Głupia od aniołów

Głupia od aniołów

Głupia od aniołów
Głupia od aniołów / Źródło: MK
W sprawie gwałtu prokuratura przesłuchała już kilkadziesiąt osób, w tym niepełnosprawną intelektualnie ofiarę. Domniemany gwałciciel chodzi wolno i od trzech miesięcy nie trzeźwieje.

Wieczny odpoczynek racz mu dać, Panie – tak 6 listopada, w niedzielę po sumie modliła się nad grobem ojca 26-letnia Małgorzata, mieszkanka wsi Zawada koło Zamościa. Nie skończyła modlitwy. Przerwał jej mężczyzna. Zaszedł od tyłu, ścisnął w pasie. Podciągnął kurtkę, zdjął spodnie i zgwałcił. Nic nie mówił. Tylko sapał. Tak zeznaje Gosia. Pamięta jak bardzo bolało. Pamięta, że piszczała. Więcej nie pamięta. We wsi wołają na nią Głupia. Właśnie dlatego, że wielu rzeczy nie pamięta. Czasem zapomina, gdzie jest i po co. Mówi niewyraźnie i niespójnie. Nie umie pisać ani czytać. Gubi się w nowych miejscach, ale zna dobrze drogę z domu do kościoła, do sklepu i na cmentarz. Jest upośledzona w stopniu znacznym. Jej rozwój zatrzymał się na poziomie dziecka. Za to umie się modlić. I lepić z gliny anioły.

***

– Martwiłam się, bo córka długo nie wracała z kościoła. Wsiadłam na rower, szukałam. Znalazłam na cmentarzu. Siedziała na pomniku z opuszczonymi spodniami. Płakała, ale nie chciała powiedzieć, co się stało. Potem była agresywna, zamknęła się w sobie. Wiele dni milczała – opowiada Zofia, matka dziewczyny. Dopiero na zajęciach warsztatów terapii zajęciowej w Rozłopach, tam, gdzie lepiła anioły, powiedziała psychologom, co zaszło. Kierownik ośrodka jednak odmówił „Wprost” komentarza. – Właściwie sama nie wiedziała, co się stało. Bo nie wie, co to seks, co to gwałt. Tłumaczyła, że Heniek, ten co rok wcześniej montował nam piec, wkładał jej, a potem przestał. I odszedł. Wytłumaczyliśmy córce, że padła ofiarą przemocy seksualnej. Ale do dziś chyba tego dobrze nie rozumie – opowiada matka. Szybko się okazało, że dziewczyna jest w ciąży. Dziś już w szóstym miesiącu. Z opowieści Zofii wynika, że Heniek początkowo chciał iść na ugodę. Nie wypierał się, że może być ojcem. – Jak powiedziałem „a”, powiem i „b” i alimenty na dziecko Głupiej będę płacił – deklarował w rozmowie. Ale chciał dziecko usunąć. Namawiał ginekologa, który nie widział ku temu przeszkód. – Ale nam to przez myśl nie przeszło. Przecież taka zbrodnia jest przeciw Bogu. Dziecko, mimo że z gwałtu, będzie kochane. A ja pomogę wychować – mówi Zofia.

Niestety, Heniek zmienił zdanie. Do ojcostwa się nie przyznaje, nie chce płacić. – Za to straszy nas. Nęka. Grozi, że skrzywdzi moje dwie młodsze córki. Pijany podjeżdża w nocy pod dom. Trąbi. Ktoś na podwórku napisał: „I tak cię, k...o, zniszczę”. Gosia od dawna nie wychodzi za bramę. Z nikim nie rozmawia. Bawi się tylko z psem. Zofia zawiadomiła w końcu policję. Dziś wie, że zbyt długo zwlekała, ale chciała chronić córkę przed stresem. No i przecież mieli się z Heńkiem dogadać. Policja odmówiła podjęcia działań, twierdząc, że skoro rzekomy gwałt zdarzył się kwartał wcześniej, jest już za późno. Dopiero po interwencji lokalnych mediów Prokuratura Rejonowa na wniosek Prokuratury Okręgowej w Zamościu wszczęła postępowanie.

***

Dlatego Heniek, 52-letni hydraulik z sąsiedniej wsi, pije bez przerwy już trzeci miesiąc. Jak mówi – z rozpaczy. Chciałby przestać, ale nie umie. Tak bardzo gniecie go i ciśnie cała sprawa. No i bardzo się boi. A więc zamknął się w swoim domu, który stoi na krzyżówce szosy z drogą na wieś Złojec, pije i płacze, ale zaklina się na Boga, że nie gwałcił. Brał po dobroci, bo Głupia sama dawała. Twierdzi, że na cmentarzu w listopadzie nie był. Za to dziewczyna była u niego w domu. – Sama majtki zdejmowała, nogi rozkładała. A ja kawaler jestem. Baby rok nie miałem. Mam swoje potrzeby. Ona przecież też miała – opowiada. I dodaje, że spółkowali od dawna, dwa lata przeszło. Bo zamiast na msze, często przychodziła właśnie do niego. Są świadkowie. – Sam widziałem, jak Głupia na ławce przed chałupą bimba. Na Heńka czeka. A teraz chce mu życie złamać – opowiada napotkany sąsiad. Heniek nie zaprzecza, że ojcem może być. Ale nie musi. Kto wie, komu we wsi jeszcze Głupia dała? Dopóki nie będzie pewny, nie da się oskubać. Bo przecież sprawa jest ukartowana. Chcą z niego zrobić gwałciciela, bo o pieniądze im idzie. Przynajmniej tak podpowiadają mu życzliwi sąsiedzi. Na pytanie, czy nie widział nic złego w spółkowaniu z upośledzoną dziewczyną, milczy, spuszcza wzrok. Po chwili dodaje, że ona wcale taka głupia nie jest. I że Głupią po prostu lubił. A ona chyba lubiła jego.

***

– Mężczyźni w trakcie pobudzenia seksualnego mają tendencję do zniekształcania obrazu rzeczywistego. Gorący stan umysłu powoduje, że zapomina im się o zasadach, regułach i prawach. Skoro sami są pobudzeni, szukają dowodu na pobudzenie, a tym samym, w ich mniemaniu, zgodę partnerki – tłumaczy psycholog Wiesław Baryła z Uniwersytetu SWPS w Sopocie. I tłumaczy słowa sąsiada, który Heńka bronił: – Gdy jest konflikt, ludzie muszą obsadzić role ofiary i kata. Chciałoby się, żeby role zostały rozdane zgodnie z obiektywną krzywdą i winą. Ale środowisko nie ocenia obiektywnie, ocena jest motywowana na przykład sympatią czy autorytetem. Dlatego często się zdarza, że to ofiara jest uznana za winną. Do tego dochodzi patriarchalny i kościelny sposób myślenia, który w Polsce ma się szczególnie dobrze, że to kobiety kuszą. A skoro została zgwałcona, to widocznie prowokowała.

***

– Jak suka nie da, pies nie weźmie – powtarzają sąsiedzi Gosi, zagajeni podczas wiosennych prac w ogródku. Zawada jest podzielona. Jedni bronią dziewczyny, ale większość – Heńka. Bo to dobry chłop. Pracowity, porządny. Fakt, lubi popić, ale kto nie lubi? Nawet ksiądz na mszy, po kazaniu, postanowił uświadomić wiernych, że patologiczna rodzina z Zawady przynosi wstyd parafii, bo dziennikarzy oprowadza po cmentarzu, do telewizji idzie na skargę. A przecież nigdy tak nie jest, że tylko mężczyzna jest winien. Winna jest ta, co kusi. Pytamy księdza o to wystąpienie, ale odmawia rozmowy. Wyrzuca nas z plebanii. Tylko wierni opowiadają, że co piątek, na drodze krzyżowej, ksiądz każe się modlić za lokalną patologię. – Cała ta rodzina to patologia. Stara męża pochowała, a potem żyła z różnymi gachami. Dzieci nieślubne robiła. Bida u nich aż piszczy. A one wstydu nie mają – nie przebiera w słowach sąsiadka, która wraca ze sklepu. Rower pod górkę prowadzi, niesie siatki z piwem. To prawda. Zofia samotnie wychowuje jeszcze dwie nieletnie córki z drugiego związku. Nie pracuje. Kawałek pola, które ma za stodołą, oddała w dzierżawę. Żyje tylko ze świadczeń socjalnych. Razem niespełna 2 tys. zł. Dom wymaga remontu. Czerwone cegły się kruszą, odpadają. W środku grzyb wszedł na ściany. Ale radzą sobie. Zięć, mąż najstarszej córki, właśnie szykuje oddzielny pokoik dla dziecka Gosi. Wylewa posadzkę, ociepla. Będzie malował na różowo. Ale Zofia martwi się, co do pokoiku wstawić. Meble przecież drogie. Skąd wziąć na wózek, pieluchy i ubranka. Na razie liczy na cud. Przecież raz cud się już zdarzył. Wtedy, gdy lekarze uratowali

Gosię. Miała siedem lat, bawiła się przed domem, potrącił ją pijany kierowca. Przez całą Zawadę przebiega ruchliwa szosa. Trasa z Lublina na wschód. Nie ma miejsca na dziecięce zabawy. Nie ma też pobocza, dlatego o wypadek nietrudno. – Krwiak mózgu. Trzy razy otwierali jej czaszkę, raz w Zamościu, raz w Lublinie i znów w Warszawie – opowiada Zofia. W warszawskim szpitalu lekarze kazali matce pożegnać się z dzieckiem. – Mówili, że za kilka minut umrze. Trzymałam ją za rękę, gdy nagle otworzyła oczy. Lekarz uprzedził, że to już koniec. Że zaraz ściśnie mi rękę, zamknie oczy i odejdzie. Ale ona wcale mi ręki nie ściskała. Nie miała skurczu mięśni. Lekarz zobaczył w tym szansę i po raz czwarty trepanował czaszkę. Gosia przeżyła, ale odtąd jej mózg przestał się prawidłowo rozwijać. Sprawca wypadku nie doczekał kary wymierzonej przez sąd. Zdaniem Zofii spotkała go kara boska. Tuż po tym, jak ruszył jego proces, mężczyznę potrącił i zabił jego własny pijany brat. Bardzo blisko domu Zofii. – To kolejny cud, choć źle nie życzyłam. Wieczny odpoczynek racz mu dać, Panie – żegna się znakiem krzyża.

***

– Mnie dziewczyny zwyczajnie szkoda – broni Gosi mieszkanka sąsiedniej wsi, spotkana na cmentarzu. Przyszła na grób do męża, ale do kościoła w Zawadzie nie chodzi. Do Zamościa jeździ, bo tego księdza aż żal słuchać. Taki jest zajadły i pazerny. – Może i Głupia chodziła do Heńka, ale jemu brać nie było wolno. Przecież to duże dziecko. Wszyscyśmy ją tak traktowali. I seks z nią to jak pedofilia.

***

Właśnie to obecnie bada prokuratura. Czy dziewczyna była świadoma czynów seksualnych i ich konsekwencji w momencie zdarzenia, o czym ma orzec biegły sądowy psycholog. No i to, czy domniemany sprawca mógł w świetle prawa współżyć z Gośką, czy może wbrew prawu świadomie ją wykorzystał, za co grozi od 6 miesięcy do 8 lat więzienia. Taki zarzut być może postawi prokuratura. Z policyjnych statystyk wynika, że w Polsce do tego typu przestępstw dochodzi rocznie ok. 250 razy. Tak było w 2014 r. W tym samym roku z podejrzenia o gwałt wszczęto 2,5 tys. postępowań. Zofii nie interesują statystyki. Z początku cieszyła się, że w końcu ktoś ukarze winnego, ale dziś jest przekonana, że prokuratura zamiast pomóc, tylko krzywdzi. Ją, Gosię i całą rodzinę. Kilka dni temu Gosia była przesłuchiwana. Zgodnie z procedurami w sądzie, a nie w prokuraturze, w obecności psychologa. I sama nie wie, co było gorsze – gwałt czy te zeznania w sądzie. – Nie chcieli mnie wpuścić na salę. Gosia się wystraszyła i dostała spazmów. W końcu weszłyśmy razem. Pani prokurator cały czas mówiła, że Gośka sama jest sobie winna. Że sama seksu chciała, sama się rozbierała. Kilkakrotnie krzyknęła, że córka kłamie. A córka płakała, łkała, dukała niewyraźnie, trzęsła się. Widziałam, że atak padaczki, na którą Gośka teraz nie bierze leków ze względu na ciążę, jest blisko. Chciałam ją uspokoić, ale prokurator straszyła, że ukarze nas grzywną porządkową. Kiwała głową i komentowała, że głupich powinno się w klatce trzymać. Psycholog niby interweniowała, przerywała zeznania, ale przecież nie zna Gośki. Nie wie, jak skutecznie z nią rozmawiać, jak rozumieć. Potraktowano nas jak przestępców. A przecież to Gosi stała się krzywda – opowiada Zofia.

Heńka prokuratura jeszcze nie przesłuchała, mimo że zeznawało już kilkadziesiąt osób. – Prokuratura postępuje zgodnie z procedurami. Czynności przebiegają prawidłowo, bez zakłóceń. Czekamy na opinię biegłego – krótko odpowiada Bartosz Wójcik, rzecznik prokuratury w Zamościu. Nie potrafi jednak powiedzieć, dlaczego zdecydowano się na przesłuchanie małoletnich sióstr powódki. Kilka dni temu wezwano właśnie 15-letnią córkę Zofii. – Było dramatycznie. Wypytywano dziecko o intymne szczegóły. Grożono, że zamkną jej siostrę w psychiatryku – relacjonuje Zofia. – Córka z nerwów zemdlała, wymiotowała. Przerwano zeznanie, a karetka zabrała nas do szpitala. Robiono badania, dopiero wieczorem wróciłyśmy do domu. Prokuratura zaprzecza, jakoby takie zdarzenie miało miejsce. – Przesłuchiwana źle się poczuła, było pogotowie, ale ostatecznie odzyskała dobre samopoczucie – odpowiada prokurator Ewa Jałowiecka-Śliwa z Prokuratury Rejonowej w Zamościu. Spytana o zasadność decyzji przesłuchiwania nieletniej odpowiada: – Prawo na to zezwala. W aktach sprawy są zeznania, które każą podejrzewać, że nieletnia może posiadać wiedzę co do zdarzenia. Do akt sprawy Gosia jednak nie ma dostępu. To znaczy ma, ale na niewiele się to zdaje, bo nie umie czytać ani nawet zrobić zdjęcia dokumentów. Matka nie może mieć wglądu w akta, bo córka nie jest ubezwłasnowolniona. Na adwokata rodziny nie stać, a o przysługującym pełnomocniku z urzędu dowiedziały się dopiero od dziennikarzy.

***

– System, który miałby dawać wsparcie osobom niepełnosprawnym intelektualnie, w ogóle nie działa. Zwłaszcza na płaszczyźnie prawnej – tłumaczy Monika Zima-Parjaszewska, prezeska Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym oraz wiceprzewodnicząca komisji do spraw osób z upośledzeniem umysłowym przy rzeczniku praw obywatelskich. Po interwencji „Wprost” obiecuje działać i włączyć się w pomoc Gosi. – Sądy i prokuratura często traktują takie osoby stereotypowo, jako naiwne, które same prosiły się o kłopoty. Powołuje się biegłych sądowych, którzy nie mają doświadczenia w pracy z osobami niepełnosprawnymi intelektualnie. Ofiary nie są informowane, że oprócz pełnomocnika, mają prawo do opiekuna faktycznego, czyli zaufanej osoby wspierającej, która dobrze je zna i może przetłumaczyć kod werbalno-niewerbalny, którym posługuje się niepełnosprawna. Jeśli te warunki nie są spełnione, to znaczy, że prawa obywatelskie są łamane i nie można mówić o powszechnym dostępie osób niepełnosprawnych intelektualnie do sądownictwa – tłumaczy.

***

Zofia nie zna się na sądownictwie ani na prawach obywatelskich. Przestała już liczyć na pomoc, bo wie, że za każdą pomoc trzeba wiele zapłacić. Pieniędzy, nerwów lub zdrowia. A ona całej sprawy ma już dość. – Mój ojciec mówił, że Pan Bóg nikomu nie da więcej krzyży na plecy, niż ten potrafi unieść. A ja już swoich krzyży nie mam siły nieść. Upadam – płacze. Zachodzi w głowę, co dalej robić. – Może zabiorę dzieci, spakuję te Gosine anioły na szczęście i ruszymy w świat, szukać dobra i dobrych ludzi? Tymczasem modli się o cud. I o karę boską dla Heńka. Bo w karę sądową już nie wierzy. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 13/2017
Więcej możesz przeczytać w 13/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 13/2017 (1780)

  • Kto ty jesteś? Polak mały 26 mar 2017, 20:00 Nie masz prawa psuć dobrego samopoczucia unijnych liderów, jeśli masz inne zdanie na temat reform w UE. Powinieneś przyjąć narzuconą nam propozycję rozlokowania uchodźców, bo inaczej usłyszysz „Wstyd, Polsko, wstyd” od redaktora... 4
  • Skaner 26 mar 2017, 20:00 Prysły iluzje, pozostała nadzieja Odebrał samochód w Birmingham, przyjechał do Brighton do hotelu. Rano rzucił recepcjonistce, że wyjeżdża do Londynu, by coś załatwić, a potem wsiadł do hyundaia 4x4. Kto mógł przypuszczać, że... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 mar 2017, 20:00 SPORE ZAMIESZANIE WYWOŁAŁO W MEDIACH UBIEGŁOTYGODNIOWE POSIEDZENIE NAJWAŻNIEJSZYCH LUDZI PIS NA NOWOGRODZKIEJ W WARSZAWIE. Media pokazywały kolejnych oficjeli, którzy wsiadali do rządowych limuzyn, a żądnym informacji dziennikarzom... 8
  • Obraz tygodnia 26 mar 2017, 20:00 43% Polaków uważa, że istnieje zbyt wiele kanałów telewizyjnych, a 3/4 respondentów chciałoby posiadać taki pakiet, w którym znajdą się programy wybrane przez nich samodzielnie. Wygrane Marynia Gierat i Kinga Dołęga-Lesińska... 10
  • Spięcie tygodnia 26 mar 2017, 20:00 Ryszard Czarnecki wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego (PiS) Kraje małej Unii to duża siła DEKLARACJA RZYMSKA JEST POCZĄTKIEM DYSKUSJI NA TEMAT PRZYSZŁOŚCI I KIERUNKÓW UNII EUROPEJSKIEJ, a nie jej końcem. Od czasu prezydencji... 12
  • Wojna na Eurowizji 26 mar 2017, 20:00 Muzyka nie zawsze łagodzi obyczaje. Julia Samojłowa, niepełnosprawna reprezentantka Rosji, otrzymała zakaz wjazdu na teren Ukrainy, więc nie wystąpi w finale konkursu Eurowizji, który w tym roku organizowany jest w Kijowie.  W Rosji się... 13
  • Zdarzyło się jutro 26 mar 2017, 20:00 Szyszka toruńska, deklaracja warszawska i dookoła Wojtek… 14
  • Lewo 26 mar 2017, 20:00 Nie ma wolności dla… 15
  • Prawo 26 mar 2017, 20:00 Szukajcie, a znajdziecie 15
  • Brać czy nie brać – oto jest pytanie 26 mar 2017, 20:00 Odszkodowanie, którego domaga się Jan Rokita za okres internowania w czasie prL, wywołało burzliwą dyskusję, czy powinno się oczekiwać pieniędzy za walkę o wolną Polskę. 17
  • Antypolonizm jest w Niemczech zakorzeniony 26 mar 2017, 20:00 Gdy dochodzi do konfliktu interesów między naszymi krajami, w Niemcach aktywizuje się niechęć do tradycyjnego wzoru polskości – mówi Zdzisław Krasnodębski, socjolog, europoseł PiS. 20
  • Polska nie jest najważniejsza 26 mar 2017, 20:00 EWA WANAT Co rusz słyszę o jakiejś nowej przeprowadzce do Berlina. Przeważnie młodzi ludzie, choć nie młodziaki, tak około trzydziestki. Nie kasa ich tu ciągnie, bo w ich zawodach – często to informatycy – mogliby w Warszawie... 23
  • Efekt Dekana 26 mar 2017, 20:00 Właściciel zagranicznego giganta medialnego uruchomił proces, który może wywrócić polski rynek mediów ukształtowany w III RP. 24
  • Twierdze nie do zdobycia 26 mar 2017, 20:00 Europejskie kraje bronią swoich mediów przed zagranicznym kapitałem. Wykorzystują do tego także unijne przepisy. 28
  • Ścigany Donald Tusk 26 mar 2017, 20:00 Im dłużej Donalda Tuska nie ma w polskiej polityce, tym bardziej jest obecny. PO czeka z otwartymi ramionami, PiS z kajdankami. Mówi się o nim nieustannie. 30
  • Za mało straszyliśmy PiS-em 26 mar 2017, 20:00 Nie wykluczam, że będę kandydował na prezydenta Warszawy – mówi Rafał Trzaskowski, minister spraw zagranicznych w gabinecie cieni Platformy Obywatelskiej. 32
  • SRP – Spartaczone Rejestry Państwowe 26 mar 2017, 20:00 Miało być szybciej i taniej, jest wolniej i drożej – taki obraz wyłania się z raportu NIK, która przyjrzała się czołowemu projektowi informatycznemu ekipy PO-PSL. Odpowiedzialni za niego zarządzają teraz publicznym operatorem łączy rządowych. 36
  • Deweloper na zagrodzie równy wojewodzie 26 mar 2017, 20:00 JAN ŚPIEWAK Zbliżające się wybory samorządowe to okazja do tego, żeby podsumować ostatnie 25 lat rozwoju Polski lokalnej. Samorządom udało się bardzo wiele. W dużym stopniu dzięki pomocy unijnej i okresowi długotrwałego wzrostu... 38
  • Myślozbrodnia i oburzenie stadne 26 mar 2017, 20:00 PROF. RYSZARD LEGUTKO Czy uczelnie wyższe muszą być dostępne dla studentów cierpiących na zaburzenia psychiczne, które drastycznie utrudniają profesorowi prowadzenie zajęć dydaktycznych? Czy jedno z kryteriów przyjmowania na studia nie... 40
  • Głupia od aniołów 26 mar 2017, 20:00 W sprawie gwałtu prokuratura przesłuchała już kilkadziesiąt osób, w tym niepełnosprawną intelektualnie ofiarę. Domniemany gwałciciel chodzi wolno i od trzech miesięcy nie trzeźwieje. 42
  • Rodzice mówią: Nie! 26 mar 2017, 20:00 Walcz tak, jak walczyłbyś, gdyby ktoś fizycznie chciał skrzywdzić twoje dziecko – zagrzewa Wojciech Eichelberger rodziców. A oni już od czerwca w całej Polsce protestują przeciwko reformie edukacji. 48
  • Polityka wychowania w biznesie 26 mar 2017, 20:00 Wszyscy są dziećmi znanych polityków. Wszyscy mają na wyciągnięcie ręki dostęp do wpływów, kontaktów i pieniędzy rodziców. I wszystkich zamiast do polityki ciągnie do biznesu. 53
  • Polacy boją się banków 26 mar 2017, 20:00 Daliśmy bankom do myślenia i zaczynają się liczyć z naszym zdaniem – mówi Aleksandra Wiktorow, rzecznik finansowy. 56
  • Nadlatuje superlotnisko 26 mar 2017, 20:00 Zwolennicy budowy wielkiego portu lotniczego twierdzą, że zmieni on pozycję Polski na transportowej mapie Europy. Przeciwnicy powątpiewają. 59
  • Pasażer w centrum uwagi 26 mar 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI Słyszeliście państwo o pracach nad ustawą o publicznym transporcie zbiorowym? Jeśli nie, to się nie dziwię. Temat nie istnieje w debacie publicznej. Dlaczego? Bo elity nie mają problemu, czym dojechać do szkoły, pracy czy... 61
  • Samobój z Wojtkiem 26 mar 2017, 20:00 Pół roku temu byłam w Polsce na koncercie zespołu z Nowego Orleanu. Poznałam tam Polaka. W 100 proc. mój typ. Wysoki, seksowny, przystojny. Cały czas rozmawialiśmy, ale zgubiłam go po koncercie. Nie wzięłam od niego numeru. Ma na imię... 62
  • Lokum klasy lux 26 mar 2017, 20:00 Polacy coraz chętniej inwestują w drogie nieruchomości, doceniając wyjątkową architekturę i dobrą lokalizację. 64
  • Mieszkać w luksusie 26 mar 2017, 20:00 „Raport z rynku mieszkań luksusowych w Warszawie” firmy Made Concept to obraz rynku nieruchomości premium w pigułce. Wyniki zestawienia komentuje Michał Borowski, jej prezes. 66
  • Modelowe osiedla 26 mar 2017, 20:00 Coraz częściej nowe osiedla standardem przypominają eleganckie apartamentowce. Przykładem są inwestycje firmy ATAL. 68
  • Przedwojenne standardy 26 mar 2017, 20:00 Odnowione kamienice tworzą nową jakość w segmencie luksusowych nieruchomości. Ich atutem są przedwojenne standardy. 70
  • Planetoidy – kosmiczny biznes? 26 mar 2017, 20:00 15 marca 2017 r. o godzinie 11:44:37 na pokładzie rakiety REXUS 21 dokonano pierwszego odwiertu w przestrzeni kosmicznej przy użyciu polskiej aparatury naukowej. 74
  • Nie posurfujesz w pendolino 26 mar 2017, 20:00 Wi-fi w pendolino dalej opóźnione. Jak podały PKP Intercity, negocjacje z Alstomem, producentem pociągów, są trudne, a wprowadzenie wi-fi się przeciąga i może sięgać nawet 2018 r. Choć PKP Intercity oferuje już (we współpracy z... 76
  • Samorządy w obliczu wyzwań XXI wieku 26 mar 2017, 20:00 Współczesny świat to przestrzeń niezwykle intensywnych przemian społecznych i gospodarczych. Rywalizujące ze sobą idee globalizacji i państwa narodowego, niosą ze sobą wiele nowych problemów i wyzwań. III edycja Europejskiego Kongresu Samorządów jest więc świetną okazją, by... 79
  • Local governments in the face of the challenges of the twenty-first century 26 mar 2017, 20:00 Jacek Majchrowski, prezydent Krakowa Mayor of Kraków The modern world is in the grip of extremely intensive social and economic changes. The competing ideas of globalisation and the nation state bring many new problems and challenges. The third... 79
  • Wyzwania XXI wieku 26 mar 2017, 20:00 Już po raz trzeci, podczas Europejskiego Kongresu Samorządów w Krakowie, spotykają się przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych, administracji publicznej, rządów, parlamentów, organizacji pozarządowych oraz biznesu z całej Europy. Podczas dwóch dni obrad, w ponad 80... 80
  • Challenges of the 21 st Century 26 mar 2017, 20:00 This is the third time that representatives of local and regional governments, public administration, governments, parliaments, non-governmental organisations and businesses from all of Europe will meet for the European Congress of Local... 80
  • Lubuska ścieżka postępu 26 mar 2017, 20:00 Rozmowa z Elzbieta Anna Polak, marszałkiem woj. lubuskiego 82
  • The road to development in L 26 mar 2017, 20:00 An interview with ELŻBIETA ANNA POLAK, Marshal of the Lubuskie Region 82
  • Przedsiębiorcze profesjonalistki 26 mar 2017, 20:00 Kobiety doskonale sprawdzają się w roli menedżerów i przedsiębiorców: są świetnie wykształcone, zorganizowane, tworzą zgrane i zmotywowane zespoły. Często jednak nie wykorzystują w pełni swojego potencjału, przedkładając stabilność nad rozwój. Aby rozwinąć własny biznes, warto... 84
  • Entrepreneurial professionals 26 mar 2017, 20:00 Women make excellent managers and entrepreneurs – they are well educated, organised, and can create well-integrated and motivated teams. Often though, they do not fully utilise their potential, preferring stability to growth. However, to develop... 84
  • Rocznica w cieniu brexitu 26 mar 2017, 20:00 Powodów do świętowania 60-lecia traktatów rzymskich, które dały początek UE, nie ma zbyt wielu. Wielka Brytania zaczyna rozwód ze zjednoczoną Europą i nikt nie wie, czym on się dla Unii skończy. 87
  • Początek wyjścia 26 mar 2017, 20:00 Perspektywa opuszczenia Unii Europejskiej stawia przed brytyjskimi politykami zupełnie nowe wyzwania. 90
  • Konserwatywna rewolucja 26 mar 2017, 20:00 Polska jest naturalnym sojusznikiem USA w Europie, często powtarzamy to prezydentowi – mówi Kenneth Blackwell, doradca Donalda Trumpa. 91
  • Dokąd zmierza Erdoğan 26 mar 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Moim oparciem jest islam” głosi Recep Erdoğan i konsekwentnie zmienia Turcję. Burzy kraj zbudowany przez Kemala Atatürka i odtwarza imperium ottomańskie XXI w. Jego wpływy sięgają od islamskich... 92
  • Dobry nawyk picia wody 26 mar 2017, 20:00 Pijemy za mało płynów i znacznie częściej niż po zwykłą wodę sięgamy po niezdrowe napoje i tak zwane wody smakowe. 93
  • Cierpienie nie uszlachetnia 26 mar 2017, 20:00 Ból jest chorobą i należy go leczyć. Każdy pacjent ma prawo wymagać od lekarza jego uśmierzenia. 94
  • Ostatnie pożegnanie „Gryfa” 26 mar 2017, 20:00 Pracownicy PWPW oddali hołd bohaterowi walk o Redutę pwpw. 96
  • Piwne przedsiębiorstwo rycerzy w habitach 26 mar 2017, 20:00 W archiwum zakonu Krzyżaków niedawno odkryto dokumenty świadczące o biznesowych talentach walecznych braci. 98
  • Dior jest kobietą 26 mar 2017, 20:00 Włoszka, feministka, a do tego niezła bizneswoman. Stery jednego z najsłynniejszych paryskich domów mody przejmuje kobieta – Maria Grazia Chiuri. 100
  • Z kamerą wśród zwierząt 26 mar 2017, 20:00 Historia warszawskiego zoo w czasie okupacji to gotowy scenariusz na thriller i wyciskacz łez w jednym. „Azyl” Niki Caro, hollywoodzkie widowisko na ten temat, już w kinach. 104
  • Zezwierzęcenie – historia „Azylu” z innej perspektywy 26 mar 2017, 20:00 Stach Szabłowski Po wizycie w kinie na „Azylu” warto zajrzeć do warszawskiej Galerii Monopol, gdzie Rafał Wilk opowiada tę samą historię, co hollywoodzcy producenci, ale robi to z zupełnie innej perspektywy. Film Niki Caro i wystawę... 106
  • Wydarzenie 26 mar 2017, 20:00 MUZYKA Pospieszna moda wbrew trendom Nie jest łatwo być zespołem ze stadejrzliwość i czepialstwo krytyków, z drugiej usypiające kreatywność uwielbienie milionów fanów i komercyjne bezpieczeństwo. Pozwalająca przełamać te... 108
  • Koniecznie! 26 mar 2017, 20:00 KSIĄŻKA Ale wspomnienia mu wyszły TAKIEJ KSIĄŻKI POLSKIEGO AKTORA JESZCZE NIE BYŁO. Po pierwsze napisał ją sam artysta bez niczyjej pomocy (o czym informuje w podtytule), po drugie jest to książka nie tylko bardzo zabawna, ale i pełna... 109
  • Powyżej średniej 26 mar 2017, 20:00 książka Realizm niemagiczny To zaskakujące, ale linię, którą w polskiej literaturze prowadził przez lata Marek Nowakowski, dziś z sukcesem kontynuuje tylko jeden autor – Wojciech Chmielewski. Tak jak autor „Benka Kwiaciarza” wierny... 110
  • Bez entuzjazmu 26 mar 2017, 20:00 opera Graj, Cyganie – tylko lepiej Gdy na świecie triumfy święci musical, operetka wydaje się jego brzydszą, niedzisiejszą siostrą. By ją wystawiać, zdecydowanie trzeba mieć na nią pomysł.  W przeciwnym razie rozbija się o próg... 111
  • Maciej Stuhr: To się państwu spodoba 26 mar 2017, 20:00 ORYGINALNOŚCIĄ UJĄŁ MNIE „POKOT” AGNIESZKI HOLLAND. 112
  • Czas na Luzz 26 mar 2017, 20:00 Wiosną warto znaleźć kilka godzin dla siebie, rodziny i przyjaciół, by spędzić je w otoczeniu rozkwitającej przyrody. Jak co roku, zachęca do tego również Lolek Luzz Fest. 113
  • Wzrok, nasz arcyzmysł 26 mar 2017, 20:00 Dla wzroku kluczowa jest profilaktyka i regularne badanie – mówi KAMIL CHLEBICKI, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki. 119
  • Złodziej wzroku 26 mar 2017, 20:00 Jaskra nie boli, ale kradnie wzrok – mówi prof. dr hab. n. med. Iwona GrabsKA-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. 120
  • Kiedy oczy cierpią na alergię 26 mar 2017, 20:00 O leczeniu alergicznego zapalenia spojówek mówi prof. dr hab. n. med. EWA MRUKWA-KOMINEK. 122
  • Najwyższa pora zadbać o wzrok 26 mar 2017, 20:00 Mamy tylko jedną parę oczu i powinniśmy o nie zadbać, dopóki nie jest za późno. Pomogą nam w tym odpowiednie soczewki okularowe. 124
  • Wyleczyć zeza 26 mar 2017, 20:00 Okulista zajmujący się leczeniem zeza musi mieć wiedzę interdyscyplinarną – mówi specjalista chorób oczu dr n. med. AGNIESZKA SAMSEL z przychodni OptoMedica w Warszawie. 125
  • Soczewki? To rozwiązanie dla każdego! 26 mar 2017, 20:00 Soczewki kontaktowe można nosić w każdym wieku. Ważne, żeby były dobrane przez specjalistę – mówi mgr inż. Tomasz Tokarzewski, ekspert firmy Alcon, optometrysta z Akademii Wzroku Tokarzewski (AkademiaWzroku.pl). 126
  • Pułapki niedowidzenia 26 mar 2017, 20:00 Jednym z ważnych problemów powodujących poważne konsekwencje dla stanu naszych oczu jest niedowidzenie. Sprawa jest istotna również ze względu na brak świadomości na ten temat wśród pacjentów. 128
  • Oko za oko 26 mar 2017, 20:00 Rozwija się powoli i nieleczona prowadzi nawet do ślepoty. Jednak na szczęście jest to ślepota odwracalna. – Zaćmę możemy leczyć tylko operacyjnie. Zabieg wymiany zmętniałej soczewki najczęściej trwa do pół godziny – mówi prof. Jerzy SzAflik, okulista. 130
  • Wzrok dziecka 26 mar 2017, 20:00 Rozszerzona rzeczywistość wkracza do okulistyki. Dzięki niej będziemy wkrótce korygować zeza i niedowidzenie – mówi dr PIOTR JAWORSKI, okulista, kierownik Centrum Diagnostyki i Mikrochirurgii Oka dla Dzieci i Dorosłych OPTOMED w Chorzowie. 132
  • Kiedy brakuje łez 26 mar 2017, 20:00 Krople nie leczą zespołu suchego oka, jedynie przynoszą chwilową ulgę – mówi prof. Zbigniew Zagórski, założyciel Ośrodków Chirurgii Oka i pierwszej w Polsce poradni leczenia zespołu suchego oka. 134

ZKDP - Nakład kontrolowany