Pisacco w ZOO

Pisacco w ZOO

26 tysięcy dolarów nie wydaje się wygórowaną ceną za trzy obrazy. Chyba że malarzem jest Congo, szympans z londyńskiego zoo. Nawet jeśli okrzyknięto go Cézanne’em wśród zwierząt.
Dr Katji Schneider, dyrektor State Art Museum w Moritz- burgu, przedstawiono obraz Bangi, szympansicy z zoo w Halle, ale nie zdradzono autora. Kobieta była pewna, że jest to  dzieło Ernsta Wilhelma Naya, zdobywcy nagrody Guggenheima. Podczas wystawy malarstwa w Göteborgu szwedzki krytyk Rolf Anderberg pomylił obraz szympansa o imieniu Peter z pracami Pierre’a Brassau, awangardowego francuskiego malarza. Po wyjawieniu prawdy Anderberg nadal twierdził, że obrazy szympansa są najlepszymi pracami na wystawie. Czy w wypadku małp można mówić o malarstwie? Prof. Thierry Lenain, fi lozof sztuki, twierdzi, że szympansie obrazy nie są sztuką. Nie mówią też o tym, jakie mogły być jej początki w wypadku prapraprzodków ludzi. Małpy malują, bo lubią zapełniać kartkę papieru. Efekty tego działania świadczą jedynie o tym, że szympansy bawi takie zajęcie. Na początku XX wieku zachęcano małpy do malowania, by w ten sposób przyciągnąć zwiedza- jących. W latach 50. zaczęto na poważnie badać talenty szympansów. Zbiegło się to w czasie z modą na taszyzm, kierunek w malarstwie, w  który wpisywały się dzieła ludzi chorych umysłowo, dzieci, osób niewykształconych. To twórczość spontaniczna, niepodlegająca rozumowi, a  jedynie instynktowi.
Z Lenainem nie zgadza się prof. Frans de Waal, amerykański znawca szympansiej psychiki i zachowań. Jak twierdzi, to, co  szympansy robią z pędzlami i kredkami, jest dalekie od efektu przegonienia koguta z łapami unurzanymi w czerwonej farbie po kartonie pokrytym błękitnymi zawijasami. Japończykom tak powstały obraz przypominał liście klonu unoszące się na rzece.
Dzieła Congo miały podstawy kompozycji. Szympans wybierał kolory i miał koncepcję. Wiedział, kiedy obraz jest gotowy, i protestował, gdy próbowano odebrać mu papier w trakcie pracy. Ignorował propozycje, by coś dodać do skończonego malo- widła. Szympans Alpha, któremu podczas jednego z doświadczeń wręczono arkusz, którego trzy rogi były zamalowane, zapełniał także czwarty. Obrazy Congo nie stanowiły tylko ciekawostki, były piękne: malowane szybkimi pociągnięciami pędzla, w przyciągających oko kontrastowych barwach. Dr Desmond Morris, który opiekował się Congo, udowadniał, że  nie tylko ludzie mają zmysł estetyczny.
Niedawno okazało się, że gołębie potrafią się nauczyć ludzkich kryteriów oceniania piękna. Neuropsycholog Shigeru Watanabe twierdzi, że te ptaki potrafią odróżnić dobrą sztukę od  kiepskiej. Prezentował gołębiom ładne i brzydkie obrazki namalowane przez dzieci ze szkoły podstawowej. Ptaki, dziobiąc, miały wybierać tylko te wysoko oceniane przez ludzi. W nagrodę dostawały przysmak. Po  miesiącu treningu bez pudła wybierały wśród nigdy wcześniej niewidzianych prac te najpiękniejsze.
Kilka lat wcześniej Watanabe ogłosił, że gołębie odróżniają prace Moneta od Picassa, w czym –  podobnie jak ludziom – pomaga im kod koloru, pociągnięć pędzla i  ulubionych tematów artysty. Gołębiowi pokazano 10 obrazów Moneta, a  następnie poproszono ptaka o wskazanie innych prac tego samego malarza prezentowanych mu na zmianę z obrazami Renoira, Matisse’a i Delacroix. Ptak wyszedł z tego zadania zwycięsko podobnie jak z tych, w których uczył się odróżniać dzieła van Gogha i Chagalla. Gołębie zaskakują swoimi możliwościami nie po raz pierwszy. W połowie lat 80. psycholog prof. Allan Neuringer udowodnił, że słyszą one różnicę między muzyką klasyczną i nowoczesną, a konkretnie między utworami Bacha i  Strawińskiego. Watanabe ma nadzieję rozszyfrować, w jaki sposób gołębie myślą i jak przetwarzają informacje. Wierzy, że wyniki badań pomogą rozwikłać zagadkę tego, w jaki sposób ludzie widzą i interpretują sztukę. Według japońskiego badacza ptaki podobnie jak ludzie polegają na  wzroku w poszukiwaniu pokarmu, budowaniu schronienia i unikaniu drapieżników. Dlatego nasze wzrokowe możliwości są bardzo dobrze rozwinięte, a docenianie subtelnych niuansów warsztatu artysty w wypadku obu gatunków to jedynie przypadkowy bonus.
Okładka tygodnika WPROST: 30/2009
Więcej możesz przeczytać w 30/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2009 (1385)

  • Na stronie - Szmaciaki III RP 19 lip 2009, 20:00 Czy politycy chcą nas, Polaków, zeszmacić? Z ich stosunku do nas wynika, że powinniśmy być nieuczciwi, zawistni, kłamliwi, niehonorowi, przekupni, małostkowi, głupi i prymitywni. Zupełnie inaczej, niżby to wynikało z najnowszej „Diagnozy społecznej”, która dowodzi,... 5
  • Z Życia koalicji 19 lip 2009, 20:00 Dwudziestodwuletni syn Jarosława Gowina zamieścił na Naszej Klasie zdrowo ponad setkę swoich fotek, z czego większość z imprez. Wszyscy ubrani, trzeźwi, nikt się nawet nie dobiera do zwierząt domowych – po prostu typowa krakowska,... 6
  • Z życia opozycji 19 lip 2009, 20:00 Na samej Jasnej Górze Jarosław Kaczyński obiecał, że kupi sobie komórkę. I kto teraz zaprzeczy, że za rządów Platformy Obywatelskiej dokonuje się modernizacja Polski? Z tego samego miejsca Ojciec Dyrektor pozwolił sobie na bardzo... 7
  • Tanio zapłodnię 19 lip 2009, 20:00 Tanio zapłodnię! „Pomogę kobiecie lub parze lesbijek mieć upragnione dziecko. Wiadomo, że czasem jest tak, że się bardzo chce, ale natura jest złośliwa, więc ja jestem od tego, żeby pomóc. Cena to tylko 800 zł i szczęście na całe życie”. To tylko jedno z wielu... 9
  • MSZ Odpuściło Sikorskiego 19 lip 2009, 20:00 Dlaczego Buzek wygrał, a Sikorski nie? Przyczyną zasadniczą mogło być to, że – jak wynika z ofi cjalnego dokumentu – MSZ od początku uważało ubieganie się Sikorskiego o fotel sekretarza generalnego NATO za sprawę... 12
  • 17 to Pech! 19 lip 2009, 20:00 17 to pech! Zawetowanie ustawy medialnej 17 lipca wymagało nie lada determinacji ze strony Lecha Kaczyńskiego. Prezydent jest przesądny i jak ognia unika podejmowania ważnych decyzji 17 dnia miesiąca – dowiedział się... 12
  • Skaner 19 lip 2009, 20:00 12
  • Katar w pałacu 19 lip 2009, 20:00 Katar w pałacu Rząd kupuje od władz Warszawy zabytkowy pałacyk w centrum miasta po to, by zaraz potem sprzedać go Katarowi. Bo Katar upatrzył go na swoją ambasadę. Posłowie PiS sugerują, że pomoc w załatwieniu atrakcyjnej... 13
  • Krople z kataru 19 lip 2009, 20:00 Krople z Kataru Prezydent zwrócił się do rządu o udostępnienie kontraktu na skroplony gaz z Kataru oraz instrukcji na negocjacje z Gazpromem dotyczące zakupu rosyjskiego gazu – dowiedział się „Wprost". Z naszych ustaleń... 13
  • Puls gospodarki 19 lip 2009, 20:00 Nie oddamy kasy z kasy PKP Przewozy Regionalne i PKP InterCity poszły sobie na rękę i uzgodniły, że w swoich kasach będą sprzedawały także bilety konkurenta. Teraz wykradają sobie nawzajem zyski ze sprzedaży. Od grudnia ubiegłego roku,... 16
  • Przegląd prasy zagranicznej 19 lip 2009, 20:00 Polski Prymus w BrukseliZrastanie się Europy Wybór Buzka na przewodniczącego Parlamentu Europejskiego podkreśla, że 20 lat po upadku muru berlińskiego i zakończeniu zimnej wojny Europa politycznie się zrasta wbrew wszelkim wróżbom... 18
  • Za Tuska jak za Sasa 19 lip 2009, 20:00 Za Tuska jak za Sasa Triumf postpolityki. Geopolityczna drzemka przerywana zapewnieniami o kolejnych wielkich wizerunkowych sukcesach. A także walka na śmierć i życie stronnictw politycznych. To wszystko już w Polsce było – za Sasów. I dobrze się nie skończyło. 20
  • Jawne Majątki 19 lip 2009, 20:00 Jawne majątki Nie chcę, by sędziowie mieli obowiązek ujawniania swoich oświadczeń majątkowych – zadeklarował minister sprawiedliwości Andrzej Czuma. – Wątpię, żeby publikując oświadczenie, można było powstrzymać ludzi z premedytacją nieuczciwych, którzy potrafią za... 22
  • Odszedł Polski Platon 19 lip 2009, 20:00 Polska nigdy nie słynęła z wielkich filozofów, ale ciągle wydaje świetnych eseistów i publicystów filozofii. Na przełomie tysiącleci najważniejszym z nich był zmarły w ubiegły piątek Leszek Kołakowski. 23
  • Zapytaj Wprost - Król Donald jest nagi 19 lip 2009, 20:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost" odpowiada Ryszard Czarnecki, europoseł PiS, dawniej polityk ZChN, AWS i Samoobrony. Pracował w rządach Hanny Suchockiej i Jerzego Buzka. 24
  • Plus ujemny - erekcja w imadle 19 lip 2009, 20:00 Udanego eksperymentu podobno nie należy powtarzać. Ten jednak, który przypomnę, zakończył się takim sukcesem, że przeprowadza się go nieustannie. 25
  • Jak się komunikujemy? 19 lip 2009, 20:00 Czy wysyłamy miliony SMS-ów i e-maili właśnie po to, by nie trzeba było się już spotykać? Technologie, które miały ułatwiać szybką komunikację między ludźmi, sprawiły, że ich użytkownicy nie widzą sensu w bezpośrednich kontaktach. A jeśli do nich dojdzie, to, jak przekonują... 26
  • Pani żona z perspektywą 19 lip 2009, 20:00 „Obejmując z woli Narodu urząd prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, uroczyście przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom konstytucji…” – mówi. Stoi przed Zgromadzeniem Narodowym. Ciemna dwurzędowa garsonka, sznur białych pereł na szyi,... 34
  • Ryba po polsku - zdrowi na zabój 19 lip 2009, 20:00 Jak powstają ideologie? Ktoś je tworzy, oczywiście. Jakiś Marks z Engelsem, jakiś Hitler albo gromadka małych hitlerków w zbiorowym wysiłku. Ale dlaczego powstają, zdobywają popularność, opanowują umysły? Czy najpierw powstaje zapotrzebowanie na ideologię, którą jakieś... 37
  • Ciszej nad tym Euro 19 lip 2009, 20:00 Im głośniej i częściej mówi się w Polsce o kryzysie, deficycie i dziurze budżetowej, tym ciszej i rzadziej o wprowadzeniu euro. Rząd, który jeszcze kilka miesięcy temu tak ochoczo i optymistycznie wypowiadał się na temat terminu zamiany złotówki na unijną walutę, nagle nabrał... 38
  • Europułapka 19 lip 2009, 20:00 Polska jest w znacznie lepszej kondycji gospodarczej niż inne państwa unijne, ponieważ nadal mamy krajową walutę. Złotówka spełniła funkcję amortyzatora, który ochronił nas przed skutkami wstrząsów ekonomicznych. 41
  • Wrobieni w aukcję 19 lip 2009, 20:00 Aż 8 mld zł wydamy w 2009 r. na zakupy w internetowych serwisach aukcyjnych. Z tego za mniej więcej miliard złotych kupimy... podróbki. Właściciele serwisów umywają ręce, policja je rozkłada, a oszuści zacierają. 42
  • Głos z Ameryki - Bezrobotna Ameryka 19 lip 2009, 20:00 Po miesiącach wprowadzania w życie gigantycznego pakietu bodźców monetarnych i fi skalnych należałoby oczekiwać, że lada chwila w Stanach Zjednoczonych dojdzie do ożywienia gospodarczego. Niestety, z danych płynących z rynku pracy... 43
  • Zator Służby Zdrowia 19 lip 2009, 20:00 Kto musi się leczyć, niech to zrobi jak najszybciej. Najpóźniej jesienią będzie jeszcze trudniej dostać się do specjalisty i na operację do szpitala. A w 2010 roku upolowanie lekarza lub miejsca w szpitalu będzie prawie niemożliwe. 44
  • Paranoiczne Rodzicielstwo 19 lip 2009, 20:00 Rodzice są nadopiekuńczy i przewrażliwieni na punkcie bezpieczeństwa swoich dzieci. Tymczasem żeby pociechy zachowywały się rozsądnie, trzeba dać im więcej swobody i samodzielności. Tak twierdzi Lenore Skenazy, dziennikarka, autorka książki „Free- -Range Kids”... 49
  • Ułuda Masażu 19 lip 2009, 20:00 Masażyści twierdzą, że masowanie jest szczególnie wskazane po dużym wysiłku. Podobno zwiększa przepływ krwi przez mięśnie i obniża poziom kwasu mlekowego, pomagając w usunięciu z organizmu toksyn. Z podobnym przekonaniem przed Kopernikiem mówiono o Słońcu krążącym wokół Ziemi.... 50
  • Urodziwe Kłopoty 19 lip 2009, 20:00 Mężczyźni wybierający przeciętnie urodziwe kobiety osiągają większy sukces reprodukcyjny niż panowie wiążący się z modelkami. Naukowcy z Uniwersytetu Minnesota wykazali, że panie, które nie mają talii osy, rodzą cięższe i wyższe dzieci. Częściej też rodzą synów. 51
  • Klątwa Astronauty 19 lip 2009, 20:00 Dla wielu herosów kosmosu powrót na Ziemię okazał się znacznie trudniejszy niż wyprawa na Srebrny Glob. Tak było choćby z Neilem Aldenem Armstrongiem, który 40 lat temu pierwszy postawił stopę na Księżycu. „To mały krok dla człowieka, ale wielki krok dla ludzkości”... 52
  • Pisacco w ZOO 19 lip 2009, 20:00 26 tysięcy dolarów nie wydaje się wygórowaną ceną za trzy obrazy. Chyba że malarzem jest Congo, szympans z londyńskiego zoo. Nawet jeśli okrzyknięto go Cézanne’em wśród zwierząt. 55
  • Teczki z Europy 19 lip 2009, 20:00 Kto rządzi Europą? Szefem Komisji Europejskiej, unijnego superrządu, przez ostatnie pięć lat był, i raczej pozostanie, Portugalczyk José Manuel Barroso. Jednocześnie w Brukseli nikt nie wątpił, że pierwszą damą komisji była holenderska komisarz ds. konkurencji Neelie Kroes.... 56
  • Grillowanie Polityki 19 lip 2009, 20:00 Nad Tybrem zdarza się wiele rzeczy nieprawdopodobnych, ale to wydarzenie było bez precedensu we włoskiej historii. Prezydent Giorgio Napolitano publicznie polemizował niedawno na temat interpretacji norm konstytucyjnych z... komikiem. Teraz ów kabareciarz ma szansę stać się... 58
  • Jaja Wolności 19 lip 2009, 20:00 Zaczęło się od rzucenia jednego jajka, potem rozpętała się istna kanonada. „Jajcarski” protest najmłodszego pokolenia Czechów skierowany przeciw prezesowi Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (ČSSD) Jiříemu Paroubkowi był jednym z najbardziej fotogenicznych i... 60
  • Europa i reszta - Skleroza starej Europy 19 lip 2009, 20:00 Przyjechali biali, przywieźli perkal i paciorki. Murzyni ucieszyli się niezmiernie i trwają w zachwycie do dziś. W nagrodę za dobre sprawowanie i posłuszeństwo biali wybrali Murzyna na wysokie stanowisko. To wzbudziło jeszcze większy zachwyt jego rodaków. I poczucie jeszcze... 61
  • Przyjaciel Pana Cogito 19 lip 2009, 20:00 Nigdy nie grał w sitcomach, uciekał od błysku fl eszy i nie chciał się ścigać z serialowymi gwiazdkami – wspomina Zbigniewa Zapasiewicza Izabella Cywińska, reżyser, dyrektor artystyczna teatru Ateneum. Chciał być postrzegany jako aktor, a nie osoba prywatna. Unikał też... 62
  • Dragi, wóda i piguły Lady Day 19 lip 2009, 20:00 Piła, paliła, odurzała się czym popadło, nałogowo uprawiała seks i była nieustannie nękana przez policję. Pół wieku od śmierci Billie Holiday cały show- -biznes wciąż stoi na „dragach, wódzie i pigułach”. 64
  • Recenzje 19 lip 2009, 20:00 Płyta Dlaczego jest tak, że jesteśmy na bieżąco informowani o najdrobniejszych szajbach Britney Spears, a prawie nic nie wiemy o muzyce z Ukrainy czy Białorusi? Po roku 1989 tak gorliwie nadrabialiśmy zaległości w kulturze zachodniej, że... 66
  • Willmann: Rembrandt (śląski) w Warszawie 19 lip 2009, 20:00 Stolica Polski mogłaby z tego zbioru uczynić wizytówkę. Turyści jednak mijają rozproszone po mieście w kilkunastu kościołach arcydzieła Michaela Willmanna, nawet nie wiedząc o ich istnieniu. Jak widać, dzieła sztuki też wymagają marketingu i zabiegów PR. 68
  • Florencja Mody 19 lip 2009, 20:00 Turyści przyjeżdżają tu głównie po to, by podziwiać zabytki renesansu. Ale Florencja to również ważne miasto na mapie mody. Niegdyś tu właśnie powstawał szyk „made in Italy”. W tej roli z czasem stolicę Toskanii wyprzedził Mediolan. Nadal jednak nikt nie jest w... 70
  • Komu, w drogę, temu Audi 19 lip 2009, 20:00 W cenniku A4 Allroad powinna się znaleźć formułka: „Dotyczy wersji w stanie surowym”. Gdy doposażymy auto do „stanu deweloperskiego”, jego cena osiągnie wartość luksusowego apartamentu. Luksusowego nie znaczy, niestety, przestronnego. 72
  • Skibą w mur - Będzie Piekło! 19 lip 2009, 20:00 Ugrzęźliśmy w popkulturze jak sarenka złapana za tyłek w sidła kłusownika. Choćbyśmy się szarpali, nie uciekniemy od tych tematów. Media prześcigają się w tworzeniu kolejnych odcinków serialu pt. „Tajemnicza śmierć Michaela Jacksona”. Najmniej zdolna z rodzeństwa,... 74

ZKDP - Nakład kontrolowany