Nasze grzechy główne

Nasze grzechy główne

Nasze grzechy główne
Nasze grzechy główne
Światowa premiera „Pokotu” Agnieszki Holland pokazała, że jedna z najbardziej doświadczonych autorek polskiego kina zrobiła obraz niemal hipsterski.

Pokot” pasuje do Berlinale. Festiwalu, który trzyma rękę na pulsie współczesności, ale jednocześnie odbywa się w mieście tętniącym i już nieco znudzonym kulturą. Dlatego z otwartymi rękoma wita wszelkie pastisze. Ta inteligentna zabawa kinem to nowy rys twórczości Agnieszki Holland. Przenosząc na ekran prozę Olgi Tokarczuk, reżyserka zrobiła film przewrotny, w którym rzeczywistość ujęta jest w nawias. Opowieść zawieszoną między okrutną baśnią, ponurą analizą post transformacyjnej rzeczywistości, złośliwą satyrą i wiwisekcją mitu polskiej prowincji. A wszystkie te pozornie nieprzystające do siebie wymiary łączy diagnoza: źle się dzieje na świecie.

Między konwencjami

Powieść z 2009 r. „Prowadź swój pług przez kości umarłych”, z jej zagadką kryminalną i linearną historią, jest jednym z niewielu tekstów Tokarczuk, które można wiernie zaadaptować. W małym miasteczku w Kotlinie Kłodzkiej dochodzi do trudnych do wyjaś nienia śmierci. Jednak bohaterka książki i filmu żyje na uboczu społeczności. Duszejko, emerytowana inżynier budowy mostów, mieszka samotnie, uczy angielskiego, opiekuje się zwierzętami. Coraz trudniej znosi tutejszy styl bycia: polowania, triumfalne uroczystości nad zwierzęcym truchłem, bestialstwo myśliwych. Film upływa w rytmie dni Duszejko: zwyczajną rozmowę z przyjaciółką nagle przerywa wiadomość o zwłokach znalezionych w lesie, w szkole kobieta ściera się z dyrektorką rodem z PRL, a refrenem są jej kolejne donosy na kłusowników. I jeszcze interakcje z sąsiadem – równie samotnym jak ona. Wszystko to miesza się jak w kalejdoskopie, „Pokot” wciąż zmienia ton. Zdarzają się sceny jak z greckiej tragedii, w których wśród nieokiełznanej natury człowiek prowadzi swoją walkę o przetrwanie. 

Ale zaraz potem symbole stają się zbyt wyraziste, przejaskrawione, pokazane z przymrużeniem oka. Holland dba, by całość nie była spójna. I z każdym takim szwem, wyrwaniem z konwencji ta historia bardziej intryguje.

Koloryt lokalny

– Potrzebujemy, by filmy prowokowały, nie dawały łatwych odpowiedzi ani bezpiecznych przeżyć – mówi Holland. – Rzeczywistość stała się zbyt amorficzna na proste recepty. Ale też czułam osobistą potrzebę ryzyka. Chciałam wejść w grę z samą sobą, spróbować czegoś, czego nie robiłam. Czuje się tu doświadczenie reżyserki z amerykańskimi serialami, świeżość myślenia o filmowej materii, zrozumienie współczesnej wyobraźni. Agnieszka Holland z satysfakcją zauważa, że na jednych pokazach sala pęka ze śmiechu, na innych od początku do końca milczy. Reżyserka zrobiła obraz dla otwartego na ironiczną grę i żonglerkę nawiązaniami widza, który znudzony zwykłymi opowieściami oczekuje w kinie metakomentarzy. I który nie oddziela płaczu od wzruszeń, bo wychował się na Tarantino. Kicz nie przeszkadza mu w przeżywaniu skrajnych emocji. W ten niedookreślony styl świetnie wpisała się odtwórczyni głównej roli Agnieszka Mandat. W jednej chwili na ekranie jest prostą wiejską babą z szajbą na punkcie astrologii. Zaraz później znajduje w swojej bohaterce czułość, empatię, inteligencję, szacunek dla kultury. Kroku nie ustępują jej świadomie przeszarżowani Jakub Gierszał, Andrzej Konopka czy Borys Szyc. W efekcie cały świat „Pokotu” wydaje się z pogranicza jawy i snu. Jego akcja rozgrywa się w niemal mitycznych górskich sceneriach, ale jednocześnie film jest mocno zakorzeniony w rzeczywistości. 

Nad scenariuszem Holland i Tokarczuk pracowały razem. Reżyserka skupiła się na dramaturgii i konstrukcji. Pisarka tworzyła kolejne wersje dialogów. Ale też wniosła swoje wyczucie specyficznego przygranicznego regionu. – To kieszeń, która nigdy nie stała się do końca Polską – opowiada Holland. – Miejscowi nie biorą spraw w swoje ręce, czują się bezwolni i czekają, aż ktoś się nimi zajmie. W samotnie stojących domach spotykałam głównie samotnych mężczyzn. Wielu z nich odczuwało totalną alienację. Piękne, rozległe przestrzenie tylko potęgowały wrażenie izolacji. Holland rekonstruuje kłodzkie realia i żongluje wizerunkiem polskiego małego miasta. Lumpeks KopCiuszek, szkoła, kościół, knajpa. Lokalny mafioso, bezduszny ksiądz i biznesmen nuworysz. Mikrokosmos małego miasta, które ukształtowała transformacja. Gdzie źle rozumiana nowoczesność przyniosła kult pieniądza, prawo silniejszego i kiczowaty wystrój domów weselnych. Ale wciąż kolebie się tam dawna mentalność. Z całym upodobaniem do polowań, korupcją, wódką lejącą się strumieniami, szowinizmem. Wszystko razem rodzi przemoc, brak szacunku i zaufania dla drugiego człowieka. „Nie wiedziałam, że Polacy są tak dobrzy w grzybobraniu. Nasz narodowy sport, skrajnie indywidualistyczny i wykluczający wspólnotę. Jeden drugiemu nie powie, gdzie jest dobre grzybowisko” – mówi filmowa Duszejko, ekolożka wyczulona na wszelkie przejawy bezdusznego traktowania zwierząt. Ale przecież w tym świecie nie tylko sarny padają ofiarami brutalnej siły, przekonania ludzi u władzy o własnej dominacji nad innymi stworzeniami. Tak samo ci mężczyźni w wieku średnim, z nadwagą traktują kobiety, słabszych, biedniejszych. Podporządkowują ich sobie, pomiatają nimi, gardzą.

Nowa polityka

Przy całej ironii „Pokotu” to film o obezwładniającym uczuciu bezradności. Obserwowaniu, jak dzieje się krzywda, ze świadomością, że nic się nie da zrobić. Że nasz system wartości nie przewidział zetknięcia z kimś, kto ma go za nic. Kto nasze błaganie o elementarną przyzwoitość i wrażliwość traktuje jak skamlenie. Holland nie boi się zabierać głosu w palących sprawach, komentuje w prasie wydarzenia, trzyma rękę na pulsie. Jeszcze niedawno mówiła, że najbardziej ciekawiłby ją film o obrońcach krzyża. Nie znalazła jednak właściwego pomysłu. W „Pokocie” potraktowała politykę dużo szerzej. Znalazła jej korzenie w naszym myśleniu i codzienności. Dzisiaj, kiedy obrońcy krzyża niemal na całym świecie dochodzą do władzy, politycy rzeczywistość podsumowują topornie, wręcz prymitywnie, a wszelkie niuanse rozjeżdżają walcem zerojedynkowej retoryki „my – oni”. „Pokot” staje się manifestem zrealizowanym wbrew myślowym schematom. Także dlatego nieustannie zmusza do rewidowania raz wyrobionej oceny bohaterów. Holland wymienia nasze grzechy główne. Na berlińskim plakacie są one wręcz wypisane, m.in.: hipokryzja, głupota, chciwość, okrucieństwo. Autorka zmienia jednak zakończenie książki. Kręci oniryczny finał, którego wydźwięk zależy już tylko od nas. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 7/2017
Więcej możesz przeczytać w 7/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • C.B.D.O. IP
    --bijatyka w rodzinie „totalnej opozycji” -- A. Holland swoim filmem „POKOT” wali w … byłego prezydenta B. Komorowskiego -- fana polowań myśliwskich! Wg osoby związanej z „salonem III RP” robi tak ponoć dlatego, że NIEUDACZNIK Komorowski pozwolił sobie odebrać pałac prezydencki w ostatnich wyborach … Mimo, że wg red. GW A. Michnika i red. NEWSWEEK T. Lisa miał zapewnione zwycięstwo na 200, a nawet więcej %! Przypomnijmy: red. nacz. GW A. Michnik w programie red. Lisa przewidywał, że Komorowski mógłby ewentualnie przegrać wybory gdyby „po pijaku przejechał na pasach niepełnosprawną ciężarną zakonnicę i zbiegł z miejsca wypadku”! Pomijając zwyczajną butę i chamstwo (SŁOMA Z BUTÓW) Michnika, widzimy na ile ten dziennikarski-moher KUMA rzeczywistość! Po prostu, dzisiaj „salon” to towarzystwo wzajemnej adoracji, i  to „szemrane” towarzystwo! A ich poglądy polityczne, moralne (np. etyka dziennikarska) najlepiej oddaje fakt, że trzymają z takimi ludźmi jak red. T. Wołek (TOK-FM) i Michał Kamiński (doradca premier Kopacz), którzy to zorganizowali pamiętną wyprawę do Londynu w celu wsparcia … GEN. PINOTCHETA! Michała Kamińskiego niedawno w TVP-INFO podsumował A. Olechowski słowami: „GOEBBELS TEŻ BYŁ FACHOWCEM”! A takich „fachowców” związanych z salonem mamy przecież dużo więcej!

    Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2017 (1774)

    • Wojna o sprawiedliwość 12 lut 2017, 20:00 Konflikt ministra sprawiedliwości z – nomen omen – wymiarem sprawiedliwości to już w zasadzie otwarta wojna. Nieomal każdy kolejny dzień przynosi nowe zarzuty. 3
    • Niedyskrecje parlamentarne 12 lut 2017, 20:00 WRZE W WARSZAWSKIM SAMORZĄDZIE. Radni opozycji podejrzewają, że wojewoda z PiS uchyli uchwałę o referendum w sprawie przyłączenia do stolicy ponad 30 okolicznych gmin. Powód teoretycznie jest, bo jedna ustawa pozwala radzie miasta na... 6
    • Spięcie tygodnia 12 lut 2017, 20:00 Marcin Święcicki (PO) Dowód nieufności NAJWIĘKSZĄ WĄTPLIWOŚĆ BUDZI TO, ŻE KOMISJA WERYFIKACYJNA BĘDZIE UNIEWAŻNIAĆ DECYZJE ADMINISTRACYJNE. Można je unieważniać, ale decyzją sądu. Komisja weryfikacyjna to nie jest organ ani... 8
    • Obraz tygodnia 12 lut 2017, 20:00 25% internautów stwierdziło, że są online przez całą dobę 83 000 zł zapłaci MON za 1000 zamówionych długopisów. Będą wyposażone w latarki LED, zbijaki do szyb i nożyki. Mają być wykonane „ze wzmocnionego aluminium lotniczego,... 9
    • Info radar 12 lut 2017, 20:00 Jak Kaczyński pomaga bankom Prezes Kaczyński znowu zaszalał. Podczas gdy prezydent Duda, premier Szydło i wicepremier Morawiecki od miesięcy powtarzają, że o frankowiczach nie można zapominać, prezes PiS pomachał im właśnie na do... 11
    • Zdarzyło się jutro 12 lut 2017, 20:00 Ciemniejsza strona Greya, jaśniejsza strona smogu oraz inne zapasy w błocie. WITOLD WASZCZYKOWSKI PRZEDSTAWIŁ W SEJMIE ZAŁOŻENIA POLSKIEJ POLITYKI ZAGRANICZNEJ. Ku zaskoczeniu wszystkich obserwatorów wśród priorytetów nie znalazły się... 12
    • Lewo Prawo 12 lut 2017, 20:00 7 powodów, by lubić Prezesa OD CZASU WYBORU DONALDA TRUMPA NA PREZYDENTA wizerunek Jarosława Kaczyńskiego wyraźnie się ociepla. Prezes, w porównaniu z Trumpem, wygląda sympatycznie. Nie ma przeszczepianych włosów, nie korzysta z... 13
    • Nagrody Kisiela rozdane 12 lut 2017, 20:00 Chichot Kisiela znów był słyszalny. Laureatami nagród jego imienia zostali: najbardziej rockowy polityk w Polsce, publicysta uwielbiający twarde dane oraz przedsiębiorca, który postawił (na) prawie upadłą firmę. 14
    • Nuklearna wojna Ziobry 12 lut 2017, 20:00 Szykuje się wielka batalia o wymiar sprawiedliwości. Wielokrotnie większa niż ta o Trybunał Konstytucyjny. Polem bitwy będzie 350 sądów rejonowych i okręgowych oraz Sąd Najwyższy. A wszystko za sprawą zmian proponowanych przez Zbigniewa Ziobrę. 18
    • Wygaszanie Misiewicza. Kaczyński i Macierewicz ustalili, że pozbędą się PiS-owskiej ikony obciachu 14 lut 2017, 19:54 Bartłomiej Misiewicz stał się PiS-owską ikoną obciachu. Dlatego Jarosław Kaczyński i Antoni Macierewicz ustalili, że się go pozbędą. Operacja ma jednak zostać przeprowadzona dyskretnie. 22
    • Wygaszanie Misiewicza 12 lut 2017, 20:00 Bartłomiej Misiewicz stał się PiS-owską ikoną obciachu. Dlatego Jarosław Kaczyński i Antoni Macierewicz ustalili, że się go pozbędą. Operacja ma jednak zostać przeprowadzona dyskretnie. 23
    • Prezes o koty dba sam 12 lut 2017, 20:00 Jeżeli oglądalność zacznie dramatycznie spadać, to choćby nie wiem jak zręczny politycznie był Jacek Kurski, to się nie obroni – mówi Krzysztof Czabański, przewodniczący Rady Mediów Narodowych. 26
    • Mój syn ma szanse na wyższe funkcje 12 lut 2017, 20:00 Spodziewam się, że Paweł Kukiz kiedyś pójdzie ze mną – mówi Kornel Morawiecki, szef ugrupowania Wolni i Solidarni. 30
    • Państwo silne czy siłowe 12 lut 2017, 20:00 Doświadczenie pokazuje, że tylko więcej wolności służy państwu, a o jego sile stanowi społeczeństwo. 32
    • Trwały związek ważniejszy niż orgazm 12 lut 2017, 20:00 Polacy doceniają trwałe związki. Nawet jak się nam przytrafi skok w bok, chcemy wracać do partnera – mówi prof. Zbigniew Izdebski, seksuolog, autor raportu „Seksualność Polaków 2017 – Badanie Zbigniewa Izdebskiego i Polpharmy”. 35
    • Co zrobić, aby on mógł 12 lut 2017, 20:00 Tworzy więź. Dostarcza przyjemności. Jest jedną z najzdrowszych aktywności. Seks. Jak czerpać z niego satysfakcję przez długie lata? 39
    • Historia pewnego porwania 12 lut 2017, 20:00 Jak to było z uprowadzeniem ukraińskiego handlowca przez Polaków – głowi się sąd w Warszawie. 42
    • Chciałabym tańczyć jak baletnice 12 lut 2017, 20:00 Oto historia dziewczynki, która po wypadku zapadła w śpiączkę. Teraz lekarze walczą o wybudzenie Julki. O nadziei i drobnych radościach mówi jej ojciec Darek Kowalczyk. 46
    • Zaprogramuj swoją… przyszłość 12 lut 2017, 20:00 MACIEJ M. SYSŁO Kształcenie informatyczne w nowej podstawie programowej jest nie tylko propozycją włączenia programowania do zajęć szkolnych, ale ma ambicje znacznie szersze – skierowanie zainteresowania uczniów, nauczycieli i... 49
    • Najgłupsze inwestycje w Polsce 12 lut 2017, 20:00 Scena na rzece, na której lepiej nie koncertować, bo może odpłynąć. Albo boksy, w których zamiast rowerów rezydują bezdomni. Jesteśmy mistrzami w wydawaniu publicznych pieniędzy, często wbrew zdrowemu rozsądkowi. 50
    • Scena, która odpłynie z wykonawcami albo boksy rowerowe dla bezdomnych. Najgłupsze inwestycje w Polsce 15 lut 2017, 7:17 Jesteśmy mistrzami w wydawaniu publicznych pieniędzy. Szkoda, że często na przekór zdrowemu rozsądkowi. 50
    • Polskie meble mogą iść z dymem 12 lut 2017, 20:00 Ministerstwo Środowiska może sprawić kłopoty producentom mebli. Prezes Jan Szynaka prosi o interwencję wicepremiera Morawieckiego, dla którego ta branża to perła w koronie. 53
    • Koniec taryfy ulgowej 12 lut 2017, 20:00 Czy rekordowe kary dla firm telekomunikacyjnych ukrócą powszechne w tej branży praktyki naciągania klientów? Rozpoczęła się batalia państwa z operatorami. 56
    • Wschodni raj podatkowy 12 lut 2017, 20:00 Zwolnienie na 15 lat z podatku dochodowego, zerowa stawka VAT, tani pracownicy i bezcłowy dostęp do 170 mln konsumentów. Raj podatkowy? Nie, Białoruś. 58
    • Hossa Bessa 12 lut 2017, 20:00 Kredyt przez łóżko Afera w Wołominie. Sześciu zatrzymanych i ponad 100 mln zł wyłudzonych kredytów. To news z zeszłego tygodnia, po którym z wrażenia kapcie z nóg mi nie spadły. A to dlatego, że to, co działo się w wołomińskim SK... 61
    • Zarażone przy wodopoju 12 lut 2017, 20:00 Czy w Polsce doszło do pierwszego szpiegowskiego ataku na banki? Wiele wskazuje na to, że tak. 62
    • Know How 12 lut 2017, 20:00 Jedzenie z Ubera Uber uruchomił w Warszawie aplikację o nazwie UberEats. Pozwala ona użytkownikom na zamówienie dostawy posiłków z wybranych restauracji. Kursy mogą realizować kierowcy samochodów i skuterów, a także rowerzyści. Stała... 63
    • Ile jest dobrej zmiany w polskiej dyplomacji? 12 lut 2017, 20:00 Oceny polskiej dyplomacji oscylują między nawiązaniami do Grunwaldu i Somosierry. Do triumfu rządowi daleko, ale na pewno nie jest to bezsensowna szarża, z góry skazana na klęskę. 64
    • Ostatnia nadzieja Francji 12 lut 2017, 20:00 Emmanuel Macron może być jedynym politykiem nad Sekwaną zdolnym odebrać szanse na prezydenturę Marine Le Pen. Jego awans w sondażach przypomina wyborcze sukcesy Donalda Trumpa. 68
    • Ojciec chrzestny westernu 12 lut 2017, 20:00 100 lat temu umarł Buffallo Bill, legenda Dzikiego Zachodu, bez którego folklor Wielkich Równin pewnie nie stałby się jednym z głównych towarów eksportowych Ameryki. 71
    • Zagłada prawie ostateczna 12 lut 2017, 20:00 To była największa katastrofa w dziejach Ziemi. Pozostawała jednak nieznana, przyćmiona przez zagładę dinozaurów. W jej wyniku zginęło około 90 procent gatunków stworzeń żyjących na naszej planecie. 74
    • Orzeł wylądował w Miami 12 lut 2017, 20:00 Przy okazji 45. International Polonaise Ball mieliśmy zaszczyt wręczyć nagrodę – Orła Tygodnika „Wprost” lady Blance A. Rosenstiel – ambasadorce polskości. 78
    • Piękna epoka morderstw 12 lut 2017, 20:00 15 lutego na antenie TVN zagości Belle époque”, kostiumowo-kryminalny serial w gwiazdorskiej obsadzie, który już został okrzyknięty najdroższą produkcją w historii polskiej telewizji. 80
    • Najdroższa produkcja w historii polskiej telewizji debiutuje. Czas na „Belle Epoque”! 15 lut 2017, 19:11 200 aktorów i epizodystów, 2000 statystów, 50 kaskaderów, 100 koni a także tresowany kruk i… tresowane szczury - startujący na antenie TVN serial „Belle Epoque” już został okrzyknięty najdroższą produkcją w historii polskiej telewizji. 80
    • Paweł Małaszyński: Diabeł kocha tajemnice 12 lut 2017, 20:00 Kim jest grany przez ciebie Jan Edigey-Korycki – policjant oddziału kryminalnego z 1908 r.? To człowiek, który wraca do rodzinnego Krakowa na pogrzeb brutalnie zamordowanej matki. Wspólnie z rodzeństwem Skarżyńskich, z którym się... 83
    • Nasze grzechy główne 12 lut 2017, 20:00 Światowa premiera „Pokotu” Agnieszki Holland pokazała, że jedna z najbardziej doświadczonych autorek polskiego kina zrobiła obraz niemal hipsterski. 86
    • Spowiedź chuligana 12 lut 2017, 20:00 Jeśli ktoś myśli, że ja to Ferdynand Kiepski albo Gebels z „Pitbulla”, to się grubo myli. „Spowiedź chuligana” to pierwsze przedstawienie, gdzie mówię coś od siebie – zdradza Andrzej Grabowski. 88
    • Wydarzenie 12 lut 2017, 20:00 FILM Japońska misja Współczesne kino amerykańskie wadzi się z religią. W całej fali biblijnych czytanek nad rolą wiary zastanawiają się też czasem artyści z pierwszego szeregu. Scorsese robi to zdecydowanie głębiej i ciekawiej niż... 92
    • Koniecznie! 12 lut 2017, 20:00 FILM Dziennik dojrzewania Nominowany w ośmiu kategoriach do Oscara „Moonlight” to pozornie prosta historia. Barry Jenkins w jednej z niebezpieczniejszych dzielnic Miami obserwuje czarn oskórego chłopaka w trzech okresach jego życia.... 93
    • Nowa sztuka dawna 12 lut 2017, 20:00 Stołeczne Muzeum Narodowe urządziło Galerię Sztuki Dawnej od nowa. Zwiedzający są w luksusowej sytuacji. Żaden Rafael nie terroryzuje ich uwagi swoją wielkością, żaden hałaśliwy obraz celebryta nie zasłania wszystkich innych... 94
    • Powyżej średniej 12 lut 2017, 20:00 muzyka Autorska mieszanka Płyta z coverami, proponująca najbardziej chyba eklektyczny w XXI w. zestaw piosenek. Brytyjska wokalistka i song­writerka spotkała się z amerykańskim kolegą dwa lata temu, zresztą też przy wykonywaniu cudzego... 95
    • Maria Sadowska: To się państwu spodoba 12 lut 2017, 20:00 PRACUJĘ ZAWODOWO 20 LAT. 97
    • Wałęsa, Kijowski i Macierewicz w jednej piaskownicy 12 lut 2017, 20:00 EWA WANAT Polski Bohater Narodowy to świętość –nie beka, bąków nie puszcza i niczego się nie lęka. Paniom podaje futra, po rączkach całuje, po czym chwyta za broń i pędzi ratować Polskę. Nie ma w tej mitologii miejsca na żadne... 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany