Afryka na niby

Afryka na niby

Dodano: 
Czterech piątych roślin występujących na Madagaskarze nie spotyka się w innych krajach
Czterech piątych roślin występujących na Madagaskarze nie spotyka się w innych krajach

Olgierd Budrewicz

Ta wyspa jest położona u zachodnich wybrzeży Czarnego Lądu i do niego jest zaliczana, a przecież Madagaskar różni się od Afryki niemal wszystkim - endemiczną fauną i florą, ale i mieszkańcami: ich językiem, tradycjami i obyczajami. Przybyli oni prawdopodobnie przed półtora tysiąca lat z Malajów i Polinezji. Lecz skąd się wzięły te dziwne, nie istniejące gdzie indziej rośliny i zwierzęta?

Odwrócone drzewa
Jadę sławną aleją baobabów, biegnącą na północ od Morondavy. Prowadzi ona do parku narodowego Tsingy, gdzie wznoszą się fantastyczne góry i rosną rzadkie lasy. A wszystko to jest wpisane przez UNESCO na listę światowego dziedzictwa ludzkości. Zdumiewa cudowna gracja butelkowatych drzew, którym - powiada się - Pan Bóg nakazał za karę mieć korzenie na wierzchołku, a nie w ziemi (w ziemi też mają). Widziałem już takie w Afryce, a pojedyncze w Australii i Azji. Ale największe, najstarsze i najosobliwsze, w tym cztery z sześciu istniejących na świecie gatunków, rosną tylko na Madagaskarze. Mają czasem po 700-800 lat, 40 m wysokości i 30-40 m "w pasie". Do sławnych należy olbrzym z Majungi. Wrażenie robi "para kochanków" w buszu opodal alei baobabów: dwa drzewa splecione z sobą w prawdziwie miłosnym uścisku.
Kuriozum absolutne to właśnie rezerwat Tsingy. Ostatni odcinek drogi najlepiej tu pokonywać amfibią. Kto wreszcie dotrze na miejsce, może się zagłębić w ogromny obszar "igieł i żyletek" - wapiennych skał, wśród których zielenią się drzewa i żyją rzadko oglądane gdzie indziej zwierzęta: 7 rodzajów lemurów, 60 gatunków ptaków, 8 gatunków gadów i płazów. Dominują dziwaczne, ostro zakończone trzydziestometrowej wysokości wieże.
Tsingy upoważnia do mówienia o Madagaskarze jako o wielkim laboratorium ewolucji - czwarta największa w świecie wyspa oddzieliła się od Afryki przed 165 milionami lat, zachowując wiele form, wydawałoby się, dawno wymarłych.

Ziemia obiecana
Nie ma roku, by nie dokonano na Madagaskarze przyrodniczego odkrycia. Już w 1771 r. francuski biolog Philibert Commerson pisał: "To jest ziemia obiecana przyrodników, natura zstąpiła tu do swego prywatnego sanktuarium". I - rzecz niesamowita - ta natura, tak agresywna w krajach tropikalnych, tu odznacza się wielką łagodnością. Żadne zwierzę (z wyjątkiem skorpiona) nie zagraża człowiekowi. Nie ma tu groźnych drapieżników, jadowitych żmij, natrętnych insektów.
Zgodnie z ustaleniami nauki to nie małpy, których pełno na drzewach, lecz rodzina małpiątek z lemurowatych, popisujących się ekwilibrystyką na gałęziach. Od ich zabaw trudno oderwać wzrok. Puszyste, o wydłużonym pyszczku, dużych bystrych oczach i długim ogonie. Ten ogon, jakby żyjąc własnym życiem, owija się jak wąż dokoła różnych przedmiotów. Dotychczas doliczono się trzydziestu gatunków tych zwierząt. Mają różną wielkość, rozmaity kolor futra, kształt głowy i ciała. Wiele z nich porusza się i żeruje tylko nocą.
Do "nokturnowych" istot na Madagaskarze zaliczają się też nietoperze - nazywane czasem latającymi lisami. Kiedy gromadą z piskiem sfruwają z drzew, często sieją panikę wśród turystów czy mieszkańców wiosek, którzy w nietoperzu, a zwłaszcza w jego lemurowato-małpim krewniaku aye-aye, dopatrują się diabła i zabijają go bez litości.

Raj żabofilów
Na Madagaskarze żyje 150 gatunków żab, z czego 148 znajduje się jedynie na tej wyspie. Przyprawia to specjalistów o zawrót głowy. Amerykański naukowiec, spotkany w rezerwacie Perinet, badający od pół wieku kameleony, powiedział mi: "Nieprawdopodobne bogactwo! Nie ruszając się z tego miejsca, można napisać trzy książki o kameleonach". W Perinet patrzą na gości kameleony o wielkości paznokcia i takie, które liczą trzy czwarte metra. Popisują się szybką zmianą barwy ciała. Wiele z nich to okazy endemiczne.
Madagaskar przyciąga też m.in. znawców żółwi, pająków i motyli. Francuskim kolonizatorom można przypisać wiele grzechów, ale należy im oddać honor, że już w latach 20. XX wieku utworzyli na wyspie pierwsze rezerwaty przyrody. Dzięki temu ocalono wspaniałe okazy flory i fauny. Cywilizacja, chciwość i głupota człowieka zdołały jednak zubożyć unikatową florę i faunę: zniknęły m.in. wielkie lemury Megaladapis, miniaturowy hipopotam czy trzymetrowy nielotny ptak Aepyornis.
Czterech piątych roślin nie spotyka się w innych krajach. Ale wciąż wzrasta liczba gatunków zagrożonych. Na przykład coraz rzadziej widzi się niesamowite kaktusopodobne drzewo Pachypodium baronii. Tylko z orchideami nie ma na razie zmartwień - rośnie ich tutaj tysiąc gatunków.

Ludzie znikąd
Niby wiadomo: przed półtora tysiąca lat przypłynęli gdzieś ze wschodu, może z Indonezji, Malezji, Polinezji. Pewności nie ma. Rysy twarzy, jaśniejsza niż u mieszkańców Afryki skóra, inne języki, no i inność kultury oraz obyczajów - ich korzenie są różne. Teorii na temat pochodzenia Malgaszy jest niemal tyle, ile twierdzeń, że Madagaskar stanowi część dawnego superkontynentu Gondwana.
W ludziach, ich wyglądzie, sposobie bytowania, a nawet w niektórych obyczajach można by się na upartego dopatrzyć korzeni w Etiopii i rejonach andyjskich. Choć są od tych podobieństw odstępstwa - riksze na ulicach niektórych miast Madagaskaru przywołują raczej widoki z Azji, a nie z Ameryki Południowej.
Upłynęły stulecia, zanim dogadały się z sobą plemiona tego kraju. Przeminęła epoka królestwa Madagaskaru, epoka francuskiego kolonializmu, walk o władzę. Gdzieś po drodze przemknęła kolorowa postać Maurycego Beniowskiego, o którym Polacy i Francuzi mają dość odmienne zdanie.
Malgasze sercem i myślami są zanurzeni w przeszłości, o czym świadczy silny kult przodków. Do najważniejszych wydarzeń w życiu mieszkańców Madagaskaru należą pogrzeby, a także następujące po latach ceremonie "przewijania ciał" nieboszczyków. Wtedy jest okazja do uczt, a więc zabijania większej liczby bydła. Niezwykłe wrażenie robią cmentarne ozdoby, zwłaszcza rzeźby - prawdziwe dzieła sztuki.
Na rozległych polach pod Antananarivo, stolicą wyspy, parkują zaprzężone w woły wozy o ogromnych kołach i zadaszeniu z czasów Buffalo Billa. Wjazd do miasta nie jest łatwy - dużo tam stromych dróg, więcej schodów niż ulic. W "Tanie" - jak się mówi o stolicy - najmniej jest Madagaskaru. Jeżeli coś jest endemiczne, to tylko obecne wszędzie dżinsy. Endemicznie amerykańskie.
Okładka tygodnika WPROST: 18/2006
Więcej możesz przeczytać w 18/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2006 (1221)

  • Wprost od czytelników 7 maj 2006 Koniec wyborczego teatru Jestem zdecydowanym zwolennikiem większościowej ordynacji ("Koniec wyborczego teatru", nr 10), ale nie jestem na tyle naiwny, by twierdzić, że wszelkie kłopoty znikną wraz ze zmianą ordynacji. Warto się... 3
  • Na stronie - Polityczne porno 7 maj 2006 Większość polityków zajmuje się marketingiem, tyle że nie wiadomo czego. Bo nie ma produktu 3
  • Skaner 7 maj 2006 SKANER POLSKA SAMOOBRONA Kret Moskwy W Samoobronie działał agent rosyjskich specsłużb (wcześniej ZSRR) - tak podejrzewał na początku lat 90. kontrwywiad UOP. Antoni Chodorowski był na początku lat 90. bliskim współpracownikiem... 8
  • Dossier 7 maj 2006 DONALD TUSK przewodniczący PO "Cały wysiłek wyborczy i polityczny PiS służył głównie temu, żeby Andrzej Lepper został wicepremierem" PAP ANDRZEJ LEPPER przewodniczący Samoobrony, wicemarszałek Sejmu "W oczach... 9
  • Sawka czatuje 7 maj 2006 10
  • Playback 7 maj 2006 Bogusław Kowalski, Jarosław Kaczyński i Andrzej Lepper © K. PACUŁA 14
  • Poczta 7 maj 2006 Niezgoda buduje Zgoda rujnuje... szczególnie Polskę gminną. Felieton Piotra Gabryela "Niezgoda buduje" świetnie ukazuje tęsknoty społeczeństwa, mające swoje korzenie w czasach PRL. Wtedy to przecież próbowano wmawiać nam, że jesteśmy... 14
  • Ryba po polsku - Hańba narodowa 7 maj 2006 Mamy dużo powodów do wstydu przed światem i Europą, ale najważniejszym jest Andrzej Lepper 15
  • Z życia koalicji 7 maj 2006 Hurra, mamy koalicję! Geniusz rasy ludzkiej Jarosław Kaczyński sklecił alians. W rezultacie rząd Kazimierza Marcinkiewicza nie będzie miał w Sejmie większości. Czy jakiś zwykły śmiertelnik wpadłby na taki pomysł? Oczywiście, że... 16
  • Z życia opozycji 7 maj 2006 W Internecie zawrzało, gdy okazałosię, że Wojciech Cejrowski może miećwłasny program w TVP. Oto jeden z głosów zatytułowany "Kolejny faszysta": "Atak 'dziennikarzy' oszołomów prawicowych. Semka, Janke,... 17
  • Nałęcz - Majowa przestroga 7 maj 2006 Droga, na którą Piłsudski wkroczył w maju 1926 r., wyprowadziła jego i Polskę na manowce 18
  • Fotoplastykon 7 maj 2006 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 19
  • Żelazny Ludwik 7 maj 2006 Ludwik Dorn jest pierwszym politykiem, który do roli szefa MSWiA przygotowywał się kilka lat 20
  • Nic nam nie można zrobić 7 maj 2006 Rozmowa z prof. Markiem Safjanem, prezesem Trybunału Konstytucyjnego 28
  • Prorok Andrzej 7 maj 2006 Lepper i jego ruch to jedyny w pełni oryginalny polityczny wytwór III Rzeczypospolitej 30
  • Komisja zacierania zbrodni 7 maj 2006 Polska oddała Niemcom bezcenne akta dokumentujące zbrodnie wojenne i może ich nigdy nie odzyskać 34
  • Giełda 7 maj 2006 Hossa Świat Wirtualny globtroter Perski Sen to pierwsze na świecie biuro wirtualnych podróży. Założona przez Rosjanina Dmitrija Popowa agencja za 250 euro oferuje zestawy fotografii, na których klient zwiedza Machu Picchu w... 40
  • Kłamstwo naftowe 7 maj 2006 Drogie paliwo zawdzięczamy politykom, a nie wysokim cenom ropy naftowej 42
  • Załatwione odmownie - Czarny Piotruś 7 maj 2006 Już w 1874 r. geolodzy z Pensylwanii ostrzegali, że rezerwy ropy w USA wystarczą na cztery lata 48
  • PITokratura 7 maj 2006 Polacy należą do najbardziej uciskanych przez fiskusa podatników na świecie 50
  • Podatek Leppera 7 maj 2006 Wprowadźmy podatek przychodowy - w wysokości 1 proc.! 52
  • Euro-Polacy 7 maj 2006 Gdyby Polska nie wzięła udziału w ostatnim rozszerzeniu unii, szansa byłaby stracona bezpowrotnie 54
  • Do Ghany! 7 maj 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli ile państwa w państwie 56
  • Mniejsze zło prezerwatywy 7 maj 2006 Czy kardynał Ratzinger został papieżem, bo obiecał liberalizację stanowiska Kościoła w sprawach seksu? 60
  • Afryka na niby 7 maj 2006 Czterech piątych roślin występujących na Madagaskarze nie spotyka się w innych krajach 64
  • Teatr polityki 7 maj 2006 W polityce powinno się ograniczać liczbę aktorów i widowisk, żeby skupili się oni na rządzeniu, a nie rozbawianiu wyborców 67
  • Przewrót demokratyczny 7 maj 2006 Piłsudski podobnie jak gen. de Gaulle skazywał swój naród na wielkość 68
  • Zamach obronny 7 maj 2006 Piłsudski w maju 1926 r. uchronił Polskę od przygotowywanego przez obóz narodowy zamachu faszystowskiego 72
  • Waterloo Piłsudskiego 7 maj 2006 Przewrót majowy to bardziej porażka niż sukces zarówno Piłsudskiego, jak i Polski 73
  • Know-how 7 maj 2006 Wiercenie w przeszłości Japońscy uczeni wydobyli na Antarktydzie lód sprzed miliona lat, znajdujący się na głębokości 3029 m. To najstarsze uzyskane dotychczas próbki zamarzniętej wody, które pomogą odtworzyć... 74
  • Pilot w głowie 7 maj 2006 Najczęstszym powodem niepowodzeń życiowych jest wiara w niezawodną intuicję 76
  • Nasza wieża Babel 7 maj 2006 Za sto lat imigranci mieszkający w Stanach Zjednoczonych stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków 80
  • Drukarka Pana Boga 7 maj 2006 Zamiast czekać na dawcę organu, inżynierowie tkankowi będą mogli wydrukować narząd do przeszczepu w kilka godzin 82
  • Bez granic 7 maj 2006 Niechciana Condi Ostre protesty komunistów, socjalistów, nacjonalistów i działaczy grup antywojennych witały Condoleezzę Rice w Grecji i Bułgarii. W Atenach, gdzie amerykański sekretarz stanu zawitał pierwszy raz od 20 lat, kilkakrotnie... 84
  • Epidemia prodizmu 7 maj 2006 Chore Włochy chcą leczyć Europę 86
  • Polska karta Moskwy 7 maj 2006 Albo Rosja się zmodernizuje, albo stanie się krnąbrnym, regionalnym mocarstwem o mongolskiej tradycji 90
  • Pakt Niemcy 7 maj 2006 Kanclerz Merkel obiecała odwiedzać Warszawę w drodze do Moskwy. O Tomsku jednak nie mówiła 94
  • Białystok w Brukseli 7 maj 2006 Belgowie woleliby, aby mordercy 17-letniego Joego pochodzili z Afryki Północnej 96
  • Terapia Holocaustem 7 maj 2006 Współcześni Izraelczycy nie znają pełnej prawdy o czasach Zagłady, co wypacza też obraz Polski 98
  • Menu 7 maj 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Wolna er...elekcja Warszawa przygotowuje się do wyborów. Na razie Miss Świata. Ich miejscem ma być Sala Kongresowa. Sali - jak to sali - nic nie zdziwi. Wyprowadzano z niej sztandar i organizowano w niej... 100
  • Recenzje 7 maj 2006 102
  • Nora 7 maj 2006 *** i 1/2 Olsten to etatowa skandalistka i specjalistka od dewiacji. Przez jej spektakle przewijają się seryjni mordercy, kidnaperzy i oszuści. Swoją debiutancką sztukę wystawiła w podziemiach, a aktora wsadziła do ciemnej celi. Widzowie... 102
  • Przepraszalski jak ONZ 7 maj 2006 **** Marc Basset (główny bohater) jest znanym z ciętego pióra krytykiem kulinarnym. Po jednej z jego miażdżących recenzji właściciel restauracji popełnia samobójstwo. Basset po raz pierwszy w życiu odczuwa wyrzuty sumienia i robi coś... 102
  • Kto pod kim groby kopie 7 maj 2006 ***** Na zgliszczach grunge'owego Seattle, na popiołach Nirvany i Sunny Day Real Estate na północnym zachodzie USA wyrosła całkiem nowa rockowa scena. Na jej czele stanęła założona przez kilku młodych muzyków formacja Pretty Girls Make... 102
  • Autobus z abakanami 7 maj 2006 **** Czym są abakany, jak wygląda słynny autobus namalowany przez Wojciecha Linkego, co to takiego tas żydowski? Odpowiedzi na te m.in. pytania można znaleźć w "Małej encyklopedii sztuki polskiej", która zawiera ponad 800... 102
  • Mumiofikacja 7 maj 2006 "Hi way" to film, którym do kina wchodzi pierwsze pokolenie polskich Europejczyków 104
  • Górna półka 7 maj 2006 Bronisław Wildstein Fascynacja intelektualistów zbrodniczymi ideami i systemami szczególnie jaskrawo ujawniła się w wieku XX. Fenomen ten próbował zgłębić m.in. Czesław Miłosz, który w "Zniewolonym umyśle" analizował postawy... 110
  • Pazurem - Noc prezesów 7 maj 2006 Prezesi telewizji muszą okadzić aktualnego Wiesława. Tak są zrobieni, że bez tego nie usną 112
  • Ueorgan Ludu 7 maj 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (184) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 1 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza NIECH SIĘ ŚWIĘCI 2 MAJA! Dziś od rana obywatele formowali pochody, kierując się w stronę urzędów... 113
  • Skibą w mur - Książką w łeb 7 maj 2006 W światowym szołbizie aktem odwagi jest nie napisać żadnej książki 114

ZKDP - Nakład kontrolowany