Jak Polak zdemaskował niemieckiego agenta Lenina

Jak Polak zdemaskował niemieckiego agenta Lenina

Ferdynand Ossendowski był agentem kilku wywiadów i pisarzem. To on obalił mit o niepokalanym poczęciu bolszewickiej rewolucji.

Niemal każdy tekst o Ferdynandzie Ossendowskim zaczyna się w podobny sposób: wczesną wiosną 1945 r. na cmentarz w Milanówku pod Warszawą przyjeżdża NKWD. Rozkopują grób, w którym zimą pochowano pisarza, sprawdzając, czy rzeczywiście leży tam jego ciało. Ma być to zemsta Sowietów za wydaną w 1930 r. książkę pt. „Lenin”. Stała się ona światowym bestsellerem, bo w przeciwieństwie do wielu ówczesnych panegiryków, przedstawia Uljanowa takim, jakim był w istocie: brutalnym i bezwzględnym twórcą totalitarnego systemu przemocy i terroru. 

Tak naprawdę dociekliwość enkawudzistów nie jest związana wyłącznie z książką sprzed wojny. Rosjanie szukają Ossendowskiego żywego lub umarłego z powodu tego, co zrobił znacznie wcześniej, jeszcze w czasie bolszewickiej rewolucji, a co zaciążyło na reputacji Lenina o wiele bardziej niż książka o nim. Polak miał swój udział w przekazaniu na Zachód dokumentów, z których wynikało, że wielka rewolucja bolszewicka była w istocie puczem sfinansowanym przez Niemców. Wedle tej dokumentacji Lenin był niemieckim agentem, wysłanym do Piotrogrodu, żeby obalić twardo trzymający z aliantami zachodnimi Rząd Tymczasowy i wycofać Rosję z I wojny światowej.

Tajna broń Kajzera

Gdy wybuchła wojna, która miała przynieść koniec caratu i niepodległość Polski, Ossendowski mieszkał w Petersburgu. Był już wówczas znanym podróżnikiem i poczytnym pisarzem, którego chwalił sam Lew Tołstoj. Miał za sobą studia przyrodnicze w Petersburgu i Paryżu, gdzie słuchał wykładów Marii Skłodowskiej. Zamieszany w działalność spiskową był więziony, odbywał też podróże badawcze po Syberii. Pracował także dla carskiego wywiadu w Mandżurii podczas wojny japońsko-rosyjskiej. Tuż na początku wojny opublikował nawet propagandową powieść o niemieckiej agenturze w Rosji.

W tym samym czasie Lenin przebywał w dalekiej Szwajcarii, wiodąc jałowy żywot politycznego imigranta, odciętego od realiów w ojczyźnie i pozbawionego większego wpływu na rozwój wydarzeń. Zainteresował się nim niemiecki wywiad, bo w ramach wojny, którą dziś nazwalibyśmy hybrydową, Niemcy wspierali rozmaite ruchy antywojenne i rozłamowe w obozie alianckim. Pieniądze szły do irlandzkich republikanów, próbujących wykorzystać wojenne zaangażowanie Londynu do uniezależnienia się od imperium brytyjskiego i do pacyfistów w Anglii i we Francji. Berlin starał się także dopieszczać rosyjską opozycję, dotując antywojenne filipiki socjalistów i mienszewików, publikowane w Paryżu i Nowym Jorku. Lenin nie cieszył się na emigracji taką popularnością jak Lew Trocki, ale za to był znacznie bardziej bojowy.

Gdy np. Trocki nawoływał do organizowania w Rosji antywojennych protestów i opierania się poborowi, Lenin opracował całą strategię rewolucyjnego defetyzmu. Zakładała ona infiltrację armii przez agentów bolszewickich i prowokowanie buntów, które doprowadziłyby do klęski armii carskiej na wojnie. Niemcy potrzebowały takiego wywrotowca, dlatego gdy w Rosji wybuchła rewolucja, postanowiły wykorzystać jego talenty. Zwłaszcza że lutowa rewolucja nie spełniła oczekiwań Berlina. Car został obalony, ale Rząd Tymczasowy Kiereńskiego twardo podtrzymywał sojusznicze zobowiązania wobec Francji i Anglii. Niemcy postanowili więc dolać trochę oliwy do ognia, oferując przywódcy bolszewików transport przez Rzeszę i pieniądze na dalszą podróż przez Szwecję i Finlandię do zrewoltowanego Piotrogrodu. Bolszewicka propaganda twierdziła potem, że Lenina i 3o jego towarzyszy przewieziono przez Niemcy w zaplombowanym pociągu, co miało sugerować czystość sprawy i brak jakichkolwiek konszachtów z państwem prowadzącym wówczas wojnę z Rosją. Nic bardziej mylnego. Lenin nocował po drodze w hotelach, a nawet wygłaszał antywojenne mowy na wiecach, na które Niemcy zwozili rosyjskich jeńców. Brytyjczycy ostrzegali Rząd Tymczasowy o tym, że do kraju nadciąga defetysta na usługach Niemiec, ale ludzie Kiereńskiego oświadczyli, że Rosja to teraz kraj demokratyczny i nie będą zabraniać prześladowanemu przez carat rodakowi powrotu do ojczyzny.

Bolszewicy i bracia Niemcy

Pierwszym, co zrobił Lenin w kwietniu 1917 r., tuż po wyjściu z pociągu na Dworcu Fińskim w Piotrogrodzie, było ogłoszenie, że Rosja powinna wycofać się z wojny. Potem wycofał się do zajętego przez bolszewików pałacu Matyldy Krzesińskiej, polskiej primabaleriny i byłej kochanki cara. Już dwa tygodnie później bolszewicy wyszli na ulice z transparentami „Niemcy to nasi bracia”, próbując obalić Rząd Tymczasowy. Drugą, znacznie poważniejszą próbę, podjęto w lipcu, jednak spisek został udaremniony. Lenin uciekł z Petersburga do Finlandii. Rząd Tymczasowy zaczął masowe aresztowania bolszewickich przywódców, którym zarzucono zdradę. W toku śledztwa pojawiły się dowody na to, że cała operacja była finansowana przez Niemców, którzy słali Leninowi miliony marek. Wydawano je na żołd dla członków Czerwonej Gwardii, opłacanie demonstrantów, wznoszących proniemieckie hasła, a także na kolportowane na froncie wydania bolszewickiej „Prawdy”. Mimo tak mocnych dowodów pokazowego procesu, który przetrąciłby kręgosłup bolszewickim spiskowcom, nie było. Kiereński znacznie bardziej obawiał się kontrrewolucji carskich generałów i ułaskawił aresztowanych. Ci zaś wkrótce obalili jego Rząd Tymczasowy, rozpoczynając 70 lat bolszewickiej dyktatury w Rosji. Jedną z pierwszych decyzji Lenina było rozpoczęcie w Brześciu nad Bugiem rokowań pokojowych z Niemcami. Zakończy się on podpisaniem traktatu ryskiego, na mocy którego Rosja straciła Polskę, Ukrainę i kraje bałtyckie. Gdy w Pałacu Taurydzkim, gdzie obradowały rady delegatów ludowych, odczytywano treść traktatu, na sali rozległy się głosy: Precz ze zdrajcą!

Ossendowskiego nie było już wówczas w zbuntowanym Pitrze. Wstąpił na służbę do admirała Kołczaka, który na Syberii sformował armię mającą wyzwolić stolicę spod panowania bolszewickich puczystów. Jako oficer wywiadu kołczakowców zebrał

zdobyte przez śledczych dowody agenturalnych powiązań bolszewików i Lenina z Niemcami i przekazał je Edgarowi Sissonowi, amerykańskiemu agentowi w Rosji. Sisson wywiózł zbiór do USA, gdzie po zapoznaniu z nimi Białego Domu podjęto decyzję o publikacji kompromitujących bolszewików dowodów. 68 dokumentów w formie broszury wydano w nakładzie 137 tys. egzemplarzy pod tytułem „Konspiracja niemiecko-bolszewicka”.

Zemsta czeka

W Stanach wywiązała się trwająca do dziś dyskusja na temat autentyczności dostarczonych Sissonowi przez Ossendowskiego dokumentów. Ówcześni specjaliści amerykańscy mieli wątpliwości co do kilku zaledwie pism, ale wiara w niepokalaną cnotę Lenina, szerząca się na Zachodzie czyniła prawdziwe cuda. Jeszcze w połowie lat 50. niektórzy historycy dowodzili, że wszystkie dokumenty zostały napisane na jednej maszynie, co miało być dowodem fałszerstwa, dokonanego przez Ossendowskiego i kołczakowców. Sporu tego nie rozstrzygnęło nawet ujawnienie w archiwach niemieckich dowodów na finansowanie przez Berlin bolszewików w czasie rewolucji ani otwarcie po upadku ZSRR tajnych akt Rządu Tymczasowego Kiereńskiego, które potwierdzały oskarżenia zawarte w dokumentacji Edgara Sissona.

Sami bolszewicy także bardzo poważnie potraktowali akcję przeprowadzoną przez Ossendowskiego i rząd USA. Feliks Dzierżyński i jego Czeka urządzili prawdziwe polowanie na pisarza, który uciekł na Syberię, przystępując do Azjatyckiej Dywizji Konnej barona von Ungerna, wojującej z bolszewikami. Stamtąd okrężną drogą dotarł do wolnej już Polski, gdzie stał się jednym z najbardziej znanych w świecie pisarzy polskich dwudziestolecia. Czekiści o nim nie zapomnieli nawet po śmierci. Po sprawdzeniu, że naprawdę spoczywa na cmentarzu w Milanówku, nakazano polskim komunistom usunięcie z bibliotek i zniszczenie wszystkich napisanych przez niego książek. O legendarnej postaci Polska przypomniała sobie dopiero po upadku komunizmu. Jednak mit o niepokalanym poczęciu bolszewickiej rewolucji, będącej w rzeczywistości puczem na zamówienie wroga, funkcjonuje do dziś.

Okładka tygodnika WPROST: 44/2017
Więcej możesz przeczytać w 44/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2017 (1809)

  • Cena nadziei 29 paź 2017, 20:00 Jako zwolennik nieupolityczniania spraw codziennych ostatnio przeżywam trudne dni. Zauważyłem bowiem pewną prawidłowość, co nie oznacza, że regułę bez wyjątku: sytuację w służbie zdrowia chwalą zwolennicy PiS, a narzekają, przynajmniej publicznie, przeciwnicy. Co u licha,... 3
  • Kraina tysiąca pomysłów 29 paź 2017, 20:00 Na Warmii i Mazurach dominują średnie i małe firmy, którym niełatwo zaistnieć na krajowym rynku. Chyba że mogą się pochwalić certyfikatem „Żagle Warmii i Mazur”, przyznawanym wysokiej jakości produktom z tego regionu. 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 29 paź 2017, 20:00 Politycy PiS kręcą nosem na działania wicepremiera, ministra kultury Piotra Glińskiego, który zabiegał o podwyższenie 50-procentowej ulgi podatkowej dla twórców i dziennikarzy. Tą ulgą będą objęte dochody z honorariów autorskich do... 8
  • Obraz tygodnia 29 paź 2017, 20:00 980 mln zł dostały TVP i Polskie Radio jako rekompensatę za zwolnienia emerytów z abonamentu w latach 2010-2017. 10
  • Hiszpania się rozpada 29 paź 2017, 20:00 To już nie są przelewki. Kataloński parlament przegłosował niepodległość od Hiszpanii, a w rewanżu hiszpański zawiesił autonomię regionu, po czym odwołał kataloński rząd. To zapowiedź faktycznej pacyfikacji Katalonii. 12
  • Honor sędziego 29 paź 2017, 20:00 Stacja benzynowa w Wężykach koło Sochaczewa, początek marca. Klientka położyła na ladzie 50 zł za paliwo i się odwróciła. W tym momencie pieniądze zniknęły. Kobieta podniosła alarm. Zapamiętała, że stojący za nią mężczyzna kupował tonik. Zażądała przejrzenia nagrań z... 13
  • Zmiany w CEPiK 29 paź 2017, 20:00 Nowy system Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP), który ma zostać wdrożony 13 listopada, jest daleki od ideału, o czym pisaliśmy w ubiegłym tygodniu. To może oznaczać paraliż wydziałów komunikacji, które każdego dnia obsługują kilkanaście tysięcy kierowców, a także problemy w... 13
  • Info radar 29 paź 2017, 20:00 Orzeł Wprost poszybował wysoko Krzysztof Zapart, który pod koniec września na gali we Wrocławiu odbierał statuetkę „Wprost”, w październiku zajął drugie miejsce w zawodach balonowych America’s Challenge, pokonując w linii prostej... 14
  • Zdarzyło się jutro 29 paź 2017, 20:00 Kalumnie wokół kolumny. Kolumny Antoniego. 16
  • O nieuczciwości 29 paź 2017, 20:00 Nieuczciwość ma dziś wiele nowych form. Na przykład naukowcy coraz częściej drążą tematy, o których wiedzą, że spodobają się władzy. Jeśli ktoś poweźmie nagłe zainteresowanie sprawą bohaterstwa żołnierzy wyklętych, twórczością intelektualną jakiegoś zapomnianego księdza bądź... 17
  • Rekonstrukcja całej Polski 29 paź 2017, 20:00 W PRL liczna warstwa najemników starała się sprywatyzować korzyści wynikające ze stanu podległości, zarazem kalkulując, jak tu się nie wychylić za bardzo, by nie dała po łapach Moskwa. Nasze peerelowskie upodlenie, prawdziwe i nieprzepracowane, jest faktem. 17
  • I straszno, i smieszno 29 paź 2017, 20:00 Przełomowy rok 1990 to wielki egzamin dla Polski i dla „Wprost”. Wałęsa w Belwederze, religia w szkołach, Giełda Papierów Wartościowych w gmachu PZPR! A w tygodniku nowe rubryki i aż 100 stron! 18
  • Kiedy można śmiać się z władzy 29 paź 2017, 20:00 Gwiazdy próbowały odnaleźć się w nowych warunkach. Z większym lub mniejszym wdziękiem. 19
  • Ukryte terapie, ukryte zyski 29 paź 2017, 20:00 Zbigniew Wodecki, Grzegorz Miecugow, Tomasz Kalita – naczelny uzdrowiciel Polski Jerzy Zięba wykorzystał ich śmierć do rozwoju pseudomedycznego biznesu. Rodziny zmarłych są oburzone, ale i bezradne. Podobnie jak przerażeni całym procederem lekarze. 20
  • Babiš i polska kiełbasa 29 paź 2017, 20:00 Niemal z każdej polskiej gazety i portalu można się teraz dowiedzieć, że Andrej Babiš – wielki zwycięzca czeskich wyborów, to ten sam, który odmówił skosztowania polskiej kiełbasy, komentując to słynnym: „Já nejím ty vaše sračky”. Trudno się zresztą dziwić medialnej... 27
  • Rządowe trzęsienie ziemi 29 paź 2017, 20:00 Na czele rządu Beata Szydło czy Jarosław Kaczyński? To pytanie zepchnęło na dalszy plan dywagacje, kto zostanie w rządzie, kto z niego odejdzie, a kto może liczyć na awans. 28
  • Streżyńska kontra Streżyńska 29 paź 2017, 20:00 Przy okazji rekonstrukcji rządu może zniknąć Ministerstwo Cyfryzacji. 32
  • Tajemnice układu trójmiejskiego 29 paź 2017, 20:00 Mała Sycylia – mówił o trójmiejskich powiązaniach biznesu, polityki i organów ścigania Sylwester Latkowski. Były naczelny „Wprost” zeznawał przed komisją śledczą w sprawie Amber Gold. 34
  • Inny świat Małgorzaty Gersdorf 29 paź 2017, 20:00 I prezes Sądu Najwyższego jest dla PiS wrogiem publicznym nr 1. Partia chciałaby usunąć ją ze stanowiska. 36
  • Bernard i Dieter ślubowali sobie miłość i wierność 29 paź 2017, 20:00 1 października przypadł w tym roku w niedzielę. Mimo tego wiele urzędów stanu cywilnego w Niemczech pracowało. O godz. 9.15 w ratuszu we Frechen koło Kolonii stawili się 61-letni Bernard Göttling i 66-letni Dieter Schmitz. Zawarli ślub jako pierwsza para homoseksualna w... 39
  • Drugie życie umarłych 29 paź 2017, 20:00 Zmarli są żywym potrzebni do gry zwłokami, która sprawia, że śmierć coraz mniej nas przeraża, a martwe ciało coraz bardziej fascynuje. 41
  • Seks jest dla ludzi. Wszystkich ludzi 29 paź 2017, 20:00 Edukacji seksualnej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie nikt nie finansuje. Na słowo „seks” kończą się publiczne pieniądze – mówi dr Izabela Fornalik. 44
  • Krew na jezdni 29 paź 2017, 20:00 Trzej młodzi mężczyźni popychali rowerzystę na jezdni, aż w końcu wepchnęli go pod autobus. Teraz Sąd Najwyższy zakończył sprawę. 48
  • Świat stawia na elektromobilność 29 paź 2017, 20:00 Instytut Ochrony Środowiska jeszcze w tym roku przygotuje zalecenia dotyczące elektromobilności w Polsce. 51
  • Jak Gabriela stała się Polą 29 paź 2017, 20:00 Średnio co 70 lat następuje powrót do dawnych, zapomnianych imion – mówi psycholog dr Krystyna Doroszewicz. 52
  • Tak się zarabia na Polakach 29 paź 2017, 20:00 Jeżeli wyjeżdżasz do pracy do Holandii, możesz być pewny, że najwięcej zarobi na tobie agencja pośrednictwa pracy. 55
  • Co bank, to akcelerator 29 paź 2017, 20:00 Polskie banki szukają okazji, jak się przebić w branży FinTech. Na początek dodają energii start-upom. 58
  • Hossa Bessa 29 paź 2017, 20:00 Frankowa wygrana Takiego wyroku w sprawie kredytów frankowych jeszcze w Polsce nie było. 2,1 mln zł zwrotu plus 700 tys. zł odsetek dla jednego z klientów Getin Noble Banku – taką decyzję w zeszłym tygodniu podjął warszawski sąd... 60
  • Know-how 29 paź 2017, 20:00 Loca Bikes i jest jazda Jeśli uważasz, że późna jesień to dobry czas na znalezienie rowerowych okazji, to warto przyjrzeć się polskiej manufakturze Loca Bikes. Założył ją Aleksander Zemke, wcześniej projektant gier komputerowych.... 62
  • Kolej się rozpędza 29 paź 2017, 20:00 Szybsza i bardziej komfortowa podróż, sprawniejszy transport towarów, zrównoważony rozwój całego kraju to efekty wielomiliardowych inwestycji w polską kolej. 63
  • To idzie młodość 29 paź 2017, 20:00 Młodzi i coraz młodsi ludzie u steru mają być powiewem świeżości w skostniałym świecie polityki. Wyborcy kupują takich kandydatów chętnie, często nie zdając sobie sprawy, że młodzieńczy wigor to tylko chwyt wymyślony przez stary partyjny establishment. 66
  • Czeska lekcja pragmatyzmu 29 paź 2017, 20:00 Nasi południowi sąsiedzi potrafią dbać o własne interesy i nikogo do siebie nie zrażać. Polacy o takiej umiejętności mogą tylko pomarzyć. 70
  • Rosja za cienką czerwoną linią 29 paź 2017, 20:00 Siła propagandy rosyjskiej jest tak porażająca, że wielu politykom europejskim zakłóciła realną ocenę rozdmuchanego celowo przez Rosjan zagrożenia. O to Putinowi chodzi. Choć społeczność międzynarodowa zareagowała na rosyjską agresję na Ukrainie, to niezależnie od sankcji i... 73
  • Matura za granicą 29 paź 2017, 20:00 Szkoła średnia poza Polską? Te najlepsze dają coś więcej niż tylko dobre wykształcenie. Wzięliśmy pod lupę zagraniczne szkoły, w których uczą się Polacy. 74
  • Witamina zdrowia 29 paź 2017, 20:00 Podawanie dzieciom witaminy D3 wzmacnia ich odporność, a nawet pomaga zapobiegać nowotworom. 78
  • Witamina zdrowia 30 paź 2017, 14:42 Podawanie dzieciom witaminy D3 wzmacnia ich odporność, a nawet pomaga zapobiegać nowotworom. 78
  • Z widokiem na niebo 29 paź 2017, 20:00 Poddasze można atrakcyjnie zaaranżować, pod warunkiem że mądrze je rozplanujemy i zapewnimy dopływ naturalnego światła. 80
  • Jak Polak zdemaskował niemieckiego agenta Lenina 29 paź 2017, 20:00 Ferdynand Ossendowski był agentem kilku wywiadów i pisarzem. To on obalił mit o niepokalanym poczęciu bolszewickiej rewolucji. 82
  • Nie interesują mnie role aniołków 29 paź 2017, 20:00 Seriale zbliżają się do form kinowych i zaczynają poruszać ważne sprawy społeczne – mówi Bartłomiej Topa, grający główną rolę w polsko-amerykańskim serialu „Ultraviolet”. Już w AXN. 84
  • Zapalna muzyka z zapalnego regionu 29 paź 2017, 20:00 Kiedyś moje koncerty były jak wiece. Dziś staram się wyrażać muzyką – mówi Kamil Haidar, który wydał nową płytę „Heat”. 88
  • Światy Magdaleny Tulli 29 paź 2017, 20:00 Poważna pisarka debiutuje jako autorka opowieści dla dzieci. Ale żartów nie ma w nich wiele – nadal jest poważną pisarką. 90
  • Magic Box Bodo Koxa 29 paź 2017, 20:00 To film pisany przerażeniem. Zawodem rzeczywistością, która staje się coraz bardziej trudna do zniesienia, opresyjna. Ale pisany też poczuciem bezradności. 92
  • Koniecznie! 29 paź 2017, 20:00 Jezus i porno To już chyba ostatnia książka przygotowana przez Umberto Eco. Włoski intelektualista miał zwyczaj co kilka lat wydawać zbiory swoich felietonów prasowych, ale tego już nie zdążył dokończyć. W swoich tekstach z ostatnich... 93
  • Powyżej średniej 29 paź 2017, 20:00 Dom kobiet Pepę porzuca jej wieloletni chłopak Ivan. Jakby mało jej było kłopotów, ściga ją żona Ivana, a jej przyjaciółka Candela wiąże się z terrorystą. Tę szaloną intrygę wymyślił oczywiście Pedro Almodóvar, ale nawet... 94
  • Bez entuzjazmu 29 paź 2017, 20:00 Zemsta na widzach Reżyserka chciała, by jej "Zemsta" nagrała aktualności. I wydawało się, że tekst o murze brzmi wyjątkowo współcześnie. Okazuje się jednak, że nie wystarczy kazać bohaterom zdjąć kontusze. Czarne spodnie i T-shirty... 95
  • Izabela Kopeć: To się państwu spodoba 29 paź 2017, 20:00 Pamiętam magnetofon szpulowy Grundig i tatę, który nagrywał każdą piosenkę, którą przynosiłam z przedszkola. W wieku siedmiu lat wygrałam konkurs piosenki zuchowej, potem była szkoła muzyczna i przede wszystkim klasyka, ale czasami słucham też klasyki rocka: The Doors, Led... 96
  • Cztery tysiące flaszek Donalda Tuska 29 paź 2017, 20:00 Nie wiem, jakie licho napadło Donalda Tuska, żeby ogłosił przetarg na zakup... 4000 butelek szampana. Słowem: cztery tysiące. Podejrzewam, gdzie to licho go napadło: w jednym z brukselskich parków, po których biega przewodniczący Tusk, aby utrzymać dobrą formę. 98
  • Kolejki po wzrok 29 paź 2017, 20:00 Prof. dr hab. n. med. Iwona Grabska-Liberek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, o sytuacji w okulistyce i dostępności leczenia. 103
  • CMO Laser - Centrum Dobrego Widzenia 29 paź 2017, 20:00 O laserach, postępie w okulistyce i nowoczesnych metodach leczenia schorzeń oka w Centrum Mikrochirurgii Oka Laser mówi prof. Jerzy Szaflik, założyciel Centrum. 106
  • Powstrzymać jaskrę 29 paź 2017, 20:00 Czy można zapobiegać jaskrze pierwotnej otwartego kąta? Okazuje się, że tak. Nowatorskie podejście do chorób oczu to misja dr. n. med. Roberta Wasilewicz z [W]-EyeClinic w Poznaniu. 108
  • Suma kilku elementów 29 paź 2017, 20:00 Okulistyka, optyk, a może optometrysta? O tym, czym się kierować, wybierając specjalistę od problemów z oczami, mówi Szymon Grygierczyk, zastępca dyrektora generalnego w Hoya Lens Poland. 110
  • Po czterdziestce bez okularów do czytania! 29 paź 2017, 20:00 Czytanie bez okularów po czterdziestce? Tak, to możliwe. O korzyściach wynikających z multifokalnych soczewek kontaktowych mówią optometryści z firmy Johnson&Johnson Vision. 112
  • Zobaczyć świat 29 paź 2017, 20:00 Zaćma jest chorobą uleczalną, usuwa się ją podczas bezpiecznego, krótkiego zabiegu chirurgicznego. Sprawnemu chirurgowi wystarczy 15 minut - mówi dr Andrzej Dmitriew ze Szpitala św. Wojciecha w Poznaniu. 114
  • Zadbaj o wzrok dziecka 29 paź 2017, 20:00 Ruszyła akcja Towarzystwa Ochrony Wzroku - przesiewowe badanie wzroku u dzieci i młodzieży 2017/2018. 116
  • Nasze oczy, nasze decyzje 29 paź 2017, 20:00 Pamiętajmy o regularnym badaniu wzroku, naszego i naszych dzieci - przypomina mgr inż. Justyna Nater, optometrysta, sekretarz Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki. 117

ZKDP - Nakład kontrolowany