Rózga w genach

Rózga w genach

Geny mają większy wpływ na zachowanie niż środowisko
Rodzice, którzy dużo rozmawiają ze swoimi dziećmi, mają wygadane potomstwo. Ci, którzy dają lanie, mają dzieci skłonne do stosowania przemocy. Błędne jest jednak przekonanie, że rodzice w ten sposób źle lub dobrze wychowują swoje dzieci. Skoro agresywni rodzice mają dzieci, które biją rówieśników i są konfliktowe, może to dowodzić, że odpowiadają za to geny. - Dzieci są takie, jakie są, dlatego że wyrastają w określonych domach. Ale wyrastają w zależności od tego, jakie drzemią w nich geny - mówi "Wprost" prof. Steven Pinker, psycholog z Uniwersytetu Harvarda. Jego niepoprawny politycznie pogląd jest często krytykowany, ale coraz częściej potwierdzają go badania naukowe. Badacze z Uniwersytetu Wirginii przeprowadzili obserwacje na grupie ponad tysiąca dorosłych bliźniaków jedno- i dwujajowych oraz ponad 2,5 tys. ich nastoletnich dzieci. Okazało się, że dzieci, które tyranizują rówieśników, wagarują i uciekają z domu, odziedziczyły agresywne geny po rodzicach.

Dobre z urodzenia
"Nie mogę zdzierżyć poglądu, często przedstawianego - zwłaszcza w bajkach dla dzieci mających uczyć, jak być dobrym - że niemowlęta z urodzenia są jednakowe, czynniki odpowiadające za różnice powstające ostatecznie między dwoma chłopcami, a potem dwoma mężczyznami, wynikają tylko z wychowania i moralnego wysiłku włożonego w kształtowanie charakteru" - tak w 1869 r. pisał Francis Galton, kuzyn i przyjaciel Darwina, twórca określenia eugenika, czyli "dobre z urodzenia". Późniejsze obserwacje wykazywały, że osoby, które od dzieciństwa były agresywne, mają skłonność do wybierania podobnych do siebie partnerów. Tworzą w ten sposób destrukcyjne związki i jeszcze pogłębiają swoje aspołeczne zachowania. W rezultacie dzieci z takich małżeństw mają silne predyspozycje do zachowań agresywnych i sprawiają problemy wychowawcze.
- Nasze badania potwierdziły przypuszczenia, że kłótnie małżeńskie i problemy wychowawcze są związane z genami. Sam konflikt między rodzicami nie wpływa znacząco na zaburzenia zachowań dzieci. Znaczenie mają raczej cechy osobowościowe rodziców, które zależą od uwarunkowań genetycznych. I te geny, jeśli zostaną przeniesione na dzieci, powodują takie a nie inne zachowania - mówi "Wprost" dr Paige Harden z Uniwersytetu Wirginii, główna autorka badań opublikowanych w czasopiśmie "Child Development".
- Badania Paige Harden potwierdzają moje przypuszczenia - mówi Judith Rich Harris, autorka głośnej książki "Geny czy wychowanie". Amerykańska psycholog uważa, że kiedy przyjrzymy się osobom adoptowanym we wczesnym dzieciństwie, okaże się, że w dorosłym życiu zupełnie nie przypominają przybranych rodziców ani przybranego rodzeństwa. Z kolei kiedy porównamy osobowość, zainteresowania czy uzdolnienia rozdzielonych w niemowlęctwie jednojajowych bliźniąt dorastających w innych domach, okaże się, że przypominają siebie nawzajem w takim samym stopniu jak bliźnięta wychowujące się razem.

Kodeks rodziny
Większość badaczy jest zgodna, że mniej więcej w połowie nasze zachowania, inteligencja i zdolności zależą od genów odziedziczonych po rodzicach. Pytanie tylko, co kształtuje pozostałe 50 proc.? Judith Rich Harris nie ma wątpliwości, że tym czynnikiem jest środowisko, z którym dzieci i nastolatki stykają się poza domem, szczególnie grupa rówieśnicza. Wpływ rodziców na dzieci jest raczej niewielki i ogranicza się głównie do przekazania im genów. - Rodzice wpływają przede wszystkim na przestrzeganie przez dzieci zasad panujących w rodzinie. W jakimś stopniu mają też wpływ na wybór środowiska poza domem; wybierają szkołę, a zatem częściowo również grupę rówieśniczą. Ale proces socjalizacji przebiega poza domem, wśród rówieśników - mówi Harris. Dzieci w domu podporządkowują się narzuconym regułom, wchodzą w swoje role, na przykład zdominowanego najmłodszego z rodzeństwa, ale kiedy znajdą się wśród rówieśników, domowy schemat znika. Badania, które cytuje Harris w swojej najnowszej książce "No Two Alike", sugerują, że młodsze rodzeństwo zachowuje się w domu mniej agresywnie niż starsi bracia i siostry, ale już w środowisku rówieśników te różnice znikają. Jest to szczególnie widoczne wśród dzieci imigrantów, które przejmują akcent kraju, w którym się wychowują, czyli kolegów, a nie rodziców mówiących z obcym akcentem. Podobnie jest z kulturą, którą wchłaniają jak własną, mimo że ich rodzice czują się obco w nowym kraju. Indywidualne różnice wśród rodzeństwa i bliźniaków jednojajowych wynikają z tego, że każdy samodzielnie uczy się, jak się zachowywać w grupie, jakie relacje stworzyć między poszczególnymi osobami, jak walczyć o swoje. I każdy robi to inaczej, bo warunki początkowe są w każdym wypadku inne, nawet u bliźniąt trafiających do jednej grupy.

Piętno genów
Prof. Thalia C. Eley z Instytutu Psychiatrii w Londynie, prof. Jim Stevenson z brytyjskiego Uniwersytetu Southampton oraz prof. Paul Lichtenstein z Instytutu Karolinska w Sztokholmie badali aspołeczne zachowania - zarówno agresywne, jak i nieagresywne (wagarowanie, kradzieże) - bliźniąt z uwzględnieniem ich płci (na grupie 1500 par bliźniąt). Okazało się, że skłonność do nieagresywnych zachowań jest u chłopców bardziej związana z negatywnym wpływem środowiska, a u dziewcząt jest raczej zależna od genów. Naukowcy zauważyli też, że połączenie zachowań agresywnych i nieagresywnych występuje równie często u obu płci. Skłonność do agresji zaś jest cechą wrodzoną.
Zwolennikiem tej teorii jest prof. Sarnoff Mednick z Uniwersytetu Południowej Kalifornii, od lat - wraz z prof. Jasmine Tehrani - prowadzący badania rodzin mających adoptowane dzieci i bliźnięta. Zauważył on, że osoby wychowane w rodzinach adopcyjnych, ale urodzone przez kobiety odsiadujące wyroki, jako dorośli znacznie częściej niż osoby z grupy kontrolnej popadały w konflikt z prawem. Podobne badania - przeprowadzone na dużej grupie rodzin w Szwecji - potwierdziły przypuszczenie, że jeśli biologiczni rodzice są genetyczne predysponowani do zachowań aspołecznych, to ich dzieci, nawet jeśli wychowają się w innych rodzinach, będą miały skłonność do popełniania przestępstw.

Piętno osobowości
- Dla dzieci nie ma znaczenia, w jakim modelu rodziny się wychowały - mówi prof. Pinker. - Czy była to wzorcowa rodzina, komuna hipisowska, czy rodzice tej samej płci, czy dziecko spędzało czas w domu, czy w świetlicy, było jedynakiem czy miało dużo rodzeństwa. Żadna z tych okoliczności nie wyciska piętna na osobowości człowieka, jeśli jest on częścią normalnej grupy rówieśniczej - uważa amerykański psycholog.
Z badań nie wynika jednak, że rodzice są zwolnieni z odpowiedzialności za dzieci. Nawet jeżeli wpływ genów jest najważniejszy, to ciągłe przepychanki między rodzicami nie wpływają korzystnie na psychikę dziecka. Jak napisał Czechow, "człowiek może stać się lepszy, gdy pokażesz mu, jaki jest".


Chemia agresji
Prof. Keith McBurnett, psychiatra z uniwersytetu w Chicago, przeprowadził badania na grupie agresywnych chłopców w wieku 7-12 lat. Okazało się, że wszyscy chłopcy, którzy sprawiali kłopoty wychowawcze już we wczesnym dzieciństwie, mieli niedobór kortyzolu. Ten hormon jest wydzielany w sytuacjach stresu - jego niski poziom sugeruje, że reakcja na taką sytuację będzie zbyt słaba. Dziecko może się nie obawiać ukarania, nie odczuwa strachu, dlatego nie boi się wchodzić w sytuacje konfliktowe.
McBurnett twierdzi, że dzieci cierpiące na silne zaburzenia emocjonalne mogą mieć geny, które powodują nieprawidłową produkcję określonych hormonów. Podobnie niekorzystnie może wpływać nieprawidłowe wydzielanie serotoniny, neuroprzekaźnika odgrywającego istotną rolę w takich zaburzeniach jak depresja czy lęki. Niski poziom serotoniny prowadzi do zachowań impulsywnych i agresji. Badania dzieci sprawiających problemy wychowawcze i cierpiących na zaburzenia zachowania wykazały, że mają one za niski poziom tego składnika we krwi. Niedawno opublikowane badania dr. Andreasa Meyera-Lindenberga z Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w Maryland łączą z kolei wpływ nieobecności genu o nazwie MAOA, produkującego enzym monoaminę oksydazę A, ze skłonnością do agresji u mężczyzn. Choć u ludzi brakuje tego genu niezwykle rzadko, to jego mało aktywny wariant MAOA-L spotyka się już częściej. Jak wykazały eksperymenty, u osób mających tę mutację inaczej niż u innych działa ośrodek w mózgu odpowiadający za emocje i percepcję. O ile odczuwanie emocji u takich osób jest bardzo intensywne, o tyle kontrolowanie ich i powściąganie gwałtownych uczuć, szczególnie negatywnych, jest niemal niemożliwe, stąd tak często reagują one agresją.
Okładka tygodnika WPROST: 10/2007
Więcej możesz przeczytać w 10/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • KMD   IP
    A to świadczy tylko o tym, że bezstresowe wychowanie do niczego nie prowadzi i jedyną formą zapobiegania zachowaniom agresywnym jest obawa przed karą, którą w tym wypadku może stanowić tylko porządne lanie.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2007 (1263)

    • Na stronie - Myślący rękami 4 mar 2007, 22:00 Clinton, Bush i Blair o Kwaśniewskim milczą 3
    • Wprost od czytelników 4 mar 2007, 22:00 Obwodnica na dzikoW ariantów przebiegu obwodnicy Augustowa było ostatecznie pięć. Po wielu konsultacjach - również z organizacjami ekologicznymi - wybrano ten obecny. Dlaczego teraz jacyś inni ekolodzy dyktują nam swoje widzimisię, bo jak... 3
    • Skaner Polska 4 mar 2007, 22:00 8
    • Kadry 4 mar 2007, 22:00 Posada od Gosiewskiego za 5 tys. euro 8
    • Odszkodowania 4 mar 2007, 22:00 Odpowiedzialność i realizm 8
    • Roszczenia 4 mar 2007, 22:00 Polska własność 8
    • Skoki 4 mar 2007, 22:00 Małysz na 102 8
    • Prawo 4 mar 2007, 22:00 I Skrzypek się spóźnił 8
    • Zamach na papieża 4 mar 2007, 22:00 Kret z KGB 8
    • Taniec z gwiazdami 4 mar 2007, 22:00 Cierpienia Donalda Tuska 8
    • Gwiazdy 4 mar 2007, 22:00 Anjani i Cohen w Polsce 8
    • Obyczaje 4 mar 2007, 22:00 Britney Szyc 8
    • Media 4 mar 2007, 22:00 "Wprost" na szczycie 8
    • Sawka czatuje 4 mar 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
    • Plus ujemny - Tarczyca 4 mar 2007, 22:00 Choroby tarczycy, jak sama nazwa wskazuje, powoduje tarcza antyrakietowa 13
    • Energetyka 4 mar 2007, 22:00 Warszawski szczyt 14
    • Skaner Świat 4 mar 2007, 22:00 14
    • Francja 4 mar 2007, 22:00 Mieszkaniowa kampania 14
    • Eurowizja 4 mar 2007, 22:00 Atomowy hit 14
    • Genetyka 4 mar 2007, 22:00 DNA mafiosa 14
    • Show-biznes 4 mar 2007, 22:00 Nobel dla Oprah 14
    • Wprost24 4 mar 2007, 22:00 „Wprost" non stopInternetowe wydanie tygodnika „Wprost" pierwsze podało wiele informacji, na które później powoływały się inne mediaAbp Stanisław Wielgus tolerował skandale obyczajowe i afery finansowe w diecezji... 16
    • Poczta 4 mar 2007, 22:00 Wrogie suby informacyjneWinfografice zamieszczonej w artykule "Wrogie służby informacyjne" (nr 8) na s. 30 znajduje się zapis: "WSI werbują do współpracy Andrzeja Grajewskiego, późniejszego szefa Kolegium Instytutu Pamięci... 17
    • Playback 4 mar 2007, 22:00 Hanna Gronkiewicz-Waltz, prezydent Warszawy © A. JAGIELAK 17
    • Z życia koalicji 4 mar 2007, 22:00 Prawdę mówiąc, spodziewaliśmy się, że dojdzie do tego, że będziemy Wildsteina żałować. Nie żeby robił dobrą telewizję, tegośmy tu nie pisali, i nie żeby był zaraz najlepszym menedżerem od czasów wczesnego Lee Iacocci, ale... 18
    • Z życia opozycji 4 mar 2007, 22:00 Czepiamy się. Poseł Graś (PO) w telewizorze: "W innych światach..." W innych światach to pan, panie pośle, zostanie kiedyś ministrem obrony. Peru.'A propos ministerialnych ambicji. "Dziennik" przejrzał najnowszą... 19
    • Wprost przeciwnie - Dołóżmy cyklistom! 4 mar 2007, 22:00 Minister Religa chce wprowadzić nowy podatek - od ubezpieczenia OC 20
    • Fotoplastykon 4 mar 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
    • Zagubione 4 mar 2007, 22:00 Czy w klasztorze sióstr betanek w Kazimierzu Dolnym dochodzi do molestowania seksualnego zamkniętych tam byłych zakonnic? Z ustaleń tygodnika "Wprost" wynika, że przebywający tam 42-letni franciszkanin Roman Komaryczko wykorzystywał seksualnie siostry oraz związane z zakonem... 22
    • Operacja Warszawska 4 mar 2007, 22:00 Nominacja Kazimierza Nycza oznacza zwycięstwo Łagiewnik nad Toruniem 26
    • Pusty tron 4 mar 2007, 22:00 Nikt nie rządzi polskim Kościołem 28
    • Nie ma jak Lwów 4 mar 2007, 22:00 52,2 proc. Polaków uważa Kresy Wschodnie z Wilnem i Lwowem za polskie ziemie 30
    • Nie jestem komisarzem 4 mar 2007, 22:00 Rozmowa z Andrzejem Urbańskim, pełniącym obowiązki prezesa TVP 34
    • Zniszczył mnie układ 4 mar 2007, 22:00 Rozmowa z Bronisławem Wildsteinem, byłym prezesem TVP 35
    • Telewizja niemożliwa 4 mar 2007, 22:00 Telewizję publiczną trzeba by potraktować jak WSI - Macierewiczem 36
    • Ryba po polsku - Menda porządkowa 4 mar 2007, 22:00 Każdy, kto myśli samodzielnie, wprowadza bałagan hamujący nieuchronny postęp ku porządkowi 38
    • Giełda 4 mar 2007, 22:00 40
    • Złamany Grosz 2007 4 mar 2007, 22:00 Nominacja nr 1 40
    • Czarne wtorki 4 mar 2007, 22:00 W "czarny wtorek" 29 października 1929 r. doszło do załamania na Wall Street (indeks Dow Jones spadł o 11,7 proc.). Ów dzień uznaje się za początek największego kryzysu gospodarczego w nowożytnej historii świata. Od tego czasu... 40
    • Chrysler po chińsku 4 mar 2007, 22:00 Daimler Chrysler jest najbardziej zagrożonym bankructwem koncernem motoryzacyjnym świata. I to mimo prowadzonego od kilkunastu miesięcy programu naprawczego. Ostatnio pojawiły się informacje, że trwają rozmowy o fuzji amerykańskiej... 40
    • BenQ znika 4 mar 2007, 22:00 BenQ Mobile, do niedawna czwarty na świecie producent telefonów komórkowych, zniknie z rynku. Nie znalazł się żaden chętny na jego zakup. Syndyk chce go rozparcelować i spróbować sprzedać poszczególne części. Teraz właścicielem... 40
    • Wysokooktanowe stacje 4 mar 2007, 22:00 Tylko na dwóch stacjach benzynowych na każdych sto zbadanych przez Inspekcję Handlową w 2006 r. sprzedawano paliwo złej jakości. Rok wcześniej "chrzczoną" benzynę i olej napędowy sprzedawało 6 proc. stacji benzynowych. Z 39... 40
    • Od hitu do kitu 4 mar 2007, 22:00 B jak business 40
    • Władca lemingów 4 mar 2007, 22:00 Kim jest Roman Karkosik, najbogatszy polski gracz giełdowy? 42
    • Szarża starej szkapy 4 mar 2007, 22:00 Europa zdominowała ranking największych firm świata 48
    • Hindus w portfelu 4 mar 2007, 22:00 Wielu Polaków jest już właścicielami akcji firm rosyjskich, chińskich czy japońskich, tylko o tym nie wie 52
    • Supersam 4 mar 2007, 22:00 54
    • Pocałunek od Kylie 4 mar 2007, 22:00 Kylie Minogue chętnie całuje swoich fanów i zwraca się do nich per "kochanie". Promowane teraz w Polsce perfumy artystki nazywają się "Darling", czyli właśnie "kochanie". Flakon ma podstawę w kształcie ust i... 54
    • Skarb Hollywood 4 mar 2007, 22:00 Angelina Jolie, Catherine Zeta-Jones, Sarah Jessica Parker i Elle McPherson są fankami tanzanitu. To unikalny kamień szlachetny, porównywany z diamentem, występujący tylko w jednym miejscu na świecie - w Tanzanii u podnóży Kilimandżaro.... 54
    • Królik na potencję 4 mar 2007, 22:00 Łatwiej wymienić pokarmy, które nie są afrodyzjakami, niż te, które za afrodyzjaki uchodzą. Do takiego wniosku można dojść, czytając książkę "Kuchnia erotyczna" Barbary Jakimowicz-Klein (wyd. Świat Książki).... 54
    • Telefon dla paparazzich 4 mar 2007, 22:00 "Postrach celebrities" - tak mógłby się nazywać telefon Nokia N93i. Zmorą znanych osób są ich zdjęcia i filmiki z telefonów komórkowych, które coraz częściej oglądają światło dzienne wbrew woli ich bohaterów. Dotychczas... 54
    • Bułgarski Nowy Świat 4 mar 2007, 22:00 Dobra wiadomość dla tych miłośników wina, którzy przy wyborze trunku są rozdarci między Europą a Nowym Światem. Tcherga - kupaż cabernet sauvignon, merlota i rubina - pochodzi wprawdzie z Niziny Trackiej, ale gdyby postawić ją obok... 54
    • Kosmetyki 2006 4 mar 2007, 22:00 Polacy wybrali najlepsze kosmetyki. W konkursie "Produkt roku 2006", zorganizowanym już po raz trzeci przez ośrodek TNS OBOP, 5 tys. osób wskazało najlepsze ubiegłoroczne nowości kosmetyczne w naszym kraju. Bezapelacyjnym... 54
    • Krótko po wolsku - Szlak kolczasty, biało-czerwony 4 mar 2007, 22:00 Pewne olsztyńskie biuro w swej ofercie turystycznej zamieściło wycieczkę "szlakiem więzień CIA dla terrorystów". 55
    • Królowe Polski 4 mar 2007, 22:00 Pięć współczesnych kobiet władających wyobraźnią Polek 56
    • Sejm Piotrusia Pana 4 mar 2007, 22:00 Moda dziecięca i dla dorosłych zamieniły się miejscami 60
    • Piękne megabajty 4 mar 2007, 22:00 W elektronicznych gadżetach liczy się wygląd 62
    • Auta na modę 4 mar 2007, 22:00 Samochody sportowe o napędzie hybrydowym to najnowszy hit motoryzacyjny 66
    • Głód potępienia 4 mar 2007, 22:00 Władze II Rzeczypospolitej najwięcej wiedziały o Wielkim Głodzie na Ukrainie 68
    • Sen na pomysł 4 mar 2007, 22:00 Dlaczego Dymitr Mendelejew pewnego ranka obudził się z pomysłem układu okresowego pierwiastków? Dr Robert Stickgold z Harvard Medical School zaobserwował, że sen nie tylko utrwala wspomnienia, ale także pomaga lepiej zrozumieć, czego... 72
    • Młodszy przodek Homo sapiens 4 mar 2007, 22:00 Wspólnego z szympansami przodka mieliśmy 4 mln lat temu, a nie - jak sądzono do tej pory - 5-7 mln lat temu. Nową datę ustalono na podstawie założenia, że mutacje DNA przebiegają w określonym tempie. Międzynarodowy zespół naukowców... 72
    • Umrzeć z miłości 4 mar 2007, 22:00 Na o czach widzów delfin umiera z tęsknoty za swoim opiekunem. Dzieje się to w parku wodnym Oltremare we włoskim Riccione. Dwa lata temu w Adriatyku została znaleziona poraniona i zestresowana młoda samica delfina butlonosego. Trafiła do... 72
    • Know - How 4 mar 2007, 22:00 72
    • Szczur w potrawce 4 mar 2007, 22:00 "Faszerowany bułką tartą, świeżymi ziołami, wątróbką i sercem, z dodatkiem pieprzu i soli, pieczony przez kilka chwil w gorącym piekarniku, okazał się pyszną potrawą przypominającą w smaku bekasa" - ten... 72
    • Człowiek pająk 4 mar 2007, 22:00 . 73
    • Rózga w genach 4 mar 2007, 22:00 Geny mają większy wpływ na zachowanie niż środowisko 74
    • Chirurg w kapsułce 4 mar 2007, 22:00 Miniroboty krążące w ludzkim organizmie będą leczyć i naprawiać 78
    • Gejzery złota 4 mar 2007, 22:00 Kopalnie na dnie mórz i oceanów 80
    • Jezus, nieślubny syn legionisty 4 mar 2007, 22:00 Film "Zaginiony grobowiec Jezusa" absurdalnością przebił "Kod Leonarda da Vinci" 82
    • Polowanie na Cheneya 4 mar 2007, 22:00 Talibowie chcieli upolować Dicka Cheneya. Jeden amerykański żołnierz i dwóch afgańskich cywilów zginęło w samobójczym zamachu pod bazą wojskową w Bagram w Afganistanie. W momencie ataku w bazie przebywał wiceprezydent USA Dick Cheney.... 86
    • Książę kontra hamburgery 4 mar 2007, 22:00 Książę Karol, brytyjski następca tronu, chce zamknąć restauracje McDonald's. To jego sposób na walkę z otyłością wśród dzieci. "McDonald's jest kluczem do likwidacji problemu" - stwierdził Karol podczas wizyty w... 86
    • Humanitarne klejnoty 4 mar 2007, 22:00 Ethel Mutharika, żona prezydenta Malawi, wybrała się na zakupy. Problem w tym, że mąż Ethel jest prezydentem jednego z najbiedniejszych krajów Afryki, a ona robiła zakupy w sklepach na Lazurowym Wybrzeżu. Gdy prezydent Bingu Wa Mutharika... 86
    • Poligamia antytolitarna 4 mar 2007, 22:00 Kirgistan chce legalizacji poligamii. Ustawę zezwalającą na takie związki wkrótce zaproponuje minister sprawiedliwości. "Czynienie z poligamii przestępstwa jest wymysłem sytemu totalitarnego" - stwierdził minister... 86
    • Malwiny kontra Falklandy 4 mar 2007, 22:00 Argentyna zapowiedziała, że nie weźmie udziału w kwietniowych obchodach 25. rocznicy wojny o Malwiny (ich brytyjska nazwa to Falklandy). Uroczystości mają się odbyć w Londynie. Argentyna, która w 1982 r. po dwóch miesiącach walk... 86
    • SMS-em w Mugabe 4 mar 2007, 22:00 SW Radio Africa, nadająca z Londynu rozgłośnia dla mieszkańców Zimbabwe, znalazła sposób na poradzenie sobie z zagłuszarkami prezydenta tego kraju Roberta Mugabe. Radio zaczęło wysyłać wiadomości do słuchaczy przez SMS-y. Powstała... 86
    • Bez granic 4 mar 2007, 22:00 86
    • Barbarzyńcy u bram 4 mar 2007, 22:00 Europa coraz bardziej się boi 88
    • Antywspólnota europejska 4 mar 2007, 22:00 Brak solidarnej polityki energetycznej podważa fundamenty UE 92
    • Krawat Schrödera 4 mar 2007, 22:00 Upośledzeni w zakresie oracji 94
    • Francuski kamikadze 4 mar 2007, 22:00 Nowy prezydent może być pewny tylko przyszłego kryzysu 96
    • Recenzor 4 mar 2007, 22:00 98
    • Gdzie leży prawda 4 mar 2007, 22:00 Wiesław Saniewski wreszcie odzyskał formę. Reżyser nieszczęsnego "Deszczowego żołnierza" nakręcił film, będący przeciwieństwem niezliczonych amerykańskich opowieści prawniczych. U Jankesów zawsze dochodzi do głosu wiara w... 98
    • Tron we krwi 4 mar 2007, 22:00 W rękach Kurosawy epizod z historii XVI-wiecznej Japonii nabrał szekspirowskiego posmaku. Doceniono to Złotą Palmą w Cannes (1980). Shingen, przywódca klanu Takeda, ginie od wrogiej strzały. Jego miejsce zajmuje sobowtór - rzezimieszek... 98
    • Między nami mieszczanami 4 mar 2007, 22:00 "Simpsonowie" to serial zabawny i niegłupi. Popkulturowy fenomen, który udowodnił, że kreskówka nie jest gatunkiem zarezerwowanym tylko dla dzieci. Choć cykl wystartował w tym samym czasie, co III RP, wciąż zaskakuje nowymi... 98
    • Pierwszy naiwny 4 mar 2007, 22:00 Wariacja na temat znany z "Psów wojny" Fredericka Forsytha. Tajemniczy syndykat chce zawładnąć kopalnymi bogactwami kongijskiej prowincji, ale żeby spokojnie ubić miliardowy biznes, najpierw trzeba przeprowadzić zamach stanu. Mamy... 98
    • Shrek by się uśmiał 4 mar 2007, 22:00 Biada tym, którzy dadzą się zwieść reklamie na okładce. Wprawdzie książka Pierre'a Péju rzeczywiście została uznana za "najlepszą powieść francuską 2005 r.", ale tytuł ten jest wynalazkiem internetowej księgarni FNAC. Na... 98
    • Odważny i zraniony 4 mar 2007, 22:00 Wbrew pozorom nie jest to zbiór felietonów nowej gwiazdy polskiej publicystyki, rzucony naprędce na rynek wciąż głodny lustracyjnych sensacji. "Należy jak najszybciej wyciszyć emocje i przystąpić do budowania wspólnego... 98
    • Mocne uderzenie 4 mar 2007, 22:00 "Mam do ciebie jedną prośbę. Jaką? Wygraj" - te słowa padają na jednej z dwóch płyt wydanych z okazji jubileuszu Rocky'ego. Spojrzenie Sylvestra Stallone nadal wydaje się cokolwiek tępawe, ale muzycznie płyty bronią się. I... 98
    • Od nowa po staremu 4 mar 2007, 22:00 Püdelsi w odmłodzonym składzie nagrali materiał, który stylistycznie wpisuje się w ich poprzednie dokonania. Poza twarzą nowego frontmana na okładce i zwiększoną dawką politycznych tekstów nic się zmieniło. Szymon Goldberg nawet... 98
    • Galop na księżyc 4 mar 2007, 22:00 Żabojadzi ciągle przywłaszczają sobie Chopina. Niestety, nie możemy im się zrewanżować, "kradnąc" Minkowskiego, którego polski dziadek wyemigrował na Zachód w końcu XIX wieku. Niestety, w przeciwieństwie do naszego Frycka,... 98
    • Stój, bo strzelam! 4 mar 2007, 22:00 Rozmowa z Jane Kaczmarek, amerykańską aktorką komediową , znaną z filmu "Miasteczko Pleasantville" oraz seriali "Zwariowany świat Malcolma", "Frasier" i "Simpsonowie" 99
    • Taniec z idolami 4 mar 2007, 22:00 Telewizyjna rozrywka zamknęła się dla amatorów 102
    • Sierpowy Kopciuszka 4 mar 2007, 22:00 Powrót ostatniej nadziei białych 106
    • Wyrób Rubensopodobny 4 mar 2007, 22:00 Lwowskie arcydzieła mogą być nic niewarte 108
    • Wencel gordyjski - Good morning, Lenin! 4 mar 2007, 22:00 Wajda jaki jest, każdy widzi, ale trudno zaprzeczyć, że myśli po polsku 110
    • Górna półka - Socpozytywizm stosowany 4 mar 2007, 22:00 Władysław Władyka"Polityka i jej ludzie"Warszawa 2007 Niewiele czasopism może się pochwalić posiadaniem nadwornego dziejopisa, w dodatku obdarzonego tytułem profesora historii. Należy do nich "Polityka", która z okazji... 111
    • Wprost plus 4 mar 2007, 22:00 Boom biznesplanówObiezyswiat.org to serwis społecznościowy, w którym każdy może zamieszczać zdjęcia i wspomnienia z podróży. Galerie i opisy miejsc są umieszczone na mapie, dzięki czemu odwiedzający stronę może odbyć wirtualną... 112
    • Ueorgan Ludu 4 mar 2007, 22:00 Nr 9 (227) Rok wyd. 6 WARSZAWA, poniedziałek 5 marca 2007 r. Cena + VAT + ZUS + akcyzaCo na to Otwarta Rzeczpospolita?Antysemityzm w "Gazecie Wyborczej"Do chóru antysemitów, na czele którego stoi niejaki St. Michalkiewicz,... 113
    • Skibą w mur - Niech dzwonią rury 4 mar 2007, 22:00 W powszechnym mniemaniu korzystanie z czyjejś twórczości trudno zakwalifikować jako kradzież 114

    ZKDP - Nakład kontrolowany