Górna półka - Władza pamięci

Górna półka - Władza pamięci

Dodano:   /  Zmieniono: 
W wymiarze uniwersalnym, przekraczającym doświadczenia konkretnego czasu i narodu ujmuje problemy, przed jakimi stają dziś Polacy, książka "Władza i pamięć" Marka A. Cichockiego, filozofa i politologa.
Zbiorowa pamięć warunkuje istnienie jakiejkolwiek wspólnoty. Z magmy czasu wydobywa elementy znaczące, które nadają sens ciągowi wydarzeń i tworzą historię, wskazuje punkty orientacyjne, pozwala rozumieć, a więc wartościować. Odsłania "wspólnotę losu", jaką jest naród. Tymczasem w ramach "reglamentowanej rewolucji" - jak za Antonim Dudkiem można określić polski proces upadku i odchodzenia od komunizmu - na pamięci Polaków jest dokonywana operacja, którą Cichocki określa jako zabieg prewencyjny. Elity, które doszły do władzy, próbują pozbawić znaczenia narodową historię.
Cichocki pokazuje, że likwidatorski stosunek do historii dominujące środowisko polskiej inteligencji dziedziczy po swoich poprzednikach sprzed wieku. Tak wówczas, jak dziś zasadnicze zakwestionowanie polskiej tradycji odbywa się pod hasłem "modernizacji", której polska historia miałaby jakoby przeszkadzać. Najelokwentniejszym autorem uosabiającym to przekonanie był Stanisław Brzozowski. "Naukowe" teorie (głównie marksizm) i autorytety, którymi wspierał on swoją koncepcję zupełnie dziś zwietrzały. Jednak postawa polegająca na przyjęciu, że Polacy muszą się wyrzec swojej tożsamości i poświęcić bezkrytycznemu naśladownictwu zachodnioeuropejskich wzorców stanowi dominujący nurt myślenia polskiej inteligencji. Rzutuje ona na stosunek polskiej inteligencji do UE.
Cichocki (zwolennik przystąpienia Polski do UE) pokazuje, jak bardzo postawa polskich euroentuzjastów jest bezrefleksyjna, choćby ze względu na wielość kulturowych rozwiązań, na których zbudowana jest współczesna Europa. Przypomina, że Gombrowicz, który w potocznej świadomości pozostał demistyfikatorem polskiej tradycji, w rzeczywistości nawoływał do (krytycznego) wsparcia się na niej w walce o uzyskanie miejsca we współczesnym świecie. Prymitywne przeciwstawienie postępu siłom reakcji, do których zostają zaliczone patriotyzm i religijność, prowadzi do zastąpienia ideologicznymi konstruktami realności wspólnoty narodowej. Dziś może to być wizja wspólnej Europy, która ma jakoby przekroczyć narodowe partykularyzmy. Wyobrażenie takie, czego przekonująco dowodzi Cichocki, ma charakter utopii, w myśl której polityka zostanie zastąpiona racjonalnymi procedurami prawnymi. Jej spełnieniem może się okazać biurokratyczny system, którego funkcjonariusze uzyskują arbitralną władzę nad mieszkańcami kontynentu. We współczesnej Europie ideologia integracji jest wykorzystywana jednak raczej do realizacji interesów kontynentalnych potęg (Niemiec, Francji). UE, dowodzi Cichocki, może być co najwyżej układem wspierającym politykę narodowych państw.
Polityka nie jest dla Cichockiego przekleństwem, jak postrzegają ją projektujący ziemskie raje ideologowie, ale tą sferą egzystencji, który pozwala człowiekowi przekroczyć wymiar biologicznych konieczności. Jest aktywnością, która otwiera perspektywę dobra wspólnego.
Istotnym momentem refleksji Cichockiego jest relacja między chrześcijaństwem a polityką. Mimo przeświadczenia o nieuchronnym skażeniu spraw człowieka przez jego grzeszną naturę, już od św. Pawła - pokazuje Cichocki - myśl chrześcijańska uznaje, że także polityka staje się elementem planu Bożego. Oczywiście, nie w sensie tworzenia teokracji czy chrześcijańskiej ideologii. Takie koncepcje są zaprzeczeniem polityki, która z zasady nie projektuje ostatecznych rozwiązań i pozostaje domeną wolności. Chrześcijaństwo każe natomiast oceniać działania polityczne również w wymiarze transcendentalnym. Debaty na temat stosunku do polityki, które już od początku dzieliły chrześcijan, dowodzą tylko komplikacji tej kwestii. Nic bowiem nie zwalnia chrześcijan z poszukiwania politycznych rozwiązań, które z natury rzeczy nigdy nie mają finalnego charakteru.
Najszersze wspólnoty, z jakimi ludzie potrafią się identyfikować, to państwa narodowe. Patriotyzm jest więc najdalej idącym projektem przekroczenia ludzkiego egoizmu. Fakt, że w minionym stuleciu w jego imieniu dokonywano straszliwych zbrodni, nie znaczy, że można zrezygnować z tego typu identyfikacji. Jak nie sposób przekreślić człowieka mimo zła, jakie zdążył on popełnić.
Podstawą patriotyzmu jest solidarność. Autor "Władzy i pamięci" pokazuje, jak bardzo polska rewolucja "Solidarności" miała ożywcze znaczenie dla polskiego patriotyzmu i jak bardzo operacja na pamięci polskiej zniweczyła jej dobroczynny wpływ. W polityce nic jednak nie jest dane na zawsze i dziś pamięć polska może odzyskiwać znaczenie. Książka Cichockiego jest elementem walki o nią.
Więcej możesz przeczytać w 11/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 11/2006 (1214)

  • Na stronie - Strach się bać 19 mar 2006 Można odnieść wrażenie, że tym, co łączy polityków, jest strach. Przede wszystkim strach rządzących przed rządzeniem 3
  • Sawka czatuje 19 mar 2006 4
  • Skaner 19 mar 2006 SKANER NAJBOGATSI Solorz przed Kulczykiem Najbogatszym Polakiem jest Zygmunt Solorz, właściciel Polsatu - wynika z rankingu najbogatszych ludzi globu amerykańskiego magazynu "Forbes". Dziennikarze oszacowali majątek Zygmunta... 6
  • Dossier 19 mar 2006 BRONISŁAW KOMOROWSKI wicemarszałek Sejmu z PO "Niech panowie wybaczą, jeśli nie potrafię odróżnić tej koalicji politycznej od kanapkowej, śniadaniowej, obiadowej. No nie potrafię" Polsat JAROSŁAW KALINOWSKI... 7
  • Ryba po polsku - Balcerowicz musi stanąć! 19 mar 2006 Nareszcie wiem, do czego jest nam potrzebny Trybunał Stanu. Do wystawiania ocen ze sprawowania 12
  • Playback 19 mar 2006 © Fot. M. Stelmach Leszek Balcerowicz, prezes Narodowego Banku Polskiego 14
  • Poczta 19 mar 2006 KOMUNA GMINNA W artykule "Komuna gminna"(nr 6) znalazło się nieprawdziwe stwierdzenie - "gdy prywatni taksówkarze muszą czekać kilkanaście miesięcy na uzyskanie licencji od władz miasta, MTP postanowiło w roku 2005... 14
  • Okiem barbarzyńcy - Na pluszowym krzyżu 19 mar 2006 "Walka z maccartyzmem" to w dużej mierze hollywoodzki mit, który przesłania wstydliwe sprawki ówczesnych elit 15
  • Z życia koalicji 19 mar 2006 Każdy chciałby zobaczyć na żywo prezydenta Rzeczypospolitej, ba! A jeszcze posłuchać, to już szczęście nie do wypowiedzenia. Wiedzeni takim pożądaniem berlińscy geje i lesbijki masowo wtargnęli na wykład Lecha Kaczyńskiego.... 16
  • Z życia opozycji 19 mar 2006 Aż dziw, że wietrząca wszędzie spiski prawica nie bije na alarm. Bo gdzie padły pierwsze łabędzie? W Toruniu! Jaka to grypa? Ptasia! Przecież to oczywiste, że komuniści albo liberałowie sięgnęli po broń biologiczną. Wreszcie... 17
  • Nałęcz - Mogą sobie krzyczeć 19 mar 2006 Piłsudski - który po przejęciu władzy nie dopuszczał patrzenia sobie na ręce - z impetem atakował prasę 18
  • Fotoplastykon 19 mar 2006 19
  • Balcerowicz kontra Balcerowicz 19 mar 2006 Bankowa fuzja przy głowie prezesa Narodowego Banku Polskiego 20
  • Polityka, narkotyki i szlachetne kamienie 19 mar 2006 Czy Paweł Piskorski miał powiązania z przestępcami, jak zeznał świadek koronny amerykańskiej agencji antynarkotykowej DEA? 28
  • Skok na bank krwi 19 mar 2006 Czy Klub Krakowskiego Przedmieścia stoi za aferą z fabryką osocza? 32
  • Blairyzacja Polski 19 mar 2006 Wiara w prymat polityki nad gospodarką nie znajdzie w Polsce rzesz wyznawców 34
  • Giełda 19 mar 2006 38
  • Chiński wynalazek 19 mar 2006 Chiny stały się największym na świecie eksporterem nowoczesnej elektroniki 40
  • Klon PZU 19 mar 2006 Czy Eureko wpadło we własne sidła? 44
  • Miliarder z zapałkami 19 mar 2006 Najbogatszy według amerykańskiego "Forbesa" Europejczyk jest jak rzodkiewka - czerwony tylko na zewnątrz 46
  • Cena to gra 19 mar 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli jak tanio kupić i dobrze sprzedać 48
  • 2 x 2 = 4 - Duma i przyssawki 19 mar 2006 Dość relatywizacji i prymitywizacji prawi kategorii ekonomicznych! 50
  • Supersam 19 mar 2006 52
  • Styl z Werony 19 mar 2006  Emporium Viri, ceniona marka ubrań z włoskiej Werony, debiutuje właśnie na polskim rynku. Atutem jej kreacji jest zaskakująco wysoka jakość tkanin w połączeniu z ekscentrycznym stylem. Wyróżniają się marynarki z czesanej wełny,... 52
  • Kosmiczny hornet 19 mar 2006 Przepis jest taki: do kociołka należy wrzucić dużo amerykańskiej fantazji i garść rozsadzającej tamtejszych konstruktorów energii, do tego dodać szczyptę europejskiej rozwagi i smaku. I wyjdzie z tego dodge hornet. Auto, szykowane do... 52
  • Ekstrawagancki serwer 19 mar 2006 Entuzjaści ekstrawaganckiego designu mogą świętować: minimalizm jest już passé. Najlepszym tego przykładem jest Chili Box - serwer koncernu VIA Technologies przeznaczony dla małych przedsiębiorstw i firm domowych. Jak przyznaje Laren... 52
  • Notebook podróżnego 19 mar 2006 Duże ryzyko zniszczenia laptopa - np. przez oblanie go kawą - odstrasza użytkowników tego sprzętu od zabierania go do pociągu czy samolotu. Dlatego notebook Prestige M 400 Toshiby wyposażono w amortyzującą wstrząsy obudowę, system... 52
  • Kobiety bojowe 19 mar 2006 Następne pokolenie feministek udowodni, że to, co w Polsce za feminizm uchodziło, było tchórzostwem, zaprzaństwem i wiarołomstwem wobec kobiecej sprawy 54
  • Kod Biblii 19 mar 2006 Popkulturowe bluźnierstwo jest dowodem na żywotność chrześcijaństwa 58
  • Gosia z buszu 19 mar 2006 Dla Europejczyków ważna jest przeszłość - wspomnienia, fotografie, dokumenty; dla mieszkańców Afryki liczy się teraźniejszość 62
  • Zbrodnia zakłamania 19 mar 2006 Katyń jest miejscem gorzkiego, bolesnego wstydu dla każdego Rosjanina 64
  • Know-how 19 mar 2006 Gryzonie Łazarza Laotański szczur skalny (Laonastes aenigmamus) jest kolejnym przykładem tzw. żywej skamieliny. Do niedawna uważano, że ten gatunek wymarł 11 mln lat temu, ale badacze z Carnegie Museum of Natural History dowiedli, że... 68
  • Kasa na zabieg 19 mar 2006 By wymusić większe płace, lekarze zastosują metody siłowe, takie jak górnicy pod Sejmem! 70
  • Zagłada drobiu 19 mar 2006 Wirus ptasiej grypy od tysiącleci atakował dzikie ptactwo 76
  • Bez granic 19 mar 2006 78
  • Bananowa demokracja 19 mar 2006 Scenariusz realizowany na Białorusi przez Aleksandra Łukaszenkę napisano dla Wiaczesława Kiebicza 80
  • Świat nie jest amerykańskim klubem 19 mar 2006 Rozmowa z Mahmudem Ahmadineżadem, prezydentem Iranu 84
  • Ostatni partner 19 mar 2006 Czy Hamas przestanie być Hamasem? 86
  • Małżeństwo z rozsądku 19 mar 2006 Angela Merkel chętnie skorzysta z dobrych argumentów przeciw budowie gazociągu północnego 88
  • Menu 19 mar 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Zamęt w baśniach Co się dzieje?! Przed sądem w Łodzi stanęła pewna kobieta, nałogowa piromanka, od pewnego czasu podpalająca co popadnie i, zaznaczmy gwoli sprawiedliwości, zawiadamiająca o tym straż pożarną.... 92
  • Recenzje 19 mar 2006 94
  • Oda do paryskich mostów 19 mar 2006 *** Paryż, gdy zdejmie się z niego kolor, zawsze będzie się kojarzyć z fotogramami zmarłego niedawno Henri Cartier-Bressona. I chyba świadomie - z myślą o wielkim fotografiku, właśnie aby tak jak on ukazać ponadczasowe piękno stolicy... 94
  • Perfekcja Zimermana 19 mar 2006 ***** To kolejne podejście Krystiana Zimermana do pierwszego koncertu fortepianowego Brahmsa. W połowie lat 80. artysta dokonał już rejestracji, ale w jego opinii, wówczas daleko było do doskonałości. Powodem była m.in. zła akustyka sali... 94
  • Magia w mieście 19 mar 2006 ***** W zależności od regionu jedni zwą go Mr. Nancy, inni wołają na niego Mr. Jones. Zawsze jednak chodzi o tego samego, starożytnego boga żartu i podstępu Anansiego, który ma moc nadawania rzeczom nazw. Nie omieszkał z niej... 94
  • Jasna strona Pink Floyd 19 mar 2006 ***1/2 Pink Floyd - taki, który zachował się w naszej pamięci - był efektem tarć między urodzonym czarnym pesymistą i mizantropem Rogerem Watersem a uparcie przemycającym do muzyki zespołu odrobinę światła gitarzystą Davidem... 94
  • Recykling w Hollywood 19 mar 2006 Filmowe arcydzieła w Ameryce kapią co pięć lat, ale solidna taśmowa produkcja przebiega bez zakłóceń 96
  • Hipnotyzerka narodowa 19 mar 2006 To nie Gomułka, nie Herbert, nie Kuroń byli "głosem ludzi pracy miast i wsi", lecz Hanka Bielicka 100
  • Żelazna Golda 19 mar 2006 Według legendy, to Golda Meir wydała wyrok śmierci na palestyńskich zabójców, o czym opowiada film "Monachium" 102
  • Górna półka - Władza pamięci 19 mar 2006 W wymiarze uniwersalnym, przekraczającym doświadczenia konkretnego czasu i narodu ujmuje problemy, przed jakimi stają dziś Polacy, książka "Władza i pamięć" Marka A. Cichockiego, filozofa i politologa. 103
  • Pazurem - Makatka 19 mar 2006 Nasz ukochany papież obnosi po ekranach bandycką mordę Jona Voighta 104
  • Ueorgan Ludu 19 mar 2006 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 11 (177) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 1 marca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza PODEJRZANE PTASZKI Specjalna komisja zbada, kto w tzw.... 105
  • Skibą w mur - Silna prawa ręka 19 mar 2006 Model państwa, w którym mamy wolność wyboru, okazał się dla wielu rodaków zbyt męczący 106