Wielki chiński blef

Wielki chiński blef

Jak dzięki tfu(!)rczej statystyce Chiny stają się pierwszą potęgą XXI wieku

Chiny w 2020 r. dościgną gospodarczo i militarnie USA - głosi często powtarzana prognoza, przez część ekonomistów i możnych tego świata przyjmowana na wiarę. Spróbowaliśmy sprawdzić jej zgodność z regułami arytmetyki. Wyszło nam, że owszem, Państwo Środka usiłuje dokonać kolejnego wielkiego skoku. Tym razem jednak wyłącznie na papierze.

Z dokładnością do jednego Chińczyka
Przewidywania dotyczące rozwoju gospodarki Chin oparte są na ogół na zbiorze oficjalnych informacji o stanie państwa, podawanych przez tamtejszych urzędników. Sęk w tym, że - mówiąc najbardziej eufemistycznie - ich rzetelność pozostawia bardzo wiele do życzenia. Na przykład zawsze 1 stycznia władze ChRL podają wszem wobec liczbę ludności na 31 grudnia roku poprzedniego (z dokładnością do jednego obywatela!). Komunikat powtarzają agencje prasowe i nikt nie zastanawia się, jak to możliwe, że w wielkim, najludniejszym na świecie kraju, w którym łączność jest mało sprawna, a komputeryzacja nie jest powszechna, opracowuje się precyzyjne dane w ciągu kilkunastu godzin, podczas gdy służby statystyczne USA czy Niemiec potrzebują na to miesięcy. Inny przykład wysoce wątpliwej wiarygodności enuncjacji chińskich oficjeli. Na początku 1996 r. ówczesny wicepremier (później premier) Zhu Rongji oświadczył, że w ciągu dwóch lat rezerwy dewizowe Chin wzrosły czterokrotnie (do około 73 mld USD w październiku 1995 r.). Zhu Rongji zapowiedział, że w związku z tym w roku 1997 lub 1998 yuan będzie walutą w pełni wymienialną. Kończy się rok 2002, a szans na wymienialność yuana jak nie było, tak nie ma.

Państwo Środka Trzeciego Świata
Do 1993 r. Bank Światowy stosował takie metody obliczania wskaźników gospodarczych ChRL, aby Chiny mogły korzystać ze statusu kraju Trzeciego Świata. Polegało to na świadomym zaniżaniu wartości nabywczej yuana, co z kolei wpływało na wszystkie pozostałe wskaźniki. Dzięki temu Chiny mogły wykorzystywać programy pomocowe i unikać płacenia składek w organizacjach międzynarodowych oraz uchylać się od wspierania najbiedniejszych regionów globu. W 1993 r. pod presją USA przyjęto nową metodę obliczania PKB związaną ze znacznie wyższą oceną wartości nabywczej yuana i wskaźniki gospodarcze ChRL z dnia na dzień wzrosły czterokrotnie. Pojawiły się wówczas przewidywania, że w ciągu 20-25 lat ChRL prześcignie gospodarczo i militarnie USA. W listopadzie 1996 r. Bank Światowy wycofał się częściowo z podwyższonej oceny wartości nabywczej yuana i PKB Chin, ale prawie nikt tego nie zauważył i prognozy, że ChRL będzie pierwszą potęgą XXI wieku, nadal pojawiają się w licznych publikacjach. Dziś Bank Światowy przyjmuje, że wartość nabywcza yuana wynosi 0,59 USD. Kurs wymiany wynosi 8 yuanów za dolara. Wynika więc z tego, że wartość nabywcza yuana jest pięciokrotnie większa od jego kursu wymiany (yuan = 0,125 USD). Niewątpliwie jest ona wyższa od kursu wymiany, ale nie aż tak! Prof. Fran˜ois Godement z Francuskiego Instytutu Stosunków Międzynarodowych twierdzi, że ChRL nadal jest typowym krajem Trzeciego Świata: "To nie jest potęga. (…) Ten kraj jest całkowicie uzależniony od stałego napływu kapitału zagranicznego, dziś jest to 40 mld USD rocznie. Zmniejszenie napływu zagranicznej manny oznaczałoby koniec gospodarczego cudu". Analitycy Andersen Consulting przeprowadzili ankietę wśród 75 międzynarodowych koncernów inwestujących w ChRL i na tej podstawie ogłosili między innymi, że "fałszywe jest założenie, iż rynek ten liczy 1,2 mld konsumentów. Nie można zapominać, że społeczeństwo jest biedne - roczne dochody 75 proc. ludności nie przekraczają 121 USD. (…) Siła robocza jest bardzo tania, lecz wydajność należy do najniższych na świecie. Brakuje kadry menedżerskiej".

Wzrost, czyli kryzys
Mimo sporych zagranicznych inwestycji w chińską gospodarkę nawet oficjalnie tempo jej wzrostu maleje. Maksymalnie wynosiło ono prawie 13 proc, a teraz ledwie przekracza 7 proc. Jeśli uwzględnić poprawki - 2 proc. na zawyżoną wartość nabywczą yuana i 2 proc. na rutynowe "poprawianie" oficjalnych wyników gospodarczych, zostaje 3 proc., a to już żadna rewelacja. Gdyby się okazało, że realny wzrost gospodarczy ChRL wynosi 4-5 proc. rocznie, wynikałoby z tego, że dystans między gospodarką ChRL a USA, Japonii i Unii Europejskiej nie tylko nie zmniejsza się, lecz szybko rośnie. Produkt krajowy brutto ChRL (około biliona dolarów, oficjalnie 1,3 bln USD) jest mniej więcej 10 razy mniejszy od PKB Unii Europejskiej i USA oraz 4,5 razy mniejszy od PKB Japonii. Nawet zakładając, że PKB Chin będzie rósł w tempie 8 proc. rocznie, rocznie PKB USA będzie się zwiększać o 250 mld USD, Unii Europejskiej o 280 mld USD, a ChRL tylko o 80 mld USD. Kropkę nad i postawił "The Economist" w październiku 1998 r.: "Wbrew oficjalnym statystykom Chiny są zdolne rozwijać się w tempie 3-4 proc. rocznie". Głosy sceptyczne pojawiają się coraz częściej. Gordon Chang w książce "The Comming Collapse of China" twierdzi, że chińskie reformy zatrzymały się w pół drogi, a nomenklatura KPCh blokuje ich postęp. Oficjalne dane kwestionuje też Thomas Rawski, profesor ekonomii i historii z uniwersytetu w Pittsburghu. Twierdzi on, że od czterech lat w Chinach następuje spadek gospodarczy. Ekonomista Daryl Ho uważa, że tempo wzrostu chińskiego PKB może spaść nawet do 0,8 proc., co oznacza poważny kryzys.

Supermocarstwo na glinianych nogach
Chiny w 2020 r. przegonią USA? Przyjmując, że chiński PKB wynosi bilion dolarów i będzie rósł w tempie 8 proc. rocznie, a PKB USA to 10 bln USD i będzie się zwiększać tylko o 2 proc. rocznie, to okazuje się, że różnica między PKB Chin i USA w 2020 r. będzie o bilion dolarów większa niż dzisiaj. Jest nadto nieprawdopodobne, by Chiny przez 18 lat utrzymywały stały ośmioprocentowy wzrost, a USA zaledwie dwuprocentowy. Zwłaszcza że już teraz te wskaźniki wynoszą odpowiednio 7,1 proc. i 2,6 proc., a więc są dla Chin bardziej niekorzystne, niż przyjęliśmy w wyliczeniu. Podobnie można by przeanalizować prognozy dotyczące potencjału militarnego USA i Chin. USA przeznaczają na zbrojenia i utrzymanie armii 365-400 mld USD rocznie, a Chiny 17 mld USD. Chiny nie dogonią gospodarczo i militarnie USA w dającej się przewidzieć przyszłości. Nie są i - jeśli nie nastąpi wydarzenie radykalnie zmieniające bieg historii - nie będą potęgą gospodarczą i militarną. W Państwie Środka w morzu zacofania i nędzy istnieje stosunkowo niewiele enklaw imponującego rozwoju. Twierdzenie, że Chiny są drugą po USA potęgą, a XXI wiek będzie "wiekiem Chin", wygląda więc na największą mistyfikację przełomu stuleci.

Okładka tygodnika WPROST: 50/2002
Więcej możesz przeczytać w 50/2002 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2002 (1046)

  • Logika alkoholika 15 gru 2002 Czy można sobie pomóc, szkodząc jednocześnie? W Polsce zaczyna to być regułą. W końcu to my od dawna stosujemy zasady: "im gorzej, tym lepiej", "im głupiej, tym mądrzej" czy "im drożej, tym taniej". W... 1
  • Dossier 15 gru 2002 LESZEK MILLER Premier RP Nie wolno mylić pociągu historii, do którego się wsiada lub nie, z przywoływanym na telefon radio taxi" w Sejmie JANUSZ LEWANDOWSKI, poseł Platformy Obywatelskiej "Bardzo bym chciał, żeby Polska nie... 1
  • Wprost od czytelników 15 gru 2002 Zero tolerancji! Brawo, panie profesorze Winiecki ("Zero tolerancji!", nr 48)! Należę do tej "niepostępowej" grupy, która woli demoralizację przestępcy w zakładzie zamkniętym od resocjalizacji na wolności lub w... 3
  • Peryskop 15 gru 2002 Człowiek pojednania- Staram się być pokorny, ale ostatnio otrzymuję tyle nagród, że jest to dla mnie trudne zadanie. Ta nagroda daje mi jednak poczucie spełnienia tego, co zawsze było dla mnie celem - służby na rzecz pojednania -... 8
  • Barometr wprost 15 gru 2002 Engel, wróć! "Wstyd", "Klęska", "Engel do dymisji" - można było przeczytać na pierwszych stronach gazet po słabych występach Polaków na piłkarskich mistrzostwach świata w Korei Południowej. Na... 8
  • Z życia koalicji 15 gru 2002 Tygrys na kiełkach, geniusz Tatr, Grzegorz W. Kołodko, zawędrował aż do Monako, by zachwalać uroki Wrocławia. Miasto to - jak wiadomo - chciało zrobić u siebie światową wystawę Expo. Tygrys na kiełkach okazał się jednak mało... 10
  • Z życia opozycji 15 gru 2002 Gabriel Janowski przechodzi z cukru na kable. Nie znamy nikogo, kto by wciągał kable, więc nie wiemy, jak to kręci. Na razie widzieliśmy tylko, jak poseł Janowski usiłował wystąpić w programie "Pod napięciem" poświęconym... 11
  • M&M 15 gru 2002 MÓJ BUDŻET RODZINNYTrzynastka i czternastka, czyli udział w zyskach,których brak... Barbórkowa nagroda do tego...Jak już muszę dopłacać do pracy górnika,to przynajmniej mi wskażciekonkretnie -... 12
  • Playback 15 gru 2002 12
  • Gwiezdne hełmy 15 gru 2002 Sven Hannawald i Martin Schmitt muszą na jakiś czas zrezygnować ze skakania. 12
  • Fotoplastykon 15 gru 2002 14
  • Poczta 15 gru 2002 Patent na ziemniaki Autor artykułu "Patent na ziemniaki" (nr 48) napisał, że "pracownicy Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach zabawili się w sponsorów i ofiarowali sprzęt komputerowy gminie... 16
  • Kadry 15 gru 2002 17
  • Lawina Łukaszenki 15 gru 2002 Przed świętami Bożego Narodzenia, przez granicę białorusko-polską w ciągu kilku dni będzie próbowało się przedostać kilkadziesiąt tysięcy nielegalnych imigrantów. Koczują oni obecnie w obozach na Białorusi. Białoruscy pogranicznicy, milicja i wojsko otrzymali instrukcję, by na... 18
  • Policja dwuetatowa 15 gru 2002 20 tysięcy złotych miesięcznie może dorobić policjant sprzedający informacje agencjom detektywistycznym 24
  • Światopogląd Kisiela - Nagrody Kisiela 2002 15 gru 2002 Posiadanie światopoglądu lub dążenie do niego nie dowodzi jeszcze, aby należało krzyczeć o nim po wszystkich rogach ulic: czasem trzeba zamilknąć i poczekać, aby światopogląd przemówił sam - niekoniecznie swymi tezami, lecz... 26
  • Chory jak Polak 15 gru 2002 420 zł płaci rocznie każdy pracujący Polak na osoby wyłudzające zwolnienia lekarskie. 30
  • Zbrodnia i kara 15 gru 2002 Zabójstwo prezydenta Gabriela Narutowicza zamknęło prawicy drzwi do władzy w II RP 34
  • Giełda i wektory 15 gru 2002 Hossa ŚwiatApetyt na WęgryJapońskie i południowokoreańskie firmy zamierzają zwiększyć u nas inwestycje - pochwalił się Istvan Csillag, węgierski minister gospodarki. Suzuki Motor chce przeznaczyć na rozbudowę fabryki w Budapeszcie 168... 36
  • Wypędzenie do raju 15 gru 2002 Fiskus skazuje polski kapitał na emigrację 38
  • Ład rewolucyjny 15 gru 2002 Najlepsze i najgorsze rady nadzorcze spółek amerykańskich według magazynu "Business Week" 44
  • Pół baku rzepaku? 15 gru 2002 Uwaga: szczyt bioidiotyzmu w Sejmie! 48
  • Dywidenda żebraka 15 gru 2002 500 miliardów złotych wyłudzili od nas górnicy, kolejarze, rolnicy i politycy 50
  • Eksperyment i ekskrement 15 gru 2002 Artyści domagają się, by państwo łożyło na literaturę i sztukę, nie żądając niczego w zamian, czyli chcą mecenatu bez mecenasa 54
  • Supersam 15 gru 2002 Wydarzenie tygodniaDziesięć lat z GatesemPolski oddział Microsoftu obchodzi dziesięciolecie istnienia. - Zmienialiśmy się razem z Polską: komputer stał się powszechnym narzędziem pracy w biurach, przedsiębiorstwach, trafił także do... 56
  • Hipermarket kultury 15 gru 2002 Galerie handlowe są jak średniowieczne jarmarki 58
  • Nie żyje bal 15 gru 2002 W Polsce nigdy nie przyjęła się tradycja hucznych zabaw sylwestrowych 62
  • Piłką rządzi telewizja 15 gru 2002  Michał Karpiński: Poda się pan do dymisji tak jak Zbigniew Boniek? Michał Listkiewicz: Gdyby prezesi związków podawali się do dymisji po odejściu każdego trenera, świat byłby pełen zdymisjonowanych prezesów. Wyniki... 65
  • Z ziemi włoskiej i japońskiej do Polski 15 gru 2002 Piotrze drogi! Właśnie robię porządek w swej kulinarnej bibliotece i przyglądam się książkom, które ostatnio nabyłem i których nie zdążyłem jeszcze przeczytać. Wśród nich jest "Kalendarz na rok 1879. Kolęda... 66
  • Kartka z Rzymu 15 gru 2002 Znów odżywa problem barbarzyńców, którzy pragną niszczyć, zabijać 67
  • Sztuk@ kochania 15 gru 2002 Internet stał się najpopularniejszym poradnikiem ars amandi 68
  • Made in London 15 gru 2002 Londyn staje się światową stolicą mody 70
  • Wprost Online 15 gru 2002 72
  • Złote komórki 15 gru 2002 Telefoniczni giganci zabiegają o względy klientów już zdobytych, a powinni zawalczyć o serca ludzi złotego wieku 73
  • Kryptonim "Klan" 15 gru 2002 Mimo buńczucznych zapowiedzi komunistycznej władzy, że w każdej chwili "opozycjonistów można zapakować do jednego autobusu", wybuch Sierpnia '80 kompletnie zaskoczył bezpiekę. 74
  • Generałowie i biskupi 15 gru 2002 Jak pospiesznie zmieniano dekret o stanie wojennym 76
  • Know-how 15 gru 2002 Twardy orzech dla cukrzycyJedzenie orzechów zmniejsza ryzyko pojawienia się cukrzycy typu 2 - do takich wniosków doszli uczeni z Harvard University oraz Women's Hospital w Bostonie. Podczas trwających 16 lat testów... 78
  • Hormony złudzeń 15 gru 2002 Kuracje odmładzające skracają życie 80
  • Pasożyt brawury 15 gru 2002 Toksoplazmoza zmienia nas w demony szos 84
  • Denat w służbie medycyny 15 gru 2002 Szefowie dwunastu ośrodków anatomicznych, które działają w Polsce, alarmują, że wkrótce studenci nie będą mogli na własne oczy poznawać tajemnic ludzkiego ciała, a lekarze trenować przeprowadzania skomplikowanych... 86
  • Drugi Egipt 15 gru 2002 Budda zmartwychwstaje w Afganistanie 88
  • Bez granic 15 gru 2002 Etniczna lady GodivaNa przedmieściach Sydney szaleje najgroźniejszy od 30 lat pożar buszu. Ogień spalił prawie 100 tys. ha krzewów i 18 domów. Brak deszczu od wielu lat jest także poważnym problemem w sąsiednim stanie... 90
  • Szachy z nożem w zębach 15 gru 2002 Negocjacje z Unią Europejską to gra na piętnastu fortepianach równocześnie 92
  • Zastrzyk usypiający 15 gru 2002  Robert Wylot: Co Szwecja i Polska zyskają dzięki rozszerzeniu Unii Europejskiej? Göran Persson: Po pierwsze, politycznie i w wymiarze psychologicznym będzie to koniec podziału Europy na Wschód i Zachód. Wszyscy... 94
  • Szwedzki pacjent 15 gru 2002 Gdyby Szwecja leżała w USA, byłaby najuboższym amerykańskim stanem 95
  • Skazani na siebie 15 gru 2002 Za trzy, cztery lata powstanie albo nowy Bliski Wschód, albo nuklearny Bliski Wschód 96
  • Dawid i Goliat przy murze 15 gru 2002 Gdy nastanie pokój, Palestyna będzie pierwszym prawdziwie demokratycznym państwem arabskim 97
  • Wielki chiński blef 15 gru 2002 Jak dzięki tfu(!)rczej statystyce Chiny stają się pierwszą potęgą XXI wieku 99
  • U mety 15 gru 2002 W rocznicę stanu wojennego Polska wróci na miejsce, z którego chciano nas od II wojny światowej wyrzucić 101
  • Menu 15 gru 2002 Świat Rok Polski w WiedniuAż 130 tys. osób obejrzało w Wiedniu freski z Faras odnalezione przez prof. Kazimierza Michałowskiego. Pokazano je w ramach obchodów Roku Polskiego. W Wiedniu odbywało się mnóstwo wystaw,... 102
  • Chłopak z ferajny 15 gru 2002 Zanim Martin Scorsese został reżyserem, chciał być gangsterem albo księdzem 106
  • Wielki podryw - *** 15 gru 2002 Reżyseria: David Mirkin W rolach głównych: Sigourney Weaver, Jennifer Love Hewitt, Ray Liotta, Gene Hackman, Anne Bancroft. USA 2001 r. Co to może być za film, w którym Sigourney Weaver i Gene Hackman grają parę? Sensacyjny... 109
  • Truciciel z Detroit 15 gru 2002 Eminem jest dla hip hopu tym, kim Elvis Presley był dla rock and rolla 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 15 gru 2002 ROD STEWART - **** It Had To Be You? The Great American Songbook To pierwsza płyta seksiarza, kabotyna i tandeciarza, której mogę wysłuchać do końca. Nigdy nie przypuszczałem, że kiedykolwiek po skonsumowaniu albumu tego artysty... 111
  • Po użyciu wstrząśnie! 15 gru 2002 Złote Orły zdobyły status polskich Oscarów reklamy 112
  • Słuszna wojna 15 gru 2002 7 grudnia minęła kolejna rocznica japońskiego ataku na Pearl Harbor. Dziś wiadomo, że był on wynikiem misternego planu prezydenta Roosevelta. Prowokując uderzenie na Hawaje, udało się zdusić w amerykańskim społeczeństwie... 114
  • Szto pan chociesz! 15 gru 2002 Każdy warszawiak wie, że jak czegoś nigdzie nie może dostać, to bez problemu kupi to na Stadionie Dziesięciolecia. Kiedy więc wysiadł mi stabilizator w starym telewizorku Junost, bez wahania skierowałem się na stadion. Odszukałem... 114
  • Organ Ludu 15 gru 2002 116
  • Obrazy w rozkroku 15 gru 2002 Dla wielu Polaków Austria niewiele różni się od Australii, Cejlon od herbaty, a Republika Czadu od dwutlenka węgla 118

ZKDP - Nakład kontrolowany