Największe widowisko Ameryki

Największe widowisko Ameryki

Świat ma finał piłkarskiej Ligi Mistrzów. Amerykanie mają Super Bowl. Tyle że finał rozgrywek futbolu amerykańskiego to nie tylko wydarzenie sportowe. To zjawisko kulturowe.
National Football League, NFL twierdzi, że odbywający się zawsze w  pierwszą niedzielę lutego Super Bowl ogląda miliard ludzi na całym świecie, ale to raczej pobożne życzenia. Tylu widzów ma możliwość oglądania transmisji. W praktyce przed telewizorami zasiada 130-140 mln osób, z czego 90 proc. to mieszkańcy USA.

Gladiatorzy w plastikowych zbrojach

Dla Amerykanów futbolowa niedziela (Super Bowl Sunday) jest świętem jednoczącym pokolenia i płcie. Amerykanie bardziej objadają się tylko w  Thanksgiving. Przy czym dania serwowane z okazji Święta Dziękczynienia mają jeszcze pewną wartość kulinarną i odżywczą, a podczas oglądania meczu tradycja nakazuje jeść mniej więcej to samo, co sprzedają na  stadionie. Kibice pochłaniają hamburgery, smażone skrzydełka kurczaka, pizzę, czipsy, precle, prażoną kukurydzę. A cały ten „junk food" popijają piwem.

Od kiedy kabel rozdrobnił telewizję na setki kanałów tematycznych, Super Bowl pozostaje jedyną poza wręczaniem Oscarów imprezą, którą ogląda praktycznie cały naród. Ze względu na rekordową oglądalność 30 sekund czasu antenowego kosztuje około 3 mln dol., a  6-minutowe przerwy reklamowe wypełniają spoty przygotowane specjalniena tę okazję. W Ameryce, gdzie człowiek jest tym, co je, pije, nosi i  prowadzi, kibice oglądają wielki festiwal komercyjnej propagandy z nie mniejszym zainteresowaniem niż zmagania sportowców. Jeśli komuś nie  wystarcza dawka zaserwowana podczas meczu, na dokładkę obejrzeć może program „Najsłynniejsze reklamy Super Bowl". Przerywany reklamami.

Badania przeprowadzone przez naukowców z Buffalo State University dowiodły, że firmy, które reklamują się podczas Super Bowl, odnotowują co roku wzrost sprzedaży, a tym samym zwyżkę cen akcji. To chyba jedyny finał rozgrywek ligowych na świecie, który ma znaczący wpływ na  gospodarkę kraju. Z kolei sondaże prowadzone w sklepach wykazały, że 40 proc. osób, które kupiły w ostatnich miesiącach telewizory wysokiej rozdzielczości, zdecydowało się na ten wydatek po  to, by zobaczyć na nowym sprzęcie Super Bowl. W tygodniu poprzedzającym imprezę sprzedaż telewizorów najnowszej generacji wzrasta pięciokrotnie.

Trzygodzinny spektakl, podczas którego kilkudziesięciu gladiatorów w  plastikowych zbrojach i hełmach walczy o piłkę w kształcie kokosa, to  biznes, jakich mało.

Apple i inni

Większość spotów nadawanych w czasie transmisji to prawdziwe majstersztyki. Podczas Super Bowl została wyemitowana najsłynniejsza reklama w historii branży – „1984". Telewidzowie zobaczyli ją tylko raz, 22 stycznia rzeczonego roku, podczas trzeciej kwarty Super Bowl XVIII. Wystarczyło. Klip wprowadzał na rynek Macintosha – pierwszy komputer osobisty Apple, a nawiązywał oczywiście do powieści George’a Orwella.

Spot wyreżyserowany przez Ridleya Scotta w klimacie podobnym do „Łowcy androidów" otrzymał wiele prestiżowych nagród i na wiele lat utkwił Amerykanom w pamięci. Przede wszystkim jednak stanowił kulturową cezurę i wyznaczył poziom, do którego inni próbują się zbliżyć. Kiedyś pięć szarych niedźwiedzi przebranych za Village People tańczyło i śpiewało największy przebój nowojorskich gejów „YMCA”, zmieniając refren na  „PEPSI”. Innym razem MC Hammer w rytmie „Can’t Touch This” chrupał czipsy Lay’s. Mupetty z Miss Piggy i Kermitem na czele zachęcały do  odwiedzenia Pizza Hut. Burt Reynolds tańczył z niedźwiedziem ku uciesze cheerleaderek, polecając usługi firmy kurierskiej FedEx, bo – jak tłumaczył narrator – w każdej dobrej reklamie powinien być ktoś sławny, zwierzak zachowujący się jak człowiek i piękne kobiety. McDonald’s pokazał śmiertelnie poważny i przez to bardzo śmieszny filmik pseudodokumentalny o frytce, która przypominała z profilu Abrahama Lincolna i rozpętała szaloną licytację na internetowej aukcji.

Reklamy na Super Bowl to jedyne, w których wypada się pokazać prawdziwej gwieździe. Gwiazda daje sygnał: patrzcie – w tym wielkim dniu jestem z  wami i bawię się równie świetnie jak wy. Na ogół reklama poprawia wizerunek produktu i samej gwiazdy. Tina Turner reklamowała pończochy Hanes jako domniemana posiadaczka najlepszych nóg na kuli ziemskiej. Były wiceprezydent Dan Quayle zagrał w reklamie ziemniaczanych chrupek, by pokazać, że potrafi wybrnąć z największej gafy w historii współczesnej amerykańskiej polityki (poprawił ucznia literującego słowo „potato", słowami: „Zapomniałeś o >e< na końcu”).

Ostatnio zapanowała moda na reklamy wymyślone przez widzów. Produkcja profesjonalnie zrealizowanego spotu kosztuje od pół miliona do miliona dolarów, a jeden z pięciu finalistów konkursu firmy Doritos, zawodowo kręcący filmy ze ślubów i chrzcin, wydał na swoją reklamę 150 dol. Doritos nie tylko pochyliło czoła przed konsumentem, ale też zaoszczędziło około 3 mln.

Awaria garderoby

Podczas Super Bowl nie wstydzą się występować również największe gwiazdy estrady. W połowie meczu kibiców rozgrzewali między innymi: ZZ Top, Michael Jackson – u szczytu kariery w roku 1993, Diana Ross, Paul McCartney, Bruce Springsteen, Tom Petty, The Rolling Stones, Prince, U2, Carlos Santana, Céline Dion, Dixie Chicks, Beyoncé Knowles, której towarzyszyło 850 tancerek, Bon Jovi, Shania Twain, w roku 2001 – kolejno Aerosmith, Ben Stiller, Adam Sandler, ‘N Sync, Britney Spears, Mary J. Blige i Nelly, a trzy lata później – Jessica Simpson, Nelly, P. Diddy, Kid Rock, Justin Timberlake oraz Janet Jackson. I właśnie występ tej ostatniej pary był najgłośniejszy w dziejach imprezy, siostra Michaela bowiem – o zgrozo – podczas prorodzinnego festynu obnażyła się.

Goła tudzież przebita metalowym słoneczkiem prawa pierś Janet nie schodziła z  pierwszych stron gazet i czołówek dzienników telewizyjnych wiele dni. Sieć CBS, która transmitowała spektakl, oskarżyła piosenkarkę o  autopromocyjną hucpę. Justin Timberlake konsekwentnie używał określenia „awaria garderoby" i twierdził, że uwalniając – niechcący oczywiście –  zawartość biustonosza, przeżył straszliwy szok. Janet przepraszała ze  łzami w oczach. A Federalna Komisja Telekomunikacji (FCC) wszczęła śledztwo, by ustalić, czy CBS naruszyło standardy moralne, aby zareklamować transmisję z  uroczystości wręczenia nagród Grammy, która odbywała się w następną niedzielę. Bezpośrednio bowiem po zerwaniu przez Justina jednej z  miseczek stanika sieć pokazała spot promujący Grammy z głębokim dekoltem Jacksonówny w roli głównej. Z powodu skandalu Janet nie pojawiła się na  uroczystości wręczenia Grammy.

CBS, nie czekając na wyniki dochodzenia, wprowadziło system opóźniania transmisji imprez, pozwalający je  cenzurować. Zmagania CBS z FCC ciągnęły się ponad cztery lata. Dopiero pod koniec lipca 2008 r. federalny sąd apelacyjny uznał wymierzoną sieci grzywnę w wysokości 550 tys. dol. za niesłuszną. Uzasadnienie? Pierś widać było przez 9/16 sekundy, i nie istniała techniczna możliwość ingerencji w dekolt.

Super Bowl mimo amerykańskiego patosu w gwiazdy i  paski, oraz tego, że futbol amerykański ma charakter dość hermetyczny, pozostaje największym telewizyjnym widowiskiem świata. W końcu to  Amerykanie wymyślili telewizję i naprawdę potrafią ją robić. Dlatego choć raz w życiu warto ulec magii – zasiąść wygodnie na kanapie, zamówić pizzę, otworzyć parę paczek czipsów, schłodzić sześciopak czy dwa i  poczuć moc!

W całym tym gigantycznym przedsięwzięciu obok reklam, występów gwiazd, pizzy i piwa jest jeszcze sport, który przynajmniej dla  kibiców jest najważniejszy. Ale wytłumaczenie i zrozumienie zasad tej gry wymaga zdecydowanie więcej czasu niż kwadrans potrzebny na  przeczytanie tego tekstu.

Okładka tygodnika WPROST: 6/2011
Więcej możesz przeczytać w 6/2011 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2011 (1461)

  • Kebab na zimno 6 lut 2011, 12:00 Boże, pobłogosław Amerykę. Kogo obwiniano by o wszystkie nieszczęścia tego świata, gdyby nie ona? 4
  • Na skróty 6 lut 2011, 12:00 Koniec fety w PO Donald Tusk postanowił: żadnych imprez z okazji dziesięciolecia Platformy Obywatelskiej nie będzie. Taką decyzje obwieścił na ostatnim zarządzie partii, na którym miano ustalać terminy obchodów. Jeszcze do ubiegłego... 7
  • Dajcie ludziom szansę 6 lut 2011, 12:00 "To był pluton egzekucyjny wymierzony w Schetynę" - tak posiedzenie zarządu PO relacjonował dla Wprost.pl jeden z polityków tej partii. Widziałem następnego dnia Grzegorza Schetynę. Żywego. Najwyraźniej Donald Tusk i jego... 9
  • Hipnoza zaczeską 6 lut 2011, 12:00 „Wielki Szu 2" powstanie po prawie trzydziestu latach od pierwowzoru. Główną postać zagra, oczywiście, Jan Nowicki, który tą rolą chce pożegnać się z aktorstwem i publicznością. W drugiej części filmu superkanciarz... 10
  • Strzępek nerwów 6 lut 2011, 12:00 Rezygnując ze startu w wyborach prezydenckich, pełen energii Donald Tusk obiecywał, że skupi się na rządzeniu państwem. Dziś czuje się zaszczuty i wypalony. Zamiast rządzić, próbuje opanować sytuację w Platformie. 12
  • Kaczyński boi się wygrać 6 lut 2011, 12:00 Tusk wygra bezradność – mówi samotny intelektualista o samotnym premierze. Prof. Paweł Śpiewak opowiada też o utopiach i o tym, dlaczego Kaczyński niestraszny, a Tusk w pułapce. 16
  • Wojna ekonomistów 6 lut 2011, 12:00 Jaka jest różnica między Leszkiem Balcerowiczem i bliskimi mu ekonomistami a ekonomistami z Rady Gospodarczej Premiera RP? Ci pierwsi myślą głównie o gospodarce, ci drudzy także o polityce. Tyle że to różnica ogromna. 21
  • Zew krwi 6 lut 2011, 12:00 Jarosław Kaczyński zarzuca po zorganizowanie kampanii pogardy przeciw prezydentowi Kaczyńskiemu. Teraz sam stanął na czele wielkiej kampanii nienawiści przeciw swym wrogom z Platformy. 24
  • Oczy szeroko otwarte 6 lut 2011, 12:00 Czasy się zmieniają, fronty walki też. Nie zmienia się tylko jego ulubiona pozycja – zawsze okrakiem na barykadzie. 28
  • W samolocie rządzę ja 6 lut 2011, 12:00 Jeśli pilot Air Force One słyszy, że lądowanie mogłoby być niebezpieczne, to nie ląduje – mówi płk Mark Tillman, który przez dziewięć lat był pierwszym pilotem prezydenta USA. 32
  • Eksperci od żłobków 6 lut 2011, 12:00 Jeśli poprawka senatora Cimoszewicza przejdzie, żłobek stanie się miejscem narodzin kompleksu winy u matek, które dzieci do żłobka posyłają 35
  • Ławka kar 6 lut 2011, 12:00 Gdybym zrobił to, co chciałbym zrobić, gdybym był szeregowym posłem, pewnie nie chcieliby mnie pochować na katolickim cmentarzu. 36
  • Miasto kieszonkowe, sumienie kryształowe 6 lut 2011, 12:00 Obywatele Żnina czują moralne oburzenie. Zorganizowali nawet marsz milczenia. Wiedzą swoje: ojciec bydlak zamordował dwuletnią Wiktorię. Pytań o własną winę raczej sobie nie zadają. 40
  • Englishman w nowej Polsce 6 lut 2011, 12:00 Patrzy na górę śmieci i nie rozumie, dlaczego ona się tam znalazła, więc robi zdjęcie. Mark Power z polskiego bałaganu czerpie energię. 44
  • Botoks jak narkotyk 6 lut 2011, 12:00 Zaczyna się niewinnie: od zastrzyku z botoksu, który w przerwie obiadowej likwiduje kurze łapki. Potem przychodzi kolej na zabieg, który poprawi urodę. I na kolejny. Lekarze ostrzegają jednak, że granica między dbałością o urodę a nałogiem jest płynna. 48
  • Rodzice wychodzą z szafy 6 lut 2011, 12:00 Kiedy się o tym dowiadują chowają się w szafie na wiele lat. Sami ze swoją tajemnicą. Teraz mają szansę – powstają pierwsze grupy wsparcia dla rodziców gejów i lesbijek. 50
  • Zima ludów 6 lut 2011, 12:00 Drżenie ziemi na Bliskim Wschodzie budzi wielki strach. I nie wiadomo tylko, czyj strach jest największy. Izraela? Ameryki? Bliskowschodnich satrapów? A może ich synów jeszcze chwilę temu przekonanych, że przejęcie władzy i stworzenie dynastii jest tylko kwestią czasu. 54
  • Egipt między Turcją a Iranem 6 lut 2011, 12:00 Nikt nie jest w stanie przewidzieć, czy nad Nilem zapanuje coś na kształt tureckiej demokracji parlamentarnej (z dużymi wpływami wojska), coś bardziej przypominającego irańską teokrację, czy też anarchia sprzyjająca międzynarodowemu terroryzmowi. 59
  • Zmiana tylko na dobre 6 lut 2011, 12:00 „Stabilizacja” od lat panująca w świecie arabskim nie była autentyczna. To była represja. W dodatku wspierana amerykańskimi pieniędzmi. Dlatego dzisiaj tym bardziej powinniśmy pogratulować Egipcjanom odwagi wyjścia na ulice i z uśmiechem powitać koniec stabilizacji. 62
  • Największe widowisko Ameryki 6 lut 2011, 12:00 Świat ma finał piłkarskiej Ligi Mistrzów. Amerykanie mają Super Bowl. Tyle że finał rozgrywek futbolu amerykańskiego to nie tylko wydarzenie sportowe. To zjawisko kulturowe. 64
  • Mistrz cięć 6 lut 2011, 12:00 Ma 84 lata, ale – jak mówi – nie ma czasu umierać. Nic dziwnego. Ma też 23 mld dolarów i największą firmę meblarską świata – Ikeę. W tym roku Ingvar Kamprad hucznie świętuje 50-lecie swoich interesów z Polską. Także dzięki nam jest jednym z najbogatszych... 66
  • Przez żołądek do portfela 6 lut 2011, 12:00 Chleb za ponad 4 złote, tyle samo za cukier, a polskie jabłka droższe od cytrusów i bananów. Dzięki światowym spekulantom nadchodzą czasy drogiej żywności. 70
  • Facet o dwóch głowach 6 lut 2011, 12:00 „Prawdziwe męstwo” braci Coen to kolejny ich film z szansami na Oscara. Dlaczego dziwacy z Minnesoty zostali pupilkami Hollywood? 72
  • Piosenka przychodzi sama 6 lut 2011, 12:00 Wciąż żyje w lesie, wciąż nie lubi występować na scenie i wciąż komponuje ujmujące melodie. Seweryn Krajewski wraca z nową płytą „Jak tam jest”. To może być największy comeback w polskiej rozrywce od wielu lat. 76
  • Stanisław, król życia 6 lut 2011, 12:00 Cała Polska pokochała go, kiedy syn Kazik Staszewski przypomniał wraz z Kultem jego piosenki. Teraz dociera do nas odnaleziony cudem po latach musicalowy scenariusz Stanisława Staszewskiego, „Czarna Mańka”. Wydawcą został wnuk Stanisława i syn Kazika – Kazio... 79
  • Następca największych 6 lut 2011, 12:00 Kto po Lutosławskim, Pendereckim, Góreckim? Wszystko wskazuje na to, że Paweł Mykietyn. 82
  • Niesamowite brzmienie filmu 6 lut 2011, 12:00 Nazywano go Johnem Lennonem muzyki filmowej. John Barry, jeden z najwybitniejszych kompozytorów filmowych, autor dźwiękowej ilustracji do kilkunastu filmów o agencie 007, zmarł 30 stycznia. 84
  • Świat się zmienił 6 lut 2011, 12:00 Ludzie mają zbyt dużo źródeł wiedzy, by dać się otumanić 88
  • Kilka mitów o miłości 6 lut 2011, 12:00 Na wojnie i w miłości nie ma reguł? Czy ludowa mądrość zawarta w popularnych przysłowiach jest coś warta? – pytamy prof. Bogdana Wojciszkego, psychologa społecznego. 90
  • Smaki miłości 6 lut 2011, 12:00 Mówi się, że droga do serca wiedzie przez żołądek. Odświętna kolacja dostarczy rozkoszy nie tylko kulinarnych. 92
  • Romantyczni nierozważni 6 lut 2011, 12:00 Prawdziwi mężczyźni i piękne kobiety nie wystarczą. Potrzebni są też neurotyczni intelektualiści, wampiry i psychopaci. Dawid Karpiuk przedstawia subiektywny ranking filmów z miłością w tle. 94
  • Cytrynowe szaleństwo 6 lut 2011, 12:00 Mój zachwyt zaczyna się od kształtu tego zjawiskowego owocu. 96
  • Koszmar Pankracego, czyli zmory w powietrzu 6 lut 2011, 12:00 Opis: Jesteśmy w studiu telewizyjnym, nic się jednak nie dzieje, nagranie dobiegło końca i pies Pankracy śpi. Od czasu do czasu mlaska i oblizuje się po swojej wełnianej sierści. Jest cicho i spokojnie. Gdzieś w oddali słychać, że pan Zygmunt, pan Pankracego, ćwiczy na swoim... 97
  • Peereltynki. Kochajmy się 6 lut 2011, 12:00 Nie, to nie ja napisałem dla draki, tylko poważnie napisał pewien tzw. portal. Jeśli jeszcze nie wiesz, jaki prezent sprawić na walentynki ukochanej osobie, pytamy: może tak upominek w stylu PRL? 97
  • Gorące ferie zimowe 6 lut 2011, 12:00 Tradycyjne miejsca ucieczki przed zimą, czyli Egipt i Tunezja, dostarczyły niespodziewanych atrakcji, których nie było w ofercie biur podróży. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany