Nasza wieża Babel

Nasza wieża Babel

Dodano:   /  Zmieniono: 
Za sto lat imigranci mieszkający w Stanach Zjednoczonych stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków
Angielski, niemiecki, francuski - to już językowy banał. Z roku na rok przybywa chętnych do poznawania języków dalekowschodnich, arabskich, afrykańskich, a nawet dialektów regionalnych. Brytyjski książę William uczy się suahili. Aktor Jan Peszek postanowił się nauczyć japońskiego. - Od lat fascynuje mnie kultura Japonii. Gdy dostałem propozycję zagrania w japońskiej sztuce, uznałem, że choć trochę muszę się nauczyć tego języka - mówi Peszek. - Szybki przepływ informacji powoduje, że coraz więcej wiemy na temat odległych kultur, a to budzi fascynację ich językami i powoduje powszechny pęd do ich nauki - mówi prof. Jerzy Świdziński z Zakładu Badań Porównawczych nad Kulturą Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Dawniej posługiwanie się dwoma, trzema czy czterema językami było normą wśród elit. Dyplomaci, naukowcy, ludzie kultury i duchowni biegle posługiwali się łaciną. Polska szlachta znała ponadto staroruski i niemiecki. Od końca XVII wieku językiem międzynarodowym stał się francuski. Na co dzień posługiwała się nim elita urodzenia i elita wiedzy niemal na całym świecie. W czasach współczesnych zainteresowanie nauką języków obcych zdemokratyzowało się, podobnie jak obieg kultury i informacji.
Do szkoły językowej Lingwista coraz częściej zgłaszają się osoby chcące się uczyć nie tylko hiszpańskiego czy włoskiego, ale także duńskiego, holenderskiego i chińskiego. Od ubiegłego roku na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w odpowiedzi na zainteresowanie studentów otwarto filologię wietnamsko-tajską. W krakowskiej filii Centrum Językowego Berlitz odbywa się więcej kursów hiszpańskiego niż francuskiego czy niemieckiego. Wzrasta też liczba osób zainteresowanych językami bałtyckimi. Na uniwersytetach i w szkołach językowych w ciągu ostatnich dwóch lat liczba słuchaczy estońskiego wzrosła co najmniej o 20 proc. Coraz więcej osób kupuje podręczniki i płyty CD do nauki litewskiego i łotewskiego. - Na kursy zapisują się osoby, które chcą podróżować i są ciekawe różnych kultur, a nie tylko pracownicy firm zagranicznych. Zgłaszają się do nas osoby, które chcą się uczyć hebrajskiego, bo interesują się kulturą żydowską - mówi Monika Jagodzka, dyrektor krakowskiego oddziału Berlitza. Aktor Jerzy Zelnik uczy się włoskiego, bo od lat fascynuje się kulturą śródziemnomorską.

Rozpad języków
Do niedawna lingwiści obawiali się, że za 100-200 lat wszyscy ludzie będą mówić mieszaniną chińskiego i angielskiego z dodatkiem arabskiego i hindi, bo nikt nie będzie pielęgnował rodzimych języków. Na świecie używanych jest 6 tys. języków, ale 90 proc. z nich posługuje się mniej niż 100 tys. użytkowników, a prawie 400 językami mówi mniej niż 50 osób. Językoznawcy ze Smithsonian Institute ostrzegają, że za niespełna sto lat w użyciu może pozostać niespełna 3 tys. języków. Z pewnością zachowają się niektóre języki regionalne w Europie. We Francji ożywa zainteresowanie bretońskim - choć nie jest uznawany za odrębny język, posługuje się nim kilkaset tysięcy ludzi, głównie w dolnej Bretanii.
- W dobie globalizacji chęć zachowania języka regionalnego wynika z potrzeby odrębności kulturowej i podkreślenia znaczenia regionów - mówi prof. Świdziński. W Hiszpanii zwiększa się liczba ludzi uczących się baskijskiego i katalońskiego. Władze Katalonii i Kraju Basków, chcąc wypromować swój region, współpracują z uniwersytetami i szkołami językowymi. Oferują zagranicznym studentom stypendia i staże językowe. Na dwa języki rozpadł się serbsko-chorwacki, który w dawnej Jugosławii funkcjonował jako wspólny język Serbów i Chorwatów. W Niemczech i we Włoszech większość ludzi porozumiewa się dialektami, które tak bardzo różnią się między sobą, że niektórzy lingwiści nie mówią o języku, ale o językach niemieckich czy włoskich.

Dyktatura regionów
Jeszcze piętnaście lat temu nikt nie przypuszczał, że będzie się odradzał kaszubski. - Ten język był ciągle żywy, ale do niedawna jedynie na kaszubskiej wsi. Teraz wśród młodej miejskiej inteligencji zapanował zdrowy snobizm na kaszubszczyznę - mówi Donald Tusk, rodowity Kaszub. Był pierwszą osobą w swojej rodzinie, która po 70 latach postanowiła się uczyć języka pradziadów. Pięć lat temu wydał nawet pierwszy w Polsce "Elementarz kaszubskiego" dla dzieci. Teraz po kaszubsku mówi prawie 5 tys. młodzieży w wieku szkolnym. Od ubiegłego roku z kaszubskiego można zdawać egzamin maturalny. Od kilku miesięcy Akademia Kształcenia Zawodowego w Gdańsku organizuje kursy kaszubskiego także dla dorosłych. Jego absolwenci mogą zostać nauczycielami lub tłumaczami kaszubskiego.
Kaszubski jako jedyny w Polsce ma status języka regionalnego i w gminach województwa pomorskiego zaczyna funkcjonować jako język pomocniczy w urzędach. - Wkrótce podobny status może uzyskać język śląski - uważa prof. Władysław Lubaś z Instytutu Języka Polskiego PAN. Na razie trwają prace nad ujednoliceniem języka śląskiego, który był zapisywany według zasad pisowni czeskiej, polskiej i morawskiej.
Według prof. Mirosława Loby z Wydziału Neofilologii UAM, uczenie się języków regionalnych zwiększa szansę na zatrudnienie w biznesie i turystyce. Zagraniczni przedsiębiorcy wymagają nie tylko umiejętności biegłego porozumiewania się w języku urzędowym danego kraju, ale także znajomości kultury regionu. A to wiąże się z poznaniem jego języka. - Tak jest właśnie w Walii, gdzie znajomość walijskiego jest atutem w poszukiwaniu pracy - powiedział w rozmowie z "Wprost" historyk Norman Davies, rodowity Walijczyk.
W Walii prowadzona od lat edukacja dwujęzyczna sprawiła, że walijski zaczyna wypierać angielski! Po walijsku powstają książki. Na ulicach walijskie napisy umieszcza się obok angielskich, a od 13 lat walijskiego można używać w instytucjach publicznych. Dziś ten język zna ok. 46 proc. Walijczyków. - W wielu szkołach jest on językiem wykładowym, a wszystkie szkoły mają obowiązek oferować lekcje walijskiego dla dzieci do 16. roku życia - mówi Davies. Chęć podkreślenia znaczenia własnego regionu spowodowała, że na Wyspach odżywają także inne języki, np. irlandzki, który jeszcze kilkanaście lat temu miał status języka zagrożonego. Po stu latach odrodził się kornijski, używany przez ponad 2 tys. mieszkańców Kornwalii.

300 pokoleń do przodu
Nie sprawdziła się idea Ludwika Zamenhofa, który na początku XX wieku opracował esperanto, by ludzie na całym świecie mogli się porozumieć w języku międzynarodowym. W dużych miastach na skutek migracji ludności coraz częściej powstają języki hybrydowe. Językoznawcy twierdzą, że będzie ich coraz więcej. Najbardziej rozpowszechnione języki, takie jak angielski czy chiński, odchodzą od sztywnych reguł gramatyki i wymowy. W angielskim rezygnuje się z dodawania do czasowników w trzeciej osobie liczby pojedynczej końcówki "s". W USA mniejszości narodowe z Ameryki Południowej posługują się mieszaniną angielskiego i hiszpańskiego, tzw. spanglish. Amerykanie przebywający w Iraku i iraccy kupcy stworzyli własny język anglo-arabski.
Za niespełna sto lat imigranci z różnych stron świata mieszkający w USA stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków, utrudniających wzajemne porozumiewanie się. Rodowici Amerykanie już teraz nie rozumieją dialektu angielskiego używanego na Karaibach, w Australii czy Afryce. Tak duża ewolucja języków martwi fizyków, bo nie wiedzą, jak oznaczyć miejsca składowania odpadów radioaktywnych, by oznaczenie było jasne dla potomnych. Zdaniem lingwistów, taki komunikat można przekazać najwyżej 300 przyszłym pokoleniom. Później będzie całkowicie niezrozumiały.
Więcej możesz przeczytać w 18/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2006 (1221)

  • Wprost od czytelników 7 maj 2006 Koniec wyborczego teatru Jestem zdecydowanym zwolennikiem większościowej ordynacji ("Koniec wyborczego teatru", nr 10), ale nie jestem na tyle naiwny, by twierdzić, że wszelkie kłopoty znikną wraz ze zmianą ordynacji. Warto się... 3
  • Na stronie - Polityczne porno 7 maj 2006 Większość polityków zajmuje się marketingiem, tyle że nie wiadomo czego. Bo nie ma produktu 3
  • Skaner 7 maj 2006 SKANER POLSKA SAMOOBRONA Kret Moskwy W Samoobronie działał agent rosyjskich specsłużb (wcześniej ZSRR) - tak podejrzewał na początku lat 90. kontrwywiad UOP. Antoni Chodorowski był na początku lat 90. bliskim współpracownikiem... 8
  • Dossier 7 maj 2006 DONALD TUSK przewodniczący PO "Cały wysiłek wyborczy i polityczny PiS służył głównie temu, żeby Andrzej Lepper został wicepremierem" PAP ANDRZEJ LEPPER przewodniczący Samoobrony, wicemarszałek Sejmu "W oczach... 9
  • Sawka czatuje 7 maj 2006 10
  • Playback 7 maj 2006 Bogusław Kowalski, Jarosław Kaczyński i Andrzej Lepper © K. PACUŁA 14
  • Poczta 7 maj 2006 Niezgoda buduje Zgoda rujnuje... szczególnie Polskę gminną. Felieton Piotra Gabryela "Niezgoda buduje" świetnie ukazuje tęsknoty społeczeństwa, mające swoje korzenie w czasach PRL. Wtedy to przecież próbowano wmawiać nam, że jesteśmy... 14
  • Ryba po polsku - Hańba narodowa 7 maj 2006 Mamy dużo powodów do wstydu przed światem i Europą, ale najważniejszym jest Andrzej Lepper 15
  • Z życia koalicji 7 maj 2006 Hurra, mamy koalicję! Geniusz rasy ludzkiej Jarosław Kaczyński sklecił alians. W rezultacie rząd Kazimierza Marcinkiewicza nie będzie miał w Sejmie większości. Czy jakiś zwykły śmiertelnik wpadłby na taki pomysł? Oczywiście, że... 16
  • Z życia opozycji 7 maj 2006 W Internecie zawrzało, gdy okazałosię, że Wojciech Cejrowski może miećwłasny program w TVP. Oto jeden z głosów zatytułowany "Kolejny faszysta": "Atak 'dziennikarzy' oszołomów prawicowych. Semka, Janke,... 17
  • Nałęcz - Majowa przestroga 7 maj 2006 Droga, na którą Piłsudski wkroczył w maju 1926 r., wyprowadziła jego i Polskę na manowce 18
  • Fotoplastykon 7 maj 2006 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 19
  • Żelazny Ludwik 7 maj 2006 Ludwik Dorn jest pierwszym politykiem, który do roli szefa MSWiA przygotowywał się kilka lat 20
  • Nic nam nie można zrobić 7 maj 2006 Rozmowa z prof. Markiem Safjanem, prezesem Trybunału Konstytucyjnego 28
  • Prorok Andrzej 7 maj 2006 Lepper i jego ruch to jedyny w pełni oryginalny polityczny wytwór III Rzeczypospolitej 30
  • Komisja zacierania zbrodni 7 maj 2006 Polska oddała Niemcom bezcenne akta dokumentujące zbrodnie wojenne i może ich nigdy nie odzyskać 34
  • Giełda 7 maj 2006 Hossa Świat Wirtualny globtroter Perski Sen to pierwsze na świecie biuro wirtualnych podróży. Założona przez Rosjanina Dmitrija Popowa agencja za 250 euro oferuje zestawy fotografii, na których klient zwiedza Machu Picchu w... 40
  • Kłamstwo naftowe 7 maj 2006 Drogie paliwo zawdzięczamy politykom, a nie wysokim cenom ropy naftowej 42
  • Załatwione odmownie - Czarny Piotruś 7 maj 2006 Już w 1874 r. geolodzy z Pensylwanii ostrzegali, że rezerwy ropy w USA wystarczą na cztery lata 48
  • PITokratura 7 maj 2006 Polacy należą do najbardziej uciskanych przez fiskusa podatników na świecie 50
  • Podatek Leppera 7 maj 2006 Wprowadźmy podatek przychodowy - w wysokości 1 proc.! 52
  • Euro-Polacy 7 maj 2006 Gdyby Polska nie wzięła udziału w ostatnim rozszerzeniu unii, szansa byłaby stracona bezpowrotnie 54
  • Do Ghany! 7 maj 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli ile państwa w państwie 56
  • Mniejsze zło prezerwatywy 7 maj 2006 Czy kardynał Ratzinger został papieżem, bo obiecał liberalizację stanowiska Kościoła w sprawach seksu? 60
  • Afryka na niby 7 maj 2006 Czterech piątych roślin występujących na Madagaskarze nie spotyka się w innych krajach 64
  • Teatr polityki 7 maj 2006 W polityce powinno się ograniczać liczbę aktorów i widowisk, żeby skupili się oni na rządzeniu, a nie rozbawianiu wyborców 67
  • Przewrót demokratyczny 7 maj 2006 Piłsudski podobnie jak gen. de Gaulle skazywał swój naród na wielkość 68
  • Zamach obronny 7 maj 2006 Piłsudski w maju 1926 r. uchronił Polskę od przygotowywanego przez obóz narodowy zamachu faszystowskiego 72
  • Waterloo Piłsudskiego 7 maj 2006 Przewrót majowy to bardziej porażka niż sukces zarówno Piłsudskiego, jak i Polski 73
  • Know-how 7 maj 2006 Wiercenie w przeszłości Japońscy uczeni wydobyli na Antarktydzie lód sprzed miliona lat, znajdujący się na głębokości 3029 m. To najstarsze uzyskane dotychczas próbki zamarzniętej wody, które pomogą odtworzyć... 74
  • Pilot w głowie 7 maj 2006 Najczęstszym powodem niepowodzeń życiowych jest wiara w niezawodną intuicję 76
  • Nasza wieża Babel 7 maj 2006 Za sto lat imigranci mieszkający w Stanach Zjednoczonych stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków 80
  • Drukarka Pana Boga 7 maj 2006 Zamiast czekać na dawcę organu, inżynierowie tkankowi będą mogli wydrukować narząd do przeszczepu w kilka godzin 82
  • Bez granic 7 maj 2006 Niechciana Condi Ostre protesty komunistów, socjalistów, nacjonalistów i działaczy grup antywojennych witały Condoleezzę Rice w Grecji i Bułgarii. W Atenach, gdzie amerykański sekretarz stanu zawitał pierwszy raz od 20 lat, kilkakrotnie... 84
  • Epidemia prodizmu 7 maj 2006 Chore Włochy chcą leczyć Europę 86
  • Polska karta Moskwy 7 maj 2006 Albo Rosja się zmodernizuje, albo stanie się krnąbrnym, regionalnym mocarstwem o mongolskiej tradycji 90
  • Pakt Niemcy 7 maj 2006 Kanclerz Merkel obiecała odwiedzać Warszawę w drodze do Moskwy. O Tomsku jednak nie mówiła 94
  • Białystok w Brukseli 7 maj 2006 Belgowie woleliby, aby mordercy 17-letniego Joego pochodzili z Afryki Północnej 96
  • Terapia Holocaustem 7 maj 2006 Współcześni Izraelczycy nie znają pełnej prawdy o czasach Zagłady, co wypacza też obraz Polski 98
  • Menu 7 maj 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Wolna er...elekcja Warszawa przygotowuje się do wyborów. Na razie Miss Świata. Ich miejscem ma być Sala Kongresowa. Sali - jak to sali - nic nie zdziwi. Wyprowadzano z niej sztandar i organizowano w niej... 100
  • Recenzje 7 maj 2006 102
  • Nora 7 maj 2006 *** i 1/2 Olsten to etatowa skandalistka i specjalistka od dewiacji. Przez jej spektakle przewijają się seryjni mordercy, kidnaperzy i oszuści. Swoją debiutancką sztukę wystawiła w podziemiach, a aktora wsadziła do ciemnej celi. Widzowie... 102
  • Przepraszalski jak ONZ 7 maj 2006 **** Marc Basset (główny bohater) jest znanym z ciętego pióra krytykiem kulinarnym. Po jednej z jego miażdżących recenzji właściciel restauracji popełnia samobójstwo. Basset po raz pierwszy w życiu odczuwa wyrzuty sumienia i robi coś... 102
  • Kto pod kim groby kopie 7 maj 2006 ***** Na zgliszczach grunge'owego Seattle, na popiołach Nirvany i Sunny Day Real Estate na północnym zachodzie USA wyrosła całkiem nowa rockowa scena. Na jej czele stanęła założona przez kilku młodych muzyków formacja Pretty Girls Make... 102
  • Autobus z abakanami 7 maj 2006 **** Czym są abakany, jak wygląda słynny autobus namalowany przez Wojciecha Linkego, co to takiego tas żydowski? Odpowiedzi na te m.in. pytania można znaleźć w "Małej encyklopedii sztuki polskiej", która zawiera ponad 800... 102
  • Mumiofikacja 7 maj 2006 "Hi way" to film, którym do kina wchodzi pierwsze pokolenie polskich Europejczyków 104
  • Górna półka 7 maj 2006 Bronisław Wildstein Fascynacja intelektualistów zbrodniczymi ideami i systemami szczególnie jaskrawo ujawniła się w wieku XX. Fenomen ten próbował zgłębić m.in. Czesław Miłosz, który w "Zniewolonym umyśle" analizował postawy... 110
  • Pazurem - Noc prezesów 7 maj 2006 Prezesi telewizji muszą okadzić aktualnego Wiesława. Tak są zrobieni, że bez tego nie usną 112
  • Ueorgan Ludu 7 maj 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (184) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 1 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza NIECH SIĘ ŚWIĘCI 2 MAJA! Dziś od rana obywatele formowali pochody, kierując się w stronę urzędów... 113
  • Skibą w mur - Książką w łeb 7 maj 2006 W światowym szołbizie aktem odwagi jest nie napisać żadnej książki 114