Brać czy nie brać – oto jest pytanie

Brać czy nie brać – oto jest pytanie

Jan Maria Rokita, fot. Wprost
Odszkodowanie, którego domaga się Jan Rokita za okres internowania w czasie prL, wywołało burzliwą dyskusję, czy powinno się oczekiwać pieniędzy za walkę o wolną Polskę.

Obraz Jana Rokity wchodzącego na proces w sprawie odszkodowania za represje PRL wywołał spory odzew, bo żądanie od państwa 550 tys. zł działa na wyobraźnię. Oliwy do ognia dolała Nelli Rokita, stwierdzając, że za doznane krzywdy należy się jej mężowi okrągły milion. Odżyła dyskusja, czy należy monetaryzować swoje dawne decyzje o działalności w opozycji. Jan Rokita chce odszkodowania za internowanie podczas stanu wojennego. 550 tys. zł to wysoka kwota, szczególnie jeśli chodzi o okres zatrzymania, bo ten trwał od 21 stycznia do 2 lipca 1982 r. Jan Rokita pełnił wówczas funkcję przewodniczącego Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jesienią 1981 r. został przewodniczącym Komitetu Strajkowego NZS Uczelni Krakowskich. Odszkodowanie za internowanie Jan Rokita otrzymał już w 2010 r., najwyższe możliwe, czyli 25 tys. zł. Ale Trybunał Konstytucyjny uznał, że ograniczanie kwoty odszkodowania jest niekonstytucyjne. Od tamtej pory internowani, którzy dostali takiej wysokości świadczenia, składają ponownie wnioski – domagając się większych pieniędzy. Tak też postanowił zrobić Jan Rokita. Skąd taka decyzja? – Rokita jest w złej sytuacji materialnej. Po pierwsze utrzymuje się głównie z wykładów, a po drugie przegrał proces o zniesławienie z Konradem Kornatowskim, nie zapłacił zasądzonego przez sąd zadośćuczynienia w wysokości 20 tys., a od tej kwoty narosły jeszcze odsetki, w rezultacie ma komornika na głowie – mówi jeden z krakowskich znajomych Rokity.

Opozycjonista kontra prokurator

Chodzi o proces, jaki wytoczył Janowi Rokicie Konrad Kornatowski, były szef policji w rządzie PiS, a w czasach PRL prokurator. Rokita nazwał go „nikczemnym prokuratorem”, który miał tuszować zbrodnie PRL. Nawiązywał w ten sposób do sprawy Tadeusza Wądołowskiego, 32-letniego działacza opozycji, który w 1986 r. zmarł na komisariacie kolejowym w Gdyni. Uznano, że na zawał serca, a Kornatowski był jednym z prowadzących śledztwo. Rokita twierdził, że Wądołowski został śmiertelnie pobity przez milicjantów, a sprawę zatuszowano. Jednak w wolnej Polsce okoliczności zdarzenia badał IPN i nie stwierdził przestępstwa niedopełnienia obowiązku przez prokuratorów. A urażony twierdzeniami Rokity Kornatowski zażądał od niego 100 tys. zł odszkodowania. I mimo że rodzina Wądołowskiego zdecydowała się zwrócić do IPN o ponowne rozpatrzenie sprawy i śledztwo zostało już wznowione, to sąd rozpatrujący skargę Kornatowskiego nie chciał zawiesić procesu. W lipcu 2016 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał, że Rokita ma zapłacić Konradowi Kornatowskimu 20 tys. zł zadośćuczynienia i na własny koszt przeprosić byłego prokuratora w kilku gazetach i rozgłośni radiowej. Wyrok w sprawie zadośćuczynienia jest prawomocny, ale Rokita walczy w sądzie o odstąpienie od przeprosin. Publicznie mówił, że nie może przeprosić powoda, bo „musiałbym się wyrzec swej tożsamości i zostać dla samego siebie skończoną łachudrą”. A odszkodowania – według naszych rozmówców – również postanowił nie płacić. – Co gorsza, odciął się od swojego środowiska. Z prawie nikim nie utrzymuje kontaktów – mówi polityk PO proszący o zachowanie anonimowości. – Uznał, że po przegranym procesie z Konradem

„Nie siedzieliśmy dla pieniędzy”

Nie ulega wątpliwości, że losy Rokity można uznać za chichot historii. Ten wybitny polityk i działacz opozycji jako bardzo młody człowiek był represjonowany w czasach PRL, a w wolnej Polsce popadł w kłopoty materialne z powodu procesu wytoczonego mu przez PRL-owskiego prokuratora. Rokita przez całe lata 80. działał w opozycji. W 1986 r. był zatrzymany przez SB, siłą pobrano mu odciski palców i popełniono kilka innych uchybień prawnych, co potwierdził później Sąd Najwyższy. Gdy wszedł do Sejmu kontraktowego, stanął na czele komisji, która badała działalność Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Prace komisji zostały zebrane w dokumencie nazwanym później raportem Rokity. Jednym z przypadków badanych przez komisję była właśnie sprawa śmierci Wądołowskiego. Po latach okazało się, że wiedza zdobyta podczas prac w komisji może być kosztowna dla autora raportu. Być może rozumiejąc ten paradoks, byli opozycjoniści, którzy nie starali się o odszkodowanie za prześladowania w PRL, niechętnie oceniają postępowanie Jana Rokity. Stefan Niesiołowski, który został zatrzymany w 1974 r. i spędził cztery lata w więzieniu, a w 1981 r. został osadzony w ośrodku dla internowanych w Jaworznie, w rozmowie z „Wprost” deklaruje, że nie będzie występował o odszkodowanie. – Nie walczyłem o żadne pieniądze i nie uważam, żeby to było dobre – mówi Niesiołowski. – Przesiedziałem w więzieniu łącznie ponad pięć lat. Gdybym to odniósł do odszkodowania, którego domaga się Rokita, to powinienem chyba dostać parę milionów, ale myśmy nie siedzieli w więzieniach dla pieniędzy, tylko o wolną Polskę. Dyktatura została obalona. Jesteśmy w NATO, w Unii. Jestem jednym z nielicznych więźniów, który osiągnął swoje cele, doczekał ich finału i z tego powodu jestem bardzo szczęśliwy – mówi Niesiołowski. Ale sprawę Rokity ocenia bardzo powściągliwie. – On był internowany zaledwie parę miesięcy. W porównaniu z nim taki Karol Modzelewski mógłby żądać milionów.

Ale nie wiem, jaką ma sytuację Rokita. Może ma jakieś problemy. Może są mu bardzo potrzebne te pieniądze i nie ma innych możliwości, żeby je zdobyć – mówi Niesiołowski. I dodaje: – Nikogo nie piętnuję za to, że bierze odszkodowania za swoje cierpienie czy walkę o Polskę. Ja, dzięki Bogu, jestem w takiej sytuacji, że nie muszę tego robić.

„Kto inny mnie wsadził”

Leszek Moczulski, który w okresie PRL przesiedział łącznie prawie sześć lat w więzieniu za działalność polityczną, też nie wystąpił o odszkodowanie. – Kto inny wsadził mnie do więzienia, kto inny by płacił – mówi. Ale dodaje, że każdy sam ocenia, co robić. – Nie widzę powodu, żeby oceniać Jana Rokitę – mówi Moczulski. Innego zdania jest już Andrzej Czuma, który odszkodowanie za czas osadzenia w więzieniu w PRL otrzymał. Chciał zawrotnej sumy od państwa. – Domagałem się ok. 700 tys. zł za okres aresztowania i po nim, kiedy nie mogłem znaleźć pracy i nie miałem stałego źródła dochodów – opowiada. – Mój adwokat uważał, że taka suma mi się należy po naliczeniu odsetek – mówi Andrzej Czuma. Ostatecznie dostał o wiele mniejsze odszkodowanie, bo kiedy się o nie ubiegał w 2010 r., jego wysokość nie mogła być większa niż 25 tys. zł. – Siedziałem blisko sześć lat w więzieniu. Z tego internowanie trwało rok. Za internowanie nie otrzymałem żadnego odszkodowania, jedynie za moje więzienie w latach 70. – 20 tys. zł – mówi Czuma. Jak dodaje, zachęcano go, żeby jeszcze raz wystąpił o odszkodowanie, ale tego nie zrobił. Nie kryje jednak, że innych kolegów do tego zachęca. – Uważam, że nam się to należy, a przynajmniej powinniśmy się ubiegać o to, żeby zaliczono nam lata więzienia do okresu emerytalnego. Państwo polskie powinno ludziom, którzy autentycznie walczyli w opozycji, wypłacić zaległe pieniądze – mówi Czuma. Ale największą dyskusję wokół przyznawania odszkodowań opozycjonistom wywołał – nieżyjący już dziś – były senator PiS Zbigniew Romaszewski. W 2013 r. wystąpił do sądu o odszkodowanie za represje. Sąd wycenił jego bezprawne dwuletnie więzienie w czasach PRL na 240 tys. zł. Romaszewski otwarcie powiedział, że występuje o odszkodowanie od państwa, bo emerytura jego i żony nie wystarcza na godne życie. Mimo to część dawnych kolegów nie szczędziła mu głosów krytyki. Przypadki Jana Rokity, Zbigniewa Romaszewskiego czy Andrzeja Czumy nie są odosobnione. Zdaniem Jana Rulewskiego, senatora PO, który od lat pilotuje zmiany w prawie mające pomóc materialnie byłym działaczom Solidarności, tysiące ludzi wstąpiło na drogę sądową, by od państwa polskiego uzyskać odszkodowanie za prześladowanie w czasach PRL – niesłuszne skazanie, więzienie czy internowanie.

„Wyceniają mnie na milion”

Przez lata rządy nie zajmowały się trudną sytuacją materialną byłych działaczy Solidarności. Choć inne państwa załatwiały te sprawy dość szybko. Na przykład w Czechach działacze dostali jednorazowe odszkodowanie. W Polsce sprawy się ślimaczyły. Kilka lat temu głośna była historia Andrzeja Bulca, założyciela Wolnych Związków ZawodowychWybrzeża. To on nagrał w 1979 r. słynną wypowiedź Lecha Wałęsy dotyczącą wydarzeń Grudnia ’70, w której późniejszy prezydent przyznaje się, że rozpoznawał na milicji uczestników strajku na filmach i zdjęciach. Bulc był w PRL prześladowany: zatrzymywany, przesłuchiwany, zwalniany dyscyplinarnie z pracy. W 1989 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych, ale wrócił – bez pieniędzy, wypracowanej emerytury, a że nie nadawał się do pracy, to żył w skrajnej biedzie, w mieszkaniu bez prądu, bo nie płacił rachunków. – W sprawie jego trudnej sytuacji występowała cała elita solidarnościowa i w końcu Donald Tusk po długich staraniach przyznał mu rentę specjalną – opowiada Rulewski. 

Za prezydentury Lecha Kaczyńskiego i z jego inicjatywy przyjęto pierwszą ustawę umożliwiającą uzyskanie jednorazowego odszkodowania za internowanie do 25 tys. zł. – Postępowanie było proste, bo wystarczyło udowodnić internowanie i sądy wydawały decyzję administracyjną o przyznaniu jednorazowego odszkodowania – mówi senator Rulewski. – Z tego, co wiem, jedna trzecia internowanych nie wystąpiła o to. W stanie wojennym w internacie przetrzymywano blisko 10 tys. osób. Przepisy ograniczające odszkodowanie zostały jednak podważone przez Trybunał Konstytucyjny i wtedy zaczęły się procesy o duże odszkodowania. Powstały wyspecjalizowane w takich sprawach kancelarie. Żeby uzyskać od państwa naprawdę duże odszkodowanie, trzeba wyliczyć poniesione straty z tytułu represji. Według Rulewskiego, który cały czas monitoruje sprawy odszkodowania dla działaczy podziemia, z tej ścieżki skorzystało kilka tysięcy osób, a średnie odszkodowanie wyniosło ok. 60 tys. zł. Ale były i dużo wyższe. W 2013 r. 130 tys. zł sąd przyznał Andrzejowi Sobierajowi, pierwszemu szefowi radomskiej Solidarności. Sobieraj był internowany ponad rok, a później, gdy wznowił działalność opozycyjną, wielokrotnie zatrzymywany. Swoje szkody z tego tytułu wycenił na 700 tys. zł i nie był zadowolony z werdyktu sądu.

„Problem jest złożony”

Taki dodatek wynosi 400 zł, obecnie pobiera go kilkaset osób. Dlatego Senat wystąpił z propozycją nowelizacji, w myśl której dodatek przysługiwałby każdemu opozycjoniście z czasów PRL, niezależenie od wysokości emerytury. Na razie jednak projekt od pół roku leży w sejmowej komisji pracy i polityki społecznej i żadne prace się nad nim nie toczą. – PiS nie spieszy się z pomocą byłym opozycjonistom – mówi Jan Rulewski, który jest sprawozdawcą tego projektu. – Ale żeby być sprawiedliwym, trzeba powiedzieć, że moim kolegom z PO też się do tego nie spieszyło. Gdy pytamy senatora, czy słuszne jest występowanie o kilkusettysięczne odszkodowania od państwa za prześladowania związane z działalnością opozycyjną, nie chce tego oceniać. – Nie wiem, czy roszczenie rzędu kilkuset tysięcy złotych to dużo czy mało, bo to zależy od indywidualnej sytuacji i wrażliwości – mówi Rulewski. – Problem jest złożony, bo z jednej strony narodowi powinno zależeć na tym, żeby ludzie, którzy walczyli o niepodległość i z tego tytułu ponieśli rozmaite straty, zostali otoczeni opieką. Z drugiej strony wystawianie czeków za walkę o wolność budzi opór. Mnie fachowcy wyceniają na odszkodowanie w wysokości miliona złotych, ale nie zamierzam iść do sądu. Rulewski spędził w więzieniu trzy lata w latach 60. pod zarzutem rzekomej dezercji, przez rok był internowany, a później został ponownie aresztowany. Na wolność wyszedł dopiero w sierpniu 1984 r. Część naszych rozmówców ma nadzieję, że Janem Rokitą, gdy występował o odszkodowanie, kierowały inne pobudki niż finansowe. – Słyszałem jego tłumaczenie, że chce pomóc działaczom opozycji, żeby za jego przykładem decydowali się na odszkodowania – mówi jego dawny znajomy. – Jeśli zaś jego motywacją jest jedynie to, że ma problemy finansowe, to niegodna motywacja. – Rokita znalazł się w trudniej sytuacji, jest zniszczony procesami, ma na głowie komorników – mówi Rulewski. – Dopóki nie miał problemów finansowych, to nawet nie myślał o odszkodowaniu. Nie zamierzam go oceniać. Kto może go oceniać? g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 13/2017
Więcej możesz przeczytać w 13/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • emeryt IP
    a może niech go zasądzi, że go zasądził o 2x tyle i jak wygra to nu zapłaci?

    Spis treści tygodnika Wprost nr 13/2017 (1780)

    • Kto ty jesteś? Polak mały 26 mar 2017, 20:00 Nie masz prawa psuć dobrego samopoczucia unijnych liderów, jeśli masz inne zdanie na temat reform w UE. Powinieneś przyjąć narzuconą nam propozycję rozlokowania uchodźców, bo inaczej usłyszysz „Wstyd, Polsko, wstyd” od redaktora... 4
    • Skaner 26 mar 2017, 20:00 Prysły iluzje, pozostała nadzieja Odebrał samochód w Birmingham, przyjechał do Brighton do hotelu. Rano rzucił recepcjonistce, że wyjeżdża do Londynu, by coś załatwić, a potem wsiadł do hyundaia 4x4. Kto mógł przypuszczać, że... 6
    • Niedyskrecje parlamentarne 26 mar 2017, 20:00 SPORE ZAMIESZANIE WYWOŁAŁO W MEDIACH UBIEGŁOTYGODNIOWE POSIEDZENIE NAJWAŻNIEJSZYCH LUDZI PIS NA NOWOGRODZKIEJ W WARSZAWIE. Media pokazywały kolejnych oficjeli, którzy wsiadali do rządowych limuzyn, a żądnym informacji dziennikarzom... 8
    • Obraz tygodnia 26 mar 2017, 20:00 43% Polaków uważa, że istnieje zbyt wiele kanałów telewizyjnych, a 3/4 respondentów chciałoby posiadać taki pakiet, w którym znajdą się programy wybrane przez nich samodzielnie. Wygrane Marynia Gierat i Kinga Dołęga-Lesińska... 10
    • Spięcie tygodnia 26 mar 2017, 20:00 Ryszard Czarnecki wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego (PiS) Kraje małej Unii to duża siła DEKLARACJA RZYMSKA JEST POCZĄTKIEM DYSKUSJI NA TEMAT PRZYSZŁOŚCI I KIERUNKÓW UNII EUROPEJSKIEJ, a nie jej końcem. Od czasu prezydencji... 12
    • Wojna na Eurowizji 26 mar 2017, 20:00 Muzyka nie zawsze łagodzi obyczaje. Julia Samojłowa, niepełnosprawna reprezentantka Rosji, otrzymała zakaz wjazdu na teren Ukrainy, więc nie wystąpi w finale konkursu Eurowizji, który w tym roku organizowany jest w Kijowie.  W Rosji się... 13
    • Zdarzyło się jutro 26 mar 2017, 20:00 Szyszka toruńska, deklaracja warszawska i dookoła Wojtek… 14
    • Lewo 26 mar 2017, 20:00 Nie ma wolności dla… 15
    • Prawo 26 mar 2017, 20:00 Szukajcie, a znajdziecie 15
    • Brać czy nie brać – oto jest pytanie 26 mar 2017, 20:00 Odszkodowanie, którego domaga się Jan Rokita za okres internowania w czasie prL, wywołało burzliwą dyskusję, czy powinno się oczekiwać pieniędzy za walkę o wolną Polskę. 17
    • Antypolonizm jest w Niemczech zakorzeniony 26 mar 2017, 20:00 Gdy dochodzi do konfliktu interesów między naszymi krajami, w Niemcach aktywizuje się niechęć do tradycyjnego wzoru polskości – mówi Zdzisław Krasnodębski, socjolog, europoseł PiS. 20
    • Polska nie jest najważniejsza 26 mar 2017, 20:00 EWA WANAT Co rusz słyszę o jakiejś nowej przeprowadzce do Berlina. Przeważnie młodzi ludzie, choć nie młodziaki, tak około trzydziestki. Nie kasa ich tu ciągnie, bo w ich zawodach – często to informatycy – mogliby w Warszawie... 23
    • Efekt Dekana 26 mar 2017, 20:00 Właściciel zagranicznego giganta medialnego uruchomił proces, który może wywrócić polski rynek mediów ukształtowany w III RP. 24
    • Twierdze nie do zdobycia 26 mar 2017, 20:00 Europejskie kraje bronią swoich mediów przed zagranicznym kapitałem. Wykorzystują do tego także unijne przepisy. 28
    • Ścigany Donald Tusk 26 mar 2017, 20:00 Im dłużej Donalda Tuska nie ma w polskiej polityce, tym bardziej jest obecny. PO czeka z otwartymi ramionami, PiS z kajdankami. Mówi się o nim nieustannie. 30
    • Za mało straszyliśmy PiS-em 26 mar 2017, 20:00 Nie wykluczam, że będę kandydował na prezydenta Warszawy – mówi Rafał Trzaskowski, minister spraw zagranicznych w gabinecie cieni Platformy Obywatelskiej. 32
    • SRP – Spartaczone Rejestry Państwowe 26 mar 2017, 20:00 Miało być szybciej i taniej, jest wolniej i drożej – taki obraz wyłania się z raportu NIK, która przyjrzała się czołowemu projektowi informatycznemu ekipy PO-PSL. Odpowiedzialni za niego zarządzają teraz publicznym operatorem łączy rządowych. 36
    • Deweloper na zagrodzie równy wojewodzie 26 mar 2017, 20:00 JAN ŚPIEWAK Zbliżające się wybory samorządowe to okazja do tego, żeby podsumować ostatnie 25 lat rozwoju Polski lokalnej. Samorządom udało się bardzo wiele. W dużym stopniu dzięki pomocy unijnej i okresowi długotrwałego wzrostu... 38
    • Myślozbrodnia i oburzenie stadne 26 mar 2017, 20:00 PROF. RYSZARD LEGUTKO Czy uczelnie wyższe muszą być dostępne dla studentów cierpiących na zaburzenia psychiczne, które drastycznie utrudniają profesorowi prowadzenie zajęć dydaktycznych? Czy jedno z kryteriów przyjmowania na studia nie... 40
    • Głupia od aniołów 26 mar 2017, 20:00 W sprawie gwałtu prokuratura przesłuchała już kilkadziesiąt osób, w tym niepełnosprawną intelektualnie ofiarę. Domniemany gwałciciel chodzi wolno i od trzech miesięcy nie trzeźwieje. 42
    • Rodzice mówią: Nie! 26 mar 2017, 20:00 Walcz tak, jak walczyłbyś, gdyby ktoś fizycznie chciał skrzywdzić twoje dziecko – zagrzewa Wojciech Eichelberger rodziców. A oni już od czerwca w całej Polsce protestują przeciwko reformie edukacji. 48
    • Polityka wychowania w biznesie 26 mar 2017, 20:00 Wszyscy są dziećmi znanych polityków. Wszyscy mają na wyciągnięcie ręki dostęp do wpływów, kontaktów i pieniędzy rodziców. I wszystkich zamiast do polityki ciągnie do biznesu. 53
    • Polacy boją się banków 26 mar 2017, 20:00 Daliśmy bankom do myślenia i zaczynają się liczyć z naszym zdaniem – mówi Aleksandra Wiktorow, rzecznik finansowy. 56
    • Nadlatuje superlotnisko 26 mar 2017, 20:00 Zwolennicy budowy wielkiego portu lotniczego twierdzą, że zmieni on pozycję Polski na transportowej mapie Europy. Przeciwnicy powątpiewają. 59
    • Pasażer w centrum uwagi 26 mar 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI Słyszeliście państwo o pracach nad ustawą o publicznym transporcie zbiorowym? Jeśli nie, to się nie dziwię. Temat nie istnieje w debacie publicznej. Dlaczego? Bo elity nie mają problemu, czym dojechać do szkoły, pracy czy... 61
    • Samobój z Wojtkiem 26 mar 2017, 20:00 Pół roku temu byłam w Polsce na koncercie zespołu z Nowego Orleanu. Poznałam tam Polaka. W 100 proc. mój typ. Wysoki, seksowny, przystojny. Cały czas rozmawialiśmy, ale zgubiłam go po koncercie. Nie wzięłam od niego numeru. Ma na imię... 62
    • Lokum klasy lux 26 mar 2017, 20:00 Polacy coraz chętniej inwestują w drogie nieruchomości, doceniając wyjątkową architekturę i dobrą lokalizację. 64
    • Mieszkać w luksusie 26 mar 2017, 20:00 „Raport z rynku mieszkań luksusowych w Warszawie” firmy Made Concept to obraz rynku nieruchomości premium w pigułce. Wyniki zestawienia komentuje Michał Borowski, jej prezes. 66
    • Modelowe osiedla 26 mar 2017, 20:00 Coraz częściej nowe osiedla standardem przypominają eleganckie apartamentowce. Przykładem są inwestycje firmy ATAL. 68
    • Przedwojenne standardy 26 mar 2017, 20:00 Odnowione kamienice tworzą nową jakość w segmencie luksusowych nieruchomości. Ich atutem są przedwojenne standardy. 70
    • Planetoidy – kosmiczny biznes? 26 mar 2017, 20:00 15 marca 2017 r. o godzinie 11:44:37 na pokładzie rakiety REXUS 21 dokonano pierwszego odwiertu w przestrzeni kosmicznej przy użyciu polskiej aparatury naukowej. 74
    • Nie posurfujesz w pendolino 26 mar 2017, 20:00 Wi-fi w pendolino dalej opóźnione. Jak podały PKP Intercity, negocjacje z Alstomem, producentem pociągów, są trudne, a wprowadzenie wi-fi się przeciąga i może sięgać nawet 2018 r. Choć PKP Intercity oferuje już (we współpracy z... 76
    • Samorządy w obliczu wyzwań XXI wieku 26 mar 2017, 20:00 Współczesny świat to przestrzeń niezwykle intensywnych przemian społecznych i gospodarczych. Rywalizujące ze sobą idee globalizacji i państwa narodowego, niosą ze sobą wiele nowych problemów i wyzwań. III edycja Europejskiego Kongresu Samorządów jest więc świetną okazją, by... 79
    • Local governments in the face of the challenges of the twenty-first century 26 mar 2017, 20:00 Jacek Majchrowski, prezydent Krakowa Mayor of Kraków The modern world is in the grip of extremely intensive social and economic changes. The competing ideas of globalisation and the nation state bring many new problems and challenges. The third... 79
    • Wyzwania XXI wieku 26 mar 2017, 20:00 Już po raz trzeci, podczas Europejskiego Kongresu Samorządów w Krakowie, spotykają się przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych, administracji publicznej, rządów, parlamentów, organizacji pozarządowych oraz biznesu z całej Europy. Podczas dwóch dni obrad, w ponad 80... 80
    • Challenges of the 21 st Century 26 mar 2017, 20:00 This is the third time that representatives of local and regional governments, public administration, governments, parliaments, non-governmental organisations and businesses from all of Europe will meet for the European Congress of Local... 80
    • Lubuska ścieżka postępu 26 mar 2017, 20:00 Rozmowa z Elzbieta Anna Polak, marszałkiem woj. lubuskiego 82
    • The road to development in L 26 mar 2017, 20:00 An interview with ELŻBIETA ANNA POLAK, Marshal of the Lubuskie Region 82
    • Przedsiębiorcze profesjonalistki 26 mar 2017, 20:00 Kobiety doskonale sprawdzają się w roli menedżerów i przedsiębiorców: są świetnie wykształcone, zorganizowane, tworzą zgrane i zmotywowane zespoły. Często jednak nie wykorzystują w pełni swojego potencjału, przedkładając stabilność nad rozwój. Aby rozwinąć własny biznes, warto... 84
    • Entrepreneurial professionals 26 mar 2017, 20:00 Women make excellent managers and entrepreneurs – they are well educated, organised, and can create well-integrated and motivated teams. Often though, they do not fully utilise their potential, preferring stability to growth. However, to develop... 84
    • Rocznica w cieniu brexitu 26 mar 2017, 20:00 Powodów do świętowania 60-lecia traktatów rzymskich, które dały początek UE, nie ma zbyt wielu. Wielka Brytania zaczyna rozwód ze zjednoczoną Europą i nikt nie wie, czym on się dla Unii skończy. 87
    • Początek wyjścia 26 mar 2017, 20:00 Perspektywa opuszczenia Unii Europejskiej stawia przed brytyjskimi politykami zupełnie nowe wyzwania. 90
    • Konserwatywna rewolucja 26 mar 2017, 20:00 Polska jest naturalnym sojusznikiem USA w Europie, często powtarzamy to prezydentowi – mówi Kenneth Blackwell, doradca Donalda Trumpa. 91
    • Dokąd zmierza Erdoğan 26 mar 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Moim oparciem jest islam” głosi Recep Erdoğan i konsekwentnie zmienia Turcję. Burzy kraj zbudowany przez Kemala Atatürka i odtwarza imperium ottomańskie XXI w. Jego wpływy sięgają od islamskich... 92
    • Dobry nawyk picia wody 26 mar 2017, 20:00 Pijemy za mało płynów i znacznie częściej niż po zwykłą wodę sięgamy po niezdrowe napoje i tak zwane wody smakowe. 93
    • Cierpienie nie uszlachetnia 26 mar 2017, 20:00 Ból jest chorobą i należy go leczyć. Każdy pacjent ma prawo wymagać od lekarza jego uśmierzenia. 94
    • Ostatnie pożegnanie „Gryfa” 26 mar 2017, 20:00 Pracownicy PWPW oddali hołd bohaterowi walk o Redutę pwpw. 96
    • Piwne przedsiębiorstwo rycerzy w habitach 26 mar 2017, 20:00 W archiwum zakonu Krzyżaków niedawno odkryto dokumenty świadczące o biznesowych talentach walecznych braci. 98
    • Dior jest kobietą 26 mar 2017, 20:00 Włoszka, feministka, a do tego niezła bizneswoman. Stery jednego z najsłynniejszych paryskich domów mody przejmuje kobieta – Maria Grazia Chiuri. 100
    • Z kamerą wśród zwierząt 26 mar 2017, 20:00 Historia warszawskiego zoo w czasie okupacji to gotowy scenariusz na thriller i wyciskacz łez w jednym. „Azyl” Niki Caro, hollywoodzkie widowisko na ten temat, już w kinach. 104
    • Zezwierzęcenie – historia „Azylu” z innej perspektywy 26 mar 2017, 20:00 Stach Szabłowski Po wizycie w kinie na „Azylu” warto zajrzeć do warszawskiej Galerii Monopol, gdzie Rafał Wilk opowiada tę samą historię, co hollywoodzcy producenci, ale robi to z zupełnie innej perspektywy. Film Niki Caro i wystawę... 106
    • Wydarzenie 26 mar 2017, 20:00 MUZYKA Pospieszna moda wbrew trendom Nie jest łatwo być zespołem ze stadejrzliwość i czepialstwo krytyków, z drugiej usypiające kreatywność uwielbienie milionów fanów i komercyjne bezpieczeństwo. Pozwalająca przełamać te... 108
    • Koniecznie! 26 mar 2017, 20:00 KSIĄŻKA Ale wspomnienia mu wyszły TAKIEJ KSIĄŻKI POLSKIEGO AKTORA JESZCZE NIE BYŁO. Po pierwsze napisał ją sam artysta bez niczyjej pomocy (o czym informuje w podtytule), po drugie jest to książka nie tylko bardzo zabawna, ale i pełna... 109
    • Powyżej średniej 26 mar 2017, 20:00 książka Realizm niemagiczny To zaskakujące, ale linię, którą w polskiej literaturze prowadził przez lata Marek Nowakowski, dziś z sukcesem kontynuuje tylko jeden autor – Wojciech Chmielewski. Tak jak autor „Benka Kwiaciarza” wierny... 110
    • Bez entuzjazmu 26 mar 2017, 20:00 opera Graj, Cyganie – tylko lepiej Gdy na świecie triumfy święci musical, operetka wydaje się jego brzydszą, niedzisiejszą siostrą. By ją wystawiać, zdecydowanie trzeba mieć na nią pomysł.  W przeciwnym razie rozbija się o próg... 111
    • Maciej Stuhr: To się państwu spodoba 26 mar 2017, 20:00 ORYGINALNOŚCIĄ UJĄŁ MNIE „POKOT” AGNIESZKI HOLLAND. 112
    • Czas na Luzz 26 mar 2017, 20:00 Wiosną warto znaleźć kilka godzin dla siebie, rodziny i przyjaciół, by spędzić je w otoczeniu rozkwitającej przyrody. Jak co roku, zachęca do tego również Lolek Luzz Fest. 113
    • Wzrok, nasz arcyzmysł 26 mar 2017, 20:00 Dla wzroku kluczowa jest profilaktyka i regularne badanie – mówi KAMIL CHLEBICKI, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki. 119
    • Złodziej wzroku 26 mar 2017, 20:00 Jaskra nie boli, ale kradnie wzrok – mówi prof. dr hab. n. med. Iwona GrabsKA-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. 120
    • Kiedy oczy cierpią na alergię 26 mar 2017, 20:00 O leczeniu alergicznego zapalenia spojówek mówi prof. dr hab. n. med. EWA MRUKWA-KOMINEK. 122
    • Najwyższa pora zadbać o wzrok 26 mar 2017, 20:00 Mamy tylko jedną parę oczu i powinniśmy o nie zadbać, dopóki nie jest za późno. Pomogą nam w tym odpowiednie soczewki okularowe. 124
    • Wyleczyć zeza 26 mar 2017, 20:00 Okulista zajmujący się leczeniem zeza musi mieć wiedzę interdyscyplinarną – mówi specjalista chorób oczu dr n. med. AGNIESZKA SAMSEL z przychodni OptoMedica w Warszawie. 125
    • Soczewki? To rozwiązanie dla każdego! 26 mar 2017, 20:00 Soczewki kontaktowe można nosić w każdym wieku. Ważne, żeby były dobrane przez specjalistę – mówi mgr inż. Tomasz Tokarzewski, ekspert firmy Alcon, optometrysta z Akademii Wzroku Tokarzewski (AkademiaWzroku.pl). 126
    • Pułapki niedowidzenia 26 mar 2017, 20:00 Jednym z ważnych problemów powodujących poważne konsekwencje dla stanu naszych oczu jest niedowidzenie. Sprawa jest istotna również ze względu na brak świadomości na ten temat wśród pacjentów. 128
    • Oko za oko 26 mar 2017, 20:00 Rozwija się powoli i nieleczona prowadzi nawet do ślepoty. Jednak na szczęście jest to ślepota odwracalna. – Zaćmę możemy leczyć tylko operacyjnie. Zabieg wymiany zmętniałej soczewki najczęściej trwa do pół godziny – mówi prof. Jerzy SzAflik, okulista. 130
    • Wzrok dziecka 26 mar 2017, 20:00 Rozszerzona rzeczywistość wkracza do okulistyki. Dzięki niej będziemy wkrótce korygować zeza i niedowidzenie – mówi dr PIOTR JAWORSKI, okulista, kierownik Centrum Diagnostyki i Mikrochirurgii Oka dla Dzieci i Dorosłych OPTOMED w Chorzowie. 132
    • Kiedy brakuje łez 26 mar 2017, 20:00 Krople nie leczą zespołu suchego oka, jedynie przynoszą chwilową ulgę – mówi prof. Zbigniew Zagórski, założyciel Ośrodków Chirurgii Oka i pierwszej w Polsce poradni leczenia zespołu suchego oka. 134

    ZKDP - Nakład kontrolowany