Grzeszna niewinność

Grzeszna niewinność

Dodano:   /  Zmieniono: 
Do Francji i Belgii wracają upiory nie rozliczonej przeszłości
Prezydent Jacques Chirac wezwał niedawno Francuzów do walki z szerzącym się w kraju rasizmem i antysemityzmem. Apel wygłosił na dziedzińcu paryskiej Akademii Wojskowej, gdzie ponad sto lat temu oskarżono o szpiegostwo i zdradę kapitana Alfreda Dreyfusa. Uznano go za winnego dlatego, że był Żydem. Ale Francja ma też obrachunki z nowszą historią. - Historia II wojny światowej jeszcze się nie skończyła - oznajmił francuski eurodeputowany Alain Lipietz i wytoczył tamtejszym kolejom państwowym proces, oskarżając je o to, że w czasie wojny w pośredni sposób przyczyniły się do deportacji i śmierci ponad 76 tys. francuskich Żydów. Wśród nich byli krewni Lipietza. Sąd w Tuluzie wydał bezprecedensowy wyrok - uznał odpowiedzialność kolei, a Lipietzowi przyznał 60 tys. euro odszkodowania. Władze w Paryżu zamarły, bojąc się lawiny podobnych procesów i powrotu dyskusji o odpowiedzialności państwa za Holocaust. Sąsiednia Belgia uprzedziła rozwój wypadków i postanowiła się po cichu rozprawić z demonami przeszłości.

Cień Vichy
Kazus Lipietza jest wyjątkowy, bo to jedyny z kilkuset procesów przeciw Francji zakończony uznaniem państwa za winne. Sprawa podzieliła społeczeństwo na tych, którzy chcą pamiętać, i tych, którzy chcą zapomnieć. - Nie chodzi o pieniądze ani o zemstę, ale o sprawiedliwość. Francja dbała o wizerunek niewinnej, a przecież z nazistami kolaborował nie tylko rząd w Vichy, ale także firmy i zwykli obywatele. Koleje francuskie wystawiały Niemcom faktury za przewożenie Żydów, zapisywały liczbę "pasażerów" i cenę, jaką chciały uzyskać. Liczyły na zwrot kosztów nawet po zakończeniu wojny. Zwłaszcza teraz, kiedy antysemityzm we Francji się odradza, wyrok sądu w Tuluzie ma znaczenie - mówi "Wprost" Lipietz. Arno Klarsfeld, który bronił kolei, uważa, że uznanie winy zbiorowej to niebezpieczna gra (notabene udział w procesie Klarsfelda, którego ojciec był więźniem Auschwitz, wywołał we Francji burzliwą debatę). - Jeśli przyjmiemy, że wszyscy są winni, wtedy nikt nie jest winien. Posługując się taką logiką, można mówić o winie zakładów remontujących pociągi czy urzędników wystawiających faktury - mówi Klarsfeld.
Na państwo francuskie padł blady strach, bo ten precedens z pewnością będzie zachętą dla innych. - Z jednej strony państwo boi się lawiny podobnych procesów, z drugiej - konieczności zrewidowania pamięci historycznej - mówi urzędnik Ministerstwa Sprawiedliwości. Francja niechętnie pozbywa się retuszu historii. Dopiero 11 lat temu prezydent Jacques Chirac publicznie przyznał, że Francja ponosi współodpowiedzialność za Holocaust. Debata nie potoczyła się jednak we właściwym kierunku, gros winy scedowano na rząd w Vichy, beatyfikowano niemal ruch oporu, a zwykłych Francuzów uznano za bohaterskie ofiary nazizmu. Zabrakło głębszej refleksji i szerszego spojrzenia. W ten sposób bezboleśnie dla francuskiej dumy narodowej zamknięto temat. Nie wypłacono kontrybucji wojennych, a procesów doczekali się jedynie polityczni kolaboranci z Vichy.
- Zarówno wtedy, jak i teraz mówi się głównie o skrajnej prawicy jako głównym siewcy antysemityzmu, rola skrajnej lewicy bywa przemilczana - uważa socjolog Alain Finkielkraut. Dziś piętnowany jest jedynie Jean-Marie Le Pen. Rzeczywisty antysemityzm młodych Arabów uważa się za delikatny temat, mimo że tylko w pierwszym kwartale tego roku zanotowano ponad 30 aktów antysemickich (w 2005 r. było ich 90), a władze Izraela wzywają swoich rodaków do opuszczania Francji.
- Dla przybyszów z Maghrebu francuscy Żydzi stali się przyczyną wszelkiego zła i obiektem nienawiści, a część zachodnich elit wciąż powtarza uwagi o polskim antysemityzmie, czyniąc kozła ofiarnego z Polski - mówi eurodeputowany Bogusław Sonik. Finkielkraut dodaje, że antysemityzm we Francji przybiera na sile nie tylko wśród Arabów. - Niezagojone rany z czasów wojny i brak poczucia winy wzmacniają antysemityzm - tłumaczy.

Komisja ds. przeszłości
Inaczej niż we Francji dyskusja toczy się w sąsiedniej Belgii. Choć dopiero obecny premier Guy Verhofstadt cztery lata temu przyznał, że władze jego kraju w czasie wojny były współodpowiedzialne za Holocaust, Belgowie sami zrobili remanent pamięci tuż po wojnie. Namówili do abdykacji króla Leopolda III ze względu na jego dwuznaczną rolę podczas wojny. Król oddał koronę swojemu synowi z pierwszego małżeństwa, a sam zamieszkał z drugą żoną Liliane w podbrukselskim pałacu. Właśnie Liliane, której ojciec - burmistrz Antwerpii - dał się poznać jako zdeklarowany nazista, wyrosła na czarną owcę rodziny królewskiej. Pamięć o tym jest żywa do dziś, dzieci królewskiej pary są uznawane za persona non grata, a po śmierci Liliane władze pozwoliły pałacykowi popaść w ruinę. W ten sposób jednak rozliczenie sięgnęło jedynie wierzchołka góry lodowej. A przecież w czasie wojny działało kilka legionów, głównie flamandzkich, złożonych z ochotników chcących walczyć po stronie Wehrmachtu.
Spośród 25 tys. Żydów deportowanych do obozów koncentracyjnych, przeżyło zaledwie 700 i niemała w tym "zasługa" Belgii. - Wielu Belgów, niestety, współpracowało z nazistami - powiedział Verhofstadt. Konsekwencją tego wyznania było porozumienie zawarte między rządem, bankami i towarzystwami ubezpieczeniowymi, na mocy którego potomkowie ofiar otrzymali 142 mln euro rekompensaty. Parlament belgijski powołał też komisję badającą udział administracji belgijskiej w Holocauście. Raport opublikowany kilka miesięcy temu nie wystawia Belgii chlubnego świadectwa. Choć władze lokalne w Brukseli odmówiły nakazu wprowadzenia żółtych gwiazd Dawida dla Żydów, wielu urzędników dobrowolnie denuncjowało kolegów żydowskiego pochodzenia.
Po wkroczeniu Wehrmachtu do Belgii w maju 1940 r. władze kraju aresztowały 5 tys. Żydów, którzy chcieli uciec do Francji. Wielu zostało wywiezionych do Auschwitz. Komisja zajęła się też postawą sędziów belgijskich, z których część po wojnie odmówiła potępienia represji przeciw Żydom. Frank Seberechts z belgijskiego Centre d'Etudes et de Documentation Guerre et Sociétés Contemporaines, które opracowało raport, ma mieszane uczucia. - Faktycznie wielu sędziów w procesach tuż po wojnie uniewinniało osoby wspierające Holocaust. Co z tego jednak, skoro większość z nich już nie żyje. Do kogo mamy się odwoływać? Do trupów? To, że udało nam się opublikować i rozpropagować raport, uważam za sukces - mówi. Gesty polityków niewiele mają jednak wspólnego ze sposobem myślenia zwykłych obywateli. Połowa belgijskich uczniów nie wie nawet, czym był proces norymberski, a prawie tyle samo sądzi, że Oskar Schindler był współpracownikiem Hitlera.

Początek oczyszczania
- Europa potrzebuje refleksji nad swoją historią, ale refleksji pogłębionej i nieobarczonej polityczną poprawnością. Refleksji nie da się zastąpić prymitywnym podziałem na złą prawicę i dobrą lewicę albo dobrych Francuzów i złych Niemców. To bolesny, ale niezbędny proces. Bez tego antysemityzm znów ukaże swoje mordercze oblicze - uważa filozof George Weigl. We Francji i Belgii to dopiero początek procesu oczyszczania. Znamienne, że toczy się on równolegle do dyskusji o błędach kolonializmu i grzechach powojennych. Belgia przoduje w braniu na siebie odpowiedzialności, premier Verhofstadt dostrzegł belgijską winę w rzezi w Ruandzie - grzech obojętności. Francja zaczyna się rozliczać z cieniem wojny w Algierii. A kandydat na prezydenta Francji Nicolas Sarkozy (węgierski Żyd) zapowiada bezpardonową walkę z antysemityzmem.
Więcej możesz przeczytać w 30/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2006 (1233)

  • Na stronie - Polski syndrom30 lip 2006Najlepszym sposobem walki z syndromami X w życiu publicznym jest uruchomienie mechanizmów samoregulacyjnych3
  • Skaner30 lip 2006INTERNET Polska Partia Pedofilów Zwolenników zalegalizowania w Polsce pedofilii odkryli dziennikarze "Wprost". Działają oni całkiem bezkarnie i reklamują się w Internecie. Niczym zalegalizowana w ubiegłym tygodniu w Holandii...8
  • Sawka czatuje30 lip 2006Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)10
  • Poczta30 lip 2006MOCNI W GĘBIE Bardzo uważnie czytałem opinie o piłkarskich mistrzostwach. Także we "Wprost". Nikt - ani "Wprost", ani pozostałe media - nie postawił na fachowość innych ludzi niż tych, którzy "żyją z...14
  • Playback30 lip 2006Premier Jarosław Kaczyński i Jolanta Szczypińska, posłanka PiS © A. JAGIELAK16
  • Ryba po polsku - Gdy Rokita szedł na wojnę30 lip 2006Tusk ogłosił już, że rządy PiS są gorsze od rządów SLD. Niedługo okaże się, że nawet Bierut był lepszy17
  • Z życia koalicji30 lip 2006Nowy likwidator WSI Antoni Macierewicz to postać barwna. Do grona wytartych anegdot chcielibyśmy dorzucić mniej znaną, taką bardziej romantyczną, z lat 70. Otóż Antoni kochał się wtedy w pewnej pannie, dziś dość znanej, pokazującej...18
  • Z życia opozycji30 lip 2006W czwartek, pierwszy dzień kolejnej fali upałów, Donald Tusk wykrył w ordynacji samorządowej zamach stanu. Wykrywacza zabrano w cień i podano napoje chłodzące. O dalszym losie pensjonariusza i jego zamachu będziemy informować....19
  • Nałęcz - Dwaj Kazimierze30 lip 2006Kazimierz Marcinkiewicz powiela losy przedwojennego premiera Kazimierza Bartla20
  • Fotoplastykon30 lip 2006Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)21
  • Wojskowe Służby Hakowe30 lip 2006W archiwach WSI znajdują się tajemnice wielkich afer i fortun III RP22
  • Konwent "Wprost"30 lip 2006Premiera premiera: exposé Jarosława Kaczyńskiego26
  • Exposé z głowy30 lip 2006Hanna Suchocka część swego exposé poznała w chwili odczytywania30
  • Sezon na kaczki30 lip 2006Kaczyńscy stali się dyżurnymi europejskimi chłopcami do bicia32
  • Stereotyp na resentymencie30 lip 2006Przydałby się niezależny polski doradca przy rządzie niemieckim i nie-miecki doradca przy rządzie polskim36
  • Giełda30 lip 2006Hossa Świat Plastikowy Boeing Już niedługo samoloty typu Boeing 737 będą wykonywane z materiałów kompozytowych. Prezes Boeinga Alan Mulally zapowiedział wycofanie metali z produkcji popularnych modeli. Ta decyzja ma wyeliminować problem...38
  • Wielka emigracja podatkowa30 lip 2006Pieniądze polskich przedsiębiorców wyjeżdżają na Cypr, Maltę, Karaiby, do Beneluksu40
  • Pociąg do nieszczęścia30 lip 2006Za półdarmo weźmiemy sto miliardów euro kłopotów46
  • Państwo bez ziemi30 lip 2006Wirtualne miliardy w prawdziwym portfelu50
  • Załatwione odmownie - PiStandardy30 lip 2006Kroi nam się IV Rzeczpospolita z lichego materiału52
  • Supersam30 lip 200654
  • Audi z temperamentem30 lip 2006Rozmiar szóstka, zachwycające kształty, sylwetka muskularna, ale z zachowaniem wszelkich powabów, no i temperament - maksymalny moment obrotowy osiąga już w 6 s. To pociągające stworzenie to audi 6 o wdzięcznej nazwie allroad quattro. W...54
  • Buty na jubileusz30 lip 2006Równo 150 lat temu powstał we Francji pierwszy na kontynencie europejskim klub golfowy. Duńska firma Ecco uczciła ten jubileusz zaawansowaną technologicznie kolekcją butów golfowych. Podeszwa i śródpodeszwa zostały wykonane z...54
  • Dystyngowany cabernet30 lip 2006Cabernet Franc, domniemany ojciec najbardziej dziś znanej w świecie odmiany czerwonych winogron cabernet sauvignon, pozostaje w cieniu swojego dziecka. Nie ma jego przebojowości, jak przystało na członka starszego pokolenia jest skromniejszy...54
  • Jabłko vintage30 lip 2006Styl vintage, który w ostatnich latach zdominował świat mody, teraz podbija rynek perfum. Flakon najnowszego zapachu Nina domu mody Niny Ricci jest współczesną interpretacją legendarnego flakonu Fille d'Eve zaprojektowanego przez Lalique'a...54
  • Raport nurka30 lip 2006Nie trzeba już specjalistycznej aparatury, by kontrolować warunki nurkowania. Nowy zegarek Sea Pathfinder firmy Casio został zaopatrzony w głębokościomierz i jest wodoszczelny do 10 atmosfer. Po wyjściu na powierzchnię można na nim...54
  • GADŻETOWE HITY30 lip 2006W USA rozdano IDSA, nagrody Stowarzyszenia Projektantów Wzornictwa Przemysłowego dla najlepiej zaprojektowanych gadżetów. Łącznie przyznano 108 wyróżnień. Nagrodzone zostały m.in.: Camcopter S-100 - bezzałogowy helikopter zaprojektowany...54
  • Mall Polska30 lip 2006Nasze centra handlowe to ścisła europejska czołówka56
  • Wiocha na Wiejskiej30 lip 2006Niedbałe stroje mogą latem nosić przeciętni ludzie, ale nie elity62
  • Wakacje poliglotów30 lip 2006John F. Kennedy, John Lennon i Meryl Streep uczyli się języków obcych na wakacyjnych kursach66
  • Strażnik olbrzyma30 lip 2006Jest jednym z najbardziej tajemniczych świadków najbardziej tajemniczych wydarzeń II wojny światowej. Uczestniczył w drążeniu kompleksu Riese (Olbrzym) w Górach Sowich. Anthon Dalmus, niemiecki inżynier, główny energetyk podczas budowy...68
  • Know-how30 lip 2006Domowe mutanty I owczarek niemiecki, i maleńki chihuahua mogą się wywodzić od udomowionego 15 tys. lat temu wilka szarego. Na świecie jest ponad 350 ras psów, z których większość powstała w ciągu ostatnich kilkuset lat. Karol Darwin...71
  • Syndrom x - cichy zabójca30 lip 2006Co drugą osobę atakuje choroba groźniejsza niż AIDS!72
  • Czarna flaga czerwonych30 lip 2006Piraci na Karaibach sto lat przed rewolucją francuską głosili hasło: "wolność, równość, braterstwo"78
  • Bez granic30 lip 2006Wakacje z lawą Od kilku dni z sycylijskiego wulkanu Etna wylewają się strumienie lawy. Eksperci z Włoskiego Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii zanotowali dwa duże wybuchy Etny, które spowodowały powstanie nowych, mniejszych...82
  • Nasze jądro ciemności30 lip 2006Wojana domowa w Kongu pochłonęła prawie 4 mln ludzi. To najkrwawszy konflikt od czasu II wojny światowej84
  • Jajecznica w Bejrucie30 lip 2006Wieloletnie wojny uczyniły Liban chorym dzieckiem Lewantu. Dziś stolica tego kraju przeżywa kolejne oblężenie88
  • Wiktorów dwóch30 lip 2006W Kijowie wzięła górę opcja prorosyjska i antyeuropejska90
  • Grzeszna niewinność30 lip 2006Do Francji i Belgii wracają upiory nie rozliczonej przeszłości92
  • Menu30 lip 2006KRÓTKO PO WOLSKU Pamiątki z wakacji Kraj obiegła informacja o nowej, interesującej aferze na Podhalu. Jacyś cwaniacy sprzedawali pod Tatrami żywe anakondy i kajmany jako pamiątki z Zakopanego. Sprawców procederu zatrzymano, problem jednak...94
  • Recenzje30 lip 200696
  • Kod Marcelego Nowotki30 lip 2006Wiele lat temu znany satyryk Jan Pietrzak zwabił młodego i obiecującego historyka Marcina Wolskiego do kabaretu Pod Egidą i tym sposobem unicestwił jego ambicje naukowe. W ostatnich latach Wolski coraz częściej wraca jednak do tematyki...96
  • Przypowieść o eterze30 lip 2006"Wieki światła" to nawiązująca do "Wielkich nadziei" Karola Dickensa ponura wykładnia skutków zniewolenia człowieka przez postęp. Osadzona w stylistyce science fiction powieść jest jednak głęboko humanistyczna. Ian...96
  • Jak James Bond kilerem został30 lip 2006Wielka, może najlepsza w karierze Pierce'a Brosnana rola, nie mniej znakomita kreacja jego ekranowego partnera Grega Kinneara i błyskotliwy debiut reżysera Richarda Shepparda. Oto najkrótsza recenzja jednego z najbardziej inteligentnych i...96
  • Hiphopjazzpsychodelia30 lip 2006Jeden z niewielu polskich artystów konsekwentnie realizujący swój pomysł na twórczość. Niekomercyjną, niełatwą, niebanalną. L.U.C to połówka wrocławskiego zespołu Kanał Audytywny, znanego z oryginalnego podejścia do hip-hopu....96
  • Kura na baseni30 lip 2006Połączenie histeryczki z kurą domową to specjalność Krystyny Jandy. Najlepiej, jak histeryczka jest na dodatek wariatką z fobiami w okresie menopauzy, a sztuka monodramem. Wszystkie te pewniaki znalazły się w "Skoku z...96
  • Wojna na ekranie30 lip 2006Wildstein kontra Walter, Murdoch i Solorz98
  • Tchórze i półkowniki30 lip 2006Wizja historii najnowszej w polskim filmie jest głęboko zafałszowana101
  • Słowiki z teledysków30 lip 2006Diwa operowa musi być piękna jak modelka, a czasem musi też śpiewać przeboje102
  • Pazurem - Trendowaci30 lip 2006W Polsce duże szanse na popularność ma uryning bądź toad licking, czyli lizanie ropuchy104
  • Ueorgan Ludu30 lip 2006Nr 30 (197) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 24 lipca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza KORZYSTNA UMOWA Rząd podpisał z Wielką Brytanią umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Oznacza to, że Polacy pracujący na wyspach tylko tam...105
  • Skibą w mur - Nowe pojęcia30 lip 2006Niedługo karty pływackie będą przyznawane pośmiertnie - tym, którzy już zdążyli się utopić106