Sezam narodowy

Sezam narodowy

Dodano:   /  Zmieniono: 
Jak Balcerowicz dla nas zarabia
Narodowy Bank Polski zatrudnia najmniej pracowników ze wszystkich polskich instytucji bankowych, płaci im nie najlepiej, a jednocześnie wypracowuje największy zysk. W 2002 r. było to 4,837 mld zł, z czego 4,680 mld zł NBP wpłacił do państwowej kasy. Głównym zadaniem naszego banku centralnego - wedle konstytucji - jest "odpowiedzialność za wartość polskiego pieniądza". NBP nie jest więc instytucją komercyjną, która ma zarabiać. Jeżeli tak czyni - za co mu chwała, gdyż w ten sposób zmniejsza deficyt budżetowy - to wykonuje poniekąd zadanie uboczne. A w ostatnich latach NBP dla budżetu zarabia sporo, gdyż jego zysk wynosi około 5 mld zł (dla porównania, dochody z prywatyzacji w 2002 r. wyniosły 2 mld zł).

Skąd ten zysk?
Skąd bierze się zysk NBP? Poza stosunkowo niewielkimi dochodami z tzw. renty menniczej (senioraż), czyli wpływami z produkowania nowych banknotów, oraz zarobkiem na oprocentowaniu kredytów udzielanych bankom większość dochodów NBP czerpie z lokat rezerw dewizowych. Rezerwy te, wynoszące w ostatnich latach 30 mld USD, lokowane są w papierach skarbowych o najwyższym poziomie wiarygodności, czyli najmniejszym ryzyku (rating AAA). - Rezerwy walutowe, czyli także zysk NBP, mogłyby rosnąć, gdyby nastąpiło przyspieszenie prywatyzacji - tłumaczy Jerzy Stopyra, wiceprezes NBP. W odróżnieniu od komercyjnych instytucji finansowych maksymalizacja dochodu z tych lokat jest tylko jednym z celów banku centralnego. - NBP nie uczestniczy w grze rynkowej, nie spekuluje nawet wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo dobrego zarobku - tłumaczy Dariusz Rosati, członek Rady Polityki Pieniężnej. - Gwarancja superbezpieczeństwa lokat to wręcz obowiązek banku - dodaje Bogusław Grabowski (RPP). Dla banku centralnego bardzo ważna jest w każdej chwili możliwość szybkiego dostępu do pieniędzy. W praktyce oznacza to konieczność dywersyfikacji lokat, czyli inwestowania stosunkowo niewielkich kwot w różnorodne instrumenty finansowe. Zmniejsza to możliwy do osiągnięcia zysk, ale maksymalizuje bezpieczeństwo inwestycji i zapewnia stabilizację systemu pieniężnego. - Jeśli nie uszczuplimy rezerw walutowych, NBP nadal będzie zarabiał dla państwa średnio 4 mld zł rocznie - mówi Stopyra.

Koszt mocnego pieniądza
Wzrost zysku NBP w ostatnich latach związany jest w ogromnym stopniu ze zwycięstwem w walce z inflacją. Skoro bank ma "odpowiadać za wartość polskiego pieniądza", musi dbać o to, by obieg pieniężny - zgodnie ze znanym prawem Irvinga Fishera - powiększał się proporcjonalnie do wzrostu produkcji i zapotrzebowania gospodarki na pieniądze. Jeżeli ilość pieniędzy rośnie szybciej, to - jak dobrze pamiętamy z lat 80. - gwałtownie zaczynają wzrastać także ceny. Problemem jest jednak to, że podaż pieniądza generuje nie bank centralny, lecz przede wszystkim banki komercyjne udzielające kredytów firmom i gospodarstwom domowym. W okresach boomu kredytowego bank centralny musi przeprowadzać tzw. sterylizację, czyli sprowadzać ilość pieniędzy w obiegu do wielkości nie zagrażającej przyspieszaniem inflacji. W tym celu prowadzi tzw. operacje otwartego rynku, czyli oferuje bankom komercyjnym atrakcyjnie oprocentowane bony pieniężne pozwalające im na lokowanie nadwyżek finansowych.
Dzięki racjonalnej polityce stopniowej redukcji stóp procentowych NBP potrafił w ostatnich dwóch latach osiągnąć trzy przeciwstawne cele: utrzymać w ryzach obieg pieniężny, zmniejszyć inflację i jednocześnie wpływać na potanienie kredytów udzielanych przez banki komercyjne. Formą "nagrody" dla NBP za taką politykę było obniżenie oprocentowania bonów pieniężnych i zmniejszenie kosztów operacji otwartego rynku przekładające się na większy zysk.

Polak, Hiszpan, dwa bratanki
Trzecim wreszcie elementem wpływającym na wysoką rentowność banku są koszty jego funkcjonowania. W ubiegłym roku wyniosły one 156,5 mln zł. Obojętnie jaki mechanizm porównań przyjmiemy (w relacji do zysku, w przeliczeniu na zatrudnionego lub w porównaniu z posiadanymi aktywami), koszty te są od trzech do trzydziestu razy mniejsze niż w bankach komercyjnych. - Tak zwane operacje otwartego rynku kosztowały w 1998 r. 5,3 mld zł, w 2001 r. 3,5 mld zł, a w ubiegłym roku już mniej niż 3 mld zł - mówi Stopyra. Owe niskie koszty wynikają z restrukturyzacji, redukcji zatrudnienia i wyzbywania się nadwyżki majątku trwałego i ruchomego. Niskie koszty kryją jednak jeszcze jedną tajemnicę. "Strażnicy" wartości polskiego pieniądza zarabiają znacznie mniej (a na kierowniczych stanowiskach nawet kilkanaście razy mniej) niż ich odpowiednicy w bankach komercyjnych.
Porównania międzynarodowe pokazują jeszcze bardziej drastyczną różnicę. Do zestawień takich ze względu na wielkość państwa i stosunkowo niewielką przewagę gospodarczą najlepiej nadaje się Hiszpania. Z bilansu Banco de Espańa wynika, że podobny wynik końcowy (także 4,8 mld, tyle że euro) osiągnięto przy kosztach zarządu sięgających 182,59 mln euro i wydatkach administracyjnych wynoszących 66,96 mln euro. W sumie daje to 250 mln euro. Nawet licząc euro za złotówkę, wychodzi zatem, że koszty zarządzania bankiem centralnym w Hiszpanii są o 100 mln zł wyższe niż koszty funkcjonowania NBP.



1. Wykup długu brazylijskiego w 2001 r.
NBP pożyczył Ministerstwu Finansów pieniądze na wcześniejsze wykupienie długu od Brazylii po bardzo atrakcyjnej cenie. Osiągnięto podwójny zysk - zyskano ulgę dla skarbu państwa i zarobek NBP.

2. Obniżenie rezerwy obowiązkowej banków komercyjnych z 20 proc. do 4,5 proc.
NBP, obniżając rezerwę, zmniejszył swe koszty, gdyż wyemitował obligacje dla banków komercyjnych oprocentowane według wskaźnika inflacji. Zmniejszył przy tym rezerwę po najmniejszych kosztach.

3. Antyspekulacja
W 1999 r. banki komercyjne spekulowały na rynku, podbijając dużymi transakcjami kurs rynkowy walut, a następnie po sztucznie wywindowanym kursie wymieniały waluty w NBP pod koniec dnia. Bank centralny zareagował podobnym działaniem - grał na rynku wyższymi kwotami i niwelował skutki działań banków komercyjnych.



10 x NBP
Jak bank centralny stabilizował polskie finanse

1 Wprowadzenie wymienialności pieniądza i stopniowe przechodzenie do płynnego kursu walutowego
2 Zbudowanie siły złotego i zaufania do polskiej waluty
3 Sprawne przeprowadzenie denominacji pieniądza
4 Wprowadzenie tzw. norm ostrożnościowych w systemie bankowym. Dzięki nim uniknęliśmy kryzysu walutowego w połowie lat 90.
5 Wprowadzenie najnowocześniejszego w Europie systemu rozliczeń międzybankowych - Elixir
6 Obniżenie i ustabilizowanie na niskim poziomie inflacji
7 Wprowadzenie skutecznego systemu kontroli bankowości
8 Współpraca z Ministerstwem Finansów przy wykupie długu brazylijskiego
9 Zyskanie międzynarodowej renomy
10 Otrzymanie certyfikatu ISO 9001

Więcej możesz przeczytać w 28/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 28/2003 (1076)

  • Wprost od czytelników 13 lip 2003, 1:00 Polskie kłamstwa Artykuł "Polskie kłamstwa" (nr 24) to w naszej sytuacji politycznej strzał w dziesiątkę. Jedynym sposobem na uzdrowienie obecnego stanu rzeczy byłoby odpolitycznienie życia publicznego. Trudno zliczyć, ile jest... 3
  • Na stronie - Bydło postępu 13 lip 2003, 1:00 Poruszanie się do przodu czasem bywa niebezpieczne. 3
  • Peryskop 13 lip 2003, 1:00 Straszna dziura Obliczyliśmy: 70 mld zł, czyli prawie 9 proc. PKB, wyniesie faktycznie deficyt budżetowy w 2004 r., jeżeli założenia do budżetu państwa, które przyjął rząd, zostaną zaakceptowane przez Sejm. Oficjalnie deficyt ma... 6
  • Dossier 13 lip 2003, 1:00 Krzysztof JANIK minister spraw wewnętrznych i administracji "Do partii władzy, podobnie jak do tego statku z dowcipu, przyczepiają się różni ludzie i najgłośniej krzyczą: 'Płyniemy!'. Ale trzeba się z nich oczyszczać, po... 7
  • Poczta 13 lip 2003, 1:00 Kasjer Wieczerzak Nazwiska osób zarządzających EEF IV Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym nie zostały w żaden sposób utajnione, co było zarzutem autorki artykułu "Kasjer Wieczerzak" (nr 24). W rozdziale VI pkt 9... 9
  • Kadry 13 lip 2003, 1:00 9
  • M&M 13 lip 2003, 1:00   RECEPTA NA SUKCES Lekarza z psychologiem z racji chudej kiesy stracił Małysz, a szkoda, bo mieli sukcesy. Więc niech pracują z rządem! A jak jest za biedny, starczy lekarz psychiatra. Taniej, bo dwa w jednym. 10
  • Playback 13 lip 2003, 1:00 Włodzimierz Cimoszewicz, minister spraw zagranicznych, i Wojciech Jaruzelski, były I sekretarz KC PZPR, były prezydent RP 10
  • Rada dla iraku 13 lip 2003, 1:00 Rządy Polski oraz kilkunastu innych państw otrzymały propozycję uczestnictwa w odbudowie Iraku 10
  • Z życia koalicji 13 lip 2003, 1:00 Nowym przewodniczącym SLD został Miller, ale Leszek (nieduży, siwy, premier), a nie Jerzy (wyższy, brunet, ten od kolczykowania krów). Nowym Dyduchem został z kolei Marek Dyduch. A to ci nowina! Wyniki wyborów wzbudziły jednak... 12
  • Z życia opozycji 13 lip 2003, 1:00 Chłopom z PSL zamarzyło się na stare lata pomigdalić z prawicą. Do tej fanaberii przyczynił się bez wątpienia premier Miller, wyganiając ludowców z rządu. Od tej pory Jarosław Kalinowski co rusz kokietuje PiS i PO. Ostatnio... 13
  • Fotoplastykon 13 lip 2003, 1:00 14
  • Odważny tchórz 13 lip 2003, 1:00 Leszek Miller nie chce, ale musi zostać liberałem 16
  • Nadobywatel Kwaśniewski 13 lip 2003, 1:00 Nikt nie może korzystać ze specjalnych praw: ani parlament, ani żaden inny organ władzy nie może być miejscem, które daje schronienie przed prawem" - tych słów nie powiedział Jan Maria Rokita, członek sejmowej komisji śledczej w sprawie Rywina, gdy komisja nie zgodziła się na... 20
  • Elektrowstrząs Kaczmarka 13 lip 2003, 1:00 W szufladzie biurka Leszka Millera leży bomba zegarowa 22
  • Towarzystwo mafia 13 lip 2003, 1:00 Marka Papałę zastrzelił Siergiej Sienkiv, ukraiński płatny morderca. 24
  • Logika alkoholika 13 lip 2003, 1:00 W Polsce z alkoholizmem walczy się tak, jak o pokój walczyły tzw. kraje socjalistyczne: dużo pozorów i zero efektów 28
  • Izby śmierci 13 lip 2003, 1:00 40-50 chorych branych za pijaków umiera rocznie w izbach wytrzeźwień 30
  • Nałęcz - Barbarzyńcy 13 lip 2003, 1:00 Liga Polskich Rodzin robi polityczne porządki na cmentarzach 34
  • Zawracanie gitary - Prawy Miller 13 lip 2003, 1:00 Już czas, by po uporządkowaniu lewicy Leszek Miller wziął się za prawicę 34
  • Giełda i wektory 13 lip 2003, 1:00 Hossa Świat Och, Karol 10 mln funtów wyniosły ubiegłoroczne dochody księcia Karola. Wydatki brytyjskiego następcy tronu były jednak o 3 mln funtów wyższe. Deficyt musiała pokryć królowa Elżbieta II z pieniędzy... 36
  • Pieniądze leżą na drodze 13 lip 2003, 1:00 Ponad 4 mld zł może się domagać od ubezpieczycieli półtora miliona kierowców Walcz o swoje! Jeżeli w ostatnich trzech latach uszkodzono ci samochód w wypadku i sprawca kolizji zapłacił za szkody ze swojego... 38
  • Zagłębie rury 13 lip 2003, 1:00 Rosjanie już trzymają rękę na kurku ropociągu Odessa - Brody 42
  • Sezam narodowy 13 lip 2003, 1:00 Jak Balcerowicz dla nas zarabia 46
  • Gwiazdy Europy 13 lip 2003, 1:00 25 ludzi, którzy - według magazynu "Business Week" - "zamerykanizują" Europę 48
  • Kołodce dziękujemy 13 lip 2003, 1:00 II edycja konkursu o Nagrodę Złamanego Grosza A.D. 2003 50
  • Załatwione odmownie - Łatwowierność Zachodu 13 lip 2003, 1:00 Demokratyczne społeczeństwa, które nie doświadczyły komunistycznych rządów, są mało odporne na totalitarną propagandę 52
  • Supersam 13 lip 2003, 1:00 Cyberpolityk 2003 Po raz trzeci internauci - czytelnicy tygodnika "Wprost" wybrali laureatów konkursu "Cyberpolityk 2003". W tym roku zwyciężyli: minister Dariusz Szymczycha z Kancelarii Prezydenta - nagrodzony za... 54
  • SexAtak 13 lip 2003, 1:00 Dyktatura wyzwolonych seksualnie "postępowców" 56
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta 13 lip 2003, 1:00 Drogi Robercie! Jadasz kwiaty? Kwiaty ogólnie jakoś nie kojarzą się z kuchnią, jedyny trwały związek frazeologiczny w tej dziedzinie to tytuł-hasło "Nie jedzcie stokrotek". 63
  • Ja, Ślązak 13 lip 2003, 1:00 My, Polacy, lubimy sytuacje jasne i cenimy charaktery określone 64
  • Zapach pożądania 13 lip 2003, 1:00 Perfumy afrodyzjaki to zapachowy przebój tego sezonu 66
  • Przebudzenie bestii 13 lip 2003, 1:00 dżihad - świętą wojnę z niewiernymi - przywrócili do życia Niemcy 68
  • Know-how 13 lip 2003, 1:00 Superpigułka Pigułkę zawierającą aspirynę, kwas foliowy, lek zmniejszający stężenie cholesterolu we krwi oraz trzy preparaty obniżające ciśnienie krwi opracowali brytyjscy uczeni z Wolfson Institute of Preventive Medicine. Uważają... 71
  • Prehistoria oszustów 13 lip 2003, 1:00 Archeolodzy odkrywają dziś głównie źródła dotacji 72
  • Dzieci na zamówienie 13 lip 2003, 1:00 Czy ludzkość podzieli się na dwa gatunki? 76
  • Bez granic 13 lip 2003, 1:00 GUBERMINATOR Politycy będą wam mówić, że się nie nadaję, ale to nieprawda. W Kalifornii nadszedł czas, by ktoś z zewnątrz wziął sprawy w swoje ręce - rzucił Arnold Schwarzenegger podczas premiery swojego najnowszego filmu... 78
  • Oskarżony Berlusconi 13 lip 2003, 1:00 Premierowi Włoch wytoczono dziewięć procesów, wszystkie z inicjatywy upolitycznionej prokuratury w Mediolanie 80
  • W pustyni i w Bushu 13 lip 2003, 1:00 Amerykańskie know-how dla Afryki 83
  • Przekleństwo Babilonu 13 lip 2003, 1:00 W Iraku nasi żołnierze muszą mieć oczy dookoła głowy 84
  • Pojednanie na cmentarzu 13 lip 2003, 1:00 Żołnierz AK podaje rękę dowódcy UPA 87
  • Menu 13 lip 2003, 1:00 Świat Boska komedia Céline Dion, Britney Spears, Sharon Osbourne, Madonna, Mariah Carey, Oprah Winfrey, Julia Roberts i Jennifer Lopez królują na liście największych współczesnych div ułożonej przez czytelników... 90
  • Słomiane Knoty "Wprost" 13 lip 2003, 1:00 Najgorsze filmy, książki, sztuki, dzieła plastyczne i płyty sezonu 92
  • Łempicka w pirodze 13 lip 2003, 1:00 Od art deco zaczęła się historia popkultury 96
  • Islandzki gejzer 13 lip 2003, 1:00 Sukces odniosła na własnych warunkach, sprzeciwiając się sojuszowi anglosaskich producentów 98
  • Nowowizja - Czas rozgrzeszeń 13 lip 2003, 1:00 Można powiedzieć, że okres przedwakacyjny okazał się dla klasy politycznej czasem rozgrzeszeń. 100
  • Towarzysze i koledzy - Przełomy 13 lip 2003, 1:00 Wciągu najbliższych tygodni wakacyjnych możemy się doczekać przełomu w mojej ulubionej partii, czyli Lidze Polskich Rodzin. 100
  • Organ Ludu 13 lip 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 28 (41) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 7 lipca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza II (XIII) Zjazd Partii Jako pierwsi w Unii Europejskiej i na świecie drukujemy pełny tekst wystąpienia I... 101
  • Skibą w mur - Pożar w gaciach 13 lip 2003, 1:00 Jeśli chłopak z Młodzieży Wszechpolskiej chce się umówić z dziewczyną z zagranicy, to rzuca w nią jajem lub puszką farby 103