Strażnik olbrzyma

Strażnik olbrzyma

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Jest jednym z najbardziej tajemniczych świadków najbardziej tajemniczych wydarzeń II wojny światowej. Uczestniczył w drążeniu kompleksu Riese (Olbrzym) w Górach Sowich. Anthon Dalmus, niemiecki inżynier, główny energetyk podczas budowy podziemnego kompleksu, w 1945 r. z własnej woli został na Dolnym Śląsku. Dlaczego podjął taką decyzję? Wiedział przecież o zbrodniach popełnianych w Riese. A może został dlatego, że znał niedostępne fragmenty podziemi? Jakich sekretów pilnował przez 15 lat od zakończenia wojny?

Strażnik Dalmus
Podczas II wojny światowej hitlerowcy budowali w Górach Sowich na Dolnym Śląsku gigantyczne podziemne miasto. Dziś wiemy o siedmiu wydrążonych w skałach kompleksach. Oficjalnie zaczęły powstawać w 1941 r., z relacji świadków wynika jednak, że część sztolni drążono już w 1936 r. Jedna z hipotez mówi, że miały się w nich mieścić fabryki zbrojeniowe, kwatera Adolfa Hitlera i jego oficerów. Mieczysław Mołdawa, były więzień Gross Rosen, który z racji inżynierskiego wykształcenia miał w obozie dostęp do części dokumentacji projektowej kompleksu Riese, twierdzi, że Niemcy pracowali tam nad specjalną bronią elektroniczną, oscylatorami oraz podzespołami do rakiet, zwłaszcza elektronicznymi systemami naprowadzania. Inna hipoteza mówi, że tu miały być umieszczone podziemne laboratoria atomowe. Więźniowie pracujący w morderczych warunkach w Riese nie przeżyli. Wraz z nadzorującymi ich oficerami zniknęli pod koniec wojny. Została tylko jedna osoba: Anthon Dalmus, niemiecki inżynier, który nadzorował prace w podziemiach.
- Przez ostatnie dwa lata wojny Dalmus był jednym z najważniejszych ludzi tej budowy. Znał niemal wszystkie plany i wiedział, jakie jest prawdziwe przeznaczenie kompleksu. Był też zorientowany, jaką jego część udało się wykonać. Nikt na jego miejscu nie chciałby zostać po wojnie w Polsce. A on nie dość, że został, to natychmiast po wojnie objął bardzo eksponowane stanowisko w Ministerstwie Odbudowy - twierdzi Jacek Duszczak, eksplorator Gór Sowich. Dalmus pokazywał Polakom miejsca ukrycia niektórych urządzeń czy specjalnych kabli, na przykład kabla telefonicznego składającego się z 400 żył. Normalnie obiekty o dużym znaczeniu strategicznym miały najwyżej dwie linie, ale nie czterysta. Zdaniem Duszczaka, Dalmus pozostał w Górach Sowich, żeby strzec tajemnic III Rzeszy.
Anthon Dalmus miał 49 lat, kiedy pojawił się w Górach Sowich. W czasie I wojny światowej służył w austriackiej armii. Później pracował jako inżynier w firmie Siemens. W 1940 r. został powołany do wojska - służył we Francji, a następnie znalazł się w Organizacji Todt w Jedlinie Zdroju. W 1945 r. brał udział w pospiesznej likwidacji budowy tajemniczych sztolni w Górach Sowich. Widział żołnierzy pakujących sprzęt i urządzenia wiertnicze, widział maskowanie tuneli i zasypywanie przejść. - Dalmus musiał wiedzieć, czy Niemcy ukrywali w Górach Sowich jakieś skarby - mówi Zdzisław Łazanowski, dyrektor Zakładu Turystycznego Tajemnicze Podziemne Miasto Osówka w Głuszycy.
Pracując przy budowie Riese, Anthon Dalmus miał dostęp do dokumentacji projektowej. Ale w 1945 r., gdy uciekli wszyscy funkcyjni pracujący w podziemnych fabrykach Gór Sowich, Dalmus został. Jeszcze bardziej zagadkowe było to, że wprowadził się do luksusowej willi w Głuszycy i żył nie niepokojony. Został głównym energetykiem w zakładach przetwórstwa bawełny. Miał dostęp do wielu informacji i nikt się nie bał, że Niemiec, do tego wykształcony, może być sabotażystą. Żądano od niego tylko, żeby pokazywał różne fragmenty Riese członkom specjalnych komisji. Ujawniając część tajemnic, Dalmus mógł jednocześnie pilnować, żeby Polacy nie widzieli za dużo, żeby czegoś nie odkryli.
Jacek Kowalski, Robert Kudelski i Zbigniew Rekuć, autorzy książki "Tajemnica Riese. Na tropach największej kwatery Hitlera", twierdzą, że Dalmus współpracował z działającym po wojnie na Dolnym Śląsku niemieckim podziemiem. W powiecie wałbrzyskim aż do 1950 r. działały cztery grupy Wehrwolfu. - Trudno przypuszczać, że w czasach, gdy niemiecki Wehrwolf bezkarnie działał na ziemi dolnośląskiej, jeden z głównych budowniczych tajnego projektu Riese opowiadał polskim władzom o sekretach III Rzeszy. Gdyby tak rzeczywiście było, najprawdopodobniej zapłciłby za to życiem - mówi Robert Kudelski.

Atomowe miasteczko
W 1947 r. Zbigniew Mosingiewicz, dziennikarz "Słowa Polskiego", wyruszył z Dalmusem na wyprawę po Riese. Dotarli do tzw. Kasyna - wielkiej budowli stojącej nad podziemiami w Osówce. Ten bunkier, jak twierdził Dalmus, miał służyć sztabowi Hitlera. - Czy opowieści mieszkańców na temat mającego tu powstać atomowego podziemnego miasteczka były prawdziwe? - spytał w pewnym momencie Mosingiewicz. Reakcja była zastanawiająca. "Czerwona twarz Dalmusa robi się miejscami blada. Łapie się za twarz nerwowym ruchem - jakby chciał odepchnąć pytanie - i dopiero po chwili zaczyna mówić: - Nie, to nie jest prawda - waży starannie każde słowo. Plany podziemnego miasta widziałem w głównym biurze Organisation Todt w Berlinie i mogę na to przysiąc" - relacjonował Mosingiewicz.
Jerzy Cera, znany badacz Gór Sowich, pojechał kiedyś z osobą dobrze znającą Dalmusa do Kasyna w Osówce. Kiedy znaleźli się na wprost wejścia, ten człowiek gwałtownie zatrzymał Cerę. Mówił, że Dalmus ostrzegał go, że to miejsce może "wylecieć". Czyli mogło być zaminowane.

Człowiek o dwóch twarzach
To, że Dalmus pozostał po wojnie na terenach, które stały się częścią Polski, mogłoby sugerować, że zgodził się na jakąś formę współpracy z polskimi władzami. Czy chodziło o ujawnienie niektórych tajemnic kompleksu Riese? Legenda głosi, że Dalmus spotkał się z szefem UB i zaproponował mu sprzedaż planów podziemnych kompleksów w Górach Sowich. Komu zależało na tym, by Dalmus został w Polsce przez 15 lat od zakończenia wojny? Dlaczego potem bez problemu pozwolono mu wyjechać do RFN, mimo że mógłby być świadkiem w sprawie zniknięcia więźniów pracujących w Riese? Dalmus zmarł w Niemczech w 1973 r.
Do dziś ocalały nieliczne dokumenty dotyczące Anthona Dalmusa. - Jego powojenna działalność wynikała z poczucia obowiązku wobec tych, którym służył. Został, prowadził dziwną grę, wprowadzał w błąd. Czy jednak Polak, który wiedziałby, że we Lwowie jego rząd ukrył coś cennego, zachowywałby się inaczej? Na pewno nie poszedłby do Rosjan i nie powiedział, co jest tam ukryte. Dalmus wierzył, że Dolny Śląsk wróci do Niemiec i - moim zdaniem - starał się zachować tajemnice do tego czasu - mówi Robert Kudelski. Dalmus zawsze zjawiał się na miejscu prowadzonych prac badawczych czy poszukiwań. Czy pod pozorem współpracy z "okupantem" pilnował powierzonych mu sekretów? Wiele na to wskazuje, bo jego informacje częściej odwracały uwagę od interesujących miejsc, niż naprowadzały na tajemnice.
W 1944 r. tacy ludzie jak Dalmus musieli już wiedzieć, że wojna jest przegrana, i zaczęli się przygotowywać do tego, co nastąpi po wojnie, myśleć o ochronie tajemnic czy przechowaniu jakichś cennych rzeczy do lepszych czasów. Taką cenną rzeczą mógł być przywieziony w ostatnich miesiącach wojny w Góry Sowie jakiś związek chemiczny o nadzwyczajnych właściwościach. Być może do dziś ta substancja jest ukryta we wnętrzu Olbrzyma? Jerzy Cera twierdzi, że Dalmus strzegł sekretu większego niż Bursztynowa Komnata czy złoto. Z niemieckich przekazów wiemy, że cały podziemny kompeks miał 36 wejść. Dziś znamy zaledwie 23. Czy te sekrety zabrał z sobą do grobu, czy zostaną kiedyś wyjaśnione?
Więcej możesz przeczytać w 30/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2006 (1233)

  • Na stronie - Polski syndrom30 lip 2006Najlepszym sposobem walki z syndromami X w życiu publicznym jest uruchomienie mechanizmów samoregulacyjnych3
  • Skaner30 lip 2006INTERNET Polska Partia Pedofilów Zwolenników zalegalizowania w Polsce pedofilii odkryli dziennikarze "Wprost". Działają oni całkiem bezkarnie i reklamują się w Internecie. Niczym zalegalizowana w ubiegłym tygodniu w Holandii...8
  • Sawka czatuje30 lip 2006Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)10
  • Poczta30 lip 2006MOCNI W GĘBIE Bardzo uważnie czytałem opinie o piłkarskich mistrzostwach. Także we "Wprost". Nikt - ani "Wprost", ani pozostałe media - nie postawił na fachowość innych ludzi niż tych, którzy "żyją z...14
  • Playback30 lip 2006Premier Jarosław Kaczyński i Jolanta Szczypińska, posłanka PiS © A. JAGIELAK16
  • Ryba po polsku - Gdy Rokita szedł na wojnę30 lip 2006Tusk ogłosił już, że rządy PiS są gorsze od rządów SLD. Niedługo okaże się, że nawet Bierut był lepszy17
  • Z życia koalicji30 lip 2006Nowy likwidator WSI Antoni Macierewicz to postać barwna. Do grona wytartych anegdot chcielibyśmy dorzucić mniej znaną, taką bardziej romantyczną, z lat 70. Otóż Antoni kochał się wtedy w pewnej pannie, dziś dość znanej, pokazującej...18
  • Z życia opozycji30 lip 2006W czwartek, pierwszy dzień kolejnej fali upałów, Donald Tusk wykrył w ordynacji samorządowej zamach stanu. Wykrywacza zabrano w cień i podano napoje chłodzące. O dalszym losie pensjonariusza i jego zamachu będziemy informować....19
  • Nałęcz - Dwaj Kazimierze30 lip 2006Kazimierz Marcinkiewicz powiela losy przedwojennego premiera Kazimierza Bartla20
  • Fotoplastykon30 lip 2006Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)21
  • Wojskowe Służby Hakowe30 lip 2006W archiwach WSI znajdują się tajemnice wielkich afer i fortun III RP22
  • Konwent "Wprost"30 lip 2006Premiera premiera: exposé Jarosława Kaczyńskiego26
  • Exposé z głowy30 lip 2006Hanna Suchocka część swego exposé poznała w chwili odczytywania30
  • Sezon na kaczki30 lip 2006Kaczyńscy stali się dyżurnymi europejskimi chłopcami do bicia32
  • Stereotyp na resentymencie30 lip 2006Przydałby się niezależny polski doradca przy rządzie niemieckim i nie-miecki doradca przy rządzie polskim36
  • Giełda30 lip 2006Hossa Świat Plastikowy Boeing Już niedługo samoloty typu Boeing 737 będą wykonywane z materiałów kompozytowych. Prezes Boeinga Alan Mulally zapowiedział wycofanie metali z produkcji popularnych modeli. Ta decyzja ma wyeliminować problem...38
  • Wielka emigracja podatkowa30 lip 2006Pieniądze polskich przedsiębiorców wyjeżdżają na Cypr, Maltę, Karaiby, do Beneluksu40
  • Pociąg do nieszczęścia30 lip 2006Za półdarmo weźmiemy sto miliardów euro kłopotów46
  • Państwo bez ziemi30 lip 2006Wirtualne miliardy w prawdziwym portfelu50
  • Załatwione odmownie - PiStandardy30 lip 2006Kroi nam się IV Rzeczpospolita z lichego materiału52
  • Supersam30 lip 200654
  • Audi z temperamentem30 lip 2006Rozmiar szóstka, zachwycające kształty, sylwetka muskularna, ale z zachowaniem wszelkich powabów, no i temperament - maksymalny moment obrotowy osiąga już w 6 s. To pociągające stworzenie to audi 6 o wdzięcznej nazwie allroad quattro. W...54
  • Buty na jubileusz30 lip 2006Równo 150 lat temu powstał we Francji pierwszy na kontynencie europejskim klub golfowy. Duńska firma Ecco uczciła ten jubileusz zaawansowaną technologicznie kolekcją butów golfowych. Podeszwa i śródpodeszwa zostały wykonane z...54
  • Dystyngowany cabernet30 lip 2006Cabernet Franc, domniemany ojciec najbardziej dziś znanej w świecie odmiany czerwonych winogron cabernet sauvignon, pozostaje w cieniu swojego dziecka. Nie ma jego przebojowości, jak przystało na członka starszego pokolenia jest skromniejszy...54
  • Jabłko vintage30 lip 2006Styl vintage, który w ostatnich latach zdominował świat mody, teraz podbija rynek perfum. Flakon najnowszego zapachu Nina domu mody Niny Ricci jest współczesną interpretacją legendarnego flakonu Fille d'Eve zaprojektowanego przez Lalique'a...54
  • Raport nurka30 lip 2006Nie trzeba już specjalistycznej aparatury, by kontrolować warunki nurkowania. Nowy zegarek Sea Pathfinder firmy Casio został zaopatrzony w głębokościomierz i jest wodoszczelny do 10 atmosfer. Po wyjściu na powierzchnię można na nim...54
  • GADŻETOWE HITY30 lip 2006W USA rozdano IDSA, nagrody Stowarzyszenia Projektantów Wzornictwa Przemysłowego dla najlepiej zaprojektowanych gadżetów. Łącznie przyznano 108 wyróżnień. Nagrodzone zostały m.in.: Camcopter S-100 - bezzałogowy helikopter zaprojektowany...54
  • Mall Polska30 lip 2006Nasze centra handlowe to ścisła europejska czołówka56
  • Wiocha na Wiejskiej30 lip 2006Niedbałe stroje mogą latem nosić przeciętni ludzie, ale nie elity62
  • Wakacje poliglotów30 lip 2006John F. Kennedy, John Lennon i Meryl Streep uczyli się języków obcych na wakacyjnych kursach66
  • Strażnik olbrzyma30 lip 2006Jest jednym z najbardziej tajemniczych świadków najbardziej tajemniczych wydarzeń II wojny światowej. Uczestniczył w drążeniu kompleksu Riese (Olbrzym) w Górach Sowich. Anthon Dalmus, niemiecki inżynier, główny energetyk podczas budowy...68
  • Know-how30 lip 2006Domowe mutanty I owczarek niemiecki, i maleńki chihuahua mogą się wywodzić od udomowionego 15 tys. lat temu wilka szarego. Na świecie jest ponad 350 ras psów, z których większość powstała w ciągu ostatnich kilkuset lat. Karol Darwin...71
  • Syndrom x - cichy zabójca30 lip 2006Co drugą osobę atakuje choroba groźniejsza niż AIDS!72
  • Czarna flaga czerwonych30 lip 2006Piraci na Karaibach sto lat przed rewolucją francuską głosili hasło: "wolność, równość, braterstwo"78
  • Bez granic30 lip 2006Wakacje z lawą Od kilku dni z sycylijskiego wulkanu Etna wylewają się strumienie lawy. Eksperci z Włoskiego Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii zanotowali dwa duże wybuchy Etny, które spowodowały powstanie nowych, mniejszych...82
  • Nasze jądro ciemności30 lip 2006Wojana domowa w Kongu pochłonęła prawie 4 mln ludzi. To najkrwawszy konflikt od czasu II wojny światowej84
  • Jajecznica w Bejrucie30 lip 2006Wieloletnie wojny uczyniły Liban chorym dzieckiem Lewantu. Dziś stolica tego kraju przeżywa kolejne oblężenie88
  • Wiktorów dwóch30 lip 2006W Kijowie wzięła górę opcja prorosyjska i antyeuropejska90
  • Grzeszna niewinność30 lip 2006Do Francji i Belgii wracają upiory nie rozliczonej przeszłości92
  • Menu30 lip 2006KRÓTKO PO WOLSKU Pamiątki z wakacji Kraj obiegła informacja o nowej, interesującej aferze na Podhalu. Jacyś cwaniacy sprzedawali pod Tatrami żywe anakondy i kajmany jako pamiątki z Zakopanego. Sprawców procederu zatrzymano, problem jednak...94
  • Recenzje30 lip 200696
  • Kod Marcelego Nowotki30 lip 2006Wiele lat temu znany satyryk Jan Pietrzak zwabił młodego i obiecującego historyka Marcina Wolskiego do kabaretu Pod Egidą i tym sposobem unicestwił jego ambicje naukowe. W ostatnich latach Wolski coraz częściej wraca jednak do tematyki...96
  • Przypowieść o eterze30 lip 2006"Wieki światła" to nawiązująca do "Wielkich nadziei" Karola Dickensa ponura wykładnia skutków zniewolenia człowieka przez postęp. Osadzona w stylistyce science fiction powieść jest jednak głęboko humanistyczna. Ian...96
  • Jak James Bond kilerem został30 lip 2006Wielka, może najlepsza w karierze Pierce'a Brosnana rola, nie mniej znakomita kreacja jego ekranowego partnera Grega Kinneara i błyskotliwy debiut reżysera Richarda Shepparda. Oto najkrótsza recenzja jednego z najbardziej inteligentnych i...96
  • Hiphopjazzpsychodelia30 lip 2006Jeden z niewielu polskich artystów konsekwentnie realizujący swój pomysł na twórczość. Niekomercyjną, niełatwą, niebanalną. L.U.C to połówka wrocławskiego zespołu Kanał Audytywny, znanego z oryginalnego podejścia do hip-hopu....96
  • Kura na baseni30 lip 2006Połączenie histeryczki z kurą domową to specjalność Krystyny Jandy. Najlepiej, jak histeryczka jest na dodatek wariatką z fobiami w okresie menopauzy, a sztuka monodramem. Wszystkie te pewniaki znalazły się w "Skoku z...96
  • Wojna na ekranie30 lip 2006Wildstein kontra Walter, Murdoch i Solorz98
  • Tchórze i półkowniki30 lip 2006Wizja historii najnowszej w polskim filmie jest głęboko zafałszowana101
  • Słowiki z teledysków30 lip 2006Diwa operowa musi być piękna jak modelka, a czasem musi też śpiewać przeboje102
  • Pazurem - Trendowaci30 lip 2006W Polsce duże szanse na popularność ma uryning bądź toad licking, czyli lizanie ropuchy104
  • Ueorgan Ludu30 lip 2006Nr 30 (197) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 24 lipca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza KORZYSTNA UMOWA Rząd podpisał z Wielką Brytanią umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Oznacza to, że Polacy pracujący na wyspach tylko tam...105
  • Skibą w mur - Nowe pojęcia30 lip 2006Niedługo karty pływackie będą przyznawane pośmiertnie - tym, którzy już zdążyli się utopić106