Czy zabraknie pieniędzy

Czy zabraknie pieniędzy

Dodano:   /  Zmieniono: 
Dlaczego ludzie rzucili się wypłacać pieniądze z tego banku? Przecież politycy mówili, że jest bezpieczny. Właśnie dlatego. Politycy zawsze kłamią" – w ten sposób brytyjscy komicy John Bird i John Fortune żartowali z pierwszego od 140 lat szturmu na bank w Wielkiej Brytanii. Nastąpił on pod koniec 2007 r. (bank Northern Rock musiał być w pośpiechu nacjonalizowany). Polscy politycy też zapewniają, że nasz system bankowy jest całkowicie bezpieczny. Czy – wedle przekornej logiki Birda i Fortune’a – powinniśmy się zacząć bać o nasze pieniądze w bankach?
Władze Wielkiej Brytanii, ale także Irlandii, Niemiec, Austrii, Słowacji, Grecji i Cypru zapewniły, że zagwarantują bezpieczeństwo wszystkich depozytów klientów banków w pełnej wysokości. Wszystko po to, by uniknąć paniki i efektu domina. Polski rząd z ociąganiem, właściwie przymuszony przez Unię Europejską, zgodził się podnieść tego rodzaju gwarancje na depozyty w bankach w Polsce z 22,5 tys. euro do 50 tys. euro.

Polska to nie Islandia
Niektórzy Polacy już wpadli w panikę. W mediach pojawiają się informacje, że w kantorach brakuje dolarów, że kilkukrotnie wzrósł popyt na złoto, że banki przygotowują większe zapasy gotówki na wypłaty. Wbrew tej atmosferze, jak wynika z danych Narodowego Banku Polskiego, są to jednostkowe przypadki. We wrześniu 2008 r. w obiegu (poza kasami banków) było 82,5 mld zł gotówki – o 9 proc. więcej niż rok wcześniej. Tymczasem we wrześniu 2007 r., kiedy nastroje były dużo spokojniejsze, ilość gotówki w obiegu wzrosła – w porównaniu z poprzednim rokiem – o 14 proc. O tym, że Polacy nie tracą zaufania do banków świadczy także wzrost depozytów gospodarstw domowych. We wrześniu 2008 r. trzymaliśmy w bankach 152,6 mld zł – o 6 proc. więcej niż na początku roku.
Dlaczego polska gospodarka miałaby być bardziej odporna na kryzys systemu finansowego niż niemiecka czy brytyjska? Skala działalności polskich banków w stosunku do wielkości gospodarki jest niewielka. Amerykański fundusz inwestycyjny Bridgewater Associates przygotował niedawno raport na ten temat. Analitycy porównali stosunek krótkoterminowego zadłużenia sektora bankowego w poszczególnych krajach do ich PKB. Krótkoterminowe zadłużenie (czyli takie, które musi zostać spłacone w ciągu roku) jest bardzo ważne, ponieważ banki finansują nim bieżącą działalność, jeżeli akurat brakuje im środków. Im jest ono większe, tym większy wpływ na gospodarkę miałyby ewentualne problemy finansowe banków i trudniej byłoby rządom udzielić im pomocy. Okazuje się, że w Polsce owo krótkoterminowe zadłużenie banków stanowi zaledwie 8 proc. PKB i jest najniższe spośród wszystkich liczących się państw. Na przykład w Islandii, której sektor bankowy niedawno upadł, wynosiło ono aż 211 proc. PKB.
Z raportu wynika również, że kryzys systemu bankowego wywoła największe spustoszenie wcale nie w gospodarce Stanów Zjednoczonych (tam stosunek krótkoterminowych długów banków do PKB wynosi 15 proc.), lecz w gospodarkach krajów, które mają nieproporcjonalnie rozwinięte w stosunku do reszty gospodarki sektory finansowe, takich jak Belgia (krótkoterminowe długi banków to 285 proc. PKB), Szwajcaria (260 proc.) czy Wielka Brytania (156 proc.).

Dźwignia bankowa
O bezpieczeństwie polskiego sektora bankowego informuje wydany w październiku 2008 r. przez NBP raport „Przegląd stabilności systemu finansowego". Przeprowadzono w nim symulację, co by się stało z polskim systemem bankowym, gdyby ceny nieruchomości, które są zabezpieczeniem kredytów hipotecznych, spadły o 50 proc. Nawet w wypadku tak drastycznej przeceny jedynie w trzech małych bankach (NBP nie podaje ich nazw) tzw. współczynnik wypłacalności (stosunek kapitałów własnych do zobowiązań ważonych ryzykiem) spadłby poniżej wymaganego przez prawo poziomu (8 proc.). To oznacza, że musiałyby one otrzymać od swoich właścicieli dodatkowe pieniądze, aby móc dalej działać.
Analitycy NBP sprawdzili także, jaki wpływ na nasze banki miałaby upadłość trzech firm będących największymi kredytobiorcami. Jest to teoretycznie możliwe, gdyby doszło w naszym kraju do istotnego spowolnienia gospodarczego, a takie jest przewidywane. Takie bankructwa miałyby wpływ na 17 polskich banków, których aktywa stanowią 70 proc. polskiego sektora bankowego. Straty wyniosłyby 4,3 mld zł. Jednak poważne kłopoty miałyby tylko dwa niewielkie banki (ich aktywa stanowią zaledwie 1,5 proc. naszego sektora bankowego).
Bridgewater Associates również oszacował ryzyko kryzysu sektora bankowego. Policzono, ile razy aktywa banków (czyli ich majątek) są większe niż ich kapitał własny (tzw. dźwignia finansowa). W wypadku banków w Polsce są one dziesięciokrotnie większe. Inaczej mówiąc, 90 proc. majątku polskich banków finansowane jest z pieniędzy, które do nich nie należą (głównie z depozytów). Polski system należy pod tym względem do najbezpieczniejszych na świecie. Na przykład w Szwajcarii wartość majątku banków 29-krotnie przekracza ich zasoby finansowe, w Niemczech aż 52-krotnie.

Miraż euro
Polscy politycy podkreślają, że bylibyśmy bardziej uodpornieni na kryzys, gdybyśmy, tak jak Słowacja, byli już członkiem strefy euro. Tymczasem to właśnie brak euro jest kolejnym atutem w walce z kryzysem. Obecnie polski system bankowy nie wymaga dodatkowych zastrzyków kapitału. Gdyby jednak taka konieczność wystąpiła, a my bylibyśmy członkiem strefy euro, istniałoby zagrożenie, że nie mielibyśmy wpływu na ilość pieniądza w gospodarce (o tym w strefie euro decyduje Europejski Bank Centralny). Co prawda, dodrukowanie pieniędzy to środek ostateczny, ale warto go mieć w zanadrzu, gdyby alternatywą miał być upadek całego sektora bankowego.
Zaufanie do polskich banków jeszcze wzrośnie, kiedy więcej Polaków zda sobie sprawę, że te najlepiej w Europie – obok hiszpańskich banków – radzą sobie ze skutkami kryzysu. Na przykład Pekao SA ma o 15,9 mld zł więcej depozytów niż kredytów, w PKO PB jest to więcej o 7 mld zł,a w BZ WBK – o 4,7 mld zł. Niektóre banki mają wprawdzie przejściowe problemy z uzyskaniem pieniędzy na kredyty, jednak wynikają one z tego, że 70 proc. banków działających w Polsce ma zagranicznych właścicieli, którzy narzucili im ograniczenia dotyczące udzielania pożyczek międzybankowych. Pieniądze tylko chwilowo nie mogą przepłynąć od tych banków, które mają nadwyżkę, do tych, które ich potrzebują. Rząd pracuje więc nad projektem ustawy, która ma wprowadzić gwarancje skarbu państwa dla depozytów międzybankowych. To sprawi, że banki znowu zaczną sobie pożyczać pieniądze. – Poziom zaufania już powoli rośnie. Pieniądze systematycznie zaczną się pojawiać w systemie międzybankowym – potwierdza Wiesław Thor, wiceprezes BRE Banku.

Czas na zakupy
Na prawdziwy powrót koniunktury będziemy musieli jeszcze poczekać. – Z analizy poprzednich kryzysów bankowych w krajach rozwiniętych wynika, że recesja po takim kryzysie trwa około dwóch lat. To także najbardziej prawdopodobny scenariusz dla Polski. U nas jednak nie będzie recesji, tylko spowolnienie wzrostu – uważa Krzysztof Rybiński, były wiceprezes NBP, partner w Ernst & Young.
Prognozy mówią, że wzrost gospodarczy w 2009 r. spadnie nawet do 1,7-3,5 proc., choć rząd w budżecie zakładał 4,8 proc. Wbrew pozorom nie musi to być zła informacja dla polskiego sektora finansowego. Niektóre banki wykupują przecenioną w wyniku kryzysu konkurencję. Największy hiszpański bank Santander nabył we wrześniu za 1,1 mld euro część oszczędnościową brytyjskiego banku Britain’s Bradford & Bingley. Nic nie stoi na przeszkodzie, by polskie banki zaczęły wykorzystywać swoje nadwyżki finansowe w taki sam sposób.



Bez paniki
Jacek Chwedoruk
Prezes banku inwestycyjnego Rothschild Polska
Sektor bankowy na Węgrzech jest pod względem struktury podobny do polskiego, ale węgierskie banki, w przeciwieństwie do polskich, są znacznie bardziej narażone na kryzys ze względu na ich portfel walutowy i gorsze fundamenty gospodarcze. Byłoby jednak nieroztropne nie mieć programu pomocy dla banków w Polsce, chociażby na wszelki wypadek. Na pewno nie grozi nam taka panika jak niedawno na Ukrainie. W pierwszym tygodniu października, zanim zareagował bank centralny, z największych banków wycofano tam 5 proc. wszystkich depozytów.

Zdrowy portfel
Krzysztof Pietraszkiewicz
Prezes Związku Banków Polskich
Polscy bankowcy stali się ostrożniejsi po doświadczeniach z lat 1993 -1996 oraz 1998-2000, kiedy kilka krajowych banków miało problemy finansowe. Wzmocniono nadzór nad bankami. Dzięki szybkiemu wzrostowi gospodarczemu mogły one dobrze zarabiać na tradycyjnych usługach, np. kredytach. Nie musiały sięgać po niebezpieczne instrumenty finansowe, jak działo się to w USA. Polski sektor bankowy ma wszystkie potrzebne rezerwy i zdrowy portfel kredytowy.

Pod skutecznym nadzorem
Przemysław A. Schmidt
Prezes polskiego banku inwestycyjnego Trigon
Obecny system nadzoru jest wystarczający i nie ma po co go wzmacniać. W ostatnich latach banki centralne świata obniżyły stopy procentowe, co spowodowało wzrost liczby udzielanych kredytów. W efekcie wzrosły ceny nieruchomości, których późniejszy spadek zapoczątkował kryzys finansowy. Banki centralne mogły w każdej chwili ograniczyć liczbę udzielanych kredytów, ale tego nie zrobiły. Niepotrzebne im są więc dodatkowe uprawnienia, skoro nie wykorzystały tych, które już mają.

Sejf Polska
Stosunek krótkoterminowych długów banków do PKB (w proc.) Wskaźnik ten pozwala określić, w których krajach gospodarka ucierpiałaby najbardziej w razie kryzysu sektora bankowego. Im jest wyższy, tym większy byłby wpływ kryzysu tego sektora na gospodarkę.

Źródło: Bridgewater Associates,* dane sprzed kryzysu sektora bankowego w tym kraju



Więcej możesz przeczytać w 45/2008 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2008 (1350)

  • Na stronie - Czy leci z nami pilot? 2 lis 2008, 22:00 Polskie banki są bezpieczniejsze niż polscy przywódcy 3
  • Komando Kiszczaka z Kazunia 2 lis 2008, 22:00 Zabójstwo Popiełuszki 6
  • Skaner 2 lis 2008, 22:00 6
  • Listek załatwił Drzewko 2 lis 2008, 22:00 Piłka nożna 7
  • Emirat Polska 2 lis 2008, 22:00 Inwestycje 7
  • Polski pisarz amerykański 2 lis 2008, 22:00 William Wharton (1925-2008) 7
  • Dossier 2 lis 2008, 22:00 „Senator Obama startuje w wyborach, by być naczelnym redystrybutorem. Ja startuję w wyborach, by być naczelnym wodzem" John McCain o Baracku Obamie„Te wszystkie eleganckie i drogie ubrania są tylko wypożyczone. Nie zabiorę... 8
  • Pytania niepolityczne: Wywinąłem niewąskiego orła 2 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Pawłem Poncyliuszem, posłem PiS, mistrzem parlamentarzystów w narciarstwie 8
  • Ludzie 2 lis 2008, 22:00 Zabaw się z Bruni i SarkozymCarla Bruni i Nicolas Sarkozy zostali bohaterami zbioru szarad i rebusów. „Zeszyt zabaw Nicolasa i Carli" to książeczka, która wkrótce ukaże się na francuskim rynku. Można w niej będzie znaleźć... 9
  • Niebezpieczny taniec 2 lis 2008, 22:00 Show-biznes 9
  • Lampart w domu starców 2 lis 2008, 22:00 Obyczaje 10
  • Maszyna do fałszowania 2 lis 2008, 22:00 Wybory 10
  • Wykrywacz kłamstw 2 lis 2008, 22:00 „To był pierwszy i ostatni przypadek użycia przeze mnie takich wulgarnych sformułowań" – tak Janusz Palikot tłumaczył swoją telewizyjną wypowiedź z 29 października: „Jebać PZPN" Janusz Palikot (ur. 26... 10
  • Euromapa 2 lis 2008, 22:00 Gospodarka 12
  • Fundusz 007 2 lis 2008, 22:00 Film 12
  • Zapytaj Wprost - Rajd to narkotyk 2 lis 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika „Wprost” odpowiada Michał Sołowow. 14
  • Poczta 2 lis 2008, 22:00 Wyższa fikcjaW  artykule „Wyższa fikcja" (nr 40) najbardziej dostało się takim kierunkom, jak zarządzanie i psychologia. Studiuję jedno i drugie – zarządzanie na uczelni państwowej w trybie stacjonarnym, psychologię w... 16
  • Playback 2 lis 2008, 22:00 Prezes PZPN Grzegorz Lato oraz konkurenci do tego stanowiska Zbigniew Boniek i Zdzisław KręcinaFot. W. Rozbicki/Reporter 16
  • Wprost przeciwnie - Terror większości 2 lis 2008, 22:00 "Nie" dla referendum w sprawie prywatyzacji służby zdrowia to wyraz nowego rodzaju demokracji w Polsce 17
  • Wydarzenia tygodnia - Kraj 2 lis 2008, 22:00 Kwestia przyjęcia euro zdominowała posiedzenie Rady Gabinetowej 28 października. Po jego zakończeniu prezydent ocenił, że wprowadzenie w Polsce euro powinno być „sprawą pewnej dyskusji", a premier Donald Tusk uznał, że udało... 18
  • Wydarzenia tygodnia - Świat 2 lis 2008, 22:00 2,5 miliona osób według organizatorów, a 200 tysięcy zdaniem policji wzięło udział w manifestacji w Rzymie przeciwko rządowi Silvio Berlusconiego. Zwołała ją największa siła centrolewicowej opozycji – Partia Demokratyczna. W... 20
  • Z życia koalicji 2 lis 2008, 22:00 Na Radzie Gabinetowej Donald z Kaczorem pili sobie z dzióbków. Jak to podsumował wiceszef klubu PO Grzegorz Dolniak? „Jestem pozytywnie rozczarowany postawą prezydenta". Litości! Naucz się, chłopie, raz na zawsze, że... 22
  • Z życia opozycji 2 lis 2008, 22:00 Przemysław Edgar Gosiewski ogłosił, że PiS ma ponadpartyjny plan ratunkowy dla gospodarki. Dlaczego plan partyjny jest ponadpartyjny, to nie bardzo rozumiemy. Ale też nie wymagajmy od polityków, by partyjna logika była tożsama z logiką... 23
  • Czy zabraknie pieniędzy 2 lis 2008, 22:00 Dlaczego ludzie rzucili się wypłacać pieniądze z tego banku? Przecież politycy mówili, że jest bezpieczny. Właśnie dlatego. Politycy zawsze kłamią" – w ten sposób brytyjscy komicy John Bird i John Fortune żartowali z... 26
  • Bank zaufania 2 lis 2008, 22:00 Rozmowa ze Sławomirem Skrzypkiem, prezesem NBP 30
  • Kryzys nerwowych 2 lis 2008, 22:00 Jak nie stracić pieniędzy, gdy rynki finansowe szaleją 32
  • Podczepieni 2 lis 2008, 22:00 Żebyb zrobić karierę w polskiej polityce, trzeba się pod kogoś podczepić 34
  • Trybuni ludowi 2 lis 2008, 22:00 Dziennikarze zastępują w Polsce wymiar sprawiedliwości 38
  • Polityka atomowa 2 lis 2008, 22:00 Postawienie na atom wzmocni pozycję Warszawy wobec Moskwy 42
  • Kamorra nadwiślańska 2 lis 2008, 22:00 Mafia neapolitańska inwestuje w Polsce 44
  • Wprost z blogu 2 lis 2008, 22:00 GospodarkaŁapać spekulanta!Free Your Mind  www.freeyourmind.salon24.plniedawna analitycy tłumaczyli, że kapitalizm spekulacyjny jest głównym źródłem obecnego kryzysu, ale – dodawali na uspokojenie – w naszym kraju takich... 46
  • Trójka bez sternika 2 lis 2008, 22:00 47
  • Rachunek za zbrodnie 2 lis 2008, 22:00 Czy kanclerz Merkel zdecyduje się na wykupienie wojennych grzechów wobec Polaków?Niemcy muszą zapłacić za swe zbrodnie - uznali włoscy sędziowie po rozpatrzeniu pozwu rodzin 203 mężczyzn, kobiet i dzieci wymordowanych w 1944 r. w... 47
  • Tańcząca złotówka 2 lis 2008, 22:00 Dziwne by było, gdyby tak zdrowy pacjent jak Polska był traktowany jak obłożnie chory Dziesięć dni temu (najgorsze dni w historii ostatnich 19 lat!), dolar kosztował 3,01 zł, euro 3,87 zł, a WIG20 wynosił 1555 pkt. Od 27 października... 47
  • Bożek polityków 2 lis 2008, 22:00 Bez dyskusji zaakceptowaliśmy dogmat, że musimy przyjąć euroWyjątkowo zgodna deklaracja prezydenta i premiera w sprawie przyjęcia przez Polskę euro pokazała, że merytoryczna dyskusja na ten temat jest niemożliwa. Przekaz jest taki:... 47
  • Ryba po polsku - Spiski wokół związkowej miski 2 lis 2008, 22:00 Na poprzednim etapie potrzebne było wspieranie związkowców przeciw premierowi, teraz – odwrotnie 48
  • Pomarańczowa spryciara 2 lis 2008, 22:00 Julia Tymoszenko 50
  • Giełda 2 lis 2008, 22:00 54
  • Droga do euro 2 lis 2008, 22:00 Rząd przyjął tzw. mapę drogową wprowadzenia euro. Według Donalda Tuska, euro może być obowiązującą u nas walutą już od początku 2012 r. Polska jeszcze niedawno spełniała większość kryteriów wejścia do strefy euro (poziom... 54
  • Komputerowi zombie 2 lis 2008, 22:00 Polska zajmuje dziewiąte miejsce na świecie pod względem liczby komputerów-zombie. To komputery, które wykonują polecenia cyberprzestępców bez wiedzy właścicieli i są wykorzystywane do dystrybucji spamu czy przeprowadzania hakerskich... 54
  • Senne Włochy 2 lis 2008, 22:00 Dzięki okresowej zmianie czasu na zimowy i letni w ciągu czterech lat Włochy zaoszczędziły 400 mln euro na energii– poinformowała spółka Terna, zarządzająca siecią energetyczną Włoch. Nie przekonuje to jednak mieszkańców... 54
  • Laptop z bambusa 2 lis 2008, 22:00 Asus, tajwański producent sprzętu komputerowego, zajmuje już drugie miejsce pod względem sprzedaży laptopów w Polsce i zamierza założyć koszulkę lidera. Mają mu w tym pomóc nowe produkty, których zalety to miniaturyzacja, wydajność... 54
  • Widzialna ręka polityków 2 lis 2008, 22:00 Rozmowa z prof. Davidem D. Friedmanem, wykładowcą ekonomii i prawa na Uniwersytecie Santa Clara, promotorem anarcho- kapitalizmu 56
  • Friedman kontra Kołodko 2 lis 2008, 22:00 Czy anarchokapitalista może się porozumieć z ministrem finansów socjalistycznego rządu? 60
  • Krach mniemany 2 lis 2008, 22:00 Złoty nie upada, lecz odzyskuje realną wartość 62
  • Miliard w gitarze 2 lis 2008, 22:00 Muzycy rockowi przenoszą się do gier komputerowych 64
  • Telekit 2 lis 2008, 22:00 Nawet 400-700 proc. marży zawierają ceny produktów oferowanych przez telewizyjne kanały zakupowe 68
  • Lew w akwarium 2 lis 2008, 22:00 Peugeot 308 SW realizuje politykę prorodzinną. Singla ten samochód nie zadowoli 72
  • Amerykański sen cenowy 2 lis 2008, 22:00 BMW328i za 73 tys. zł, volkswagen passat za 55 tys., prestiżowy lexus LS460 za niespełna 150 tys., honda CRV za nieco ponad 48 tys. zł. To nie gigantyczna wyprzedaż w komisie, ale ceny nowych aut w salonach. Tyle że nie w polskich czy... 74
  • Know-how 2 lis 2008, 22:00   76
  • Czerwień pożądania 2 lis 2008, 22:00 Chcesz się spodobać mężczyźnie, ubierz się na czerwono – radzi kobietom psycholog prof. Andrew Elliot z University of Rochester. Czerwień jest symbolem zmysłowości i romantycznych uczuć w wielu kulturach, czego przykładem są... 76
  • Oszust w głowie 2 lis 2008, 22:00 Oszust w głowie Samousprawiedliwianie jest gorsze od kłamstwa? Są o tym przekonani psychologowie Carol Tavris i Elliot Aronson. Samousprawiedliwianie daje fałszywe przekonanie, że to, co robimy, jest najlepszym rozwiązaniem. Niesłusznie... 76
  • Ojciec w potrawce 2 lis 2008, 22:00 Samiec tarantuli zamiast ojcem może zostać przekąską. Aż 30 proc. samic tarantuli wło-skiej żywi się samcami swojego gatunku. Samica kanibal ma młode wcześniej, a jej potomstwo jest większe, silniejsze i bardziej liczne niż młodej... 76
  • T-Mobile G1 stosuje Android 2 lis 2008, 22:00 76
  • Macierzyństwo zaczyna się po trzydziestce 2 lis 2008, 22:00 Wkrótce normą będą kobiety rodzące dzieci w wieku 35 czy nawet 40 lat 78
  • Pojedynek z rakiem 2 lis 2008, 22:00 Czy sztab wyborczy i lekarze ukrywają zły stan zdrowia Johna McCaina? 84
  • Test cukierka 2 lis 2008, 22:00 Ludzie, którzy nie ulegają pokusom, mają więcej przyjaciół i lepiej sobie radzą z przeciwnościami 88
  • Kino bez celuloidu 2 lis 2008, 22:00 Na czym polega największa rewolucja od czasów braci Lumière 90
  • Szaleństwo wikingów 2 lis 2008, 22:00 Skandynawowie wyruszyli na łupieżcze wyprawy w poszukiwaniu kobiet 94
  • Uciekinier z obozu 2 lis 2008, 22:00 Czy Romuald Spasowski, ambasador PRL w Waszyngtonie, był jedynym nawróconym komunistą? 98
  • Górna półka - Oś Waszyngton – Delhi 2 lis 2008, 22:00 Cezurą kończącą niespełna dwudziestoletni okres supremacji USA na świecie mogą się w przyszłych podręcznikach historii okazać światowy kryzys finansowy i zmiana gospodarza Białego Domu. Coraz wyraźniej rysują się dwa wielkie... 101
  • Bez granic 2 lis 2008, 22:00   102
  • Wudu Sarkozy 2 lis 2008, 22:00 Nicolas Sarkozy grozi procesem o naruszenie dóbr osobistych wydawnictwu K&B. Wszystko z powodu nowego produktu firmy, lalki wudu, przedstawiającej francuskiego prezydenta. Lalka pokryta jest cytatami z przemówień Sarkozy’ego. Zgodnie... 102
  • Nieskromny Luter 2 lis 2008, 22:00 Dziecięca kusza, marmurowe zabawki, nóż do ostrzenia gęsiego pióra – to część pamiątek po Marcinie Lutrze, ojcu reformacji. Przedmioty te odnaleziono podczas wykopalisk prowadzonych m.in. w rodzinnym domu teologa w Eisleben i w... 102
  • Zimna Rosja 2 lis 2008, 22:00 Książka 102
  • Cytat tygodnia 2 lis 2008, 22:00 „Duet McCain i Sarah Palin u władzy byłby kompletną klapą nie tylko w USA, ale w każdej części świata – nawet w Portoryko" Bode Miller, amerykański gwiazdor narciarstwa alpejskiego, w wywiadzie dla „Frankfurter... 102
  • Kość Mugabe 2 lis 2008, 22:00 Prezydent Zimbabwe Robert Mugabe, który od 1997 r. prowadził kampanię na rzecz legalizacji handlu kością słoniową, dopiął swego. ONZ udzieliła kilku krajom Czarnego Lądu (m.in. Zimbabwe i RPA) pozwolenia na aukcyjną sprzedaż surowca.... 102
  • Nowy socjalizm Europy 2 lis 2008, 22:00 Nawet ci, którzy żywili wobec Sarkozy’ego obawy, muszą dziś przyznać, że ma on nie tylko wielką energię polityczną, ale też niezwykłe predyspozycje przywódcze". Tak chwali prezydenta Francji szef Komisji Europejskiej José... 104
  • Soliści i statyści 2 lis 2008, 22:00 Najlepsi i najbardziej wpływowi komisarze Unii Europejskiej 108
  • Taniec z Hamasem 2 lis 2008, 22:00 Jedyną siłą, która na codzień będzie walczyła z Al-Kaidą, może się okazać zbrojna organizacja szejka Jassina 112
  • Skandaliści z Bawarii 2 lis 2008, 22:00 Najbogatszy land jest najlepszym przykładem degeneracji z powodu długotrwałego partyjnego jedynowładztwa 114
  • Krokodyle kryzysu 2 lis 2008, 22:00 Nie zanosi się na to, że powstanie globalna wspólnota obywatelska i globalne struktury władzy 116
  • Pasaż 2 lis 2008, 22:00 118
  • Władczyni pierścieni 2 lis 2008, 22:00 Mimo kryzysu światowego systemu bankowego rynek biżuterii szlachetnej ma się dobrze. Dziś klejnoty, podobnie jak zegarki, stają się domeną koneserów. A ci mają coraz większe wymagania: szukają rękodzieła, chcą znać dokładne... 118
  • Talizman z onyksem 2 lis 2008, 22:00 Połowa Polaków wciąż wierzy w przesądy. Lepiej, by zamiast króliczej łapki nosili na szczęście biżuterię z kolekcji Talizmany, dostępną w salonach jubilerskich Yes. Wykorzystano w niej kamienie, którym przypisuje się magiczne... 118
  • Dusza wulkanu 2 lis 2008, 22:00 Współczesny wielbiciel biżuterii jest zmęczony produktami masowymi i szuka czegoś z osobowością. Anna Orska, projektantka rodzimej firmy W. Kruk, uważa, że każda błyskotka musi mieć duszę. Jej najnowsze dzieło to Vulcani, kolekcja... 118
  • Prosto z wybiegu 2 lis 2008, 22:00 Biżuteria coraz chętniej łączy się z aktualną modą. W tym sezonie na wybiegach pojawiły się koronki (m.in. u Prady), więc w biżuterii zapanowała moda na ażurowe wzory – takie jak w nowej kolekcji Apart. Są połączeniem... 118
  • Klejnoty pierwszych dam 2 lis 2008, 22:00 Luksusowa biżuteria Chaumet zadebiutowała niedawno w Polsce, choć klejnoty tej marki znane są Polakom od stuleci. Stare księgi rachunkowe znalezione w archiwach Chaumet zawierają takie nazwiska, jak: Lubomirski, Ossoliński, Potocki,... 118
  • Pierwsza gwiazdka 2 lis 2008, 22:00 Swatch myśli już o Bożym Narodzeniu i proponuje biżuterię Trellisphere – pierścionek, bransoletkę, kolczyki i naszyjnik. Wszystko kręci się tu wokół gwiazd i komet. Na każdym elemencie kolekcji jest gwiazdka z białym... 118
  • Laser 2 lis 2008, 22:00 Wydarzenie: premiery książekNie samym Coetzeem i Le Clézio człowiek żyje. Zwłaszcza że przy takiej pogodzie „Zapiski ze złego roku" albo „Urania" mogą przyprawić o długotrwałą depresję. Pomiędzy nimi warto... 122
  • Człowiek z plakatu 2 lis 2008, 22:00 Wystawa w Muzeum Plakatu sugeruje, że nasza epoka to sprzedawanie przyjaciół i totalne zaprzeczenie solidarności 124
  • Zew Rosji 2 lis 2008, 22:00 Nie oczekujmy, że przeciwnicy obecnych czy wcześniejszych władz Rosji staną się sprzymierzeńcami Polaków 128
  • Bond kryzysowy 2 lis 2008, 22:00 Seria filmów o agencie 007 to niezawodny barometr społecznych nastrojów i lęków 130
  • Lennon na nartach 2 lis 2008, 22:00 Bitelsi zachwyceni stokami w Obertauern, nakręcili tu zdjęcia do filmu "Help" 132
  • Wencel gordyjski - Złote jajo 2 lis 2008, 22:00 Gdy wszyscy wokół mówią, że warto coś kupić, należy to sprzedać 136
  • Ueorgan Ludu 2 lis 2008, 22:00 Rządowe plany rozwoju inrastruktury drogowej * Policja na tropie gangu Kidnaperki 145
  • Krótko po wolsku - Przepraszam, co tu biją? 2 lis 2008, 22:00 Od niepamiętnych czasów, kiedy jest kryzys, władza bije monety i medale. Np. na ogarniętej turbulencjami Ukrainie wybito ostatnio medal z prezydentem. Juszczenko nie jest obecnie w swoim kraju szczególnie popularny, dlatego w charakterze... 145
  • Skibą w mur - Poradnik aresztanta 2 lis 2008, 22:00 Bądź koleżeński, ale bez przesady. Gdy koledze pod prysznicem upadnie mydło, nie schylaj się, by mu podać 146