Z twarzy podobny do nikogo

Z twarzy podobny do nikogo

kadr z filmu "The Florida Project" (2017)
kadr z filmu "The Florida Project" (2017) / Źródło: M2Films
Samotność nie jest najstraszniejszą ceną, jaką może zapłacić artysta. Wykluczenie, napiętnowanie, stygmat szaleńca. Z nimi trudniej się pogodzić – mówi Willem Dafoe, odtwórca głównej roli w filmie Juliana Schnabla „Van Gogh. U bram wieczności”.
Rozmawiała Anna Serdiukow

Kolejna wielka postać w pana dorobku.

Z moją twarzą to zaskakujące, nie? Van Gogh był nie tylko wspaniały, ale też skromny. Nie wywyższał się nad otaczającymi go ludźmi. Z pewnością był świadomy swojej inności. Tego, że widzi świat odmiennie niż reszta społeczeństwa – zarówno w sensie metaforycznym, jak i dosłownym. Ale swój talent traktował niemal jak brzemię. Czuł, że go to obciąża i stygmatyzuje, a nie wyzwala.

Wyzwalało go malowanie?

Od traumy inności na pewno. Tyle że znowu Vincent miał głębokie przeświadczenie, że malowanie jako czynność to długoterminowy, wielowymiarowy i często bolesny proces, który nie przynosi satysfakcji. Nie ma też nic wspólnego z produkcją dzieł zgodnych z oczekiwaniami odbiorców.

No właśnie, co robić, gdy świat wymaga ładnych, przystępnych obrazków od artysty, który nie chce sprostać tym wymogom?

Z wewnętrznej niezgody, z kolizji postaw, z bycia nierozumianym i z poczucia wiecznego niezaspokojenia można na przykład obciąć sobie ucho. To forma buntu. Nie mam wielkich doświadczeń z uzależnieniami, ale myślę, że alkoholizm też bywa wyrazem sprzeciwu czy niezaspokojenia. Upraszczając, topimy w wódce czy whisky lęki, deficyty, ambicje. Zagłuszamy używkami siebie, tępimy zmysły, aby mniej czuć lub nie czuć wcale.

Vincent pił, bo czuł się samotny?

To też. I nierozumiany. Samotność nie jest jednak najstraszniejszą ceną, jaką może zapłacić artysta. Wykluczenie, napiętnowanie, stygmat szaleńca. Myślę, że z nimi trudniej jest się ułożyć i najzwyczajniej pogodzić. Bo niby dlaczego inni mają oceniać, również moralnie, czyjeś dokonania i działania?

Wciąż mówi pan o Vincencie?

Oczywiście, że nie tylko. Wie pani, do tego się dorasta. Do pewnego momentu praca była dla mnie najważniejsza. Oddychałem teatrem, kinem, swoimi rolami. Niby wiodłem jakieś życie, niby wygodne, ale gdy oceniam je z perspektywy czasu, wiem, że było nieciekawe. Nadrabiałem na scenie i na planie, dawałem z siebie 100 proc., budziłem uśpione emocje. A potem znowu się wyłączałem. W nic się nie angażowałem, bo uważałem, że nie warto.

Okropne.

Straszna postawa, zgadzam się, nikczemna zupełnie, egoistyczna, ale też z mojego punktu widzenia asekuracyjna.

A może po prostu nie miał pan dla kogo się narażać?

Rzeczywiście, musiałem spotkać moją żonę Giadę Colagrande, by wyjść – prywatnie – ze swojej strefy komfortu. Ale nie mówmy o miłości, niech zostanie w sferze domysłów. Jak zaczniemy nazywać pewne rzeczy, wyjdzie pretensjonalnie. Przynajmniej po angielsku. Jak rozmawiam z żoną po włosku – poprawka, jak próbuję rozmawiać z żoną po włosku – wszystko brzmi lepiej.

Czyli co, dla pana nie praca, lecz miłość okazała się wybawieniem od pewnych pułapek współczesności?

Próbuje mnie pani naciągnąć na zwierzenia? Nie dam się. Ale rzeczywiście, u mnie to miłość przywróciła odpowiednie proporcje w życiu. Mój zawód jest piękny i wiąże się dla mnie ze swego rodzaju misją. Tyle że zaczął mnie wypalać od wewnątrz. Dzisiaj misją dla mnie bywa zrobienie żonie dobrej kolacji. Mówiłem pani, zaraz zacznę być banalny. Wracamy do Vincenta! On nie dźwigał poczucia misji. Wypełniał go niemal atawistyczny i kompulsywny przymus tworzenia.

I dużo go ta praca kosztowała.

Jakie to byłoby proste! Malarz zasiada do sztalug, patrzy w niebo albo na łąkę i maluje. Pięć godzin później mamy gotowy landszaft. Zza drzewa wychyla się marszand i mówi: „Toż to arcydzieło! Chcę dać je do najważniejszej galerii w Paryżu, a za miesiąc sprzedać bogatym kolekcjonerom sztuki z Mediolanu!”. Tyle że rzeczywistość pracy malarza często była i jest męką, niemal jak fizyczna praca. Począwszy od powtarzalności schematów, wręcz rutyny, skończywszy na mało interesującej i nieatrakcyjnej, acz precyzyjnej logistyce.

Czyli?

Trzeba było na przykład wybrać miejsce do pracy: gdzie usiąść, gdzie rozłożyć swoje narzędzia, przewidzieć, w jakim miejscu będzie lepsze światło, jakie będzie za trzy godziny, gdzie się wtedy przenieść. I wieczny niepokój: czy nikt nie przyjdzie, czy nikt nam nie przeszkodzi w procesie tworzenia? Van Gogh większość przyborów: sztalugi, farby, pędzle, rozpuszczalniki, szmatki, płótna i wiele innych rzeczy nosił w tobołku, który z kolei wrzucał na plecy, i tak dreptał z miejsca na miejsce. Pokazujemy tę „nieciekawą” stronę życia van Gogha w filmie.

A jednak trudno oderwać wzrok i myśli od ekranu. Jest się z pana bohaterem od początku do końca. Czuje się jego emocje, dylematy, niepokój dotyczący nie tylko wiary w sens własnej pracy, ale też w możliwość finansowego przetrwania.

Reżyser filmu Julian Schnabel sam jest malarzem. Doskonale rozumie rozterki van Gogha. Zresztą kocha tego twórcę. Móc zagrać w filmie, którego reżyser w pełni utożsamia się z bohaterem, to wspaniała sposobność i wielka radość. Julian udzielał mi lekcji rysunku, żebym miał podstawy, które nie zdradzałyby mnie, amatora, w trakcie zdjęć – jak trzymać pędzel lub pędzle w dłoniach, jak mieszać farby, jak sprawdzać światło, wreszcie jak szkicować, a potem wypełniać kolorami płótno, często warstwowo albo punktowo. Dostałem też od niego bardzo nietypową wskazówkę: powiedział mi, że gdy malarz pracuje, to nie myśli. W ogóle. O niczym. Po prostu jest w procesie tworzenia. Cały czas się zastanawiałem, jak to oddać, jak to zagrać, jak przedstawić, by było interesujące dla widza, ale również by i dla mnie stanowiło jakieś aktorskie wyzwanie.

A udało się panu ten stan zrozumieć?

Tak. Zdarzają się przecież w życiu sytuacje, w których o niczym konkretnym nie myślimy, a jesteśmy bardzo szczęśliwi albo nieszczęśliwi: źli, smutni, rozgoryczeni, w każdym razie głęboko przeżywamy daną chwilę, jesteśmy w niej, doświadczamy „tu i teraz” w sposób pełny i dogłębny. I to mi też dało klucz do samej postaci Vincenta – gotowość na to, by go nie zrozumieć. Jak najwierniej go przedstawić bez prób diagnozowania cech charakteru i wystawiania ocen jego postępowaniu. To nas wyzwoliło czy może raczej uwolniło od chęci przedstawienia tej historii jak typowej biografii kolejnego „genialnego, ale nierozumianego twórcy”.

Zaobserwował pan jakieś podobieństwa pomiędzy swoją metodą pracy a metodą van Gogha?

Tak, myślenie i sposób postrzegania sztuki przez Vincenta – jako proces wyrażania siebie – są mi szalenie bliskie.

W jakim sensie?

Vincent szedł drogą, stawał i malował. Ja też nie mam wyuczonych patentów na kolejne role. Idę swoją zawodową ścieżką, zatrzymuję się przy tym, co dla mnie akurat świeże, nowe, ciekawe, dziwne, zastanawiające. Ale jak już decyduję się coś zagrać, odwołuję się do tego, co aktualnie mam przed oczami. Nie gram z pamięci.

Żeby nie stracić kontaktu z rzeczywistością?

Oczywiście, że jako aktor jestem zainteresowany obserwacją świata i czerpaniem inspiracji z tego, co mnie otacza. Moim zawodowym paliwem nie są zmagazynowane gdzieś w środku we mnie moje własne refleksje, zachowania i autorskie pomysły. Za każdym razem czerpię od innych, kradnę powiedzonka, odwzorowuję odruchy. Interesuje mnie nie tyle kopiowanie świata, ile jak najwierniejsze jego oddanie. Moim marzeniem w każdej pracy jest dotarcie do źródła – postaci, jej zachowania, emocji.

A jak jest z wycenianiem sztuki? Co pan sądzi o tym finałowym etapie?

Nie wiem, co dziś przesądza o tym, że jeden malarz sprzedaje się w milionach euro, a drugi nie może zaistnieć. Podobnie jest z nami, aktorami. Wie pani, nie czytam recenzji, nie liczę na poklask krytyków, nie czekam na nagrody. Ale ja już nie muszę. Nigdy zresztą nie pracowałem na uznanie innych, akurat ja nie potrzebowałem, by ktoś „kupił” to, co robię. Ale rozumiem głód uznania u młodych, każdy chce otrzymać jakieś potwierdzenie swojego talentu, mieć stempel jakości, niejako na dowód tego, że słusznie wybrał zawód. Lepiej to sprawdzić na początku niż po 30 latach. Choć naprawdę ani druzgocąca, ani wynosząca pod niebiosa recenzja nie przesądzają o niczym. Po prostu świat nie jest sprawiedliwym miejscem.

Pamięta pan jakąś recenzję sprzed lat, która zrobiła na panu wrażenie?

I tu wracamy do kwestii twarzy. Mój ulubiony tekst napisał amerykański recenzent, dość znany, który uznał, że „jestem z twarzy podobny zupełnie do nikogo”. Byłem wniebowzięty. Pomyślałem sobie, że takie warunki to atut w zawodzie aktora. Mogę być każdym. Już jestem do przodu względem innych!

To było dawno?

Jakieś 30 lat temu.

To ja się zastanawiam, co ten człowiek sobie teraz myśli...

Pewnie najzwyczajniej w świecie o tym nie pamięta. Ale wie pani, gdybym go dziś spotkał i miał egzemplarz tej gazety sprzed lat z jego recenzją, poprosiłbym go o autograf na tekście.

Pan chyba nie chowa w sobie urazy?

Do dziennikarzy i krytyków? Nigdy. To tylko kino i czyjaś interpretacja mojej pracy. Szkoda zachodu i energii na żale. Wie pani, ile przyjemnych rzeczy można w tym czasie zrobić? Choćby ugotować tę kolację dla żony.

Anna Serdiukow – dziennikarka i krytyczka filmowa. Dyrektorka artystyczna festiwalu Cinergia Forum Kina Europejskiego

Okładka tygodnika WPROST: 43/2019
Więcej możesz przeczytać w 43/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2019 (1908)

  • Gdy politycy mówią ludzkim głosem 20 paź 2019, 20:00 Cud się zdarzył! Politycy przestali posługiwać się przekazami dnia i przemówili ludzkim głosem. Dość niespodziewana sytuacja, w której opozycja (być może) odbiła Prawu i Sprawiedliwości Senat, partyjne rozliczenia w Platformie Obywatelskiej, a także wewnątrzkoalicyjne tarcia w... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 20 paź 2019, 20:00 W Platformie Obywatelskiej aż huczy od informacji na temat samopoczucia GRZEGORZA SCHETYNY po wyborach. Zdaniem naszych informatorów po krytyce medialnej, jaka spadła na szefa PO, polityk ukuł pewną teorię. – Schetyna oznajmił, że w TVN... 8
  • 7 dni dookoła świata 20 paź 2019, 20:00 Żegnajcie, wyspy Brexit się dokona. Tak przynajmniej ustalił premier Boris Johnson i UE. W chwili zamykania tego wydania „Wprost” niewiadomą jest już tylko zgoda Izby Gmin. Jeśli Johnson ją dostanie, z UE zniknie państwo przywiązane... 10
  • Obraz tygodnia 20 paź 2019, 20:00 5 tys. dolarów wynosi dzienna stawka Joanny Kulig grającej w Hollywood w serialu Netflixa „The Eddy” Przegrana Anna Lewandowska Była sportsmenka, trenerka i celebrytka nie będzie już reklamowała przeciwłupieżowych szamponów do... 13
  • Tęcza do pralki 20 paź 2019, 20:00 Zadyma z powodu ustawy o edukacji seksualnej. Jedni chcą tęczowego piątku. Przeciwnicy – zakryć wszystko kołdrą. A gdzie zdrowy rozsądek? 16
  • Zdeprawowane „rządy prawa” 20 paź 2019, 20:00 W tym samym czasie, gdy w Polsce mieliśmy demokratyczne wybory, przed hiszpańskim sądem zapadały wyroki wieloletniego więzienia wobec przywódców demokratycznej Katalonii. Na dwóch geograficznych krańcach Unii Europejczycy mogliśmy być... 17
  • Wrobiony 20 paź 2019, 20:00 Historia skazanego na dożywocie i wypuszczonego z więzienia po 20 latach Arkadiusza Kraski to opowieść o zbrodni sądowej dokonanej w majestacie prawa na człowieku, który nawet nie był w pobliżu miejsca przestępstwa. 18
  • Wszystkie kłopoty prezesa 20 paź 2019, 20:00 Druga kadencja miała być dla Jarosława Kaczyńskiego łatwiejsza. Już wiadomo, że nie będzie. W jej trakcie prezes PiS będzie musiał bowiem stawiać czoła nie tylko opozycji, lecz także frakcjom we własnym obozie. 24
  • Tusk powinien wystartować 20 paź 2019, 20:00 Donald Tusk ma największe szanse na wygranie wyborów prezydenckich, w dodatku jest w stanie swoją osobą połączyć całą opozycję – przekonuje Bogdan Borusewicz, wicemarszałek Senatu. 28
  • Transfery są częścią polityki 20 paź 2019, 20:00 Boję się, że Senat pod rządami opozycji z izby refleksji i zadumy szybko by się zmienił w izbę awantur i zadymy. Dlatego spoczywa na nas obowiązek stworzenia w nim większości – mówi Stanisław Karczewski, marszałek Senatu. 31
  • Déją vu 20 paź 2019, 20:00 W schyłkowym PRL-u opozycja demokratyczna wyznawała taką zasadę – kiedy Służba Bezpieczeństwa próbowała kogoś zwerbować, należało opowiadać o tym na lewo i prawo. To rozbrajało przeciwnika. Po co komu agent, o którym wszyscy... 33
  • Zróbmy prawybory opozycji 20 paź 2019, 20:00 Do końca roku opozycja powinna wyłonić wspólnego kandydata na prezydenta – mówi Władysław Kosiniak-Kamysz, prezes PSL. 34
  • Operacja: odsunąć Schetynę 20 paź 2019, 20:00 W Platformie Obywatelskiej narasta atmosfera rozliczeń. Młodzi działacze chcą, by Grzegorz Schetyna przestał kierować partią. 38
  • Co obali Kaczyńskiego 20 paź 2019, 20:00 Prawo i Sprawiedliwość osiągnęło wyborczy sukces i 8 mln głosów poparcia, ale Jarosław Kaczyński zamiast umocnić się na pozycji hegemona, znowu musi walczyć o utrzymanie status quo. Oto 10 rzeczy, które mogą zabrać PiS władzę. 42
  • W związku z telefonem 20 paź 2019, 20:00 Wybieramy smartfony zamiast prawdziwych relacji i komunikatory zamiast rozmów twarzą w twarz. Nawet 2 mln Polaków mogą mieć problem z phubbingiem. 47
  • Perły z PRL 20 paź 2019, 20:00 Meble po dziadkach wracają w chwale do mieszkań młodych Polaków. Można się nimi pochwalić przed gośćmi, ale też nieźle na nich zarobić. 52
  • Sądny dzień rosyjskiego sportu 20 paź 2019, 20:00 Skala afery dopingowej w Rosji jest taka, że flaga tego kraju może na długo zniknąć nie tylko z olimpiad, lecz także z każdych większych zawodów międzynarodowych. 56
  • Wizjonerzy znad Wisły 20 paź 2019, 20:00 Kiedy Steve Jobs wymyślił Maca, IBM wydawał 100 razy więcej pieniędzy na badania niż Apple. W innowacjach nie chodzi tylko o kasę, ale o ludzi, z którymi się pracuje. A tych mamy w Polsce najlepszych na świecie. 62
  • Innowatory „Wprost” 2019 rozdane 20 paź 2019, 20:00 Można nimi pokonać konkurencję albo zdobyć umysły i portfele klientów. Innowacje to broń, którą wykorzystują również polscy przedsiębiorcy. Przekonuje o tym najnowsza edycja Innowatorów „Wprost” – nagrody dla najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce, którą nasz... 66
  • Tylko dla odważnych 20 paź 2019, 20:00 O paliwach przyszłości, sztucznej inteligencji, internecie rzeczy i innych nowych technologiach mówili uczestnicy konferencji „RTMx. Innowacje na rzecz rozwoju”. 68
  • W świecie internetu rzeczy 20 paź 2019, 20:00 Internet rzeczy daje ogromne możliwości, ale nie można zapominać też o zagrożeniach, jakie za sobą niesie – przypomina Maciej Kawecki, dziekan Wyższej Szkoły Bankowej w Warszawie. 70
  • Z prądem zmian 20 paź 2019, 20:00 Rozrasta się sieć stacji ładowania samochodów elektrycznych Grupy ORLEN. Oprócz Polski i Czech, gdzie pojazd naładujemy w 43 miejscach, ładowarki pojawiły się również w Niemczech. 72
  • Ewolucja kontra rewolucja 20 paź 2019, 20:00 To nie innowacyjność rewolucyjna, ale ta stopniowa często przyczynia się do przełomu w firmach i może się stać motorem rozwoju oraz gwarantem ich sukcesu, także na rynkach międzynarodowych. 74
  • Innowacyjne wsparcie dla innowacji 20 paź 2019, 20:00 Wrocławski Park Technologiczny (WPT) wdrożył program rozwoju biznesu Stellar Hub, który pozwala firmom na korzystanie z innowacyjnego wsparcia – produktów i usług biznesowych. 76
  • Jak budować szybciej i taniej 20 paź 2019, 20:00 Innowacje to nie tylko nowe technologie, lecz także nowoczesny model zarządzania procesem budowy. Wprowadza je HM Inwest. 77
  • Hotele na piątkę 20 paź 2019, 20:00 Rozwój i inwestowanie w nowe obiekty hotelowe to strategia Polskiego Holdingu Hotelowego, który pierwszy wprowadził na polski rynek takie marki hoteli jak Courtyard by Marriott, Hampton by Hilton, Renaissance i Moxy. Wkrótce dołączy do nich Vīb. 78
  • Uskrzydlony e-commerce 20 paź 2019, 20:00 Innowacje w Polskich Liniach Lotniczych LOT udowadniają, że ultranowoczesne rozwiązania w transporcie to nie fanaberia, ale standard, którego klienci oczekują. 80
  • Zablokować reaktywację wirusa 20 paź 2019, 20:00 Obudzenie uśpionego wirusa cytomegalii to poważne ryzyko ciężkich, a niekiedy śmiertelnych powikłań przeszczepienia szpiku. Można temu zapobiec – mówi dr hab. Beata Piątkowska-Jakubas, hematolog. 82
  • Astmę ciężką można kontrolować 20 paź 2019, 20:00 Jeszcze niedawno ciężka postać astmy to dla chorych był dramat. Leczenie biologiczne całkowicie zmieniło ich sytuację – mówi dr Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii WIM. 83
  • Zapobiec atakom 20 paź 2019, 20:00 Infekcje, stres, nawet dłuższa podróż czy wystąpienie w pracy mogą się przyczynić do niebezpiecznego ataku choroby. Jest lek, który może temu zapobiec – mówi Nienke Feenstra, dyrektor generalna Takeda Pharma w Polsce. 84
  • Kolejny przełom w raku płuca 20 paź 2019, 20:00 Chcielibyśmy, by rak płuca zmieniał się w chorobę przewlekłą, podobnie jak to się stało w raku piersi – mówi Wiktor Janicki, dyrektor generalny Roche Polska. 85
  • Paliwo dla innowacji 20 paź 2019, 20:00 PGNiG zainwestowało dotychczas w ponad 50 innowacyjnych projektów m.in. w obszarze poszukiwań, wydobycia, magazynowania i dystrybucji surowców naturalnych. 86
  • Zielony prąd do twojego auta 20 paź 2019, 20:00 PGE Polska Grupa Energetyczna to pierwszy w Polsce operator stacji ładowania samochodów elektrycznych, który zapewnia swoim klientom w pełni ekologiczne zasilanie. 87
  • Bliżej polskiego rolnika 20 paź 2019, 20:00 Innowacje w rolnictwie umożliwiają prowadzenie rolnictwa zrównoważonego – mówi Artur Szymczak, dyrektor zarządzający KUHN Maszyny Rolnicze. 88
  • Ekstremalne przeprowadzki 20 paź 2019, 20:00 Przenosimy całe fabryki, całe linie produkcyjne. Maszyny lub ich elementy o wadze nawet setek ton. To praca w ciągłym napięciu, ale i straszna frajda – mówi Robert Samczyk, prezes spółki Protech Motors. 89
  • Odpowiedzialna cyfryzacja 20 paź 2019, 20:00 Jak wykorzystać potencjał innowacji – mówi Łukasz Sibielak z zarządu DHL Parcel Polska, dyrektor ds. systemów informatycznych firmy. 90
  • Dzielmy się autem 20 paź 2019, 20:00 Jesteśmy narodem, który lubi posiadać. My przekonujemy, że auta lepiej używać. Korzystać z niego wtedy, kiedy potrzebujemy, bo tak jest wygodniej i bardziej ekologicznie – mówi Maciej Panek, prezes firmy Panek SA. 91
  • Być żaglem i sterem 20 paź 2019, 20:00 Powolna popularyzacja elektromobilności w Polsce wynika głównie ze słabo rozwiniętej infrastruktury ładowania. Dlatego zaopatrujemy nabywców naszych pojazdów w szybkie ładowarki – mówi Łukasz Blichewicz, prezes zarządu Grupy Assay, inwestora strategicznego Elimen Group. 92
  • Fotowoltaiczne żniwa 20 paź 2019, 20:00 Energetyka słoneczna ma wielki potencjał. Wykorzystanie go to zysk nie tylko dla środowiska, lecz także dla naszego portfela – mówi Włodzimierz Robaszek, dyrektor generalny i specjalista ds. fotowoltaiki w Solaris Energy. 93
  • Technologia jutra 20 paź 2019, 20:00 Nowe sposoby pozyskiwania i doskonalenia wiedzy, innowacyjne metody leczenia. Nasze projekty otwierają przed użytkownikami zupełnie nowe możliwości – mówi Jerzy Durślewicz, prezes firmy Tomorrow. 94
  • Przyszłość dzieje się na naszych oczach 20 paź 2019, 20:00 Innowacyjność systemowa to nie wszystko. Konieczne są uporządkowane i zaplanowane działania, zorientowane na oczekiwania klienta i przyszłe potrzeby rynku – mówi Mariusz Kazimierczak, dyrektor sprzedaży Geis PL. 95
  • Słodkie przekąski nowej generacji 20 paź 2019, 20:00 Marcin Gortat dołożył swoją cegiełkę do projektu FreeYu, dając swój know-how w obszarze odżywiania sportowców, ich preferencji i wyborów – mówi Bogusław Szladewski, prezes zarządu ZPC Otmuchów SA. 96
  • PGE Narodowy wyznacza trendy 20 paź 2019, 20:00 PGE Narodowy to nie tylko stadion, ale jednocześnie wielofunkcyjna arena, która jest wzorcem dla innych podobnych obiektów – mówi Alicja Omięcka, prezes zarządu operatora PGE Narodowego. 98
  • Polacy ruszają na Marsa 20 paź 2019, 20:00 Już w 2022 r. wyruszy pierwsza na świecie naukowa wyprawa na Marsa. Będzie to polska misja – zapowiadają Artur Chmielewski i Mariusz Sawiński, którzy razem z uczelniami oraz polskimi firmami kosmicznymi przygotowują Polski Program Marsjański. 100
  • Wątrobie na pomoc 20 paź 2019, 20:00 Leki, tłuste potrawy, nadmiar alkoholu – ze świecą szukać osób, które nie szkodzą swojej wątrobie. Jak wspomóc jej pracę? 102
  • Z twarzy podobny do nikogo 20 paź 2019, 20:00 Samotność nie jest najstraszniejszą ceną, jaką może zapłacić artysta. Wykluczenie, napiętnowanie, stygmat szaleńca. Z nimi trudniej się pogodzić – mówi Willem Dafoe, odtwórca głównej roli w filmie Juliana Schnabla „Van Gogh. U bram wieczności”. 104
  • Uprawiam techno romantyczne 20 paź 2019, 20:00 Moje pokolenie kuma więcej, niż się wydaje. Wiemy, że głos ma sens – mówi Mery Spolsky. Artystka właśnie wydała nową płytę „Dekalog Spolsky”. 108
  • Sąsiedzi, których nie ma 20 paź 2019, 20:00 Hiszpańska wojna domowa z lat 1936-1939 i reżim generała Francisco Franco nie doczekały się uczciwej debaty. Dzisiaj artyści pokazują konsekwencje, jakie społeczeństwo ponosi za dekady milczenia. 110
  • Tylko miłość 20 paź 2019, 20:00 Ta opowieść o losie kobiet w XVIII w. niepokojąco współgra z współczesnością – mówi Adèle Haenel, odtwórczyni głównej roli w nagrodzonym za scenariusz na festiwalu w Cannes „Portrecie kobiety w ogniu”. 114
  • Wydarzenie 20 paź 2019, 20:00 Lustro historii Po odważnym, zaskakującym „Pokocie” według prozy Olgi Tokarczuk Agnieszka Holland wraca do bardziej tradycyjnego kina. To cena za możliwość dotarcia do większej publiczności. A „Obywatel Jones” jest ważnym filmem.... 115
  • Film 20 paź 2019, 20:00 Szaleństwo artysty „VAN GOGH. U BRAM WIECZNOŚCI”, reż. Julian Schnabel, Against Gravity J ulian Schnabel jest dinozaurem bohemy w coraz bardziej korporacyjnym świecie artystycznym. Malarz i reżyser uwielbia obnosić się ze swoim... 116
  • Muzyka 20 paź 2019, 20:00 Środek skali B aranovski swoją karierę buduje krok po kroku i od roku dawkuje piosenki, które z łatwością zdobywają polski eter. „Luźno”, „Zbiór” czy „Czułe miejsce” są powszechnie znane, a część z nich dała artyście... 117
  • Książka 20 paź 2019, 20:00 Wielki powrót Z nikanie” to bardzo ciekawa i przejmująca proza wzięta wprost z życia i o życiu mądrze opowiadająca. Za nazwiskiem niezwykle sprawnej pisarsko Izabeli Morskiej kryje się znana choć milcząca od lat autorka kultowej... 118
  • Kalejdoskop 20 paź 2019, 20:00 Tradycja i nowoczesność P odczas wystawy „Retroperspektywa” można oglądać ponad 50 prac Michała Batorego – głównie plakaty teatralne z Polski i Francji i okładki książek wydawnictwa Drzewo Babel. Pochodzący z Łodzi artysta,... 119
  • Niebrylantowa 20 paź 2019, 20:00 Co do Olgi, myślę, że jak najbardziej, jestem za! Przez te wszystkie lata od początku lat 90. Tokarczuk wykonała gigantyczną robotę. Wydała dziesiątki książek, z których chyba tylko „Anna In w grobowcach świata” była niestrawna,... 120
  • Sprzedawcy marzeń 20 paź 2019, 20:00 W świecie, w którym coaching robi spektakularną karierę, gwiazdy też chcą być coachami, tyle że w wersji premium. 122
  • Jestem człowiekiem staromodnym 20 paź 2019, 20:00 To, co mam w głowie, nie jest efektem jednorazowego objawienia, tylko lektur i podróży, które najczęściej odbywałem, będąc zainspirowany książką. 126
  • Kiszone „oliwki” z Podkarpacia 20 paź 2019, 20:00 Jest rośliną ozdobną, często formowaną w żywopłoty. Ma rodowód dworski, w przeszłości jego krzewy musiały zdobić każdy park pałacowy. Mowa o dereniu, który kryje także kulinarne sekrety. 128
  • …prowadzenie rozmowy o podwyżce 20 paź 2019, 20:00 Uważasz, że zasługujesz na podwyżkę, ale boisz się o nią poprosić? Podpowiadamy, jak przygotować się do rozmowy z przełożonym. 129
  • Zrób sobie… Olgę Tokarczuk 20 paź 2019, 20:00 Prawicowi publicyści natychmiast wytropili sztokholmski spisek przeciwko Polsce. Wgryzamy się w jego szczegóły. 130

ZKDP - Nakład kontrolowany