Złodziej wzroku

Złodziej wzroku

Złodziej wzroku
Złodziej wzroku
Jaskra nie boli, ale kradnie wzrok – mówi prof. dr hab. n. med. Iwona GrabsKA-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego.

Dorota Bardzińska: Jaskra jest drugą po AMD przyczyną ślepoty na świecie. Ilu Polaków na nią choruje?

Prof. Iwona Grabska-Liberek: Nawet 750-800 tys. osób. Co gorsza, połowa z nich o tym nie wie, bo nie została zdiagnozowana.

Czym jest sama jaskra?

To choroba nieodwracalna. Jest postępującą degeneracją, czyli zanikiem nerwu wzrokowego. Ten zanik jest spowodowany głównie przez podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Takie podwyższone ciśnienie w oku niekoniecznie od razu powoduje jaskrę – są osoby, które je mają, ale jeszcze nie chorują na jaskrę. W pewnym momencie mogą jednak stać się pacjentami z jaskrą. Jest to choroba bardzo niebezpieczna, bo nieleczona prowadzi do utraty wzroku.

Komu zagraża jaskra? Kto znajduje się w grupie ryzyka?

Przede wszystkim ważny jest czynnik genetyczny – bardziej narażone na jaskrę są osoby, w rodzinie których ona występuje. W grupie ryzyka są też osoby krótkowzroczne, jednak nie z wadą niskiego rzędu, czyli taką do trzech-czterech dioptrii, tylko wysokich wartości. Unaczynienie gałki ocznej w ich przypadku jest słabsze i nerw wzrokowy może być dodatkowo upośledzony, bo jest gorzej zasilany produktami przemiany materii. Czynnikiem ryzyka są również zaburzenia krążenia. Bardziej narażone na jaskrę są więc osoby, które mają zimne ręce, zimne nogi, niskie ciśnienie tętnicze powodujące gorsze ukrwienie głowy, a w związku z tym również nerwu wzrokowego. Również ludzie, którzy cierpią na migrenowe bóle głowy, cukrzycy i osoby z miażdżycą. Na jaskrę częściej chorują kobiety oraz palacze. Ci ostatni dlatego, że palenie papierosów powoduje zwężenie naczyń, a tym samym gorsze ukrwienie oka. Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem, ale jaskra nie jest jedynie chorobą osób starszych. Dotyka również osoby młode, po 35. roku życia. Ma ją 2-3 proc. osób po czterdziestce.

O jaskrze mówi się jako o podstępnym złodzieju wzroku, bo symptomy choroby trudno zauważyć samemu.

Rzeczywiście, w bardzo podstępnej jaskrze otwartego kąta przesączania możemy zupełnie nie czuć tego, że mamy trochę podwyższone ciśnienie w gałce ocznej. I może to trwać latami. Możemy się zorientować, że z naszym wzrokiem coś jest nie tak dopiero wtedy, gdy trafimy na przeszkodę, której nie zobaczymy, bo znajdzie się w tej części pola widzenia, której już nie mamy. Niestety, jaskrę jesteśmy w stanie zdiagnozować wówczas, gdy w polu widzenia już zaszły zmiany. Wówczas ponad 50 proc. włókien nerwu wzrokowego jest już uszkodzonych, czyli bezpowrotnie straconych. Siedem na dziesięć przypadków jaskry w Polsce jest wykrywanych zbyt późno, żeby uratować wzrok, nawet przy intensywnym leczeniu.

Czy są jakieś symptomy choroby, które powinny skłonić do wizyty u okulisty?

Tak, to pobolewanie głowy i oczu po czytaniu. Takie objawy może wywoływać jeden z typów choroby. Jaskra nie boli, ale kradnie wzrok, dlatego zalecamy, żeby po czterdziestce co najmniej raz w roku odwiedzić okulistę. Jeśli jaskra występuje w rodzinie, trzeba pójść do okulisty już po 30. roku życia.

Jak się diagnozuje jaskrę? Lekarz zaleci, by pacjent wykonał badanie pola widzenia. Co jeszcze?

Okulista zbada dno oka, obejrzy, jak wygląda tarcza nerwu wzrokowego, i zmierzy ciśnienie wewnątrzgałkowe. Sprawdzi również grubość rogówki, która może maskować rzeczywiste ciśnienie w oku. Można mieć bardzo grubą albo bardzo cienką rogówkę i w takich przypadkach zmierzone ciśnienie wewnątrzgałkowe będzie się znacznie różnić od tego, które rzeczywiście panuje w oku.

Jaskra – jak pani powiedziała – jest nieuleczalna. Na czym więc polega jej leczenie?

Rzeczywiście, nie da się jej wyleczyć, ale można ją zaleczyć. Neurodegeneracja to niestety proces nieunikniony. Można jednak doprowadzić do tego, że pacjent nie oślepnie, bo zanik nerwu wzrokowego będzie postępował bardzo powoli.

Od czego zaczyna się leczenie? Od kropli?

To zależy od tego, w jakim stadium zgłasza się pacjent. Jeśli jest to początkowy etap choroby, możemy zacząć od podawania pojedynczej dawki leku – prostaglandyny – raz dziennie. Nie należy jednak zbyt długo brać leków, bo większość z nich ma w składzie konserwanty, które uszkadzają strukturę spojówki, rogówki oraz soczewki i prowadzą do wcześniejszej zaćmy. Powodują również to, że późniejsze operacje przeciwjaskrowe gorzej rokują. W związku z tym, jeśli nie możemy ustawić pacjenta dosyć szybko na lekach, to trzeba skierować go na laseroterapię. Następnym etapem leczenia będzie operacja przeciwjaskrowa. Niestety, w Polsce takich operacji wykonuje się za mało, a pacjenci są na nie zbyt późno kierowani.

Jak wiele wykonuje się takich zabiegów?

Wykonujemy ok. 5 tys. operacji przeciwjaskrowych rocznie, a powinniśmy pięć razy tyle. Pod tym względem w krajach Europy Środkowej i Wschodniej jesteśmy lepsi tylko od Turcji i Ukrainy.

Ile osób przestaje widzieć z powodu jaskry?

Z mniej więcej 750-800 tys. osób, które w Polsce chorują na jaskrę, 10 proc., czyli ok. 80 tys. ludzi, straci wzrok. Według danych Polskiego Związku Niewidomych 18-20 proc. niewidomych w Polsce straciła wzrok właśnie z powodu jaskry.

Czy przed dwiema chorobami powodującymi najwięcej przypadków ślepoty – AMD, czyli zwyrodnieniem plamki żółtej związanym z wiekiem, oraz jaskrą – można się jakoś chronić?

Ani jaskrze, ani AMD nie możemy zapobiec. Możemy jednak chronić oczy przed działaniem promieniowania ultrafioletowego, które jest szkodliwe dla plamki żółtej i dla siatkówki. Latem nad morzem czy jeziorami, a zimą na nartach warto pamiętać o dobrych okularach z filtrem UV. Ale nie chodzi o okulary z przyciemnionymi szkłami kupione na bazarze, bo są dużo gorsze od tych kupionych u optyków, które rzeczywiście mają filtr UV. Okulary ze straganu spowodują rozszerzenie źrenicy, a ponieważ nie mają odpowiedniego filtra, do oka wpadnie więcej szkodliwych promieni, niż gdybyśmy w ogóle ich nie włożyli. Bez okularów źrenica się zwęzi i to będzie obrona oka przed UV.

Siedem na dziesięć przypadków jaskry w Polsce jest wykrywanych zbyt późno, żeby uratować wzrok, nawet przy intensywnym leczeniu

Mówi się również o prawidłowym odżywianiu, o antyoksydantach dla siatkówki. Reklamowane są suplementy diety zawierające selen, cynk, beta-karoten czy luteinę – jeśli będziemy je spożywali, to jakoby unikniemy schorzenia. Badania wielośrodkowe pokazały jednak, że ich spożywanie ma znaczenie dopiero wtedy, gdy zwyrodnienie plamki już się pojawi.

Co robić, aby jak najdłużej zachować wzrok, pracując przy komputerze?

Musimy pamiętać, że nasze oczy się męczą, jeśli nie mają wyrównanej wady. Warto wówczas pójść do okulisty. Wyrównanie nawet niewielkiego astygmatyzmu czy nadwzroczności może poprawić komfort pracy. Dodatkowo okulary będą chronić nasze oczy przed parowaniem, a łzy w większej ilości zostaną w oku. Patrząc na ekran, rzadziej mrugamy, przez co wysychają rogówki. Jeśli po pracy przed ekranem mamy czerwone oczy, czujemy piasek pod powiekami, warto użyć kropli nawilżających, ale bez konserwantów.

Dzieci przez wiele godzin dziennie wpatrują się w ekrany smartfonów.

Na ekran smartfona dziecko patrzy ze znacznie mniejszej odległości niż na ekran komputera czy laptopa. Oczy cały czas są więc ustawione do patrzeniu do bliży – mięsień rzęskowy jest w skurczu, żeby zogniskować soczewkę na bliskie odległości. Po dłuższym okresie takiego skurczu akomodacyjnego ten mięsień się nie rozkurcza i powstaje tzw. krótkowzroczność szkolna. Z tego powodu możemy już mówić o epidemii krótkowzroczności. Dzieci za krótko przebywają na powietrzu, a tam światło dociera ze wszystkich stron. Gałka oczna rośnie więc równomiernie, a nie wydłuża się jak roślinka w stronę światła.


Polskie Towarzystwo Okulistyczne

Prof. dr hab. n. med. Iwona Grabska-Liberek

Kierownik Kliniki Okulistyki Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego SPSK im. prof. W. Orłowskiego w Warszawie, konsultant wojewódzki w dziedzinie okulistyki i prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego.

Okładka tygodnika WPROST: 13/2017
Artykuł został opublikowany w 13/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • Ja swoich rodziców wysłałam na Rocha w Białymstoku na badania w kierunku jaskry... Niestety okazało się że nie bardzo one wyszły u taty ale naprawdę trafiliśmy na dobrego okulistę ponieważ od razu wyjaśnił co dalej że to nie oznacza utraty wzroku i jesteśmy dobrej myśli
    • Na szczęście badam się regularnie i nic nie wykryto u mnie, w Prywatnym Szpitalu Klinicznym w Białymstoku byłem i wiem że badania zostały wykonane rzetelnie :) polecam się wybrać
      • Według mnie najgorzej stracić wzrok ponieważ to najważniejszy zmysł. Ja jeżdżę na badania w kierunku jaskry do Białegostoku na Rocha, więc również mogę polecić.

        Spis treści tygodnika Wprost nr 13/2017 (1780)

        • Kto ty jesteś? Polak mały 26 mar 2017, 20:00 Nie masz prawa psuć dobrego samopoczucia unijnych liderów, jeśli masz inne zdanie na temat reform w UE. Powinieneś przyjąć narzuconą nam propozycję rozlokowania uchodźców, bo inaczej usłyszysz „Wstyd, Polsko, wstyd” od redaktora... 4
        • Skaner 26 mar 2017, 20:00 Prysły iluzje, pozostała nadzieja Odebrał samochód w Birmingham, przyjechał do Brighton do hotelu. Rano rzucił recepcjonistce, że wyjeżdża do Londynu, by coś załatwić, a potem wsiadł do hyundaia 4x4. Kto mógł przypuszczać, że... 6
        • Niedyskrecje parlamentarne 26 mar 2017, 20:00 SPORE ZAMIESZANIE WYWOŁAŁO W MEDIACH UBIEGŁOTYGODNIOWE POSIEDZENIE NAJWAŻNIEJSZYCH LUDZI PIS NA NOWOGRODZKIEJ W WARSZAWIE. Media pokazywały kolejnych oficjeli, którzy wsiadali do rządowych limuzyn, a żądnym informacji dziennikarzom... 8
        • Obraz tygodnia 26 mar 2017, 20:00 43% Polaków uważa, że istnieje zbyt wiele kanałów telewizyjnych, a 3/4 respondentów chciałoby posiadać taki pakiet, w którym znajdą się programy wybrane przez nich samodzielnie. Wygrane Marynia Gierat i Kinga Dołęga-Lesińska... 10
        • Spięcie tygodnia 26 mar 2017, 20:00 Ryszard Czarnecki wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego (PiS) Kraje małej Unii to duża siła DEKLARACJA RZYMSKA JEST POCZĄTKIEM DYSKUSJI NA TEMAT PRZYSZŁOŚCI I KIERUNKÓW UNII EUROPEJSKIEJ, a nie jej końcem. Od czasu prezydencji... 12
        • Wojna na Eurowizji 26 mar 2017, 20:00 Muzyka nie zawsze łagodzi obyczaje. Julia Samojłowa, niepełnosprawna reprezentantka Rosji, otrzymała zakaz wjazdu na teren Ukrainy, więc nie wystąpi w finale konkursu Eurowizji, który w tym roku organizowany jest w Kijowie.  W Rosji się... 13
        • Zdarzyło się jutro 26 mar 2017, 20:00 Szyszka toruńska, deklaracja warszawska i dookoła Wojtek… 14
        • Lewo 26 mar 2017, 20:00 Nie ma wolności dla… 15
        • Prawo 26 mar 2017, 20:00 Szukajcie, a znajdziecie 15
        • Brać czy nie brać – oto jest pytanie 26 mar 2017, 20:00 Odszkodowanie, którego domaga się Jan Rokita za okres internowania w czasie prL, wywołało burzliwą dyskusję, czy powinno się oczekiwać pieniędzy za walkę o wolną Polskę. 17
        • Antypolonizm jest w Niemczech zakorzeniony 26 mar 2017, 20:00 Gdy dochodzi do konfliktu interesów między naszymi krajami, w Niemcach aktywizuje się niechęć do tradycyjnego wzoru polskości – mówi Zdzisław Krasnodębski, socjolog, europoseł PiS. 20
        • Polska nie jest najważniejsza 26 mar 2017, 20:00 EWA WANAT Co rusz słyszę o jakiejś nowej przeprowadzce do Berlina. Przeważnie młodzi ludzie, choć nie młodziaki, tak około trzydziestki. Nie kasa ich tu ciągnie, bo w ich zawodach – często to informatycy – mogliby w Warszawie... 23
        • Efekt Dekana 26 mar 2017, 20:00 Właściciel zagranicznego giganta medialnego uruchomił proces, który może wywrócić polski rynek mediów ukształtowany w III RP. 24
        • Twierdze nie do zdobycia 26 mar 2017, 20:00 Europejskie kraje bronią swoich mediów przed zagranicznym kapitałem. Wykorzystują do tego także unijne przepisy. 28
        • Ścigany Donald Tusk 26 mar 2017, 20:00 Im dłużej Donalda Tuska nie ma w polskiej polityce, tym bardziej jest obecny. PO czeka z otwartymi ramionami, PiS z kajdankami. Mówi się o nim nieustannie. 30
        • Za mało straszyliśmy PiS-em 26 mar 2017, 20:00 Nie wykluczam, że będę kandydował na prezydenta Warszawy – mówi Rafał Trzaskowski, minister spraw zagranicznych w gabinecie cieni Platformy Obywatelskiej. 32
        • SRP – Spartaczone Rejestry Państwowe 26 mar 2017, 20:00 Miało być szybciej i taniej, jest wolniej i drożej – taki obraz wyłania się z raportu NIK, która przyjrzała się czołowemu projektowi informatycznemu ekipy PO-PSL. Odpowiedzialni za niego zarządzają teraz publicznym operatorem łączy rządowych. 36
        • Deweloper na zagrodzie równy wojewodzie 26 mar 2017, 20:00 JAN ŚPIEWAK Zbliżające się wybory samorządowe to okazja do tego, żeby podsumować ostatnie 25 lat rozwoju Polski lokalnej. Samorządom udało się bardzo wiele. W dużym stopniu dzięki pomocy unijnej i okresowi długotrwałego wzrostu... 38
        • Myślozbrodnia i oburzenie stadne 26 mar 2017, 20:00 PROF. RYSZARD LEGUTKO Czy uczelnie wyższe muszą być dostępne dla studentów cierpiących na zaburzenia psychiczne, które drastycznie utrudniają profesorowi prowadzenie zajęć dydaktycznych? Czy jedno z kryteriów przyjmowania na studia nie... 40
        • Głupia od aniołów 26 mar 2017, 20:00 W sprawie gwałtu prokuratura przesłuchała już kilkadziesiąt osób, w tym niepełnosprawną intelektualnie ofiarę. Domniemany gwałciciel chodzi wolno i od trzech miesięcy nie trzeźwieje. 42
        • Rodzice mówią: Nie! 26 mar 2017, 20:00 Walcz tak, jak walczyłbyś, gdyby ktoś fizycznie chciał skrzywdzić twoje dziecko – zagrzewa Wojciech Eichelberger rodziców. A oni już od czerwca w całej Polsce protestują przeciwko reformie edukacji. 48
        • Polityka wychowania w biznesie 26 mar 2017, 20:00 Wszyscy są dziećmi znanych polityków. Wszyscy mają na wyciągnięcie ręki dostęp do wpływów, kontaktów i pieniędzy rodziców. I wszystkich zamiast do polityki ciągnie do biznesu. 53
        • Polacy boją się banków 26 mar 2017, 20:00 Daliśmy bankom do myślenia i zaczynają się liczyć z naszym zdaniem – mówi Aleksandra Wiktorow, rzecznik finansowy. 56
        • Nadlatuje superlotnisko 26 mar 2017, 20:00 Zwolennicy budowy wielkiego portu lotniczego twierdzą, że zmieni on pozycję Polski na transportowej mapie Europy. Przeciwnicy powątpiewają. 59
        • Pasażer w centrum uwagi 26 mar 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI Słyszeliście państwo o pracach nad ustawą o publicznym transporcie zbiorowym? Jeśli nie, to się nie dziwię. Temat nie istnieje w debacie publicznej. Dlaczego? Bo elity nie mają problemu, czym dojechać do szkoły, pracy czy... 61
        • Samobój z Wojtkiem 26 mar 2017, 20:00 Pół roku temu byłam w Polsce na koncercie zespołu z Nowego Orleanu. Poznałam tam Polaka. W 100 proc. mój typ. Wysoki, seksowny, przystojny. Cały czas rozmawialiśmy, ale zgubiłam go po koncercie. Nie wzięłam od niego numeru. Ma na imię... 62
        • Lokum klasy lux 26 mar 2017, 20:00 Polacy coraz chętniej inwestują w drogie nieruchomości, doceniając wyjątkową architekturę i dobrą lokalizację. 64
        • Mieszkać w luksusie 26 mar 2017, 20:00 „Raport z rynku mieszkań luksusowych w Warszawie” firmy Made Concept to obraz rynku nieruchomości premium w pigułce. Wyniki zestawienia komentuje Michał Borowski, jej prezes. 66
        • Modelowe osiedla 26 mar 2017, 20:00 Coraz częściej nowe osiedla standardem przypominają eleganckie apartamentowce. Przykładem są inwestycje firmy ATAL. 68
        • Przedwojenne standardy 26 mar 2017, 20:00 Odnowione kamienice tworzą nową jakość w segmencie luksusowych nieruchomości. Ich atutem są przedwojenne standardy. 70
        • Planetoidy – kosmiczny biznes? 26 mar 2017, 20:00 15 marca 2017 r. o godzinie 11:44:37 na pokładzie rakiety REXUS 21 dokonano pierwszego odwiertu w przestrzeni kosmicznej przy użyciu polskiej aparatury naukowej. 74
        • Nie posurfujesz w pendolino 26 mar 2017, 20:00 Wi-fi w pendolino dalej opóźnione. Jak podały PKP Intercity, negocjacje z Alstomem, producentem pociągów, są trudne, a wprowadzenie wi-fi się przeciąga i może sięgać nawet 2018 r. Choć PKP Intercity oferuje już (we współpracy z... 76
        • Samorządy w obliczu wyzwań XXI wieku 26 mar 2017, 20:00 Współczesny świat to przestrzeń niezwykle intensywnych przemian społecznych i gospodarczych. Rywalizujące ze sobą idee globalizacji i państwa narodowego, niosą ze sobą wiele nowych problemów i wyzwań. III edycja Europejskiego Kongresu Samorządów jest więc świetną okazją, by... 79
        • Local governments in the face of the challenges of the twenty-first century 26 mar 2017, 20:00 Jacek Majchrowski, prezydent Krakowa Mayor of Kraków The modern world is in the grip of extremely intensive social and economic changes. The competing ideas of globalisation and the nation state bring many new problems and challenges. The third... 79
        • Wyzwania XXI wieku 26 mar 2017, 20:00 Już po raz trzeci, podczas Europejskiego Kongresu Samorządów w Krakowie, spotykają się przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych, administracji publicznej, rządów, parlamentów, organizacji pozarządowych oraz biznesu z całej Europy. Podczas dwóch dni obrad, w ponad 80... 80
        • Challenges of the 21 st Century 26 mar 2017, 20:00 This is the third time that representatives of local and regional governments, public administration, governments, parliaments, non-governmental organisations and businesses from all of Europe will meet for the European Congress of Local... 80
        • Lubuska ścieżka postępu 26 mar 2017, 20:00 Rozmowa z Elzbieta Anna Polak, marszałkiem woj. lubuskiego 82
        • The road to development in L 26 mar 2017, 20:00 An interview with ELŻBIETA ANNA POLAK, Marshal of the Lubuskie Region 82
        • Przedsiębiorcze profesjonalistki 26 mar 2017, 20:00 Kobiety doskonale sprawdzają się w roli menedżerów i przedsiębiorców: są świetnie wykształcone, zorganizowane, tworzą zgrane i zmotywowane zespoły. Często jednak nie wykorzystują w pełni swojego potencjału, przedkładając stabilność nad rozwój. Aby rozwinąć własny biznes, warto... 84
        • Entrepreneurial professionals 26 mar 2017, 20:00 Women make excellent managers and entrepreneurs – they are well educated, organised, and can create well-integrated and motivated teams. Often though, they do not fully utilise their potential, preferring stability to growth. However, to develop... 84
        • Rocznica w cieniu brexitu 26 mar 2017, 20:00 Powodów do świętowania 60-lecia traktatów rzymskich, które dały początek UE, nie ma zbyt wielu. Wielka Brytania zaczyna rozwód ze zjednoczoną Europą i nikt nie wie, czym on się dla Unii skończy. 87
        • Początek wyjścia 26 mar 2017, 20:00 Perspektywa opuszczenia Unii Europejskiej stawia przed brytyjskimi politykami zupełnie nowe wyzwania. 90
        • Konserwatywna rewolucja 26 mar 2017, 20:00 Polska jest naturalnym sojusznikiem USA w Europie, często powtarzamy to prezydentowi – mówi Kenneth Blackwell, doradca Donalda Trumpa. 91
        • Dokąd zmierza Erdoğan 26 mar 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Moim oparciem jest islam” głosi Recep Erdoğan i konsekwentnie zmienia Turcję. Burzy kraj zbudowany przez Kemala Atatürka i odtwarza imperium ottomańskie XXI w. Jego wpływy sięgają od islamskich... 92
        • Dobry nawyk picia wody 26 mar 2017, 20:00 Pijemy za mało płynów i znacznie częściej niż po zwykłą wodę sięgamy po niezdrowe napoje i tak zwane wody smakowe. 93
        • Cierpienie nie uszlachetnia 26 mar 2017, 20:00 Ból jest chorobą i należy go leczyć. Każdy pacjent ma prawo wymagać od lekarza jego uśmierzenia. 94
        • Ostatnie pożegnanie „Gryfa” 26 mar 2017, 20:00 Pracownicy PWPW oddali hołd bohaterowi walk o Redutę pwpw. 96
        • Piwne przedsiębiorstwo rycerzy w habitach 26 mar 2017, 20:00 W archiwum zakonu Krzyżaków niedawno odkryto dokumenty świadczące o biznesowych talentach walecznych braci. 98
        • Dior jest kobietą 26 mar 2017, 20:00 Włoszka, feministka, a do tego niezła bizneswoman. Stery jednego z najsłynniejszych paryskich domów mody przejmuje kobieta – Maria Grazia Chiuri. 100
        • Z kamerą wśród zwierząt 26 mar 2017, 20:00 Historia warszawskiego zoo w czasie okupacji to gotowy scenariusz na thriller i wyciskacz łez w jednym. „Azyl” Niki Caro, hollywoodzkie widowisko na ten temat, już w kinach. 104
        • Zezwierzęcenie – historia „Azylu” z innej perspektywy 26 mar 2017, 20:00 Stach Szabłowski Po wizycie w kinie na „Azylu” warto zajrzeć do warszawskiej Galerii Monopol, gdzie Rafał Wilk opowiada tę samą historię, co hollywoodzcy producenci, ale robi to z zupełnie innej perspektywy. Film Niki Caro i wystawę... 106
        • Wydarzenie 26 mar 2017, 20:00 MUZYKA Pospieszna moda wbrew trendom Nie jest łatwo być zespołem ze stadejrzliwość i czepialstwo krytyków, z drugiej usypiające kreatywność uwielbienie milionów fanów i komercyjne bezpieczeństwo. Pozwalająca przełamać te... 108
        • Koniecznie! 26 mar 2017, 20:00 KSIĄŻKA Ale wspomnienia mu wyszły TAKIEJ KSIĄŻKI POLSKIEGO AKTORA JESZCZE NIE BYŁO. Po pierwsze napisał ją sam artysta bez niczyjej pomocy (o czym informuje w podtytule), po drugie jest to książka nie tylko bardzo zabawna, ale i pełna... 109
        • Powyżej średniej 26 mar 2017, 20:00 książka Realizm niemagiczny To zaskakujące, ale linię, którą w polskiej literaturze prowadził przez lata Marek Nowakowski, dziś z sukcesem kontynuuje tylko jeden autor – Wojciech Chmielewski. Tak jak autor „Benka Kwiaciarza” wierny... 110
        • Bez entuzjazmu 26 mar 2017, 20:00 opera Graj, Cyganie – tylko lepiej Gdy na świecie triumfy święci musical, operetka wydaje się jego brzydszą, niedzisiejszą siostrą. By ją wystawiać, zdecydowanie trzeba mieć na nią pomysł.  W przeciwnym razie rozbija się o próg... 111
        • Maciej Stuhr: To się państwu spodoba 26 mar 2017, 20:00 ORYGINALNOŚCIĄ UJĄŁ MNIE „POKOT” AGNIESZKI HOLLAND. 112
        • Czas na Luzz 26 mar 2017, 20:00 Wiosną warto znaleźć kilka godzin dla siebie, rodziny i przyjaciół, by spędzić je w otoczeniu rozkwitającej przyrody. Jak co roku, zachęca do tego również Lolek Luzz Fest. 113
        • Wzrok, nasz arcyzmysł 26 mar 2017, 20:00 Dla wzroku kluczowa jest profilaktyka i regularne badanie – mówi KAMIL CHLEBICKI, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki. 119
        • Złodziej wzroku 26 mar 2017, 20:00 Jaskra nie boli, ale kradnie wzrok – mówi prof. dr hab. n. med. Iwona GrabsKA-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. 120
        • Kiedy oczy cierpią na alergię 26 mar 2017, 20:00 O leczeniu alergicznego zapalenia spojówek mówi prof. dr hab. n. med. EWA MRUKWA-KOMINEK. 122
        • Najwyższa pora zadbać o wzrok 26 mar 2017, 20:00 Mamy tylko jedną parę oczu i powinniśmy o nie zadbać, dopóki nie jest za późno. Pomogą nam w tym odpowiednie soczewki okularowe. 124
        • Wyleczyć zeza 26 mar 2017, 20:00 Okulista zajmujący się leczeniem zeza musi mieć wiedzę interdyscyplinarną – mówi specjalista chorób oczu dr n. med. AGNIESZKA SAMSEL z przychodni OptoMedica w Warszawie. 125
        • Soczewki? To rozwiązanie dla każdego! 26 mar 2017, 20:00 Soczewki kontaktowe można nosić w każdym wieku. Ważne, żeby były dobrane przez specjalistę – mówi mgr inż. Tomasz Tokarzewski, ekspert firmy Alcon, optometrysta z Akademii Wzroku Tokarzewski (AkademiaWzroku.pl). 126
        • Pułapki niedowidzenia 26 mar 2017, 20:00 Jednym z ważnych problemów powodujących poważne konsekwencje dla stanu naszych oczu jest niedowidzenie. Sprawa jest istotna również ze względu na brak świadomości na ten temat wśród pacjentów. 128
        • Oko za oko 26 mar 2017, 20:00 Rozwija się powoli i nieleczona prowadzi nawet do ślepoty. Jednak na szczęście jest to ślepota odwracalna. – Zaćmę możemy leczyć tylko operacyjnie. Zabieg wymiany zmętniałej soczewki najczęściej trwa do pół godziny – mówi prof. Jerzy SzAflik, okulista. 130
        • Wzrok dziecka 26 mar 2017, 20:00 Rozszerzona rzeczywistość wkracza do okulistyki. Dzięki niej będziemy wkrótce korygować zeza i niedowidzenie – mówi dr PIOTR JAWORSKI, okulista, kierownik Centrum Diagnostyki i Mikrochirurgii Oka dla Dzieci i Dorosłych OPTOMED w Chorzowie. 132
        • Kiedy brakuje łez 26 mar 2017, 20:00 Krople nie leczą zespołu suchego oka, jedynie przynoszą chwilową ulgę – mówi prof. Zbigniew Zagórski, założyciel Ośrodków Chirurgii Oka i pierwszej w Polsce poradni leczenia zespołu suchego oka. 134

        ZKDP - Nakład kontrolowany