Ból pierworodny

Ból pierworodny

Noworodkom poddawanym zabiegom do niedawna rzadko podawano środki uśmierzające. Sadzono, ze maluchy nie sa jeszcze zdolne do odczuwania bólu. Na szczęście to się zmieniło i dziś otwarcie dyskutuje się nawet o tym, czy płodowi należy podawać środki znieczulające, także podczas aborcji.
W XIX w. wielu amerykańskich lekarzy było przekonanych, ze u Murzynów nie trzeba stosować nawet podstawowych środków uśmierzających, bo nie są oni zdolni odczuwać bólu. Gdy okazało się, ze wszystkie rasy cierpią tak samo, prawa do odczuwania bólu nadal odmawiano chorym psychicznie. Kiedy uznano, ze chorzy umysłowo jednak cierpią, wciąż podważano zdolność czucia bólu przez dzieci i noworodki. Zabiegi obrzezania u chłopców przez wiele lat były wykonywane bez znieczulenia, bo wydawało się, ze jest to błaha i chwilowa dolegliwość. Dopiero przed 10 laty dr Anna Taddio, anestezjolog Hospital for Sick Children w Toronto, zauważyła, ze chłopcy obrzezani tuz po narodzinach są bardziej wrażliwi na ból. Bardziej niż ich nieobrzezani rówieśnicy i bardziej niż dziewczynki, które na ogół są mniej odporne na wszelkie dolegliwości. Dziś nie ma już wątpliwości, ze maluchy są wrażliwe na ból już od momentu narodzin. Potwierdzono tez, ze mogą być wręcz nadwrażliwe na ból, gdy już w pierwszych godzinach po narodzinach sa u nich wykonywane zabiegi bez znieczulenia.
Do niedawna przeważało przekonanie, ze system nerwowy noworodków jest na tyle niedojrzały, ze nie odczuwają one bólu. Zmiany fizjologiczne w organizmie malucha, takie jak wzrost poziomu tlenu lub glukozy we krwi uważano jedynie za odruchy niemające żadnego związku z odczuwaniem bólu. Toteż znieczulenie stosowano niechętnie. Wydawało się, ze w tak młodym organizmie może ono wyrządzić więcej szkody niż pożytku. Dziś wiemy, ze z powodu bólu cierpią nie tylko noworodki, ale i wcześniaki. Świadczy o tym przyspieszony puls, płytki oddech i poszarzała skóra.

Maluchy mogą cierpieć nawet wtedy, gdy tego nie okazują. Przynajmniej nie zawsze można to ocenić na podstawie grymasu twarzy lub przyspieszonego bicia serca. Wskazuja na to badania aktywności mózgu, które na 12 wcześniakach przeprowadziła dr Rebeccah Slater z University College w Londynie. Uczona sprawdzała, jak dzieci reagują podczas nakłuwania piety w celu pobrania krwi. U większości z nich zaobserwowano zmiany w zachowaniu lub fizjologii świadczące o cierpieniu, ale u niektórych nie było żadnej reakcji. Wykryto jedynie większą aktywność w korze czuciowej odpowiedzialnej za odbiór bodźców bólowych. Jeśli potwierdza to kolejne badania, może się okazać, że kryteria stosowane do oceny bólu sa niewystarczające.

Do lamusa odchodzi pogląd, ze odczuwanie bólu jest przeżyciem emocjonalnym, wymagającym zarówno rozwoju psychicznego, jak i nabycia odpowiednich doświadczeń. Najnowsze badania sugerują, ze odczuwanie bólu jest przede wszystkim reakcja biologiczna na odpowiedni bodziec. Dlatego czuja go zarówno noworodki, jak i wcześniaki.

Ból powodowany nakłuciem mogą odczuwać nawet wcześniaki z bardzo wczesnego okresu życia płodowego. Dr Kanwaljeet Anand, anestezjolog intensywnej terapii oddziału neonatologicznego w szpitalu dziecięcym w Little Rock, uważa, że są do tego zdolne dzieci urodzone po zaledwie 24, 23, a nawet 22 tygodniach ciąży. Uczony powołuje się na badania przeprowadzone u wcześniaków, które musiały być operowane z powodu wad serca. Przeżywały one skrajny stres, świadczył o tym wzrost stężenia adrenaliny i kortyzolu. Wystarczyło jednak podać im leki znieczulające, by poziom tych hormonów się wyrównał. Taka terapia zwiększa też szanse przeżycia płodu. Po zastosowaniu leków liczba zgonów spadała u tych dzieci z 25 proc. do 10 proc.

Podobnie mogą reagować płody w łonie matki. Wskazują na to badania dr. Nicholasa Fiska z University of Queensland Center for Clinical Research w Australii. Zaobserwował on wzrost stężenia hormonów stresu nawet u 18-tygodniowych płodów poddawanych przetaczaniu krwi. Jak tylko podał im fentanyl, lek przeciwbólowy, poziom hormonów natychmiast spadał o połowę. Tymczasem płody poddawane są znacznie bardziej inwazyjnym zabiegom wykonywanym przy użyciu endoskopu, a nawet są wyjmowane z łona matki dla przeprowadzenia operacji. Czy odczuwają wtedy ból?

„Percepcja bólu jest możliwa dopiero w trzecim trymestrze ciąży" – oświadczył w 2005 r. na łamach „Journal of the American Medical Association" dr Mark Rosen, specjalizujący się w operacjach płodu jeden z najbardziej doświadczonych anestezjologów (w 1981 r. uczestniczył w pierwszej na świecie tego typu operacji przeprowadzonej w Medical Center University of California w San Francisco). Jego zdaniem płód może odczuwać ból najwcześniej w 29.-30. tygodniu ciąży. Przed tym okresem w jego organizmie nie są jeszcze odpowiednio rozwinięte szlaki nerwowe odczuwania bólu.

Reakcja cofnięcia się płodu pod wpływem dotyku skalpela jest jedynie odruchowa i nieświadoma. To automatyczna reakcja na bodziec podobna do ruchu źrenic pod wpływem światła. O odczuwania bólu nie świadczy też wzrost stężenia hormonów stresu. Występuje on u dawców narządów w stanie śmierci mózgowej podczas pobierania organów. Dr Rosen uważa, że odczuwanie bólu jest możliwe tylko wtedy, gdy sygnały bólowe z receptorów są przekazywane do rdzenia kręgowego, stamtąd przez wzgórze, części mózgowia odpowiadające za wstępną ocenę bodźców zmysłowych, a następnie do kory mózgowej. Ból może być uświadomiony, gdy występuje połączenie nerwowe między korą i wzgórzem. A te są odpowiednio rozwinięte dopiero w trzecim trymestrze. Ale nawet ta argumentacja jest podważana.

Niektórzy neurolodzy uważają, że sygnały bólowe mogą być rejestrowane już w 17. tygodniu ciąży, gdy w niedojrzałym jeszcze mózgu płodu powstaje przejściowa formacja komórek nerwowych (tzw. subplate zone). Oliwy do ognia w tej dyskusji dodał dr Björn Merker, szwedzki neurobiolog. Uczony przeprowadził zdumiewające obserwacje u dzieci w wieku od roku do 5 lat przebywających w Disney World. Maluchy śmiały się, krzyczały i płakały, co nie byłoby dziwne, gdyby nie to, że urodziły się ze szczątkową korą mózgową (hydroencephalopatią). Jak to możliwe, skoro mają one dobrze zachowany jedynie pień mózgu? Czy może w nim kiełkować jakaś forma świadomości?

Potwierdzenie tego podejrzenia całkowicie zmieniłoby nasze wyobrażenia o „ludzkich istotach" pozbawionych kory mózgowej. Chodzi zarówno o dorosłych w tzw. stanie wegetatywnym, jak i o płody, u których aktywny jest pień mózgu. Bo jeśli jest to możliwe, to płód byłby w stanie odczuwać ból. Są to jednak tylko spekulacje. Ale chirurdzy operujący płody na wszelki wypadek stosują środki znieczulające. Czy podczas aborcji też należy stosować środki przeciwbólowe, skoro usuwane są płody w tym samym okresie życia co te z wadami wrodzonymi, ratowane przez chirurgów?


Okładka tygodnika WPROST: 42/2009
Więcej możesz przeczytać w 42/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • l IP
    to, że te dzieci jeszcze nie potrafią wyrażać bólu, ani się przed nim bronić nie jest dowodem na to, że go nie czują
    • gos IP
      urodziłam dziecko w 27 tygodniu ciąży, jak można myśleć, że te dzieci nie czują?
      • panda IP
        Aborcja ze znieczuleniem dla płodu? A więc wreszcie aborcjoniści przyznali,że płód to człowiek,tylko bardzo mały.\"Humanitarne\" zabijanie...

        Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2009 (1395)

        • Na stronie - Rzeź niewiniątek 11 paź 2009, 20:00 Sens? Bez sensu. Logika? A po co. Myślenie? Tylko o kolegach. Zasady? W dziedzinie chemii. Ubiegły tydzień to było potężne uderzenie w podstawy znanej wszystkim racjonalności. Oto mamy ewidentny problem korupcji elit, ale to jest oczywiste tylko dla prostaków. W rzeczywistości... 5
        • Z życia koalicji 11 paź 2009, 20:00 Ciągną Cimoszewicza do rządu. Wiadoma rzecz, Anna Jarucka wróciła z urlopu macierzyńskiego. Mam jedno nazwisko, jedną rodzinę i jedną twarz – uzasadniał swą dymisję Mirosław Drzewiecki. Mirek, nic się nie martw, dla nas i tak... 6
        • Z życia opozycji 11 paź 2009, 20:00 Kto najbardziej skorzysta na aferze hazardowej? Nie PiS, oczywiście, ani tym bardziej SLD. Prawdziwym zwycięzcą będą media, które – odkąd zadziobały Leppera i Giertycha i pokiereszowały Kaczorów – nie bardzo mają czym się... 7
        • Tusk wygrywa, Schetyna nie wybacza 11 paź 2009, 20:00 Dymisjonując Grzegorza Schetynę, Donald Tusk urządził polityczne polowanie na grubego zwierza. Ta strzelanina może go jednak słono kosztować, bo ofiara nie została upolowana, a jedynie zraniona, czyli rozjuszona. Gdy wyliże się z ran, może się zaczaić na myśliwego i rzucić mu... 8
        • Ostrzymy miecze 11 paź 2009, 20:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, posłem PO 11
        • Byle nie do Tuska 11 paź 2009, 20:00 Po wybuchu afery hazardowej na eurodeputowanych PO padł blady strach. Boja sie, ze premier zaproponuje komuś stanowisko w rządzie. – Tu mamy pięcioletnią kadencję i kilkadziesiąt tysięcy pensji. Tylko wariat by z tego rezygnował – mówi „Wprost” jeden z... 12
        • Skaner 11 paź 2009, 20:00 12
        • Dziesięć kotletów prezydenta 11 paź 2009, 20:00 Prezydenccy kelnerzy uratowani. Ocaliło ich odejście z Kancelarii Prezydenta Piotra Kownackiego, który chciał odchodzić obsługę Lecha Kaczynskiego. 13
        • Nobel dziwi 11 paź 2009, 20:00 Barack Obama otrzymał Pokojowa Nagrodę Nobla za „wyjątkowe wysiłki, aby wzmocnić międzynarodową dyplomacje i współprace miedzy narodami". – To dziwaczna decyzja – uważa amerykanista Krzysztof Michałek. –... 13
        • Przegląd prasy zagranicznej 11 paź 2009, 20:00 Irlandzkie "tak"The WeltBliżej demokracji Traktat lizboński, który poparli w referendum Irlandczycy, wzmocni demokratyczne mechanizmy w Unii Europejskiej i w jej instytucjach. Unia będzie działać sprawniej, m.in. na polu polityki... 18
        • Puls gospodarki 11 paź 2009, 20:00 Godzina z asystentkąWielu specjalistów nie trzeba zatrudniać na stałe, ale wystarczy wynająć na godziny. Po prawnikach, informatykach, rzecznikach prasowych i kucharzach „zatrudnić na chwilę" można także sekretarkę.Parzą... 20
        • Ryśki rządzą 11 paź 2009, 20:00 „To jest miś na miarę naszych możliwości. To jest nasz miś, przez nas zrobiony, i to nie jest nasze ostatnie słowo” – zapewniał w filmie Barei prezes Ryszard Ochódzki. Czytając stenogramy kolejnych podsłuchanych rozmów polityków, którzy mówią jak ostatnie... 23
        • Litwo, ojczyzno cudza 11 paź 2009, 20:00 Opowieści o jagiellońskim wymiarze polskiej polityki zagranicznej można włożyć między bajki. Rzeczpospolita nie ma realnej polityki wschodniej. Gorzej, że nie potrafi nawet wspierać polskiej mniejszości. Tu wpływy przejmuje… Rosja. 24
        • Biały kołnierzyk postanawia umrzeć 11 paź 2009, 20:00 Ósma, trzynasta, osiemnasta – przez cztery tygodnie życie Andrzeja odmierzały te pory posiłków. W warszawskim szpitalu przy Nowowiejskiej były jedynymi przerywnikami dnia spędzanego na spaniu i gapieniu się w sufi t. Odnoszący sukcesy przedsiębiorca trafił tam po próbie... 26
        • Zapytaj "Wprost" - Mogę pozostać nikim 11 paź 2009, 20:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Ludwik Dorn, niegdyś „trzeci bliźniak” braci Kaczyńskich, marszałek Sejmu i minister spraw wewnętrznych. Dziś poseł niezależny. 28
        • Plus ujemny - Antypolski podsłuch 11 paź 2009, 20:00 Ludzkość składa się z dziwnych istot – zauważył Benjamin Franklin. Połowa potępia to, co sama czyni, druga połowa czyni to, co sama potępia. Pozostali zawsze mówią i postępują jak należy. Amerykański mąż stanu i wynalazca piorunochronu ukołysał nas w radosnej wspólnocie... 30
        • Czym jest network marketing? 11 paź 2009, 20:00 Nazywa się ich sekciarzami, praczami mózgów, manipulantami, obwoźnymi sprzedawcami. Zarzuca się, że obiecują ogromne zyski w wypadku zainwestowania własnych pieniędzy, a potem znikają. Że wciskają kiepskiej jakości towary, wykorzystując chwyty socjotechniczne. Podobnych... 32
        • Opozycjonista z charakteru - Mariusz Kamiński 11 paź 2009, 20:00 Mariusz Kamiński jest jak Rosja według Winstona Churchilla: „zagadka owinięta w tajemnicę wewnątrz enigmy”. To człowiek, który na rząd najbardziej od 1989 r. kochany przez Polaków rzucił cień najpoważniejszych zarzutów, jakie mogą spotkać polityka: korupcji i... 42
        • Zabawy podatkowe 11 paź 2009, 20:00 Jeszcze rok temu rząd gotów był bronić niskiego deficytu budżetowego za wszelką cenę, nawet podnosząc podatki. Gdy jednak od lokatora Pałacu Prezydenckiego usłyszał, że ten zawetuje każdą zmienioną ustawę podatkową, skapitulował. Grozi to nie tylko katastrofą budżetową w... 46
        • Po akcje PZU ustawi się kolejka stąd do Londynu 11 paź 2009, 20:00 Rozmowa z Andrzejem Klesykiem, prezesem PZU 48
        • Węgierski Kulczyk 11 paź 2009, 20:00 Krnąbrny wychowanek domu dziecka, miłośnik kiczu, despotyczny menedżer i filantrop, który w wolnych chwilach kręci filmy i buduje… kościoły. Biznesmen Sándor Demján ma tylu zwolenników, ilu przeciwników. Nie przeszkodziło mu to jednak zostać najbogatszym Węgrem. Jego... 50
        • Głos z Ameryki - Strategia bez wyjścia 11 paź 2009, 20:00 Amerykański bank centralny będzie mógł odtrąbić sukces w walce z kryzysem dopiero wtedy, gdy wycofa się z prowadzonej od roku polityki podaży łatwego pieniądza. Innymi słowy, potrzebna jest mu strategia wyjścia, której niestety... 59
        • Przyjaciel na zdrowie 11 paź 2009, 20:00 Ile jest warte towarzystwo innych ludzi? Okazuje się, że jest lepsze niż zdrowa dieta i aktywność fizyczna. Skuteczniej niż najlepsze lekarstwa poprawia samopoczucie i lepiej chroni nas przed kłopotami z pamięcią i skutkami starzenia się. 60
        • Ból pierworodny 11 paź 2009, 20:00 Noworodkom poddawanym zabiegom do niedawna rzadko podawano środki uśmierzające. Sadzono, ze maluchy nie sa jeszcze zdolne do odczuwania bólu. Na szczęście to się zmieniło i dziś otwarcie dyskutuje się nawet o tym, czy płodowi należy podawać środki znieczulające, także podczas... 64
        • Chcę poznać pierwsze kroki ewolucji 11 paź 2009, 20:00 WPROST: Ma pan typowo polskie nazwisko. Jakie są pana korzenie? JACK SZOSTAK: – Moi pradziadowie wyemigrowali z Polski do USA. Ja urodziłem się w Londynie, a potem mieszkałem w Kanadzie. Niestety, nie mówię po polsku, ale chętnie... 66
        • Mózg na odległość 11 paź 2009, 20:00 Na razie można w ten sposób sterować tylko wózkiem inwalidzkim. Jednak to dopiero początek różnego typu urządzeń oraz robotów sprzężonych z mózgiem człowieka i przez niego sterowanych. Naukowcy z RIKEN Brain Science Institute – Toyota Collaboration Center przeprowadzili... 68
        • Hitler była kobietą 11 paź 2009, 20:00 „Gdyby policja przyniosła mi taką czaszkę, powiedziałbym od razu, że należy do kobiety w wieku od 20 do 40 lat, która zmarła w pożarze domu” – stwierdził prof. Nick Bellantoni, antropolog z uniwersytetu w Connecticut w USA. To on przeprowadził badania... 70
        • Prąd bez kabla 11 paź 2009, 20:00 Zapomniałeś naładować komórkę lub laptop? Naukowcy z MIT znaleźli rozwiązanie tych problemów. To bezprzewodowe zasilanie. Eric Giler, dyrektor założonej przez uczonych z MIT firmy WiTricity, twierdzi, że za rok przewody elektryczne zaczną znikać. 72
        • Inspektor w komputerze 11 paź 2009, 20:00 Niektóre kobiety wylewają przed nim żale z powodu niewiernych kochanków. Amerykanka ujęta jego osobowością koniecznie chciała się z nim spotkać przy kawie. Nikt nie odgadł, że korzystając z internetowych komunikatorów, tak naprawdę rozmawia się z komputerem. 89
        • Oś Obama – Putin 11 paź 2009, 20:00 Jest rok 2002. Mieszkanka Chicago Nancy Kaszak staje do wyborów na kandydatkę demokratów do Kongresu w piątym okręgu wyborczym w Illinois. W tradycyjnie polskiej dzielnicy przegrywa z Rahmem Emanuelem, który wchodzi do Kongresu. Amerykanka polskiego pochodzenia traci szansę na... 90
        • Czeska droga krzyżowa Benedykta XVI 11 paź 2009, 20:00 I Zważywszy na to, że Benedykt XVI nie jest muzykiem, a język czeski przed swoją podróżą nad Wełtawę opanował w takim samym stopniu jak Bono z U2, tournée papieża po Czechach należy uznać za względnie udane. Ojciec Święty dzięki... 94
        • Proza bez przebaczenia 11 paź 2009, 20:00 Największy kłopot z tegoroczną literacką Nagrodą Nobla jest taki, że nie wiemy, kto ją dostał. Znamy oczywiście nazwisko laureatki, wielu z nas, polskich czytelników, ma od kilku lat dostęp do jej książek wydawanych przez Wydawnictwo Czarne Moniki Sznajderman i Andrzeja... 96
        • Pojedynek gigantów 11 paź 2009, 20:00 Tylko dla tej wystawy warto teraz pojechać do Paryża. W Luwrze otwarto właśnie wielką retrospektywę trzech XVI-wiecznych malarzy, którzy tworzyli w Wenecji i dla wenecjan. Ponad 80 płócien, w tym wiele słynnych, przyleciało z całego świata na kilka miesięcy. Aż do stycznia... 98
        • Recenzje 11 paź 2009, 20:00 Muzyka ABC BachaPonad sto lat od powstania słynna książka o życiu i twórczości Bacha wciąż pozostaje biblia miłośników muzyki Jana Sebastiana. Kolejne pokolenia uściśliły pewne fakty i dokonały rewolucji, wracając do korzeni i... 100
        • Ryga – secesyjny sen 11 paź 2009, 20:00 Wycieczka szlakiem secesyjnych kamienic Rygi to nie tylko spotkanie z wielką architekturą, ale również opowieść o potędze kapitalizmu. Wpisana na listę UNESCO ryska dzielnica Art Nouveau zachwyca fantazyjnymi kształtami, misternymi zdobieniami i dyskretnym przepychem. 102
        • Mister Universum 11 paź 2009, 20:00 W świecie motoryzacji ten samochód jest tym, kim Brad Pitt w świecie aktorów. Gdziekolwiek się pojawi, gromadzi tłum śliniących się i piszczących fanów. Dla nich jego rzeczywiste umiejętności się nie liczą. Ważniejsze, że jego widok przyspiesza im tętno. 104
        • Skibą w mur - Misiu bez rączki 11 paź 2009, 20:00 Przybywa w Polsce osób aresztowanych. Każdego dnia funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego zatrzymują osoby znane z telewizji lub z list przebojów. Liczba zatrzymanych muzyków, tancerek, reżyserów czy polityków rośnie szybciej niż nasze zadłużenie. Lista... 106

        ZKDP - Nakład kontrolowany