Papież i jego obrońcy

Papież i jego obrońcy

Papież i jego obrońcy
Papież i jego obrońcy / Źródło: PAP
Kule wystrzelone 13 maja 1981 r. na placu św. Piotra trafiły rykoszetem wielu ludzi, bezpośrednio i pośrednio związanych z Janem Pawłem II. Wielu z nich ma poczucie, że odegrało w historii zamachu na papieża kluczową i oczywiście wyłącznie pozytywną rolę.

Wydaje się, że o zamachu na Jana Pawła II napisano już wszystko. Tropy bułgarskie, KGB, sycylijska mafia, spiski wewnątrz Watykanu, międzynarodowe zmagania wywiadów i rządów zaangażowanych w zimną wojnę. Każdy z tych mniej lub bardziej sensacyjnych wątków zdarzenia, które wstrząsnęło światem 36 lat temu, został już przedstawiony w różnych odsłonach. Czym innym są jednak zbiory faktów, a czym innym odczucia ludzi, którzy byli bezpośrednimi świadkami zamachu i związanych z nim wydarzeń. To o nich opowiada książka „Zamach”, która właśnie trafia do księgarń. Nie znajdziemy tam żadnych sensacyjnych odkryć, poza tym, które jest głównym atutem książki. Zbiór wywiadów układa się bowiem w zaskakującą opowieść o tym, jak cały świat próbował bronić papieża przed nieuchronnym, jak się okazuje, losem ofiary zamachu. W takiej pozycji ustawiają się tak różne postaci, jak niedoszły zabójca Jana Pawła II, duchowni z otoczenia papieża, lekarze i pielęgniarze opiekujący się nim po zamachu, a nawet komunistyczni dygnitarze i agenci bezpieki, rozpracowujący w tamtym czasie Stolicę Apostolską. Grunt to dobre samopoczucie, chciałoby się rzec, przebijając się przez opowieści prawdziwych i wyimaginowanych obrońców Jana Pawła II, wiary katolickiej, demokracji, polskiej racji stanu czy elementarnej prawdy. I to w dowolnej kolejności. Po tylu latach każdy z nich może snuć dowolne rozważania, bo w sprawie zamachu z 1981 r. ciągle jest więcej znaków zapytania niż odpowiedzi, co najlepiej pokazuje prosty fakt: jeden z głównych dowodów w sprawie, kula, która przebiła trzewia Jana Pawła II, nigdy nie została przebadana balistycznie. I raczej nie będzie, bo dziś jest przysłowiową perłą w koronie Matki Boskiej Fatimskiej, relikwii, związanej nierozerwalnie z zamachem na Karola Wojtyłę. Może więc lepiej przyjrzeć się niektórym z prawdziwych i samozwańczych bohaterów tamtych wydarzeń.

Narzędzie w rękach boga

Po latach, jakie upłynęły od zamachu, Mehmet Ali Ağca przeszedł długą drogę od bezwzględnego zabójcy do nawiedzonego skazańca, wierzącego, że jest jedynie narzędziem w rękach Boga. W jego świecie wszystko jest ze sobą ściśle powiązane.

Jego list z groźbami pod adresem Wojtyły opublikowany został przecież w prasie tureckiej w 884. rocznicę wezwania przez papieża Urbana II do krucjat przeciwko islamowi, samego zamachu dokonał w 64. rocznicę objawień fatimskich, a zakonnica, która potem schwytała go na placu św. Piotra, miała na imię tak samo jak portugalska dziewczynka, której w Fatimie objawiła się Matka Boska, wyjawiając jej, że papież zostanie zamordowany. W tej magmie cudów pojawiają się także opowieści o antypapieskich spiskach kardynałów oraz zmowie CIA i Bułgarów w służbie sowieckiej. Ağca pełen jest także żalu, że jego rola nie została należycie doceniona. Jego 23-minutowe spotkanie z JanemPawłem II ma być najważniejszą, obok jałtańskiej konferencji Stalina z Rooseveltem i Churchillem, rozmową w dziejach świata. Nic więc dziwnego, że na pytanie, czy nie żałuje, że strzelał do papieża Ali Ağca może odpowiedzieć tylko jedno: – To pytanie jest bez sensu, nie można żałować czegoś, co było planem boskim, co i tak musiało się wydarzyć.

Rycerze niepokalanej

Siły nadprzyrodzone obecne były także po przeciwnej stronie barykady. Ksiądz Kazimierz Przydatek, opiekun polskich pielgrzymów w Rzymie, opowiada o żywiącej się eucharystią i wodą święconą stygmatyczce, która ostrzegała o zamachu na papieża równie intensywnie jak zachodnie wywiady. Woli bożej przypisuje też swoje autentyczne bohaterstwo wspomniana powyżej siostra Łucja, zakonnica, która w zamieszaniu powstałym po zamachu na placu św. Piotra pochwyciła uciekającego zamachowca. Zaskakujące jest także to, że indagowani na potrzeby „Zamachu” ludzie Kościoła kierują dywagacje na temat politycznych motywów zamachu w jednym tylko kierunku. Każdy z nich, od kardynała Dziwisza przez księdza Kazimierza Przydatka po niesławnego agenta SB, ojca Konrada Hejmę, wspomina o toczącej się tuż przed zamachem kampanii, mającej doprowadzić do liberalizacji aborcji we Włoszech. Jan Paweł II, mimo że oficjalnie jako przywódca Państwa Watykańskiego, nie mógł mieszać się w wewnętrzne sprawy Włoch, był jako głowa Kościoła zaangażowany w tę debatę. Co ciekawe, w dniu zamachu włoscy komuniści zaplanowali w Rzymie proaborcyjną demonstrację, która ostatecznie nie doszła do skutku. Duchowni są też zgodni w żalu, że cierpienie papieża nie skłoniło włoskich katolików do głosowania przeciwko legalizacji aborcji, która stała się faktem kilka dni po zamachu.

ESBECY PATRIOCI

Byli agenci wywiadu PRL są w ocenach politycznych motywów zamachu bardziej wylewni. Pułkownik Edward Kotowski, swego czasu swobodnie poruszający się wśród watykańskich duchownych, nawet po latach trzyma się oficjalnej wersji wypracowanej przez obóz sowiecki w latach 80. – Zamach inspirowany przez Moskwę byłby kontrproduktywny, bo oznaczałby niepokoje w Polsce, ludzie wyszliby na ulice, zapłonęłyby rządowe budynki – mówił, wskazując na spisek wewnątrz Watykanu inspirowany przez sekretarza stanu kardynała Casaroliego, który ponoć do tego stopnia widział siebie w roli następcy Wojtyły, że siadał nawet na papieskim tronie, gdy Jan Paweł II walczył w szpitalu o życie. Tego typu legendy, tworzone przez służby, są równie silne jak więzy łączące je z dawnymi agentami. Widać to po słowach ojca Hejmy, który bez wahania powtarza plotki o Casarolim kolportowane przez sowiecką propagandę dla zdyskredytowania duchownego, współtworzącego mocny antykomunistyczny zwrot w polityce Watykanu.

Lojalność umiera ostatnia, co wynika jasno także ze słów Wojciecha Jaruzelskiego, którego autor „Zamachu” zastał już na łożu śmierci. Generał zachował się jak na doświadczonego oficera Informacji Wojskowej przystało, pozując na męża stanu zbyt zajętego problemami ojczyzny, żeby zaprzątać sobie głowę zamachem na papieża Polaka. Nie pamiętał nawet, jak się o nim dowiedział. – Chyba od moich adiutantów. Dopiero wieczorem włączyłem radio i telewizję. Chyba w domu. Nie pamiętam nawet, czy rozmawiałem wtedy z żoną – mówił, porównując zamach na Jana Pawła II do zabójstwa księdza Jerzego Popiełuszki, który według niego został zabity z obcej inspiracji, z którą podległe mu MSW nie miało nic wspólnego. A trop bułgarski? – Pytałem o to bułgarskiego przywódcę Todora Żiwkowa, ale on mi powiedział, że nie ma nic takiego na sumieniu – mówił generał. Przy takich wyjaśnieniach nie razi nawet bufonada, z jaką do tamtych czasów odnosi się Lech Wałęsa, starając się za wszelką cenę udowodnić, że jego komunistyczne służby też chciały zabić. Nie mówiąc o tym, że to przecież on, i tylko on, obalił komunizm.

Śledczy we mgle

Ilario Martella po dziś nie przyznał się do zawodowego kaca, jakiego musiał nabawić się, gdy dopuścił dwóch agentów bułgarskiego wywiadu do Mehmeta Ali Ağcy. Panowie Ormankow i Petkow przedstawiali się jako sędziowie prowadzący śledztwo w sprawie powiązań zamachowca ze służbami bułgarskimi. Jednego z nich Martella zostawił sam na sam z Ağcą, umożliwiając mu zastraszenie zamachowca tak, że chętnie dotąd współpracujący ze śledczymi Ağca zaczął nagle udawać nawiedzonego fanatyka, krzyczącego, że jest Chrystusem, co zresztą w nieco zmienionej formie czyni do dziś. W efekcie jedyny zatrzymany w związku z zamachem Bułgar o nazwisku Antonow został uniewinniony i opuścił Włochy. Ten grzech pierworodny zaważył także na kolejnych śledztwach, których autorzy, Ferdinando Imposimato czy Rosario Priore, ciągle błąkają się wśród poszlak, nie mając pewności nie tylko co do powiązań Ağcy, ale nawet tego, ile było strzałów i strzelców w czasie zamachu. Dlaczego tak się stało? Na to pytanie odpowiada prokurator Michał Skwara z IPN, cytując archiwa Stasi, z których wynika, że śledztwo włoskie było kompletną amatorką. Dość powiedzieć, że badania na placu św. Piotra podjęto dopiero siedem godzin po zamachu i trwały one tylko 20 minut. Skwara znalazł co prawda powiązania Ağcy z majorem sowieckiego wywiadu Władymirem Kuziczkinem i uzyskał dowody na to, że uniewinniony w latach 80. Antonow był jednak agentem bułgarskiego wywiadu, ale na rewizję procesu jest już za późno, bo włoskie i polskie śledztwa zamknięto wiele lat temu. g

Jacek Tacik,

„Zamach. Jan Paweł II – 13 maja 1981. Spisek. Śledztwo. Spowiedź”

Wydawnictwo Literackie 2017 

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 20/2017
Więcej możesz przeczytać w 20/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Maksio IP
    Hej, panie Jakubie. Dlaczego wymieniając tytuł książki, nie wymienił pan Autora? To nieładnie.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2017 (1786)

    • 14 maj 2017, 21:44 W ubiegłym tygodniu European Policy Information Center (EPICENTER, inicjatywa sześciu think tanków z Unii Europejskiej) opublikował drugą edycję Nanny State Index. Mierzy on, w jakim stopniu państwa UE, a właściwie ich władze, żeby być precyzyjnym, zniechęcają do alkoholu,... 3
    • 14 maj 2017, 20:00 200 niesamowitych albumów i książek o sztuce udostępniło już bezpłatnie na swojej stronie Muzeum im. Solomona Guggenheima Wygrana Szymon Nehring wygrał 15. Międzynarodowy Mistrzowski Konkurs Pianistyczny im. Artura Rubinsteina w Tel... 6
    • 14 maj 2017, 20:00 JEST WRESZCIE TERMIN TEGOROCZNEGO KONGRESU PIS. To epokowe wydarzenie ma się odbyć w lipcu. Wszyscy w PiS na nie czekają, bo wiadomo, że efektem kongresu mogą być przetasowania w rządzie. Dlatego już wielu rozpoczęło grę polegającą na... 10
    • 14 maj 2017, 20:00 Przebój tygodnia? Jaka róża, taki cień. TO NIEPRAWDA, ŻE POLSKĄ POLITYKĄ RZĄDZĄ TRUMNY DMOWSKIEGO I PIŁSUDSKIEGO. Polską rządzą inni nieobecni ludzie – uchodźcy. TO NA NICH PRZEJECHAŁ SIĘ GRZEGORZ SCHETYNA, UDZIELAJĄC DZIEŃ PO... 12
    • 14 maj 2017, 20:00 Jeden z wstrząsających reportaży sądowych Heleny Kowalik można przeczytać w tym numerze „Wprost” (str. 52). Chwalimy się tym, ponieważ nasza autorka odebrała właśnie Nagrodę Honorową Stowarzyszenia Krajowy Klub Reportażu.... 13
    • 14 maj 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI W 1950 R. TYLKO 30 PROC. LUDZI NA ŚWIECIE MIESZKAŁO W MIASTACH. Dzisiaj przekroczyliśmy 50 proc., w 2050 r. dwie trzecie ludności świata zamieszka w mieście. W Polsce w 10 największych żyje ponad 9 mln ludzi, co stanowi 24... 13
    • 14 maj 2017, 20:00 Stołeczna premiera najnowszego filmu Jana Kidawy-Błońskiego „Gwiazdy” była bez wątpienia towarzyskim wydarzeniem minionego tygodnia. Korytarze Cinema City na warszawskiej Sadybie wieczorem 9 maja pełne były gwiazd sportu, tych obecnych... 14
    • 14 maj 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka NIE DOŚĆ, ŻE PIĘKNA, NIE DOŚĆ, ŻE LAICKA, TO JESZCZE MA TAKIEGO PREZYDENTA! Młody, energiczny, autentyczny (ale nie „autentycznością” chama, co dziś w polityce jest nader często... 16
    • 14 maj 2017, 20:00 Jan Wróbel, zawodowy nauczyciel, dziennikarz, publicysta PYTAJĄ MNIE, CZY NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA Z HISTORII I POLSKIEGO JEST ZŁA. Odpowiadam, że tak i pytający kiwają głowami ze zrozumieniem: no tak, ta pisowska propaganda… I odchodzą,... 16
    • 14 maj 2017, 20:00 Magdalena Żuk nie jest jedyna. W tym roku doszło już do kilku tajemniczych zabójstw Polek w innych krajach. 18
    • 14 maj 2017, 20:00 Magdalena Żuk nie jest jedyną Polką, która w tym roku zginęła w tajemniczych okolicznościach za granicą. Jednak to o tej sprawie piszą nieustannie od dwóch tygodni co kilka godzin portale, badają ją ministrowie, detektywi, media, a przede wszystkim internet. 18
    • 14 maj 2017, 20:00 Andrzej Duda rusza do walki o kolejną kadencję w Pałacu Prezydenckim. Wymienia ludzi w swoim otoczeniu i podejmuje inicjatywy, które będzie mógł zapisać na koncie swoich osobistych sukcesów. Bo na razie nie ma się czym pochwalić. 25
    • 14 maj 2017, 20:00 Były szef MSW Bartłomiej Sienkiewicz wyjechał na Ukrainę. Jak mówi „Wprost”, pracuje tam w fundacji jako... wolontariusz. 28
    • 14 maj 2017, 20:00 Prawnicy powinni uczestniczyć w reformie wymiaru sprawiedliwości. Kongres Prawników Polskich jest ostatecznym testem, czy dojdzie do dialogu z władzą – mówi Maciej Bobrowicz. 30
    • 14 maj 2017, 20:00 Meteorolodzy podkreślają, że choć mamy jedną z chłodniejszych wiosen, to wciąż w granicach normy. To żadne pocieszenie. 34
    • 14 maj 2017, 20:00 Po tym, jak PO wyraźnie zaostrzyła retorykę w kwestii uchodźców, można się spodziewać jeszcze mocniejszych niż dotąd szlabanów na polskich granicach. 36
    • 14 maj 2017, 20:00 Ginekolodzy i urolodzy stają się powoli lekarzami pierwszego kontaktu. Przedstawiamy szpitale, gdzie leczą oni najlepiej. 38
    • 14 maj 2017, 20:00 Mamy jeden z najniższych w kraju wskaźników umieralności okołoporodowej – mówi Irena Kierzkowska, dyrektor WSS w Olsztynie. 44
    • 14 maj 2017, 20:00 Dysponujemy pełną ofertą badań dla kobiet – mówi lek. med. Michał Milczarek, dyrektor operacyjny w Alab Laboratoria. 45
    • 14 maj 2017, 20:00 O małoinwazyjnej chirurgii kręgosłupa mówią Mariusz Głowacki oraz Radosław Michalik, neurochirurdzy z CM Gamma. 46
    • 14 maj 2017, 20:00 Jeszcze niezbyt często, ale zdarza się, że młodzi zamiast na zmywak do Anglii ruszają w Polskę, by znaleźć lepszą pracę i dobre miejsce do życia. 48
    • 14 maj 2017, 20:00 147 mln zł kredytu z Europejskiego Banku Inwestycyjnego w ramach planu Junckera to w Poznaniu 1,1 tys. nowych lokali mieszkalnych w systemie najmu z dojściem do własności. 51
    • 14 maj 2017, 20:00 Te dzieci były dla biegłych i sądu jak paczka z dynamitem, której trzeba się szybko pozbyć. Kolejny rozdział w ich historii może dopisać wkrótce Sąd Najwyższy. 52
    • 14 maj 2017, 20:00 Państwowe spółki dostały lekkiej zadyszki. Polską gospodarkę napędza prywatny biznes. 56
    • 14 maj 2017, 20:00 Polacy mogli już stracić ponad 2 mln zł, inwestując na rynku walutowym. 68
    • 14 maj 2017, 20:00 Woda Żywiec Zdrój od Francuzów z Danone’a, Ptasie Mleczko od Japończyków z Lotte albo wędlina Sokołów od Duńczyków z Danish Crown to według Lidla polskie produkty. Parę dni temu sieć marketów ruszyła z akcją „Tydzień polskich... 72
    • 14 maj 2017, 20:00 Lego Technic obchodzi 40. urodziny. W 1977 r. projektanci Jan Ryaa i Erik Bach postanowili wykreować zaawansowane modele maszyn ze złożonymi, ruchomymi elementami. W ten sposób narodziła się nowa seria. Na początku, w formie minimodeli,... 74
    • 14 maj 2017, 20:00 X Forum Inwestycyjne w Tarnowie odbyło się pod hasłem „Ludzie – Technologie – Zarządzanie”. 76
    • 14 maj 2017, 20:00 Wielkie inwestycje chińskie w Polsce miały już kilka startów i falstartów. Czy wizyta premier Beaty Szydło w Chinach zmieni tę sytuację? 79
    • 14 maj 2017, 20:00 Ten największy projekt geopolityczny XXI w. zweryfikuje gospodarki wielu krajów – mówi Radosław Pyffel, polski przedstawiciel w Azjatyckim Banku Inwestycji Infrastrukturalnych. 80
    • 14 maj 2017, 20:00 Brigitte Macron pomogła mężowi zostać prezydentem Francji i raczej nie poprzestanie na tradycyjnej roli gospodyni Pałacu Elizejskiego. 82
    • 14 maj 2017, 20:00 To nie moja wina – urodziłem się w Londynie. Cóż, jak wiadomo: „nobody is perfect”. Nikt nie jest ideałem, a już na pewno na sto procent nie ja. 85
    • 14 maj 2017, 20:00 Kule wystrzelone 13 maja 1981 r. na placu św. Piotra trafiły rykoszetem wielu ludzi, bezpośrednio i pośrednio związanych z Janem Pawłem II. Wielu z nich ma poczucie, że odegrało w historii zamachu na papieża kluczową i oczywiście wyłącznie pozytywną rolę. 86
    • 14 maj 2017, 20:00 Swój najnowszy album „inFinite” znów umieścili na listach najlepiej sprzedawanych płyt. W maju przyjadą do Polski na dwa koncerty. O legendzie rocka – zespole Deep Purple – opowiada basista grupy Roger Glover. 90
    • 14 maj 2017, 20:00 „Obcy” to sprawna maszynka do zarabiania pieniędzy. Nic więc dziwnego, że Ridley Scott znów ją wprawił w ruch. 94
    • 14 maj 2017, 20:00 Taki rok jak 2017 jest sejsmografem świata sztuki. Bo tylko raz na 10 lat w jednym roku odbywają się najważniejsze wydarzenia z tej dziedziny kultury. 96
    • 14 maj 2017, 20:00 FILM Niczym nieskrępowana rozrywka Sam sobie nie wierzę: seans „Strażników Galaktyki vol. 2” sprawił mi wielką frajdę. Właśnie „frajdę” – dziecięcą i szczerą. Dokładnie taką, o jaką chodzi w kinie rozrywkowym. James Gunn... 99
    • 14 maj 2017, 20:00 KSIĄŻKA Pop ze śmietnika BRAWUROWY, ALE JEDNAK DROBIAZG, po który warto sięgnąć w oczekiwaniu na poważniejszą propozycję Doroty Masłowskiej. Cykl felietonów, publikowanych w internetowym dwutygodniku, poświęconych przede wszystkim... 100
    • 14 maj 2017, 20:00 TEATR Hello, Dolly! NAZWISKO HENRIETTY LACKS NA PEWNO NIC WAM NIE POWIE, A POWINNO, bo w 1951 r. komórki tej kobiety po raz pierwszy zostały pobrane do prowadzenia eksperymentów naukowych, z których korzystają dziś wszyscy chorzy. Z tą... 101
    • 14 maj 2017, 20:00 KSIĄŻKA Bohaterowie są zmęczeni Nesbø to dziś numer 1 skandynawskiego kryminału. Twórca książkowych blockbusterów, który sprzedał już ponad 30 mln egzemplarzy swoich powieści. To śledczy z Oslo, specjalista od seryjnych morderców,... 102
    • 14 maj 2017, 20:00 Nie być na pierwszym Comic Con to grzech. Wydarzenie otworzy Jan A.P. Kaczmarek – polski kompozytor, laureat Oscara za muzykę do filmu „Marzyciel”. 103
    • 14 maj 2017, 20:00 JAKO PRZEDSZKOLAK NIE LUBIŁAM BAJEK. Rodzice stawali na głowie, ż eby mnie zainteresować baś niami. Andersen – nie, bracia Grimm – nie, wierszyki – nic z tego! Mó j ojciec, pewnie w akcie desperacji, wzią ł „Przygody Tomka... 104
    • 14 maj 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Wrozważanych przez strategów scenariuszach początku wojny z Rosją szczególną rangę, wręcz o strategicznym znaczeniu, nadano niewielkiemu obszarowi zwanemu „przesmykiem suwalskim”. Z miejsca stał... 106

    ZKDP - Nakład kontrolowany