzisiejszego macierzyństwa”. Dlatego też za najnowszą okładką tygodnika „Wprost” kryje się więcej, niż niektórzy przypuszczają. 25
  • Będę mówić dziecku o Bogu 25 sie 2019, 20:00 – Nie interesują mnie opinie ludzi, którzy, chodząc do kościoła, chowają się ze swoim prawdziwym obliczem, sądząc, że sama modlitwa zmaże ich grzechy – mówi Joanna Krupa, modelka, aktywistka, przyszła mama. 26
  • Pokolenie Hashimoto 25 sie 2019, 20:00 Żeby wykluczyć lub zdiagnozować chorobę Hashimoto, wystarczy tanie, dostępne wszędzie badanie. Zaleca się je zwłaszcza kobietom, które planują zajść w ciążę lub już w niej są. 32
  • Hashimoto na widelcu 25 sie 2019, 20:00 Matka natura wie, jak ujarzmić Hashimoto. Od ciebie zależy, czy jej posłuchasz. Krok pierwszy: zaakceptuj chorobę. 34
  • Człowiek, który tworzył bogów 25 sie 2019, 20:00 „Przygodę z filmem mógł zacząć od razu od produkcji, a zaczynał od noszenia kawy reżyserowi. Miał w sobie dużo pokory. Kino go fascynowało, chciał się go nauczyć dogłębnie, od podstaw”. W zeszłym tygodniu zmarł Piotr Woźniak-Starak, autor sukcesu „Bogów” i „Sztuki kochania”. 39
  • Piotr 25 sie 2019, 20:00 Żal, gdy w sile wieku ginie człowiek będący symbolem coraz mniej licznych inteligenckich bogaczy 44
  • Hossa Bessa 25 sie 2019, 20:00 Celebryci oszczędzają Jennifer Lopez idzie w branżę finansową. Znana piosenkarka zainwestowała właśnie w aplikację Acorns, która automatycznie zaokrągla płatności za zakupy, np. z 99 do 100 dolarów, a zaoszczędzoną resztę... 46
  • Kiedy dojedzie pekaes 25 sie 2019, 20:00 Rząd wyłożył w tym roku 300 mln zł na łączenie autobusami polskich miast i wsi. Ale po rządowe dotacje mało kto zdążył, bo PiS tak spieszył się z realizacją swojej obietnicy przed wyborami. 47
  • Wycieczka na wystawę 25 sie 2019, 20:00 Dla każdego Polaka ekscytującym przeżyciem byłoby obcowanie z dokumentami, które wstrząsnęły XX-wieczną historią Polski 50
  • Superowoce prosto z Polski 25 sie 2019, 20:00 Borówki, maliny, truskawki, aronia, porzeczki – polskie owoce jagodowe uchodzą na świecie za rarytas. Tyle że sami Polacy nie potrafią docenić tego, co mają pod nosem. 52
  • Wielkie ucztowanie 25 sie 2019, 20:00 Świnka pieczona po zaciszańsku, gęś nadziewana naleśnikami albo rzeszowski kołacz weselny. Czy możemy kiedyś zapomnieć, jak się je przyrządza? Spokojnie. Na straży polskiej tradycji kulinarnej stoją koła gospodyń wiejskich. 54
  • Gorzki smak sukcesu 25 sie 2019, 20:00 Kolejna już wizyta Donalda Trumpa w Polsce to niewątpliwe osiągnięcie naszej dyplomacji. Korzystamy na tym, że prezydent USA jest w konflikcie z większością europejskich sojuszników. 56
  • Wojna na tankowce 25 sie 2019, 20:00 Wyładowany ponad 2 mln baryłek irańskiej ropy morski gigant błąka się po Morzu Śródziemnym, szukając sposobności do wyładowania paliwa. Niewykluczone, że ajatollahowie wcale nie wysłali go do Syrii, tylko do odbiorców z UE. 60
  • Chorowita generacja 25 sie 2019, 20:00 Więcej czasu spędzają przy komputerze niż na dworze, już w pierwszym roku życia dostają do zabawy smartfona, noszą ciężkie ornistry, wdychają zanieczyszczone powietrze, lubią chipsy i słodkie napoje. Jaki jest stan zdrowia pierwszego pokolenia XXI w.? 63
  • Panaceum z ula 25 sie 2019, 20:00 Wszystkie produkty pszczele mają właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Najmocniej działa propolis, który zwalcza mikroorganizmy od 10 do 100 razy silniej od miodu. 67
  • Sokoli wzrok wzorowego ucznia 25 sie 2019, 20:00 Dbajmy o wzrok dziecka. Niezdiagnozowany problem ze wzrokiem może być jedną z przyczyn kłopotów z nauką. 68
  • Dlaczego dzieci powinny pić wodę 25 sie 2019, 20:00 Optymalna woda do picia dla dzieci powinna zawierać odpowiedni balans składników mineralnych. 70
  • Bezpieczna higiena uszu 25 sie 2019, 20:00 Jak wyczyścić uszy dziecka? Wyrzućmy patyczki kosmetyczne. W higienie przewodu słuchowego mogą one bardziej zaszkodzić niż pomóc! Zamiast tego sięgnijmy po profesjonalne rozwiązania polecane przez specjalistów. 71
  • Szkoły w sieci 25 sie 2019, 20:00 Ogólnopolska Sieć Edukacyjna oplecie wszystkie szkoły w kraju. Oznacza to bezpłatny internet dla wszystkich uczniów w Polsce. 72
  • Geralta gra o tron 25 sie 2019, 20:00 Od debiutu wiedźmina na łamach „Fantastyki” minęło blisko 35 lat. Wkrótce zobaczymy go w serialu produkowanym przez Netflix. Czy Geralt z Rivii poradzi sobie w nowej rzeczywistości? A może jest reliktem z muzeum popkultury? 74
  • Wszystkie miłości Almodóvara 25 sie 2019, 20:00 „Ból i blask” jest najlepszym filmem Pedro Almodóvara od lat. Reżyser nie zakłada w nim masek. Opowiada o sobie i swoich najintymniejszych emocjach. Ale też szuka sposobu, aby we współczesnym świecie uratować bliskie mu wartości. 78
  • The Crown – Korona Rzeczpospolitej 25 sie 2019, 20:00 Główną wygraną będzie korona królów Polski. Bonusem – poznanie dziejów Rzeczpospolitej czasów wolnej elekcji. Gra „The Crown – Korona Rzeczpospolitej” przechodzi ostatnie testy. 82
  • Gorączka złota 25 sie 2019, 20:00 Historie o skarbach ukrytych pod ziemią nadal rozpalają wyobraźnię. Ponad 100 tys. Polaków regularnie przeczesuje pola i lasy w poszukiwaniu reliktów przeszłości. 84
  • Powrót do rzeczywistości 25 sie 2019, 20:00 Co robić, gdy powrót z urlopu marzeń jawi nam się jako koszmar? Psychologowie twierdzą, że są sposoby na łagodzenie objawów towarzyszących finałowi wakacji. 88
  • Nienawiść obowiązkowa 25 sie 2019, 20:00 Inspirowani prawdziwą historią „Nasi chłopcy” to udany kryminał, z napisanym z nerwem scenariuszem, świetnym aktorstwem i atmosferą tak gęstą, że widz nie ma nawet kiedy złapać oddechu. Zgodnie z nauką Hitchcocka zaczynają się od... 90
  • Film 25 sie 2019, 20:00 Pośród gór Oszałamiające pejzaże szczytów Anatolii i powolne tempo nie osłabiają siły „Opowieści o trzech siostrach”. Przeciwnie, w otoczonej masywami skalnymi, niemal niezamieszkałej wiosce dylematy bohaterek nabierają wagi... 91
  • Muzyka 25 sie 2019, 20:00 Z parkietu do sypialni 28-letnia Shura podbija krainę elektroniki i synth z lekkością, której ostatnio na rynku brakowało. Jej kompozycje nie są obarczone nieznośnym bitem, a jednocześnie mają rytmiczną, melodyjną konstrukcję. Są tu i... 92
  • Książka 25 sie 2019, 20:00 Największy spektakl świata Powoli rozkręcają się piłkarskie rozgrywki ligowe i zbliżają się nowe emocje, a puentą starego sezonu był niedawny mecz o Superpuchar Europy o to, kto jest największym championem. Na stadionie w Stambule... 93
  • Kalejdoskop 25 sie 2019, 20:00 Z kucharzami w świat „GORDON RAMSAY: ŚWIAT NA TALERZU” premierowe odcinki w National Geographic w środy o 22:00 Takiej twarzy Gordon Ramsay jeszcze nie pokazywał. Słynący z porywczości i nieprzebierania w bluzgach na wizji... 94
  • Świat nie jest taki zły 25 sie 2019, 20:00 Interesują nas losy świata. Nie jest taki zły, jak opisują go media. Podobnie nie ma złej religii czy pierwotnie złych ludzi. 95
  • Kiełbasa historyczna 25 sie 2019, 20:00 Czasem się zdarza, że znana potrawa, ikona miejscowej kuchni, powstaje w wyniku zbiegu okoliczności. 96
  • Jak lać wodę 25 sie 2019, 20:00 Rady dotyczące tego, jakie wino dobierać do potraw, słyszymy od dawna. A czym się kierować, wybierając wodę do posiłku? 97
  • Zrób sobie... Tarantino 25 sie 2019, 20:00 Po obejrzeniu „Pewnego razu... w Hollywood” doszliśmy do wniosku, że warto mieć w domu Quentina Tarantino, który zadba o to, żeby to ci źli dostali największy wycisk. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany