Nasza wieża Babel

Dodano:   /  Zmieniono: 
Za sto lat imigranci mieszkający w Stanach Zjednoczonych stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków
Angielski, niemiecki, francuski - to już językowy banał. Z roku na rok przybywa chętnych do poznawania języków dalekowschodnich, arabskich, afrykańskich, a nawet dialektów regionalnych. Brytyjski książę William uczy się suahili. Aktor Jan Peszek postanowił się nauczyć japońskiego. - Od lat fascynuje mnie kultura Japonii. Gdy dostałem propozycję zagrania w japońskiej sztuce, uznałem, że choć trochę muszę się nauczyć tego języka - mówi Peszek. - Szybki przepływ informacji powoduje, że coraz więcej wiemy na temat odległych kultur, a to budzi fascynację ich językami i powoduje powszechny pęd do ich nauki - mówi prof. Jerzy Świdziński z Zakładu Badań Porównawczych nad Kulturą Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Dawniej posługiwanie się dwoma, trzema czy czterema językami było normą wśród elit. Dyplomaci, naukowcy, ludzie kultury i duchowni biegle posługiwali się łaciną. Polska szlachta znała ponadto staroruski i niemiecki. Od końca XVII wieku językiem międzynarodowym stał się francuski. Na co dzień posługiwała się nim elita urodzenia i elita wiedzy niemal na całym świecie. W czasach współczesnych zainteresowanie nauką języków obcych zdemokratyzowało się, podobnie jak obieg kultury i informacji.
Do szkoły językowej Lingwista coraz częściej zgłaszają się osoby chcące się uczyć nie tylko hiszpańskiego czy włoskiego, ale także duńskiego, holenderskiego i chińskiego. Od ubiegłego roku na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w odpowiedzi na zainteresowanie studentów otwarto filologię wietnamsko-tajską. W krakowskiej filii Centrum Językowego Berlitz odbywa się więcej kursów hiszpańskiego niż francuskiego czy niemieckiego. Wzrasta też liczba osób zainteresowanych językami bałtyckimi. Na uniwersytetach i w szkołach językowych w ciągu ostatnich dwóch lat liczba słuchaczy estońskiego wzrosła co najmniej o 20 proc. Coraz więcej osób kupuje podręczniki i płyty CD do nauki litewskiego i łotewskiego. - Na kursy zapisują się osoby, które chcą podróżować i są ciekawe różnych kultur, a nie tylko pracownicy firm zagranicznych. Zgłaszają się do nas osoby, które chcą się uczyć hebrajskiego, bo interesują się kulturą żydowską - mówi Monika Jagodzka, dyrektor krakowskiego oddziału Berlitza. Aktor Jerzy Zelnik uczy się włoskiego, bo od lat fascynuje się kulturą śródziemnomorską.

Rozpad języków
Do niedawna lingwiści obawiali się, że za 100-200 lat wszyscy ludzie będą mówić mieszaniną chińskiego i angielskiego z dodatkiem arabskiego i hindi, bo nikt nie będzie pielęgnował rodzimych języków. Na świecie używanych jest 6 tys. języków, ale 90 proc. z nich posługuje się mniej niż 100 tys. użytkowników, a prawie 400 językami mówi mniej niż 50 osób. Językoznawcy ze Smithsonian Institute ostrzegają, że za niespełna sto lat w użyciu może pozostać niespełna 3 tys. języków. Z pewnością zachowają się niektóre języki regionalne w Europie. We Francji ożywa zainteresowanie bretońskim - choć nie jest uznawany za odrębny język, posługuje się nim kilkaset tysięcy ludzi, głównie w dolnej Bretanii.
- W dobie globalizacji chęć zachowania języka regionalnego wynika z potrzeby odrębności kulturowej i podkreślenia znaczenia regionów - mówi prof. Świdziński. W Hiszpanii zwiększa się liczba ludzi uczących się baskijskiego i katalońskiego. Władze Katalonii i Kraju Basków, chcąc wypromować swój region, współpracują z uniwersytetami i szkołami językowymi. Oferują zagranicznym studentom stypendia i staże językowe. Na dwa języki rozpadł się serbsko-chorwacki, który w dawnej Jugosławii funkcjonował jako wspólny język Serbów i Chorwatów. W Niemczech i we Włoszech większość ludzi porozumiewa się dialektami, które tak bardzo różnią się między sobą, że niektórzy lingwiści nie mówią o języku, ale o językach niemieckich czy włoskich.

Dyktatura regionów
Jeszcze piętnaście lat temu nikt nie przypuszczał, że będzie się odradzał kaszubski. - Ten język był ciągle żywy, ale do niedawna jedynie na kaszubskiej wsi. Teraz wśród młodej miejskiej inteligencji zapanował zdrowy snobizm na kaszubszczyznę - mówi Donald Tusk, rodowity Kaszub. Był pierwszą osobą w swojej rodzinie, która po 70 latach postanowiła się uczyć języka pradziadów. Pięć lat temu wydał nawet pierwszy w Polsce "Elementarz kaszubskiego" dla dzieci. Teraz po kaszubsku mówi prawie 5 tys. młodzieży w wieku szkolnym. Od ubiegłego roku z kaszubskiego można zdawać egzamin maturalny. Od kilku miesięcy Akademia Kształcenia Zawodowego w Gdańsku organizuje kursy kaszubskiego także dla dorosłych. Jego absolwenci mogą zostać nauczycielami lub tłumaczami kaszubskiego.
Kaszubski jako jedyny w Polsce ma status języka regionalnego i w gminach województwa pomorskiego zaczyna funkcjonować jako język pomocniczy w urzędach. - Wkrótce podobny status może uzyskać język śląski - uważa prof. Władysław Lubaś z Instytutu Języka Polskiego PAN. Na razie trwają prace nad ujednoliceniem języka śląskiego, który był zapisywany według zasad pisowni czeskiej, polskiej i morawskiej.
Według prof. Mirosława Loby z Wydziału Neofilologii UAM, uczenie się języków regionalnych zwiększa szansę na zatrudnienie w biznesie i turystyce. Zagraniczni przedsiębiorcy wymagają nie tylko umiejętności biegłego porozumiewania się w języku urzędowym danego kraju, ale także znajomości kultury regionu. A to wiąże się z poznaniem jego języka. - Tak jest właśnie w Walii, gdzie znajomość walijskiego jest atutem w poszukiwaniu pracy - powiedział w rozmowie z "Wprost" historyk Norman Davies, rodowity Walijczyk.
W Walii prowadzona od lat edukacja dwujęzyczna sprawiła, że walijski zaczyna wypierać angielski! Po walijsku powstają książki. Na ulicach walijskie napisy umieszcza się obok angielskich, a od 13 lat walijskiego można używać w instytucjach publicznych. Dziś ten język zna ok. 46 proc. Walijczyków. - W wielu szkołach jest on językiem wykładowym, a wszystkie szkoły mają obowiązek oferować lekcje walijskiego dla dzieci do 16. roku życia - mówi Davies. Chęć podkreślenia znaczenia własnego regionu spowodowała, że na Wyspach odżywają także inne języki, np. irlandzki, który jeszcze kilkanaście lat temu miał status języka zagrożonego. Po stu latach odrodził się kornijski, używany przez ponad 2 tys. mieszkańców Kornwalii.

300 pokoleń do przodu
Nie sprawdziła się idea Ludwika Zamenhofa, który na początku XX wieku opracował esperanto, by ludzie na całym świecie mogli się porozumieć w języku międzynarodowym. W dużych miastach na skutek migracji ludności coraz częściej powstają języki hybrydowe. Językoznawcy twierdzą, że będzie ich coraz więcej. Najbardziej rozpowszechnione języki, takie jak angielski czy chiński, odchodzą od sztywnych reguł gramatyki i wymowy. W angielskim rezygnuje się z dodawania do czasowników w trzeciej osobie liczby pojedynczej końcówki "s". W USA mniejszości narodowe z Ameryki Południowej posługują się mieszaniną angielskiego i hiszpańskiego, tzw. spanglish. Amerykanie przebywający w Iraku i iraccy kupcy stworzyli własny język anglo-arabski.
Za niespełna sto lat imigranci z różnych stron świata mieszkający w USA stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków, utrudniających wzajemne porozumiewanie się. Rodowici Amerykanie już teraz nie rozumieją dialektu angielskiego używanego na Karaibach, w Australii czy Afryce. Tak duża ewolucja języków martwi fizyków, bo nie wiedzą, jak oznaczyć miejsca składowania odpadów radioaktywnych, by oznaczenie było jasne dla potomnych. Zdaniem lingwistów, taki komunikat można przekazać najwyżej 300 przyszłym pokoleniom. Później będzie całkowicie niezrozumiały.
Więcej możesz przeczytać w 18/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2006 (1221)

  • Wprost od czytelników7 maj 2006Koniec wyborczego teatru Jestem zdecydowanym zwolennikiem większościowej ordynacji ("Koniec wyborczego teatru", nr 10), ale nie jestem na tyle naiwny, by twierdzić, że wszelkie kłopoty znikną wraz ze zmianą ordynacji. Warto się przyjrzeć...3
  • Na stronie - Polityczne porno7 maj 2006Większość polityków zajmuje się marketingiem, tyle że nie wiadomo czego. Bo nie ma produktu3
  • Skaner7 maj 2006SKANER POLSKA SAMOOBRONA Kret Moskwy W Samoobronie działał agent rosyjskich specsłużb (wcześniej ZSRR) - tak podejrzewał na początku lat 90. kontrwywiad UOP. Antoni Chodorowski był na początku lat 90. bliskim współpracownikiem Andrzeja...8
  • Dossier7 maj 2006DONALD TUSK przewodniczący PO "Cały wysiłek wyborczy i polityczny PiS służył głównie temu, żeby Andrzej Lepper został wicepremierem" PAP ANDRZEJ LEPPER przewodniczący Samoobrony, wicemarszałek Sejmu "W oczach Romana Giertycha...9
  • Sawka czatuje7 maj 200610
  • Playback7 maj 2006Bogusław Kowalski, Jarosław Kaczyński i Andrzej Lepper © K. PACUŁA14
  • Poczta7 maj 2006Niezgoda buduje Zgoda rujnuje... szczególnie Polskę gminną. Felieton Piotra Gabryela "Niezgoda buduje" świetnie ukazuje tęsknoty społeczeństwa, mające swoje korzenie w czasach PRL. Wtedy to przecież próbowano wmawiać nam, że jesteśmy jedną wielką...14
  • Ryba po polsku - Hańba narodowa7 maj 2006Mamy dużo powodów do wstydu przed światem i Europą, ale najważniejszym jest Andrzej Lepper15
  • Z życia koalicji7 maj 2006Hurra, mamy koalicję! Geniusz rasy ludzkiej Jarosław Kaczyński sklecił alians. W rezultacie rząd Kazimierza Marcinkiewicza nie będzie miał w Sejmie większości. Czy jakiś zwykły śmiertelnik wpadłby na taki pomysł? Oczywiście, że nigdy w życiu. Czyż...16
  • Z życia opozycji7 maj 2006W Internecie zawrzało, gdy okazałosię, że Wojciech Cejrowski może miećwłasny program w TVP. Oto jeden z głosów zatytułowany "Kolejny faszysta": "Atak 'dziennikarzy' oszołomów prawicowych. Semka, Janke, Cejrowski i...17
  • Nałęcz - Majowa przestroga7 maj 2006Droga, na którą Piłsudski wkroczył w maju 1926 r., wyprowadziła jego i Polskę na manowce18
  • Fotoplastykon7 maj 2006Henryk Sawka www.przyssawka.pl19
  • Żelazny Ludwik7 maj 2006Ludwik Dorn jest pierwszym politykiem, który do roli szefa MSWiA przygotowywał się kilka lat20
  • Nic nam nie można zrobić7 maj 2006Rozmowa z prof. Markiem Safjanem, prezesem Trybunału Konstytucyjnego28
  • Prorok Andrzej7 maj 2006Lepper i jego ruch to jedyny w pełni oryginalny polityczny wytwór III Rzeczypospolitej30
  • Komisja zacierania zbrodni7 maj 2006Polska oddała Niemcom bezcenne akta dokumentujące zbrodnie wojenne i może ich nigdy nie odzyskać34
  • Giełda7 maj 2006Hossa Świat Wirtualny globtroter Perski Sen to pierwsze na świecie biuro wirtualnych podróży. Założona przez Rosjanina Dmitrija Popowa agencja za 250 euro oferuje zestawy fotografii, na których klient zwiedza Machu Picchu w Peru,...40
  • Kłamstwo naftowe7 maj 2006Drogie paliwo zawdzięczamy politykom, a nie wysokim cenom ropy naftowej42
  • Załatwione odmownie - Czarny Piotruś7 maj 2006Już w 1874 r. geolodzy z Pensylwanii ostrzegali, że rezerwy ropy w USA wystarczą na cztery lata48
  • PITokratura7 maj 2006Polacy należą do najbardziej uciskanych przez fiskusa podatników na świecie50
  • Podatek Leppera7 maj 2006Wprowadźmy podatek przychodowy - w wysokości 1 proc.!52
  • Euro-Polacy7 maj 2006Gdyby Polska nie wzięła udziału w ostatnim rozszerzeniu unii, szansa byłaby stracona bezpowrotnie54
  • Do Ghany!7 maj 2006Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli ile państwa w państwie56
  • Mniejsze zło prezerwatywy7 maj 2006Czy kardynał Ratzinger został papieżem, bo obiecał liberalizację stanowiska Kościoła w sprawach seksu?60
  • Afryka na niby7 maj 2006Czterech piątych roślin występujących na Madagaskarze nie spotyka się w innych krajach64
  • Teatr polityki7 maj 2006W polityce powinno się ograniczać liczbę aktorów i widowisk, żeby skupili się oni na rządzeniu, a nie rozbawianiu wyborców67
  • Przewrót demokratyczny7 maj 2006Piłsudski podobnie jak gen. de Gaulle skazywał swój naród na wielkość68
  • Zamach obronny7 maj 2006Piłsudski w maju 1926 r. uchronił Polskę od przygotowywanego przez obóz narodowy zamachu faszystowskiego72
  • Waterloo Piłsudskiego7 maj 2006Przewrót majowy to bardziej porażka niż sukces zarówno Piłsudskiego, jak i Polski73
  • Know-how7 maj 2006Wiercenie w przeszłości Japońscy uczeni wydobyli na Antarktydzie lód sprzed miliona lat, znajdujący się na głębokości 3029 m. To najstarsze uzyskane dotychczas próbki zamarzniętej wody, które pomogą odtworzyć przebieg zmian...74
  • Pilot w głowie7 maj 2006Najczęstszym powodem niepowodzeń życiowych jest wiara w niezawodną intuicję76
  • Nasza wieża Babel7 maj 2006Za sto lat imigranci mieszkający w Stanach Zjednoczonych stworzą na podstawie angielskiego kilkanaście odrębnych języków80
  • Drukarka Pana Boga7 maj 2006Zamiast czekać na dawcę organu, inżynierowie tkankowi będą mogli wydrukować narząd do przeszczepu w kilka godzin82
  • Bez granic7 maj 2006Niechciana Condi Ostre protesty komunistów, socjalistów, nacjonalistów i działaczy grup antywojennych witały Condoleezzę Rice w Grecji i Bułgarii. W Atenach, gdzie amerykański sekretarz stanu zawitał pierwszy raz od 20 lat, kilkakrotnie zmieniano...84
  • Epidemia prodizmu7 maj 2006Chore Włochy chcą leczyć Europę86
  • Polska karta Moskwy7 maj 2006Albo Rosja się zmodernizuje, albo stanie się krnąbrnym, regionalnym mocarstwem o mongolskiej tradycji90
  • Pakt Niemcy7 maj 2006Kanclerz Merkel obiecała odwiedzać Warszawę w drodze do Moskwy. O Tomsku jednak nie mówiła94
  • Białystok w Brukseli7 maj 2006Belgowie woleliby, aby mordercy 17-letniego Joego pochodzili z Afryki Północnej96
  • Terapia Holocaustem7 maj 2006Współcześni Izraelczycy nie znają pełnej prawdy o czasach Zagłady, co wypacza też obraz Polski98
  • Menu7 maj 2006KRÓTKO PO WOLSKU Wolna er...elekcja Warszawa przygotowuje się do wyborów. Na razie Miss Świata. Ich miejscem ma być Sala Kongresowa. Sali - jak to sali - nic nie zdziwi. Wyprowadzano z niej sztandar i organizowano w niej Samoobronę....100
  • Recenzje7 maj 2006102
  • Nora7 maj 2006*** i 1/2 Olsten to etatowa skandalistka i specjalistka od dewiacji. Przez jej spektakle przewijają się seryjni mordercy, kidnaperzy i oszuści. Swoją debiutancką sztukę wystawiła w podziemiach, a aktora wsadziła do ciemnej celi. Widzowie przez...102
  • Przepraszalski jak ONZ7 maj 2006**** Marc Basset (główny bohater) jest znanym z ciętego pióra krytykiem kulinarnym. Po jednej z jego miażdżących recenzji właściciel restauracji popełnia samobójstwo. Basset po raz pierwszy w życiu odczuwa wyrzuty sumienia i robi coś zupełnie do...102
  • Kto pod kim groby kopie7 maj 2006***** Na zgliszczach grunge'owego Seattle, na popiołach Nirvany i Sunny Day Real Estate na północnym zachodzie USA wyrosła całkiem nowa rockowa scena. Na jej czele stanęła założona przez kilku młodych muzyków formacja Pretty Girls Make Graves...102
  • Autobus z abakanami7 maj 2006**** Czym są abakany, jak wygląda słynny autobus namalowany przez Wojciecha Linkego, co to takiego tas żydowski? Odpowiedzi na te m.in. pytania można znaleźć w "Małej encyklopedii sztuki polskiej", która zawiera ponad 800 haseł. Jest tu...102
  • Mumiofikacja7 maj 2006"Hi way" to film, którym do kina wchodzi pierwsze pokolenie polskich Europejczyków104
  • Górna półka7 maj 2006Bronisław Wildstein Fascynacja intelektualistów zbrodniczymi ideami i systemami szczególnie jaskrawo ujawniła się w wieku XX. Fenomen ten próbował zgłębić m.in. Czesław Miłosz, który w "Zniewolonym umyśle" analizował postawy polskich pisarzy...110
  • Pazurem - Noc prezesów7 maj 2006Prezesi telewizji muszą okadzić aktualnego Wiesława. Tak są zrobieni, że bez tego nie usną112
  • Ueorgan Ludu7 maj 2006TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (184) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 1 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza NIECH SIĘ ŚWIĘCI 2 MAJA! Dziś od rana obywatele formowali pochody, kierując się w stronę urzędów skarbowych i...113
  • Skibą w mur - Książką w łeb7 maj 2006W światowym szołbizie aktem odwagi jest nie napisać żadnej książki114