Wirus grypy – przebiegły mistrz metamorfozy

Wirus grypy – przebiegły mistrz metamorfozy

Przeziębienie, zdj. ilustracyjne
Przeziębienie, zdj. ilustracyjne / Źródło: Fotolia / Andrey Popov
Pod mikroskopem prezentuje się ładnie – przypomina kasztana w kolczastej łupinie. To pozory – wirus grypy potrafi być groźny. I sprytny, bo łatwo podlega mutacji.

Katarzyna Nowicka

W Polsce mamy właśnie do czynienia z grypowym natarciem. Z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny wynika, że w styczniu odnotowano prawie 700 tys. zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę. W lutym było to już ponad milion przypadków. To więcej niż w tym samym okresie rok wcześniej.

Specjaliści podkreślają, że wciąż zgłasza się dużo nowych pacjentów, więc ta różnica może być jeszcze większa. Tak zwany sezon grypowy trwa od połowy września do połowy kwietnia. Najwięcej zachorowań odnotowuje się w lutym i marcu (także ze względu na zmniejszoną odporność organizmu). Zdarzały się jednak i lata, kiedy nawet pod koniec kwietnia liczba chorych wciąż była bardzo duża. Grypa atakuje osoby w każdej grupie wiekowej. Światowa Organizacja Zdrowiaszacuje, że rocznie dotyczyć może 5-10 proc. dorosłych i 20-30 proc. dzieci.

Dwa różne światy

Profesor Adam Antczak, szef Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy, kierownik Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, podkreśla, że choć grypa jest chorobą poważną, co pokazują statystyki, to niestety bywa lekceważona.

– Często traktuje się ją jak zwykłe przeziębienie. Zauważyłem również, że w Polsce występuje taki rodzaj językowej pułapki. Zwykłe przeziębienie nazywamy „grypką”. To też powoduje, że nasze umysły są zaprogramowane, żeby tej właściwej grypy nie uważać za coś poważnego – mówi profesor. Tymczasem, jak podkreśla, przeziębienie i grypa to są dwa różne światy. Szczyt przeziębień przypada wczesną jesienią. Siedmiodniowy katar i towarzysząca mu lekka temperatura są co prawda uciążliwe, ale raczej niegroźne. W przypadku grypy jest inaczej. To ostra choroba zakaźna. Występuje wysoka gorączka – czasem nawet ponad 39 st. C, bóle głowy i mięśniowo-stawowe, częściej niż katar pojawia się suchy, uciążliwy kaszel.

Przy wystąpieniu objawów konieczna jest, według specjalistów, jak najszybsza konsultacja lekarza i dokładne stosowanie się do jego zaleceń. U większości ludzi zachorowanie kończy się wyzdrowieniem, ale w części przypadków może być zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia. Bo grypa „niewyleżana”, „przechodzona” i zlekceważona może nieść z sobą poważne konsekwencje. Choroba jest szczególnie niebezpieczna dla osób z przewlekłymi schorzeniami, np. serca i płuc, a także dla cukrzyków, osób starszych, kobiet w ciąży i zdrowych małych dzieci. Szacuje się, że rocznie na całym świecie zachorowania na grypę są przyczyną 3-5 mln przypadków ciężkich powikłań. Wirus zakaża komórki nabłonka nosa, krtani, tchawicy i oskrzeli. Uszkadzając nabłonek układu oddechowego, ułatwia rozwój także infekcji bakteryjnych. Profesor Antczak ocenia, że grypa, chociaż zakwalifikowana jako choroba układu oddechowego, w zasadzie jest chorobą całego organizmu.

Wirus może doprowadzić do powikłań m.in. płucnych, kardiologicznych, laryngologicznych, neurologicznych, ginekologiczno-położniczych itp. – Grypa może zaostrzyć problemy zdrowotne już istniejące, ale może też wywołać nowe – wyjaśnia prof. Lidia Brydak z Zakładu Badania Wirusów Grypy, Krajowego Ośrodka ds. Grypy w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego – Państwowym Zakładzie Higieny. Podkreśla, że wirusy grypy bada już pięć dekad. – Wiem, do czego potrafią doprowadzić i dlatego konsekwentnie zalecam szczepienia. Zwłaszcza osobom z grupy ryzyka – mówi profesor Brydak. Dodaje jednak, że przeciwko grypie w Polsce szczepi się jedynie 3,6 proc. populacji: – Można powiedzieć, że Polacy nie boją się grypy. To błąd.

Zła nowina

Wirus grypy został odkryty w latach 30. ubiegłego wieku przez naukowców w Londynie. Dzięki temu zapoczątkowano wielokierunkowy rozwój badań nad grypą, które trwają do dziś. Wirusy grypy zostały zakwalifikowane do trzech typów: A, B i C. Różnią się one m.in. pod względem epidemiologicznym. W budowie wirusa wyróżnia się zewnętrzną błonę lipidową, w którą wbudowane są również białka. Jest też wewnętrzny rdzeń, który składa się z genomu wirusowego. Część wirusologów mówi, że wirus grypy można określić jako „złą nowinę opakowaną w białko”. Niektórzy nazywają go też „mistrzem metamorfozy”. Potrafi bowiem mutować i dostosowywać się do warunków w organizmie, do którego wnika.

– Mutacje zmieniają strukturę wirusa. Podlega on też reasortacji, co oznacza, że gdy dwa wirusy spotkają się w jednym organizmie, potrafiąwymienić między sobą całe fragmenty genomu. Tworzy się reasortant, który, tak jak to bywa również u ludzi, może odziedziczyć najgorsze cechy po „rodzicach” – wyjaśnia prof. Antczak. Można więc powiedzieć, że wirus grypy jest zawsze o krok przed naukowcami. Dlatego wymaga ciągłych badań. Aktualizacji wymaga także szczepionka. Profesor Lidia Brydak denerwuje się, gdy w mediach używa się sformułowania, że ta aktualizacja następuje co rok. – Roczne to jest zeznanie podatkowe, a szczepionki są aktualizowane co sezon – podkreśla. – Następuje to na podstawie raportów i izolowanych szczepów wirusa przesyłanych przez każdy ze 144 krajowych ośrodków do spraw grypy. W ogólnym skrócie polega to na tym, że robiona jest analiza molekularna i sprawdzane pokrewieństwo antygenowe. Na tej podstawie pod koniec lutego jest ustalany skład szczepionki na następny sezon – mówi.

Najlepiej jest się szczepić przed sezonem – podkreśla prof. Brydak. Zwłaszcza dotyczy to osób znajdujących się w grupie ryzyka. Jeżeli jednak ktoś nie zdążył, to może się zaszczepić w sezonie, kiedy jest już potwierdzenie krążenia wirusa grypy. Trzeba jednak uważać, żeby w ciągu siedmiu dni nie mieć kontaktu z osobami „zagrypionymi”. Bo już po tygodniu powstają przeciwciała i w miarę upływu czasu następuje ich wzrost.

Zarazić połowę pasażerów

Niestety, wiele osób z objawami grypy zamiast zostać w domu uczestniczy w życiu publicznym, zarażając innych. Tymczasem wirus grypy oprócz tego, że jest bardzo zmienny i występuje powszechnie, to ma też niezwykłą zdolność wędrowania. Choroba przenosi się szybko i łatwo np. drogą kropelkową poprzez kichanie czy kaszel. – Można powiedzieć, że jeśli chory człowiek wejdzie do autobusu, to należy się spodziewać, że jest on w stanie zakazić około połowy pasażerów – mówi prof. Antczak. I podsumowuje: – Jeżeli możemy mówić o estetyce w biologii, to wirus grypy pod mikroskopem jest naprawdę piękny. Jednak, jak wiadomo, uroda nie zawsze idzie w parze z dobrym charakterem. I tak jest właśnie w tym przypadku. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 11/2018
Więcej możesz przeczytać w 11/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 11/2018 (1827)

  • I zakazujmy wam, aż do śmierci 11 mar 2018, 20:00 Wygląda na to, że bezgraniczna wiara w magiczną moc zakazów, dzięki którym można uczynić świat lepszym, a ludzi szczęśliwszymi (bogatszymi?), dotknęła nie tylko polskich prawodawców. Prezydent Trump wprowadził w ubiegłym tygodniu... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 11 mar 2018, 20:00 ŹLE SIĘ DZIEJE W OBOZIE RZĄDZĄCYM. Według naszego informatora w rządzie narasta konflikt między premierem Mateuszem Morawieckim a ministrem Mariuszem Kamińskim, koordynatorem służb specjalnych. Premier miał w ubiegłym tygodniu... 10
  • Obraz tygodnia 11 mar 2018, 20:00 126 373 804 złotych zebrała Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. O 20 mln więcej niż przed rokiem. Wygrana Martyna Wojciechowska została uznana za wzór dla dziewczynek i użyczyła swojego wizerunku limitowanej serii lalek Barbie Shero.... 14
  • Info radar 11 mar 2018, 20:00 Trump złamał Kima Ostre podejście prezydenta USA do wybryków północnokoreańskiego reżimu zaczyna przynosić skutki. Kim Dzong Un ogłosił właśnie, że spotka się w maju z Donaldem Trumpem i jest gotowy do rozmów o likwidacji... 16
  • Piękni i bogaci 11 mar 2018, 20:00 2009 r. tylko pozornie był spokojny. Politycy szykowali się do wyborów, próbowali ukryć to, co mają koncie i z kim się tak naprawdę przyjaźnią. A „Wprost” nie dawał im taryfy ulgowej 18
  • W Polsce połowa premierów była z czapki 11 mar 2018, 20:00 Bracia Kaczyńscy z zasady nie udzielali wspólnych wywiadów. Dla „Wprost” zrobili wyjątek. W grudniu 2009 r. pochwalili Zbigniewa Ziobrę i – co tu kryć – wyśmiali Kazimierza Marcinkiewicza, który tylko „umie lepić bałwana”. Z... 19
  • Gradacja 11 mar 2018, 20:00 PRZYSTOSOWANIE I OPÓR. EMOCJE PONIEKĄD SPRZECZNE, A ZESTAWIONE PRZED LATY PRZEZ EWĘ JABŁOŃSKĄ-DEPTUŁĘ, notabene w książce na temat Kościoła polskiego lat 1815–1831. Opisują doskonale postawę żyjącego w warunkach narodowej niewoli... 20
  • Jak pozyskiwać kobiety 11 mar 2018, 20:00 W DNIU KOBIET DAWNO NIEWIDZIANY MINISTER DS. RÓWNEGO TRAKTOWANIA ADAM LIPIŃSKI UDZIELIŁ WYWIADU („Gazeta Prawna” 8.03). Pan minister jest bardzo zajęty budowaniem Narodowego Instytutu Wolności, toteż dla spraw równościowych nie ma ani... 20
  • Miziołek o najbardziej wpływowych kobietach w Polsce 12 mar 2018, 12:29 Kogo Polacy uważają za najbardziej wpływową kobietę w kraju? Odpowiedź na ten temat w bieżącym numerze „Wprost”. Rąbka tajemnicy uchyla Joanna Miziołek. 22
  • Najbardziej wpływowe Polki 2018 11 mar 2018, 20:00 Beata Szydło, Monika Olejnik i Elżbieta Jaworowicz to zdaniem Polaków najbardziej wpływowe i opiniotwórcze kobiety w naszym kraju. Wynika to z badania „Detektor Wprost” przeprowadzonego na nasze zlecenie na panelu Ariadna. 23
  • Nasza Beata 11 mar 2018, 20:00 Gdy Mateusz Morawiecki zaognił spór z Izraelem o udział Polaków w Holokauście, w PiS mówiono: za czasów Beaty byłoby to niemożliwe. Zbyłaby dziennikarza kilkoma ogólnymi zdaniami, do których nie można by się było przyczepić. Była... 30
  • Biżuteria z przesłaniem 11 mar 2018, 20:00 Zamykamy w przepięknej, biżuteryjnej formie wyjątkowe marzenia nawet najbardziej wymagających klientów – mówi Jakub Lasocki, prezes sieci salonów jubilerskich Red Rubin i Minty dot. 33
  • Tajemnice śmierci posła 11 mar 2018, 20:00 Prokuratura nie jest w stanie wykluczyć udziału osób trzecich w spowodowaniu wypadku posła Kukiz’15 Rafała Wójcikowskiego – ustalił „Wprost”. W sprawie jego śmierci został przesłuchany jeden z najbogatszych Polaków. 35
  • Jak Urban stworzył mit Jaruzelskiego 11 mar 2018, 20:00 Politycznym skutkiem degradacji Jaruzelskiego może być wzrost poparcia dla SLD – mówi dr Paweł Kowal, były wiceszef MSZ, historyk, biograf generała. 38
  • Strategiczne tuszowanie 11 mar 2018, 20:00 Kiedy w ubiegłym miesiącu Amerykanie zmasakrowali nad Eufratem oddział rosyjskich najemników, zarówno rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow, jak i szef Pentagonu James Mattis udawali, że niczego na ten temat nie wiedzą. Tydzień po owej masakrze... 41
  • Zagubiony uczeń czarnoksiężnika 11 mar 2018, 20:00 Jarosław Kaczyński w coraz większym stopniu tańczy, jak mu zagrają radykalne środowiska narodowe – mówi Ludwik Dorn, były wicepremier. 42
  • Pan Facebook 11 mar 2018, 20:00 Siedzi Paweł na fejsie, walczy o demokrację: wrzuca memy ze smoleńskim Antkiem, selfie z manify, podpisuje petycje, miażdży i orze, kogo może. W tym czasie Gaweł lajkuje żołnierzy wyklętych, wysyła zgłoszenia, żeby zablokować... 45
  • W niewoli małżeństwa 11 mar 2018, 20:00 Rząd chce, aby rodziny były pełne, więc szuka sposobów, jak utrudnić rozwody. Chociaż w Polsce rozstać się w świetle prawa i tak nie jest łatwo. 47
  • Kto zabija człowieka 11 mar 2018, 20:00 – Nigdy nie jest tak, że ktoś wstaje rano i postanawia zabić. Przemoc jest procesem – mówi dr Joanna Stojer-Polańska, specjalistka w dziedzinie kryminalistyki i zwalczania przestępczości. 52
  • Cła, nowa broń Trumpa 11 mar 2018, 20:00 Wojna handlowa, którą może rozpętać Donald Trump, najpierw uderzy w Europę, również w Polskę. 56
  • Konstytucja biznesu to drogowskaz dla urzędników 11 mar 2018, 20:00 Wkrótce przedstawimy projekt małego ZUS. Chcę, by zaczął on obowiązywać od 2019 r. – mówi Jadwiga Emilewicz, minister przedsiębiorczości i technologii. 61
  • Hossa Bessa 11 mar 2018, 20:00 Wiatraki z nową mocą Kontrolowana przez rodzinę Kulczyków spółka Polenergia chce razem ze Statoil budować farmy wiatrowe na Bałtyku. W zeszłym tygodniu spółki podpisały w tej sprawie umowę. Przewiduje, że Polenergia pozbędzie się... 64
  • Lubuskie Orły nagrodzone 11 mar 2018, 20:00 Gala w Zielonej Górze rozpoczęła tegoroczną edycję Orłów Wprost – nagrody dla liderów regionów. 66
  • Nowa era pracy 11 mar 2018, 20:00 Niebawem połowa czynności zawodowych zostanie zautomatyzowana. Rewolucja nadejdzie z Chin – przekonuje Kai-Fu Lee, ekspert MIT. Ale krajowi specjaliści studzą te emocje. 68
  • Chmura innowacji 11 mar 2018, 20:00 W świecie skonstruowanym z danych wyzwaniem jest opracowanie innowacyjnych sposobów ich przechowywania, udostępniania i analizowania – mówi Michał Grzybkowski, prezes Beyond.pl. 70
  • Proces i metodyczna praca 11 mar 2018, 20:00 Dziś każdy biznes to biznes cyfrowy, ale dodatkowo każdy biznes chce być także innowacyjny. Czym są naprawdę innowacje – mówi Bartosz Łopiński, założyciel i prezes firmy Billennium. 71
  • Energia z tekstyliów 11 mar 2018, 20:00 Paliwa alternatywne z używanych ubrań? Tak, to możliwe – mówi Ewelina Rozpara z Grupy VIVE. 72
  • Optymalizacja matką wynalazków 11 mar 2018, 20:00 Branża TSL ze względu na koszty transportu, brak rąk do pracy i wymagania rynku jest skazana na szukanie nowych rozwiązań. 74
  • Nadchodzi epoka smart workplace 11 mar 2018, 20:00 Specyfika środowiska pracy wpływa na zdrowie i produktywność pracowników. Liczą się jakość powietrza oraz komfort akustyczny w biurowcach i zakładach. 76
  • O krok od carskiego tronu 11 mar 2018, 20:00 Wokół niedzielnych wyborów prezydenckich w Rosji toczy się ostra gra o zapewnienie obecnemu prezydentowi jak najwyższego zwycięstwa. Bo Putin traci poparcie wyborców. 78
  • Chrześcijańscy syjoniści 11 mar 2018, 20:00 Wbrew temu, co się sądzi, politykę Trumpa w sprawie ustawy o IPN bardziej kształtują konserwatywni protestanci niż lobby żydowskie. 82
  • Z najlepszej e-strony 11 mar 2018, 20:00 Jak sprawić, żeby firma była widoczna w internecie – mówi Konrad Spoczyński, ekspert marketingu internetowego z agencji Result Media. 84
  • Jak Europa pokochała Wrocław 11 mar 2018, 20:00 Zwyciężył w międzynarodowym konkursie European Best Destination 2018. Pokonał takie turystyczne potęgi jak hiszpańskie Bilbao, chorwacki Hvar, a nawet Ateny czy Paryż. 86
  • Miasto na biegunach 11 mar 2018, 20:00 Stary, ale młody duchem. Kulturalny, lecz lubiący absurdalne psikusy. Uduchowiony, choć lubiący dobrze zjeść. Wrocław ma wiele twarzy. I to sprawia, że odkrywanie go może dostarczać ekstremalnych przyjemności. 88
  • Wirus grypy – przebiegły mistrz metamorfozy 11 mar 2018, 20:00 Pod mikroskopem prezentuje się ładnie – przypomina kasztana w kolczastej łupinie. To pozory – wirus grypy potrafi być groźny. I sprytny, bo łatwo podlega mutacji. 90
  • Życie na orbicie 11 mar 2018, 20:00 Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) jest najbardziej zaawansowaną konstrukcją stworzoną przez człowieka – pisze brytyjski astronauta. A inżynier NASA porównał jej budowę do składania elementów kontenerowca pływających po Pacyfiku. 93
  • Idę na wyczyn! 11 mar 2018, 20:00 Do swojej aktywności muzycznej Doda dodaje kino. W najnowszym „Pitbullu” debiutuje na dużym ekranie nie tylko jako aktorka, ale też producentka. 96
  • Białe łzy, czarny ból 11 mar 2018, 20:00 Mało kto pamięta, że korzenie rock’n’rolla sięgają bluesa i amerykańskiego niewolnictwa. Między innymi o tym w swojej nowej powieści przypomina Hari Kunzru. 102
  • Przyprawili plakatowi gębę 11 mar 2018, 20:00 Polski plakat dawno nie był w tak dobrej formie, ale jego kondycji nie zobaczymy na bitych na sztancy plakatach filmowych. Dlaczego jest tak źle, skoro jest tak dobrze? 104
  • Wydarzenie 11 mar 2018, 20:00 Po białej wstążce – biała flaga Happy End” to film człowieka, który stracił wiarę w Europę. Michael Haneke, jeden z największych mistrzów współczesnego kina, zawsze z chirurgiczną precyzją wskazywał miejsca, które bolą.... 107
  • Film 11 mar 2018, 20:00 DRAMAT Cztery kąty i strach piąty Może tak widziana wojna boli jeszcze bardziej niż obrazy wybuchających bomb? W tym filmie strzały słychać jedynie z oddali. Bohaterowie po każdym huku sięgają po komputer, żeby sprawdzić, co się... 108
  • Muzyka 11 mar 2018, 20:00 Ostrzejsza tęsknota ZANIM PRZYJADĄ DO POLSKI (4-5.04), do sklepów trafi ich album „Violence”. Na pewno publiczność dołączy do śpiewania refrenów, bo choć pierwszy singiel pt. „Magazine” mógł wprowadzić fanów w zakłopotanie i... 109
  • Książka 11 mar 2018, 20:00 Guru EDWARD ŻEBROWSKI ZREALIZOWAŁ ZALEDWIE TRZY PEŁNOMETRAŻOWE FILMY, bo na więcej nie pozwoliła mu choroba, ale dzięki nim oraz licznym scenariuszom i pracy pedagogicznej zaznaczył się bardzo wyraźnie w historii polskiego kina. Był... 110
  • Kalejdoskop 11 mar 2018, 20:00 Matka nie-Polka Monodram to chyba najtrudniejsza ze scenicznych form – dla aktora pozbawionego „pomocy” kolegów i zmuszonego do zapamiętania długich partii tekstu, ale i dla widzów. Ci, przyzwyczajeni zwykle przez teatr do parady... 111
  • Międzynarodowy Dzień Kobiet w PRL 11 mar 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Rajstopy „nie lecące oczka” i goździki do odbioru za pokwitowaniem w pokoju nr 10. Te zbyt słodkie ciastka, te ciepłe lody, te tanie kwiatki. „Dla Ewy”. Od razu zdechłe. Pończochy, w których natychmiast polecą... 112
  • Słowacja w cieniu mordu 11 mar 2018, 20:00 Piszę te słowa w Bratysławie. Jestem tu drugi dzień na specjalnej misji Parlamentu Europejskiego, która przyjechała do Słowacji w związku z zabójstwem dziennikarza śledczego śp. Jana Kuciaka i jego narzeczonej. Szef policji Tibor Gaspar... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany