Państwo silne czy siłowe

Państwo silne czy siłowe

Państwo silne czy siłowe
Państwo silne czy siłowe / Źródło: Getty Images
Doświadczenie pokazuje, że tylko więcej wolności służy państwu, a o jego sile stanowi społeczeństwo.

Mikołaj Pietrzak

Przez ponad 25 lat wolnej Polski obserwujemy ścieranie się dwóch tendencji: ograniczania wolności obywateli na rzecz kompetencji państwa oraz wzmacniania praw i wolności społeczeństwa. Naturalną skłonnością każdej władzy, niezależnie od opcji politycznej, jest dążenie do zwiększania swoich kompetencji kosztem praw i wolności jednostki. To, co charakteryzuje wolnościowe demokracje konstytucyjne, to istnienie mechanizmów stanowiących przeciwwagę takiej tendencji władzy. Do takich przeciwwag należą niezależne sądownictwo powszechne i konstytucyjne, wyposażony w budżet i kompetencje rzecznik praw obywatelskich, silna i niezależna od władzy publicznej adwokatura, wolne media i społeczeństwo obywatelskie, które potrafi z tych mechanizmów korzystać.

Trzeba pilnować posłów

Skuteczność mechanizmów ograniczających skłonność władzy do zawężania sfery wolności była widoczna w ostatnim 25-leciu. Najważniejsze osiągnięcia ostatniego ćwierćwiecza w tym zakresie nie są efektem samodzielnej inicjatywy władzy, ale są konsekwencją presji i walki ze strony społeczeństwa obywatelskiego. Śledząc prace legislacyjne Sejmu, widać także wyraźnie, że znaczna część ustaw zwiększających zakres praw i wolności jednostki lub wzmacniających ich ochronę wynikała z konieczności dostosowania się do standardów wypracowanych przez sądy i trybunały krajowe lub międzynarodowe albo przepisów prawa unijnego lub innych systemów międzynarodowych, którymi związana jest Polska. Oto dwa przykłady. Polacy cieszyli się ostatnio stosunkowo sporą wolnością zgromadzeń, tak ważną w demokratycznym państwie. Tyle że Prawo o zgromadzeniach nie zostało uchwalone od razu przez Sejm RP w kształcie proobywatelskim. Najpierw obywatele, których wolność zgromadzeń została naruszona, wnieśli skargi doTrybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – tu trzeba zwłaszcza zwrócić uwagę na wyrok TK z września 2014 r. i wyrok ETPC w sprawie Bączkowski i inni przeciwko Polsce. Dopiero w efekcie tych orzeczeń Sejm RP zmuszony był dostosować prawo do wyższego standardu wolności zgromadzeń – procedura odwoławcza od zakazu zgromadzeń stała się krótka i efektywna. Drugi przykład. Gdy w Polsce proces przed sądem trwa zbyt długo, Polacy mogą złożyć skargę na przewlekłość postępowania. Samo wprowadzenie tej skargi do prawa sprawiło, że postępowania istotnie się skróciły w ciągu ostatnich lat. Jednak Polacy nie mieliby takiego prawa, gdyby nie orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Takie jak np. w sprawie Kudła przeciwko Polsce (2000), w którym Trybunał orzekł o obowiązku wprowadzenia do swojego krajowego porządku prawnego takiej skargi. 

Co więcej, z biegiem czasu okazało się, że samo wprowadzenie skargi na przewlekłość postępowania jest niewystarczające. W 2015 r. Trybunał wydał kolejny, tym razem pilotażowy wyrok w sprawie Rutkowski i inni przeciwko Polsce, dotyczący przewlekłości krajowych postępowań. To zaś nakazuje nam znów poprawić polskie prawo i praktykę, aby skarga na przewlekłość postępowania była bardziej efektywna. Do takich rozstrzygnięć by nie doszło, gdyby nie aktywność niezależnych od władzy publicznej adwokatów i takich organizacji jak Helsińska Fundacja Prawa Człowieka, działających często wbrew interesom rządu czy partii aktualnie rządzącej. Ta walka była możliwa, ponieważ społeczeństwo było wyposażone w prawa, które pozwalały kwestionować przepisy i działania władzy. Oprócz tego społeczeństwo miało sprzymierzeńca w postaci rzecznika praw obywatelskich uzbrojonego w możliwość włączania się w toczące się postępowania i ich inicjowania oraz wyposażonego w odpowiedni budżet. Działalność właśnie tych ośrodków niezwiązanych z rządem przyniosła w Polsce największe osiągnięcia w sferze praw i wolności każdego z nas.

Krytyka władzy

W naszym wspólnym interesie jest państwo silne. Jednak jego siła powinna znajdować przeciwwagę z jednej strony w skutecznych uprawnieniach obywateli do kwestionowania aktów władzy, z drugiej zaś – w kompetencjach trybunałów, sądów i organów ochrony prawnej, takich jak np. rzecznik praw obywatelskich, do krytycznej i efektywnej recenzji przepisów uchwalonych przez Sejm RP i praktyki ich stosowania. Prawdziwie silne jest państwo, które zapewnia swoim obywatelom skuteczną ochronę ich praw i wolności, a zatem nie osłabia, ale wzmacnia te elementy systemu, które pomagają społeczeństwu krytykować działania władzy. Centralizacja i koncentracja władzy, jeżeli pociąga za sobą ograniczenie niezależności sądów powszechnych i trybunałów, ograniczenie samorządności terytorialnej i zawodowej, w szczególności zawodów zaufania publicznego, takich jak adwokat, jeżeli ogranicza skuteczne działania rzecznika praw obywatelskich, jeżeli zmniejsza dostęp do informacji publicznej, nie służy budowaniu silnego proobywatelskiego państwa, ale przyczynia się do budowania silnego – a może raczej siłowego – państwa kosztem obywateli. Czy tego chcemy? Czy jedyną adekwatną odpowiedzią na słabe państwo jest państwo ograniczające sferę wolności jednostek? A może raczej państwo proobywatelskie, o którego sile decyduje świadome swoich praw i obowiązków jego społeczeństwo? Więcej wolności czy więcej państwa? Dzisiaj w Polsce stoimy przed koniecznością odpowiedzi na te pytania. Od odpowiedzi na nie zależy, w którym kierunku podąży Polska. Doświadczenie pokazuje, że więcej państwa nigdy nie służy ani państwu, ani społeczeństwu. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 7/2017
Więcej możesz przeczytać w 7/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2017 (1774)

  • Wojna o sprawiedliwość 12 lut 2017, 20:00 Konflikt ministra sprawiedliwości z – nomen omen – wymiarem sprawiedliwości to już w zasadzie otwarta wojna. Nieomal każdy kolejny dzień przynosi nowe zarzuty. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 12 lut 2017, 20:00 WRZE W WARSZAWSKIM SAMORZĄDZIE. Radni opozycji podejrzewają, że wojewoda z PiS uchyli uchwałę o referendum w sprawie przyłączenia do stolicy ponad 30 okolicznych gmin. Powód teoretycznie jest, bo jedna ustawa pozwala radzie miasta na... 6
  • Spięcie tygodnia 12 lut 2017, 20:00 Marcin Święcicki (PO) Dowód nieufności NAJWIĘKSZĄ WĄTPLIWOŚĆ BUDZI TO, ŻE KOMISJA WERYFIKACYJNA BĘDZIE UNIEWAŻNIAĆ DECYZJE ADMINISTRACYJNE. Można je unieważniać, ale decyzją sądu. Komisja weryfikacyjna to nie jest organ ani... 8
  • Obraz tygodnia 12 lut 2017, 20:00 25% internautów stwierdziło, że są online przez całą dobę 83 000 zł zapłaci MON za 1000 zamówionych długopisów. Będą wyposażone w latarki LED, zbijaki do szyb i nożyki. Mają być wykonane „ze wzmocnionego aluminium lotniczego,... 9
  • Info radar 12 lut 2017, 20:00 Jak Kaczyński pomaga bankom Prezes Kaczyński znowu zaszalał. Podczas gdy prezydent Duda, premier Szydło i wicepremier Morawiecki od miesięcy powtarzają, że o frankowiczach nie można zapominać, prezes PiS pomachał im właśnie na do... 11
  • Zdarzyło się jutro 12 lut 2017, 20:00 Ciemniejsza strona Greya, jaśniejsza strona smogu oraz inne zapasy w błocie. WITOLD WASZCZYKOWSKI PRZEDSTAWIŁ W SEJMIE ZAŁOŻENIA POLSKIEJ POLITYKI ZAGRANICZNEJ. Ku zaskoczeniu wszystkich obserwatorów wśród priorytetów nie znalazły się... 12
  • Lewo Prawo 12 lut 2017, 20:00 7 powodów, by lubić Prezesa OD CZASU WYBORU DONALDA TRUMPA NA PREZYDENTA wizerunek Jarosława Kaczyńskiego wyraźnie się ociepla. Prezes, w porównaniu z Trumpem, wygląda sympatycznie. Nie ma przeszczepianych włosów, nie korzysta z... 13
  • Nagrody Kisiela rozdane 12 lut 2017, 20:00 Chichot Kisiela znów był słyszalny. Laureatami nagród jego imienia zostali: najbardziej rockowy polityk w Polsce, publicysta uwielbiający twarde dane oraz przedsiębiorca, który postawił (na) prawie upadłą firmę. 14
  • Nuklearna wojna Ziobry 12 lut 2017, 20:00 Szykuje się wielka batalia o wymiar sprawiedliwości. Wielokrotnie większa niż ta o Trybunał Konstytucyjny. Polem bitwy będzie 350 sądów rejonowych i okręgowych oraz Sąd Najwyższy. A wszystko za sprawą zmian proponowanych przez Zbigniewa Ziobrę. 18
  • Wygaszanie Misiewicza. Kaczyński i Macierewicz ustalili, że pozbędą się PiS-owskiej ikony obciachu 14 lut 2017, 19:54 Bartłomiej Misiewicz stał się PiS-owską ikoną obciachu. Dlatego Jarosław Kaczyński i Antoni Macierewicz ustalili, że się go pozbędą. Operacja ma jednak zostać przeprowadzona dyskretnie. 22
  • Wygaszanie Misiewicza 12 lut 2017, 20:00 Bartłomiej Misiewicz stał się PiS-owską ikoną obciachu. Dlatego Jarosław Kaczyński i Antoni Macierewicz ustalili, że się go pozbędą. Operacja ma jednak zostać przeprowadzona dyskretnie. 23
  • Prezes o koty dba sam 12 lut 2017, 20:00 Jeżeli oglądalność zacznie dramatycznie spadać, to choćby nie wiem jak zręczny politycznie był Jacek Kurski, to się nie obroni – mówi Krzysztof Czabański, przewodniczący Rady Mediów Narodowych. 26
  • Mój syn ma szanse na wyższe funkcje 12 lut 2017, 20:00 Spodziewam się, że Paweł Kukiz kiedyś pójdzie ze mną – mówi Kornel Morawiecki, szef ugrupowania Wolni i Solidarni. 30
  • Państwo silne czy siłowe 12 lut 2017, 20:00 Doświadczenie pokazuje, że tylko więcej wolności służy państwu, a o jego sile stanowi społeczeństwo. 32
  • Trwały związek ważniejszy niż orgazm 12 lut 2017, 20:00 Polacy doceniają trwałe związki. Nawet jak się nam przytrafi skok w bok, chcemy wracać do partnera – mówi prof. Zbigniew Izdebski, seksuolog, autor raportu „Seksualność Polaków 2017 – Badanie Zbigniewa Izdebskiego i Polpharmy”. 35
  • Co zrobić, aby on mógł 12 lut 2017, 20:00 Tworzy więź. Dostarcza przyjemności. Jest jedną z najzdrowszych aktywności. Seks. Jak czerpać z niego satysfakcję przez długie lata? 39
  • Historia pewnego porwania 12 lut 2017, 20:00 Jak to było z uprowadzeniem ukraińskiego handlowca przez Polaków – głowi się sąd w Warszawie. 42
  • Chciałabym tańczyć jak baletnice 12 lut 2017, 20:00 Oto historia dziewczynki, która po wypadku zapadła w śpiączkę. Teraz lekarze walczą o wybudzenie Julki. O nadziei i drobnych radościach mówi jej ojciec Darek Kowalczyk. 46
  • Zaprogramuj swoją… przyszłość 12 lut 2017, 20:00 MACIEJ M. SYSŁO Kształcenie informatyczne w nowej podstawie programowej jest nie tylko propozycją włączenia programowania do zajęć szkolnych, ale ma ambicje znacznie szersze – skierowanie zainteresowania uczniów, nauczycieli i... 49
  • Najgłupsze inwestycje w Polsce 12 lut 2017, 20:00 Scena na rzece, na której lepiej nie koncertować, bo może odpłynąć. Albo boksy, w których zamiast rowerów rezydują bezdomni. Jesteśmy mistrzami w wydawaniu publicznych pieniędzy, często wbrew zdrowemu rozsądkowi. 50
  • Scena, która odpłynie z wykonawcami albo boksy rowerowe dla bezdomnych. Najgłupsze inwestycje w Polsce 15 lut 2017, 7:17 Jesteśmy mistrzami w wydawaniu publicznych pieniędzy. Szkoda, że często na przekór zdrowemu rozsądkowi. 50
  • Polskie meble mogą iść z dymem 12 lut 2017, 20:00 Ministerstwo Środowiska może sprawić kłopoty producentom mebli. Prezes Jan Szynaka prosi o interwencję wicepremiera Morawieckiego, dla którego ta branża to perła w koronie. 53
  • Koniec taryfy ulgowej 12 lut 2017, 20:00 Czy rekordowe kary dla firm telekomunikacyjnych ukrócą powszechne w tej branży praktyki naciągania klientów? Rozpoczęła się batalia państwa z operatorami. 56
  • Wschodni raj podatkowy 12 lut 2017, 20:00 Zwolnienie na 15 lat z podatku dochodowego, zerowa stawka VAT, tani pracownicy i bezcłowy dostęp do 170 mln konsumentów. Raj podatkowy? Nie, Białoruś. 58
  • Hossa Bessa 12 lut 2017, 20:00 Kredyt przez łóżko Afera w Wołominie. Sześciu zatrzymanych i ponad 100 mln zł wyłudzonych kredytów. To news z zeszłego tygodnia, po którym z wrażenia kapcie z nóg mi nie spadły. A to dlatego, że to, co działo się w wołomińskim SK... 61
  • Zarażone przy wodopoju 12 lut 2017, 20:00 Czy w Polsce doszło do pierwszego szpiegowskiego ataku na banki? Wiele wskazuje na to, że tak. 62
  • Know How 12 lut 2017, 20:00 Jedzenie z Ubera Uber uruchomił w Warszawie aplikację o nazwie UberEats. Pozwala ona użytkownikom na zamówienie dostawy posiłków z wybranych restauracji. Kursy mogą realizować kierowcy samochodów i skuterów, a także rowerzyści. Stała... 63
  • Ile jest dobrej zmiany w polskiej dyplomacji? 12 lut 2017, 20:00 Oceny polskiej dyplomacji oscylują między nawiązaniami do Grunwaldu i Somosierry. Do triumfu rządowi daleko, ale na pewno nie jest to bezsensowna szarża, z góry skazana na klęskę. 64
  • Ostatnia nadzieja Francji 12 lut 2017, 20:00 Emmanuel Macron może być jedynym politykiem nad Sekwaną zdolnym odebrać szanse na prezydenturę Marine Le Pen. Jego awans w sondażach przypomina wyborcze sukcesy Donalda Trumpa. 68
  • Ojciec chrzestny westernu 12 lut 2017, 20:00 100 lat temu umarł Buffallo Bill, legenda Dzikiego Zachodu, bez którego folklor Wielkich Równin pewnie nie stałby się jednym z głównych towarów eksportowych Ameryki. 71
  • Zagłada prawie ostateczna 12 lut 2017, 20:00 To była największa katastrofa w dziejach Ziemi. Pozostawała jednak nieznana, przyćmiona przez zagładę dinozaurów. W jej wyniku zginęło około 90 procent gatunków stworzeń żyjących na naszej planecie. 74
  • Orzeł wylądował w Miami 12 lut 2017, 20:00 Przy okazji 45. International Polonaise Ball mieliśmy zaszczyt wręczyć nagrodę – Orła Tygodnika „Wprost” lady Blance A. Rosenstiel – ambasadorce polskości. 78
  • Piękna epoka morderstw 12 lut 2017, 20:00 15 lutego na antenie TVN zagości Belle époque”, kostiumowo-kryminalny serial w gwiazdorskiej obsadzie, który już został okrzyknięty najdroższą produkcją w historii polskiej telewizji. 80
  • Najdroższa produkcja w historii polskiej telewizji debiutuje. Czas na „Belle Epoque”! 15 lut 2017, 19:11 200 aktorów i epizodystów, 2000 statystów, 50 kaskaderów, 100 koni a także tresowany kruk i… tresowane szczury - startujący na antenie TVN serial „Belle Epoque” już został okrzyknięty najdroższą produkcją w historii polskiej telewizji. 80
  • Paweł Małaszyński: Diabeł kocha tajemnice 12 lut 2017, 20:00 Kim jest grany przez ciebie Jan Edigey-Korycki – policjant oddziału kryminalnego z 1908 r.? To człowiek, który wraca do rodzinnego Krakowa na pogrzeb brutalnie zamordowanej matki. Wspólnie z rodzeństwem Skarżyńskich, z którym się... 83
  • Nasze grzechy główne 12 lut 2017, 20:00 Światowa premiera „Pokotu” Agnieszki Holland pokazała, że jedna z najbardziej doświadczonych autorek polskiego kina zrobiła obraz niemal hipsterski. 86
  • Spowiedź chuligana 12 lut 2017, 20:00 Jeśli ktoś myśli, że ja to Ferdynand Kiepski albo Gebels z „Pitbulla”, to się grubo myli. „Spowiedź chuligana” to pierwsze przedstawienie, gdzie mówię coś od siebie – zdradza Andrzej Grabowski. 88
  • Wydarzenie 12 lut 2017, 20:00 FILM Japońska misja Współczesne kino amerykańskie wadzi się z religią. W całej fali biblijnych czytanek nad rolą wiary zastanawiają się też czasem artyści z pierwszego szeregu. Scorsese robi to zdecydowanie głębiej i ciekawiej niż... 92
  • Koniecznie! 12 lut 2017, 20:00 FILM Dziennik dojrzewania Nominowany w ośmiu kategoriach do Oscara „Moonlight” to pozornie prosta historia. Barry Jenkins w jednej z niebezpieczniejszych dzielnic Miami obserwuje czarn oskórego chłopaka w trzech okresach jego życia.... 93
  • Nowa sztuka dawna 12 lut 2017, 20:00 Stołeczne Muzeum Narodowe urządziło Galerię Sztuki Dawnej od nowa. Zwiedzający są w luksusowej sytuacji. Żaden Rafael nie terroryzuje ich uwagi swoją wielkością, żaden hałaśliwy obraz celebryta nie zasłania wszystkich innych... 94
  • Powyżej średniej 12 lut 2017, 20:00 muzyka Autorska mieszanka Płyta z coverami, proponująca najbardziej chyba eklektyczny w XXI w. zestaw piosenek. Brytyjska wokalistka i song­writerka spotkała się z amerykańskim kolegą dwa lata temu, zresztą też przy wykonywaniu cudzego... 95
  • Maria Sadowska: To się państwu spodoba 12 lut 2017, 20:00 PRACUJĘ ZAWODOWO 20 LAT. 97
  • Wałęsa, Kijowski i Macierewicz w jednej piaskownicy 12 lut 2017, 20:00 EWA WANAT Polski Bohater Narodowy to świętość –nie beka, bąków nie puszcza i niczego się nie lęka. Paniom podaje futra, po rączkach całuje, po czym chwyta za broń i pędzi ratować Polskę. Nie ma w tej mitologii miejsca na żadne... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany