Czeska lekcja pragmatyzmu

Czeska lekcja pragmatyzmu

Nasi południowi sąsiedzi potrafią dbać o własne interesy i nikogo do siebie nie zrażać. Polacy o takiej umiejętności mogą tylko pomarzyć.

W niedawnych wyborach parlamentarnych w Czechach zwyciężyły partie centrowo-prawicowe, zdobywając łącznie ponad 50 proc. głosów. Do czeskiego parlamentu weszła też antyunijna partia SPD i ugrupowania o wyraźnie prorosyjskich sympatiach (m.in. czeska partia komunistyczna). Mimo to nikt nie bije w Europie na alarm, a media nie piszą o zagrożeniu czeskiej demokracji i nie nazywają Andreja Babiša, lidera zwycięskiej partii ANO, małym Hitlerem, tak jak to się zdarzyło w przypadku Sebastiana Kurza, szefa prawicowej Austriackiej Partii Ludowej. Czechy, w przeciwieństwie do Polski, nie stały się negatywnym bohaterem zachodnich mediów ani teraz, ani wcześniej, kiedy krajem rządzili socjaldemokraci i prowadzili niewygodną dla Berlina antyimigracyjną krucjatę. Nie sposób tego wytłumaczyć inaczej niż skutecznością czeskiej polityki. Warszawa mogłaby się tej sztuki od Pragi nauczyć.

Masaryk i Piłsudski

Nasza wiedza o Czechach sprowadza się najczęściej do tego, że mają niezłe autostrady i tanie piwo. Z kolei Czesi widzą w nas religijnych fanatyków, o wiecznie niezrealizowanych, wybujałych ambicjach. A jak mówi nam Radko Hokovský, szef czeskiego think tanku Europejskie Wartości, Czesi nie zadzierają nosa, są pragmatyczni, trochę cyniczni, a przede wszystkim sceptyczni w każdej niemal sprawie. Pewnie dlatego awanturującym się wciąż w Europie Polakom zawsze trudno było Czechów zrozumieć. Dzielące Polskę i Czechy różnice najlepiej chyba odzwierciedlają nasze drogi do niepodległości po wybuchu I wojny światowej. Polska realizowała wtedy scenariusz zawodowego konspiratora Józefa Piłsudskiego, a Czechom pomógł odbudować państwo profesor uniwersytetu Tomáš Garrigue Masaryk, hołdujący zasadzie spokojnego wyczekiwania na koniunkturę międzynarodową i żmudnego zjednywania sojuszników.

Minęło niemal 100 lat i te różnice między Polską i Czechami są nadal widoczne. – Czesi potrafią współpracować z regionalnymi partnerami i wykorzystywać te relacje do forsowania swoich interesów – uważa Łukasz Ogrodnik, analityk Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. – Dlatego z jednej strony podtrzymują dobre stosunki z Niemcami, z którymi są silnie związani gospodarczo, z drugiej trzymają jeden front w kwestii imigracji z Grupą Wyszehradzką, ale tworzą też nowe fora współpracy, na przykład trójkąt sławkowski (Austria, Czechy, Słowacja).

Praga przygląda się też strefie euro, choć na razie nie ma najmniejszego zamiaru do tego grona dołączać (według sondaży społeczne poparcie dla Eurolandu nie sięga w Czechach nawet 30 proc.). Przyszły premier Andrej Babiš też powtarza, że euro się teraz nie opłaca, a mimo to Czesi, jak to Czesi, starają się o status obserwatora na spotkaniach ministrów finansów Eurolandu. Jak zawsze trzymają rękę na pulsie. Z tych samych względów nie lekceważą też porozumienia 12 krajów Trójmorza, mimo że na dotychczasowe szczyty w Dubrowniku i Warszawie wysłali jedynie odpowiednika naszego marszałka Sejmu, polityka niedysponującego prerogatywami w polityce zagranicznej. Jego ranga wystarczyła jednak, żeby bacznie obserwować Trójmorze.

Czesi wciąż być może pamiętają, że w 1918 r. Tomáš Masaryk myślał o zawarciu gospodarczego i wojskowego sojuszu z Polską i z ówczesną Jugosławią. Niestety, podzieliła nas sprawa Śląska Cieszyńskiego. Zresztą nawet jeśli Czesi zdążyli już nam zapomnieć aneksję Zaolzia, nie są łatwymi partnerami w polityce dla takich romantyków jak Polacy. Pokazuje to choćby sprawa dyrektywy o pracownikach delegowanych. Praga nie decyduje się bowiem na dyplomatyczne ryzyko z poczucia lojalności wobec sojuszników. Ryzykuje tylko wtedy, kiedy może coś na tym ugrać, a nowa, forsowana przez Francję dyrektywa, która zagraża polskim firmom transportowym, Czechom specjalnie nie przeszkadza, bo w przeciwieństwie do Polski i Węgier nie mają tak silnej pozycji na tym rynku. Dlatego Praga nie zdecydowała się na zawetowanie uzgodnień w sprawie dyrektywy, przyjętych w ubiegłym tygodniu przez ministrów pracy państw członkowskich, mimo że na takie weto liczyła Polska. Coś istotnego musiał też pewnie Czechom obiecać prezydent Francji Emmanuel Macron, który spotkał się w tym roku z trójkątem sławkowskim w Salzburgu.

Kraj paradoksów

Takie transakcyjne podejście do polityki nikogo w Czechach nie szokuje. Andrej Babiš z jednej strony głosi przecież chęć trzymania Czech z dala od unijnego jądra, bo tak chcą wyborcy (Czesi są najbardziej eurosceptycznym narodem w Unii), a równocześnie członkowie jego partii zasiadają w Parlamencie Europejskim we frakcji ALDE (Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy) opowiadającej się za możliwie głęboką integracją. Praga twardo sprzeciwia się też na przykład polityce przyjmowania muzułmańskich uchodźców – co po wyborach się raczej nie zmieni – forsowanej w Europie przez Angelę Merkel, ale wcale nie przeszkadza to w utrzymywaniu znakomitych stosunków gospodarczych z Berlinem. Zresztą czeska gospodarka ma się dzięki temu świetnie.

Czechy cieszą się rekordowo niskim bezrobociem, które spadło w tym roku do 2,9 proc. Dlatego, choć w Polsce może się to wydawać niemożliwe, czescy politycy nie muszą przy okazji każdych wyborów obiecywać rewolucji i odbudowy gospodarki. Mają potężny przemysł i ostatnio niemal co roku plasują się na pierwszym miejscu istotnego dla oceny stanu gospodarki rankingu PMI (Purchasing Managers Index), w którym wyprzedzają nawet Niemcy. Możemy im tylko pozazdrościć przemysłu motoryzacyjnego, zbrojeniowego i lotniczego. Do tego trzeba też dodać prostszy system podatkowy, mniejszą biurokrację i większe niż w Polsce zarobki, a także oszczędności wynikające z uszczelniania ściągalności VAT, do czego doprowadził notabene Andrej Babiš, minister finansów w poprzednim rządzie.

Z jednym sobie jednak Czesi wyraźnie nie radzą – z korupcją. Na czele nowego rządu stanie najprawdopodobniej oligarcha (właściciel koncernu rolno- -spożywczo-chemiczno-medialnego Agrofert) i polityk w jednym, na którym ciążą zarzuty korupcyjne. Wyborcom to jednak nie przeszkadzało, co czeskie media tłumaczyły w żartobliwy, właściwy Czechom sposób: Babiš jest tak bogaty, że nie musi już kraść.

Sęk w tym, że problem korupcji, podobnie jak w Polsce, jest w Czechach naprawdę poważny. Według analizy Jakuba Groszkowskiego z Ośrodka Studiów Wschodnich wszystko zaczęło się od prywatyzacji kuponowej, dzięki której spora część państwowego kapitału znalazła się w rękach nielicznej grupy oligarchów. Do tego trzeba dodać niejasne regulacje dotyczące finansowania partii i w efekcie powstała cała sieć powiązań między politykami i najbogatszymi Czechami.

Czeski upór

Czesi mogą być za to nieocenionym sprzymierzeńcem w sprawach pozornie beznadziejnych, pod warunkiem że im samym na tym bardzo zależy. Nie martwią się wtedy nawet ostrą krytyką światowych salonów. Tak było przy okazji wprowadzenia na początku lat 90. lustracji, która według francuskiego politologa Jacquesa Rupnika poszła w Czechach znacznie dalej niż w innych krajach postsowieckich. Czechów oskarżano wtedy o polowanie na czarownice, ale się tym nie przejęli i już w 1993 r. przegłosowali prawo o nielegalności reżimu komunistycznego i stworzyli UDV, czeski odpowiednik naszego IPN. Nic dziwnego, że w daleko bardziej błahej sprawie zareagowali z równą determinacją. Latem okazało się bowiem, że Unia przygotowuje na 2019 r. bardziej restrykcyjne prawo dotyczące posiadania broni. Tymczasem w Czechach obowiązują w tej kwestii niezwykle liberalne regulacje: można mieć dwie sztuki broni palnej (drugi pistolet musi być produkcji czeskiej, czym – notabene – sprytni Czesi nakręcają koniunkturę we własnym przemyśle zbrojeniowym), a prawo do obrony własnej jest wystarczającym powodem do starania się o broń.

Czescy politycy postanowili więc uprzedzić unijnych prawodawców i wbrew stanowisku Brukseli wpisać prawo do posiadania broni do konstytucji. W sprawę zaangażowali się nawet socjaldemokraci. Za nowelizacją głosowało w niższej izbie parlamentu aż 139 ze 168 obecnych na sali deputowanych. Ciekawe, w jakiej sprawie mogliby podobnie zareagować polscy politycy?

Ten czeski upór może się okazać przydatny, kiedy przyjdzie negocjować zapowiedziany ostatnio przez szefa Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera plan ograniczenia prawa weta przysługującego państwom członkowskim w sprawach podatkowych, uznawanych dotychczas za prerogatywę państw członkowskich. Juncker chce wprowadzić w głosowaniach zasadę kwalifikowanej większości, co Polsce i Czechom się z pewnością nie spodoba. Szykuje się więc kolejna po dyrektywie o pracownikach delegowanych i kwotach migracyjnych unijna batalia. Warto w niej mieć takiego sojusznika jak Czechy.

Okładka tygodnika WPROST: 44/2017
Więcej możesz przeczytać w 44/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2017 (1809)

  • Cena nadziei 29 paź 2017, 20:00 Jako zwolennik nieupolityczniania spraw codziennych ostatnio przeżywam trudne dni. Zauważyłem bowiem pewną prawidłowość, co nie oznacza, że regułę bez wyjątku: sytuację w służbie zdrowia chwalą zwolennicy PiS, a narzekają, przynajmniej publicznie, przeciwnicy. Co u licha,... 3
  • Kraina tysiąca pomysłów 29 paź 2017, 20:00 Na Warmii i Mazurach dominują średnie i małe firmy, którym niełatwo zaistnieć na krajowym rynku. Chyba że mogą się pochwalić certyfikatem „Żagle Warmii i Mazur”, przyznawanym wysokiej jakości produktom z tego regionu. 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 29 paź 2017, 20:00 Politycy PiS kręcą nosem na działania wicepremiera, ministra kultury Piotra Glińskiego, który zabiegał o podwyższenie 50-procentowej ulgi podatkowej dla twórców i dziennikarzy. Tą ulgą będą objęte dochody z honorariów autorskich do... 8
  • Obraz tygodnia 29 paź 2017, 20:00 980 mln zł dostały TVP i Polskie Radio jako rekompensatę za zwolnienia emerytów z abonamentu w latach 2010-2017. 10
  • Hiszpania się rozpada 29 paź 2017, 20:00 To już nie są przelewki. Kataloński parlament przegłosował niepodległość od Hiszpanii, a w rewanżu hiszpański zawiesił autonomię regionu, po czym odwołał kataloński rząd. To zapowiedź faktycznej pacyfikacji Katalonii. 12
  • Honor sędziego 29 paź 2017, 20:00 Stacja benzynowa w Wężykach koło Sochaczewa, początek marca. Klientka położyła na ladzie 50 zł za paliwo i się odwróciła. W tym momencie pieniądze zniknęły. Kobieta podniosła alarm. Zapamiętała, że stojący za nią mężczyzna kupował tonik. Zażądała przejrzenia nagrań z... 13
  • Zmiany w CEPiK 29 paź 2017, 20:00 Nowy system Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP), który ma zostać wdrożony 13 listopada, jest daleki od ideału, o czym pisaliśmy w ubiegłym tygodniu. To może oznaczać paraliż wydziałów komunikacji, które każdego dnia obsługują kilkanaście tysięcy kierowców, a także problemy w... 13
  • Info radar 29 paź 2017, 20:00 Orzeł Wprost poszybował wysoko Krzysztof Zapart, który pod koniec września na gali we Wrocławiu odbierał statuetkę „Wprost”, w październiku zajął drugie miejsce w zawodach balonowych America’s Challenge, pokonując w linii prostej... 14
  • Zdarzyło się jutro 29 paź 2017, 20:00 Kalumnie wokół kolumny. Kolumny Antoniego. 16
  • O nieuczciwości 29 paź 2017, 20:00 Nieuczciwość ma dziś wiele nowych form. Na przykład naukowcy coraz częściej drążą tematy, o których wiedzą, że spodobają się władzy. Jeśli ktoś poweźmie nagłe zainteresowanie sprawą bohaterstwa żołnierzy wyklętych, twórczością intelektualną jakiegoś zapomnianego księdza bądź... 17
  • Rekonstrukcja całej Polski 29 paź 2017, 20:00 W PRL liczna warstwa najemników starała się sprywatyzować korzyści wynikające ze stanu podległości, zarazem kalkulując, jak tu się nie wychylić za bardzo, by nie dała po łapach Moskwa. Nasze peerelowskie upodlenie, prawdziwe i nieprzepracowane, jest faktem. 17
  • I straszno, i smieszno 29 paź 2017, 20:00 Przełomowy rok 1990 to wielki egzamin dla Polski i dla „Wprost”. Wałęsa w Belwederze, religia w szkołach, Giełda Papierów Wartościowych w gmachu PZPR! A w tygodniku nowe rubryki i aż 100 stron! 18
  • Kiedy można śmiać się z władzy 29 paź 2017, 20:00 Gwiazdy próbowały odnaleźć się w nowych warunkach. Z większym lub mniejszym wdziękiem. 19
  • Ukryte terapie, ukryte zyski 29 paź 2017, 20:00 Zbigniew Wodecki, Grzegorz Miecugow, Tomasz Kalita – naczelny uzdrowiciel Polski Jerzy Zięba wykorzystał ich śmierć do rozwoju pseudomedycznego biznesu. Rodziny zmarłych są oburzone, ale i bezradne. Podobnie jak przerażeni całym procederem lekarze. 20
  • Babiš i polska kiełbasa 29 paź 2017, 20:00 Niemal z każdej polskiej gazety i portalu można się teraz dowiedzieć, że Andrej Babiš – wielki zwycięzca czeskich wyborów, to ten sam, który odmówił skosztowania polskiej kiełbasy, komentując to słynnym: „Já nejím ty vaše sračky”. Trudno się zresztą dziwić medialnej... 27
  • Rządowe trzęsienie ziemi 29 paź 2017, 20:00 Na czele rządu Beata Szydło czy Jarosław Kaczyński? To pytanie zepchnęło na dalszy plan dywagacje, kto zostanie w rządzie, kto z niego odejdzie, a kto może liczyć na awans. 28
  • Streżyńska kontra Streżyńska 29 paź 2017, 20:00 Przy okazji rekonstrukcji rządu może zniknąć Ministerstwo Cyfryzacji. 32
  • Tajemnice układu trójmiejskiego 29 paź 2017, 20:00 Mała Sycylia – mówił o trójmiejskich powiązaniach biznesu, polityki i organów ścigania Sylwester Latkowski. Były naczelny „Wprost” zeznawał przed komisją śledczą w sprawie Amber Gold. 34
  • Inny świat Małgorzaty Gersdorf 29 paź 2017, 20:00 I prezes Sądu Najwyższego jest dla PiS wrogiem publicznym nr 1. Partia chciałaby usunąć ją ze stanowiska. 36
  • Bernard i Dieter ślubowali sobie miłość i wierność 29 paź 2017, 20:00 1 października przypadł w tym roku w niedzielę. Mimo tego wiele urzędów stanu cywilnego w Niemczech pracowało. O godz. 9.15 w ratuszu we Frechen koło Kolonii stawili się 61-letni Bernard Göttling i 66-letni Dieter Schmitz. Zawarli ślub jako pierwsza para homoseksualna w... 39
  • Drugie życie umarłych 29 paź 2017, 20:00 Zmarli są żywym potrzebni do gry zwłokami, która sprawia, że śmierć coraz mniej nas przeraża, a martwe ciało coraz bardziej fascynuje. 41
  • Seks jest dla ludzi. Wszystkich ludzi 29 paź 2017, 20:00 Edukacji seksualnej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie nikt nie finansuje. Na słowo „seks” kończą się publiczne pieniądze – mówi dr Izabela Fornalik. 44
  • Krew na jezdni 29 paź 2017, 20:00 Trzej młodzi mężczyźni popychali rowerzystę na jezdni, aż w końcu wepchnęli go pod autobus. Teraz Sąd Najwyższy zakończył sprawę. 48
  • Świat stawia na elektromobilność 29 paź 2017, 20:00 Instytut Ochrony Środowiska jeszcze w tym roku przygotuje zalecenia dotyczące elektromobilności w Polsce. 51
  • Jak Gabriela stała się Polą 29 paź 2017, 20:00 Średnio co 70 lat następuje powrót do dawnych, zapomnianych imion – mówi psycholog dr Krystyna Doroszewicz. 52
  • Tak się zarabia na Polakach 29 paź 2017, 20:00 Jeżeli wyjeżdżasz do pracy do Holandii, możesz być pewny, że najwięcej zarobi na tobie agencja pośrednictwa pracy. 55
  • Co bank, to akcelerator 29 paź 2017, 20:00 Polskie banki szukają okazji, jak się przebić w branży FinTech. Na początek dodają energii start-upom. 58
  • Hossa Bessa 29 paź 2017, 20:00 Frankowa wygrana Takiego wyroku w sprawie kredytów frankowych jeszcze w Polsce nie było. 2,1 mln zł zwrotu plus 700 tys. zł odsetek dla jednego z klientów Getin Noble Banku – taką decyzję w zeszłym tygodniu podjął warszawski sąd... 60
  • Know-how 29 paź 2017, 20:00 Loca Bikes i jest jazda Jeśli uważasz, że późna jesień to dobry czas na znalezienie rowerowych okazji, to warto przyjrzeć się polskiej manufakturze Loca Bikes. Założył ją Aleksander Zemke, wcześniej projektant gier komputerowych.... 62
  • Kolej się rozpędza 29 paź 2017, 20:00 Szybsza i bardziej komfortowa podróż, sprawniejszy transport towarów, zrównoważony rozwój całego kraju to efekty wielomiliardowych inwestycji w polską kolej. 63
  • To idzie młodość 29 paź 2017, 20:00 Młodzi i coraz młodsi ludzie u steru mają być powiewem świeżości w skostniałym świecie polityki. Wyborcy kupują takich kandydatów chętnie, często nie zdając sobie sprawy, że młodzieńczy wigor to tylko chwyt wymyślony przez stary partyjny establishment. 66
  • Czeska lekcja pragmatyzmu 29 paź 2017, 20:00 Nasi południowi sąsiedzi potrafią dbać o własne interesy i nikogo do siebie nie zrażać. Polacy o takiej umiejętności mogą tylko pomarzyć. 70
  • Rosja za cienką czerwoną linią 29 paź 2017, 20:00 Siła propagandy rosyjskiej jest tak porażająca, że wielu politykom europejskim zakłóciła realną ocenę rozdmuchanego celowo przez Rosjan zagrożenia. O to Putinowi chodzi. Choć społeczność międzynarodowa zareagowała na rosyjską agresję na Ukrainie, to niezależnie od sankcji i... 73
  • Matura za granicą 29 paź 2017, 20:00 Szkoła średnia poza Polską? Te najlepsze dają coś więcej niż tylko dobre wykształcenie. Wzięliśmy pod lupę zagraniczne szkoły, w których uczą się Polacy. 74
  • Witamina zdrowia 29 paź 2017, 20:00 Podawanie dzieciom witaminy D3 wzmacnia ich odporność, a nawet pomaga zapobiegać nowotworom. 78
  • Witamina zdrowia 30 paź 2017, 14:42 Podawanie dzieciom witaminy D3 wzmacnia ich odporność, a nawet pomaga zapobiegać nowotworom. 78
  • Z widokiem na niebo 29 paź 2017, 20:00 Poddasze można atrakcyjnie zaaranżować, pod warunkiem że mądrze je rozplanujemy i zapewnimy dopływ naturalnego światła. 80
  • Jak Polak zdemaskował niemieckiego agenta Lenina 29 paź 2017, 20:00 Ferdynand Ossendowski był agentem kilku wywiadów i pisarzem. To on obalił mit o niepokalanym poczęciu bolszewickiej rewolucji. 82
  • Nie interesują mnie role aniołków 29 paź 2017, 20:00 Seriale zbliżają się do form kinowych i zaczynają poruszać ważne sprawy społeczne – mówi Bartłomiej Topa, grający główną rolę w polsko-amerykańskim serialu „Ultraviolet”. Już w AXN. 84
  • Zapalna muzyka z zapalnego regionu 29 paź 2017, 20:00 Kiedyś moje koncerty były jak wiece. Dziś staram się wyrażać muzyką – mówi Kamil Haidar, który wydał nową płytę „Heat”. 88
  • Światy Magdaleny Tulli 29 paź 2017, 20:00 Poważna pisarka debiutuje jako autorka opowieści dla dzieci. Ale żartów nie ma w nich wiele – nadal jest poważną pisarką. 90
  • Magic Box Bodo Koxa 29 paź 2017, 20:00 To film pisany przerażeniem. Zawodem rzeczywistością, która staje się coraz bardziej trudna do zniesienia, opresyjna. Ale pisany też poczuciem bezradności. 92
  • Koniecznie! 29 paź 2017, 20:00 Jezus i porno To już chyba ostatnia książka przygotowana przez Umberto Eco. Włoski intelektualista miał zwyczaj co kilka lat wydawać zbiory swoich felietonów prasowych, ale tego już nie zdążył dokończyć. W swoich tekstach z ostatnich... 93
  • Powyżej średniej 29 paź 2017, 20:00 Dom kobiet Pepę porzuca jej wieloletni chłopak Ivan. Jakby mało jej było kłopotów, ściga ją żona Ivana, a jej przyjaciółka Candela wiąże się z terrorystą. Tę szaloną intrygę wymyślił oczywiście Pedro Almodóvar, ale nawet... 94
  • Bez entuzjazmu 29 paź 2017, 20:00 Zemsta na widzach Reżyserka chciała, by jej "Zemsta" nagrała aktualności. I wydawało się, że tekst o murze brzmi wyjątkowo współcześnie. Okazuje się jednak, że nie wystarczy kazać bohaterom zdjąć kontusze. Czarne spodnie i T-shirty... 95
  • Izabela Kopeć: To się państwu spodoba 29 paź 2017, 20:00 Pamiętam magnetofon szpulowy Grundig i tatę, który nagrywał każdą piosenkę, którą przynosiłam z przedszkola. W wieku siedmiu lat wygrałam konkurs piosenki zuchowej, potem była szkoła muzyczna i przede wszystkim klasyka, ale czasami słucham też klasyki rocka: The Doors, Led... 96
  • Cztery tysiące flaszek Donalda Tuska 29 paź 2017, 20:00 Nie wiem, jakie licho napadło Donalda Tuska, żeby ogłosił przetarg na zakup... 4000 butelek szampana. Słowem: cztery tysiące. Podejrzewam, gdzie to licho go napadło: w jednym z brukselskich parków, po których biega przewodniczący Tusk, aby utrzymać dobrą formę. 98
  • Kolejki po wzrok 29 paź 2017, 20:00 Prof. dr hab. n. med. Iwona Grabska-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, o sytuacji w okulistyce i dostępności leczenia. 103
  • CMO Laser - Centrum Dobrego Widzenia 29 paź 2017, 20:00 O laserach, postępie w okulistyce i nowoczesnych metodach leczenia schorzeń oka w Centrum Mikrochirurgii Oka Laser mówi prof. Jerzy Szaflik, założyciel Centrum. 106
  • Powstrzymać jaskrę 29 paź 2017, 20:00 Czy można zapobiegać jaskrze pierwotnej otwartego kąta? Okazuje się, że tak. Nowatorskie podejście do chorób oczu to misja dr. n. med. Roberta Wasilewicz z [W]-EyeClinic w Poznaniu. 108
  • Suma kilku elementów 29 paź 2017, 20:00 Okulistyka, optyk, a może optometrysta? O tym, czym się kierować, wybierając specjalistę od problemów z oczami, mówi Szymon Grygierczyk, zastępca dyrektora generalnego w Hoya Lens Poland. 110
  • Po czterdziestce bez okularów do czytania! 29 paź 2017, 20:00 Czytanie bez okularów po czterdziestce? Tak, to możliwe. O korzyściach wynikających z multifokalnych soczewek kontaktowych mówią optometryści z firmy Johnson&Johnson Vision. 112
  • Zobaczyć świat 29 paź 2017, 20:00 Zaćma jest chorobą uleczalną, usuwa się ją podczas bezpiecznego, krótkiego zabiegu chirurgicznego. Sprawnemu chirurgowi wystarczy 15 minut - mówi dr Andrzej Dmitriew ze Szpitala św. Wojciecha w Poznaniu. 114
  • Zadbaj o wzrok dziecka 29 paź 2017, 20:00 Ruszyła akcja Towarzystwa Ochrony Wzroku - przesiewowe badanie wzroku u dzieci i młodzieży 2017/2018. 116
  • Nasze oczy, nasze decyzje 29 paź 2017, 20:00 Pamiętajmy o regularnym badaniu wzroku, naszego i naszych dzieci - przypomina mgr inż. Justyna Nater, optometrysta, sekretarz Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki. 117

ZKDP - Nakład kontrolowany