Załatwione odmownie - Czarny Piotruś

Załatwione odmownie - Czarny Piotruś

Dodano:   /  Zmieniono: 
Już w 1874 r. geolodzy z Pensylwanii ostrzegali, że rezerwy ropy w USA wystarczą na cztery lata
Wykłady podstaw ekonomii potrzebne od zaraz" - taką tabliczkę powinni wywiesić (sobie!) dziennikarze, samozwańczy eksperci, antyglobaliści i wszyscy inni, którzy też przepowiadają, że wyczerpują się zasoby ropy naftowej i dlatego jej ceny są tak wysokie. I rzeczywiście. Przypomnienie sobie zależności między podażą, popytem a ceną pozwala zrozumieć to, co obserwujemy od pewnego czasu na rynkach światowych i na stacjach benzynowych. Zrozumiemy, dlaczego ceny są wysokie dziś, a także dlaczego rezerwy, czyli to, co spoczywa w ziemi i jest możliwe do wydobycia, rzekomo wystarczą tylko na kilkanaście czy może dwadzieścia kilka lat.

Kiedy popyt szybko rośnie
W cyklach koniunkturalnych co jakiś czas się zdarza, że następuje coś, co ekonomiści nazywają równoległym przyspieszeniem popytu w krótkim okresie. Różne produkty różnie reagują na taki gwałtowny wzrost popytu. Producentom łatwiej dać sobie radę z popytem na wyroby gotowe; zwiększenie mocy produkcyjnych następuje względnie szybko i wzrost cen jako reakcja na nie nadążającą podaż stosunkowo szybko się kończy, gdy podaż zrównuje się z popytem.
Gorzej to wygląda w wypadku surowców mineralnych, takich jak ropa naftowa czy rudy metali. Tutaj mogą zostać dokonane inwestycje tylko zakrojone na większą skalę, tam gdzie są dostatecznie duże rezerwy danego surowca i okres dochodzenia do planowanej produkcji jest znacznie dłuższy. Tak się stało i tym razem. Amerykańskie ostre wyjście z fazy stagnacji (pogłębionej psychologicznymi konsekwencjami terrorystycznego ataku na World Trade Center) zbiegło się w czasie z przyspieszeniem popytu na podstawowe produkty - stal, cement i paliwa - w Chinach, szybko rozwijających fizyczną infrastrukturę gospodarki.
Dodajmy do tego przyspieszenie niektórych emerging markets oraz w pewnym stopniu także Japonii, a będziemy mieli obraz skoncentrowanego w krótkim okresie przyspieszenia popytu i jego zwykłych w takich razach efektów w postaci gwałtownego wzrostu cen surowców. Tyle że takie okresy zsynchronizowanego przyspieszenia nie zdarzają się na szczęście zbyt często. Poprzedni był w latach 1971-73, gdy po raz pierwszy po II wojnie światowej nastąpiło sprzężenie fazy przyspieszenia we wszystkich trzech obszarach świata zachodniego: Ameryce Północnej, Europie Zachodniej i Japonii. Ceny surowców zresztą po kilku latach znacznie spadły, gdy koniunktura się pogorszyła i popyt się skurczył. Wyjątkiem była właśnie ropa naftowa, której ceny obniżały się powoli, co było następstwem pojawienia się w miarę skutecznego kartelu państw OPEC.

Za małe rezerwy?
Obok wysokich cen koronnym argumentem panikarzy i nawiedzonych antykapitalistycznych ideologów są niskie - ich zdaniem - rezerwy, co oznacza, że ceny nie spadną, a przeciwnie, w miarę wyczerpywania się (liczonych na kilkanaście lat) rezerw będą rosnąć oraz że oparty na konsumpcyjnym podejściu do życia kapitalistyczny model w tych warunkach nie przetrwa i jest skazany na klęskę. I jedni, i drudzy padają ofiarą nieznajomości ekonomii.
Rezerwy zawsze wydają się za małe, jeśli patrzymy wyłącznie z perspektywy potrzeb cywilizacji zużywającej rosnące zwykle ilości jakiegoś produktu. I panikarskie prognozy - zarówno specjalistów, jak i niespecjalistów - towarzyszą kapitalizmowi prawie od jego początków. Max Schulz z Manhattan Institute przypomniał niedawno amerykańskie prognozy dotyczące rezerw ropy naftowej. Pierwsze złoża ropy odkryto w USA w 1859 r. i już w 1874 r. geolodzy z Pensylwanii ostrzegli, że rezerwy ropy w USA wystarczą zaledwie na cztery lata. Tuż przed wybuchem I wojny światowej biuro górnictwa rządu federalnego USA niepokoiło się, że rezerwy ropy naftowej skończą się za dziesięć lat. To samo biuro w 1940 r., tuż przed przystąpieniem USA do II wojny światowej, oceniało rezerwy na piętnaście lat.
Moda na katastroficzne prognozy powróciła w końcu lat 60. wraz z rozlewającą się falą lewackiego irracjonalizmu. Uczeni gamonie z Klubu Rzymskiego i podobnych towarzystw wzajemnej adoracji też zapowiedzieli wyczerpanie się rezerw ropy naftowej i praktycznie wszystkiego, czego potrzebuje cywilizacja przemysłowa. Około roku 2000 świat miał się stać miejscem globalnej katastrofy, głodowej śmierci milionów ludzi.
Tymczasem odpowiedź na pytanie, dlaczego zasoby wydają się być tak małe, tkwi również w ekonomii. Eksploracje geologiczne są kosztowne. Oszacowanie wielkości odkrytych złóż minerałów jest jeszcze kosztowniejsze. Dlatego koncerny wydobywcze dokonują takich prac tylko w zakresie, który zapewnia im 10-20 lat nieprzerwanego wydobycia. Gdyby eksplorowali i szacowali dalej po osiągnięciu takiego poziomu, odbiłoby się to na opłacalności bieżącej produkcji.
Oczywiście, gdy popyt gwałtownie wzrośnie, rosną dochody koncernów i zwiększają się też wydatki na poszukiwanie nowych rezerw. Dlatego kilka lat po rozpoczęciu takiego boomu surowcowego rezerwy są z reguły wyższe niż przed jego rozpoczęciem. Potem jednak wraz ze spadkiem tempa wzrostu popytu wszystko wraca do normy. Popyt i produkcja rosną, relacja rezerw do bieżącej produkcji powoli spada (bo dokonuje się mniej eksploracji) i przy kolejnym synchronicznym wzroście światowego popytu rozpoczyna się kolejna panika...

Ropa się skończy?
Laicy na problem surowców patrzą - jak to określam - z perspektywy wielkiej dziury. Stale pogłębianej dziury powstającej w wyniku wydobywania, powiedzmy, rudy miedzi. Kiedyś wreszcie - myślą - dojdzie się do dna, do litej skały, gdzie miedzi już nie będzie. Koniec, kropka. Nie myślą oni na przykład o tym, co ekonomiści nazywają substytucyjnością zasobów. Wspomniana już miedź jest tutaj doskonałym przykładem. Głównym konsumentem miedzi byli przez dziesięciolecia producenci kabli telekomunikacyjnych. Teraz w coraz większym zakresie kable z drutu miedzianego zastępuje się kablami z włókien szklanych. A przecież piasku, podstawowego surowca do produkcji szkła, nie zabraknie nigdy!
Z ropą naftową jest podobnie. Zasoby ropy naftowej możliwej do wydobycia przy wyższych cenach są ogromne. Nowe technologie są kosztowne, więc gdy ropa kosztowała 15-25 USD, nie warto było ich stosować, natomiast gdy kosztuje 60-
-70 USD, sytuacja zmienia się radykalnie. Sięgając do danych wspomnianego już eksperta Manhattan Institute, zbadane rezerwy Stanów Zjednoczonych wynoszą 21,4 mld baryłek. Tymczasem wykorzystanie technologii jednego tylko typu, mianowicie wstrzykiwania dwutlenku węgla do już wykorzystywanych bądź nawet wcześniej opuszczonych pól naftowych, pozwoli Amerykanom zwiększyć rezerwy o 89 mld baryłek. Ameryka nie jest tutaj bynajmniej wyjątkiem; technologie mają przecież charakter uniwersalny.
Nie tylko stare rezerwy rosną w wyniku zastosowania bardziej wydajnych technologii, ale normalna gra podaży i popytu wprowadza do wykorzystania nowe surowce bądź nowe źródła starych surowców. Wprawdzie przy niskich cenach koszty ekstrakcji ropy naftowej z łupków bitumicznych czy piasków przesyconych smołą były zbyt wysokie, ale jeśli przez dłuższy czas miałyby się utrzymać takie ceny jak w ostatnim roku - dwóch latach, to wejdą do eksploatacji nowe, odmienne źródła ropy naftowej, które znowu zwielokrotnią nasze zasoby. To zapewne jeszcze jednak nieprędko, gdyż po pierwsze, ceny ropy spadną, a po drugie, nowe technologie zastosowane do tradycyjnych źródeł ropy będą wzmacniać trend spadkowy cen.

Dobry Bóg zrobił, co mógł
Z nieznanych powodów, być może kaprysu geologicznego, ropa naftowa znajduje się na obszarach niesłychanie politycznie niestabilnych, co zwiększa skalę perturbacji ponad tę wywoływaną przez okresowe zmiany relacji podaży i popytu. Być może zresztą dobry Bóg postanowił wyrównać szanse zasobami mineralnymi tym, którym miało zbraknąć innych talentów? Tak czy inaczej, muzułmańscy fanatycy, komunizujący fanatycy i inni fanatycy, jak również ponadprzeciętni gamonie mają znacznie więcej do powiedzenia w wypadku ropy naftowej niż jakichkolwiek innych surowców. To jest właśnie ten karciany "czarny Piotruś" wprowadzający elementy niepewności do skądinąd całkiem czytelnego świata surowców, który starałem się przybliżyć powyżej.
Więcej możesz przeczytać w 18/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2006 (1221)

  • Wprost od czytelników 7 maj 2006 Koniec wyborczego teatru Jestem zdecydowanym zwolennikiem większościowej ordynacji ("Koniec wyborczego teatru", nr 10), ale nie jestem na tyle naiwny, by twierdzić, że wszelkie kłopoty znikną wraz ze zmianą ordynacji. Warto się... 3
  • Na stronie - Polityczne porno 7 maj 2006 Większość polityków zajmuje się marketingiem, tyle że nie wiadomo czego. Bo nie ma produktu 3
  • Skaner 7 maj 2006 SKANER POLSKA SAMOOBRONA Kret Moskwy W Samoobronie działał agent rosyjskich specsłużb (wcześniej ZSRR) - tak podejrzewał na początku lat 90. kontrwywiad UOP. Antoni Chodorowski był na początku lat 90. bliskim współpracownikiem... 8
  • Dossier 7 maj 2006 DONALD TUSK przewodniczący PO "Cały wysiłek wyborczy i polityczny PiS służył głównie temu, żeby Andrzej Lepper został wicepremierem" PAP ANDRZEJ LEPPER przewodniczący Samoobrony, wicemarszałek Sejmu "W oczach... 9
  • Sawka czatuje 7 maj 2006 10
  • Playback 7 maj 2006 Bogusław Kowalski, Jarosław Kaczyński i Andrzej Lepper © K. PACUŁA 14
  • Poczta 7 maj 2006 Niezgoda buduje Zgoda rujnuje... szczególnie Polskę gminną. Felieton Piotra Gabryela "Niezgoda buduje" świetnie ukazuje tęsknoty społeczeństwa, mające swoje korzenie w czasach PRL. Wtedy to przecież próbowano wmawiać nam, że jesteśmy... 14
  • Ryba po polsku - Hańba narodowa 7 maj 2006 Mamy dużo powodów do wstydu przed światem i Europą, ale najważniejszym jest Andrzej Lepper 15
  • Z życia koalicji 7 maj 2006 Hurra, mamy koalicję! Geniusz rasy ludzkiej Jarosław Kaczyński sklecił alians. W rezultacie rząd Kazimierza Marcinkiewicza nie będzie miał w Sejmie większości. Czy jakiś zwykły śmiertelnik wpadłby na taki pomysł? Oczywiście, że... 16
  • Z życia opozycji 7 maj 2006 W Internecie zawrzało, gdy okazałosię, że Wojciech Cejrowski może miećwłasny program w TVP. Oto jeden z głosów zatytułowany "Kolejny faszysta": "Atak 'dziennikarzy' oszołomów prawicowych. Semka, Janke,... 17
  • Nałęcz - Majowa przestroga 7 maj 2006 Droga, na którą Piłsudski wkroczył w maju 1926 r., wyprowadziła jego i Polskę na manowce 18
  • Fotoplastykon 7 maj 2006 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 19
  • Żelazny Ludwik 7 maj 2006 Ludwik Dorn jest pierwszym politykiem, który do roli szefa MSWiA przygotowywał się kilka lat 20
  • Nic nam nie można zrobić 7 maj 2006 Rozmowa z prof. Markiem Safjanem, prezesem Trybunału Konstytucyjnego 28
  • Prorok Andrzej 7 maj 2006 Lepper i jego ruch to jedyny w pełni oryginalny polityczny wytwór III Rzeczypospolitej 30
  • Komisja zacierania zbrodni 7 maj 2006 Polska oddała Niemcom bezcenne akta dokumentujące zbrodnie wojenne i może ich nigdy nie odzyskać 34
  • Giełda 7 maj 2006 Hossa Świat Wirtualny globtroter Perski Sen to pierwsze na świecie biuro wirtualnych podróży. Założona przez Rosjanina Dmitrija Popowa agencja za 250 euro oferuje zestawy fotografii, na których klient zwiedza Machu Picchu w... 40
  • Kłamstwo naftowe 7 maj 2006 Drogie paliwo zawdzięczamy politykom, a nie wysokim cenom ropy naftowej 42
  • Załatwione odmownie - Czarny Piotruś 7 maj 2006 Już w 1874 r. geolodzy z Pensylwanii ostrzegali, że rezerwy ropy w USA wystarczą na cztery lata 48
  • PITokratura 7 maj 2006 Polacy należą do najbardziej uciskanych przez fiskusa podatników na świecie 50
  • Podatek Leppera 7 maj 2006 Wprowadźmy podatek przychodowy - w wysokości 1 proc.! 52
  • Euro-Polacy 7 maj 2006 Gdyby Polska nie wzięła udziału w ostatnim rozszerzeniu unii, szansa byłaby stracona bezpowrotnie 54
  • Do Ghany! 7 maj 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli ile państwa w państwie 56
  • Mniejsze zło prezerwatywy 7 maj 2006 Czy kardynał Ratzinger został papieżem, bo obiecał liberalizację stanowiska Kościoła w sprawach seksu? 60
  • Afryka na niby 7 maj 2006 Czterech piątych roślin występujących na Madagaskarze nie spotyka się w innych krajach 64
  • Teatr polityki 7 maj 2006 W polityce powinno się ograniczać liczbę aktorów i widowisk, żeby skupili się oni na rządzeniu, a nie rozbawianiu wyborców 67
  • Przewrót demokratyczny 7 maj 2006 Piłsudski podobnie jak gen. de Gaulle skazywał swój naród na wielkość 68
  • Zamach obronny 7 maj 2006 Piłsudski w maju 1926 r. uchronił Polskę od przygotowywanego przez obóz narodowy zamachu faszystowskiego 72
  • Waterloo Piłsudskiego 7 maj 2006 Przewrót majowy to bardziej porażka niż sukces zarówno Piłsudskiego, jak i Polski 73
  • Know-how 7 maj 2006 Wiercenie w przeszłości Japońscy uczeni wydobyli na Antarktydzie lód sprzed miliona lat, znajdujący się na głębokości 3029 m. To najstarsze uzyskane dotychczas próbki zamarzniętej wody, które pomogą odtworzyć... 74
  • Pilot w głowie 7 maj 2006 Najczęstszym powodem niepowodzeń życiowych jest wiara w niezawodną intuicję 76
  • Nasza wieża Babel 7 maj 2006 Za sto lat imigranci mieszkający w Stanach Zjednoczonych stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków 80
  • Drukarka Pana Boga 7 maj 2006 Zamiast czekać na dawcę organu, inżynierowie tkankowi będą mogli wydrukować narząd do przeszczepu w kilka godzin 82
  • Bez granic 7 maj 2006 Niechciana Condi Ostre protesty komunistów, socjalistów, nacjonalistów i działaczy grup antywojennych witały Condoleezzę Rice w Grecji i Bułgarii. W Atenach, gdzie amerykański sekretarz stanu zawitał pierwszy raz od 20 lat, kilkakrotnie... 84
  • Epidemia prodizmu 7 maj 2006 Chore Włochy chcą leczyć Europę 86
  • Polska karta Moskwy 7 maj 2006 Albo Rosja się zmodernizuje, albo stanie się krnąbrnym, regionalnym mocarstwem o mongolskiej tradycji 90
  • Pakt Niemcy 7 maj 2006 Kanclerz Merkel obiecała odwiedzać Warszawę w drodze do Moskwy. O Tomsku jednak nie mówiła 94
  • Białystok w Brukseli 7 maj 2006 Belgowie woleliby, aby mordercy 17-letniego Joego pochodzili z Afryki Północnej 96
  • Terapia Holocaustem 7 maj 2006 Współcześni Izraelczycy nie znają pełnej prawdy o czasach Zagłady, co wypacza też obraz Polski 98
  • Menu 7 maj 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Wolna er...elekcja Warszawa przygotowuje się do wyborów. Na razie Miss Świata. Ich miejscem ma być Sala Kongresowa. Sali - jak to sali - nic nie zdziwi. Wyprowadzano z niej sztandar i organizowano w niej... 100
  • Recenzje 7 maj 2006 102
  • Nora 7 maj 2006 *** i 1/2 Olsten to etatowa skandalistka i specjalistka od dewiacji. Przez jej spektakle przewijają się seryjni mordercy, kidnaperzy i oszuści. Swoją debiutancką sztukę wystawiła w podziemiach, a aktora wsadziła do ciemnej celi. Widzowie... 102
  • Przepraszalski jak ONZ 7 maj 2006 **** Marc Basset (główny bohater) jest znanym z ciętego pióra krytykiem kulinarnym. Po jednej z jego miażdżących recenzji właściciel restauracji popełnia samobójstwo. Basset po raz pierwszy w życiu odczuwa wyrzuty sumienia i robi coś... 102
  • Kto pod kim groby kopie 7 maj 2006 ***** Na zgliszczach grunge'owego Seattle, na popiołach Nirvany i Sunny Day Real Estate na północnym zachodzie USA wyrosła całkiem nowa rockowa scena. Na jej czele stanęła założona przez kilku młodych muzyków formacja Pretty Girls Make... 102
  • Autobus z abakanami 7 maj 2006 **** Czym są abakany, jak wygląda słynny autobus namalowany przez Wojciecha Linkego, co to takiego tas żydowski? Odpowiedzi na te m.in. pytania można znaleźć w "Małej encyklopedii sztuki polskiej", która zawiera ponad 800... 102
  • Mumiofikacja 7 maj 2006 "Hi way" to film, którym do kina wchodzi pierwsze pokolenie polskich Europejczyków 104
  • Górna półka 7 maj 2006 Bronisław Wildstein Fascynacja intelektualistów zbrodniczymi ideami i systemami szczególnie jaskrawo ujawniła się w wieku XX. Fenomen ten próbował zgłębić m.in. Czesław Miłosz, który w "Zniewolonym umyśle" analizował postawy... 110
  • Pazurem - Noc prezesów 7 maj 2006 Prezesi telewizji muszą okadzić aktualnego Wiesława. Tak są zrobieni, że bez tego nie usną 112
  • Ueorgan Ludu 7 maj 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (184) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 1 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza NIECH SIĘ ŚWIĘCI 2 MAJA! Dziś od rana obywatele formowali pochody, kierując się w stronę urzędów... 113
  • Skibą w mur - Książką w łeb 7 maj 2006 W światowym szołbizie aktem odwagi jest nie napisać żadnej książki 114