NIK miażdży projekt CEPiK 2.0

NIK miażdży projekt CEPiK 2.0

Policja, kontrola drogowa (zdj. ilustracyjne)
Policja, kontrola drogowa (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Fotolia / 07photo
Datę wdrożenia jednego z kluczowych projektów informatycznych państwa – systemu CEPiK 2 – znów przesunięto. Bezterminowo. Dotarliśmy do wyników kontroli, które opisują kulisy porażki.

Była już minister cyfryzacji Anna Streżyńska od kilku miesięcy lansuje tezę, że jej dymisja była spowodowana decyzjami polityczny. Ona – niezależny ekspert– została wypchnięta z rządu, bo nie chciała wejść w polityczne koterie. Nie miała politycznego wsparcia, i jej cyfrowe idee przepadały bądź były blokowane przez silniejszych i bardziej wpływowych ministrów czy polityków, którzy nie podzielali jej informatycznych wizji. Dotarliśmy do wystąpienia Najwyższej Izby Kontroli, która przyjrzała się, jak wyglądały prace nad jednym z kluczowych informatycznych projektów państwa, czyli Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców 2 (CEPiK 2.0). Pod lupę izby trafił m.in. Centralny Ośrodek Informatyki (COI), czyli agenda, która od początku 2016 r. bezpośrednio podległa ministrowi cyfryzacji – Annie Streżyńskiej. Wynik tej kontroli – co w przypadku wystąpień NIK zdarza się nieczęsto – jest jednoznacznie negatywny.

Paraliż

System CEPiK to narzędzie, z którego każdego dnia korzysta kilkadziesiąt różnych instytucji administracji rządowej i samorządowej. Obsługuje codziennie co najmniej kilkadziesiąt tysięcy operacji związanych z rejestracją pojazdów, wydaniem prawa jazdy, kontrolami drogowymi czy wykonywaniem okresowych przeglądów technicznych. System CEPiK 2.0 miał przenieść te wszystkie funkcjonalności w nową erę. Przeciętny kierowca miał zauważyć zmianę jakości pracy wydziałów komunikacji, bo urzędnicy dzięki nowemu systemowi mieli pracować szybciej i efektywniej. Nowe narzędzia systemu miały pomóc też służbom w weryfikowaniu przestępców drogowych, np. namierzaniu ich jedynie po fragmentach tablic rejestracyjnych. CEPiK składa się z dwóch modułów: systemu Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP) oraz Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK). Ten pierwszy moduł został wdrożony 13 listopada ubiegłego roku i zamiast usprawnić pracę urzędników, sparaliżował pracę wydziałów komunikacji. Trzy tygodnie przed wdrożeniem CEP „Wprost” opisywał wyniki wewnętrznych raportów, z których wynikało, że system wciąż ma kilkanaście błędów krytycznych, a to oznaczało, że nie nadaje się do uruchomienia. Eksperci, którzy brali udział w testach, alarmowali, że system w zasadzie nie działa.

W trakcie kilkugodzinnych prób był stabilny przez zaledwie 40 minut, zdecydowanej większości testowanych operacji nie udało się wtedy przeprowadzić. Wiedzę tę miała też Streżyńska i choć od co najmniej kilkunastu tygodni była namawiana, by przesunąć wdrożenie o kilka miesięcy, do czasu usunięcia wszystkich usterek, zdecydowała się na terminowe wdrożenie. W efekcie jej decyzja przeniosła pracę wydziałów komunikacji do lat 90. ubiegłego wieku, gdy w urzędach nie funkcjonował żaden system informatyczny. CEPiK 2.0 w wielu miejscach po prostu nie zadziałał. Część urzędów zamknęła swoje drzwi dla interesantów. W innych miejscach kierowcy, by zarejestrować swoje auto, zamiast kilku godzin, jak wcześniej, musieli poświęcić na to kilka dni, czasami nawet tygodni. Sprawdziły się wszystkie czarne scenariusze. Sprawność pracy wydziałów komunikacji zamiast wzrosnąć, spadła o połowę i do dziś jeszcze – mimo stałej obsługi awarii przez rządowych informatyków – nie osiągnęła pełnej mocy. Wystąpienie pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli zaczyna się następująco: „Sposób realizacji przedsięwzięcia polegającego na modernizacji przez Centralny Ośrodek Informatyki systemu Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców NIK ocenia negatywnie, zwłaszcza w zakresie prowadzenia projektu CEPiK 2.0”.

Szkoda wielka

Koncepcja stworzenia nowego systemu CEPiK powstaje w 2013 r. Zleceniodawcą jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, na którego czele wówczas stoi Bartłomiej Sienkiewicz, wykonawcą zostaje Centralny Ośrodek Informatyki, z Nikodemem Bończą-Tomaszewskim na czele. COI określany jest mianem rządowego Microsoftu i zastępuje skompromitowane tzw. infoaferą Centrum Projektów Informatycznych, które działało w strukturach MSWiA. Zgodnie z ówczesnym planem nowy system ma zostać uruchomiony 6 lutego 2016 r. i kosztować ok. 150 mln zł. Po wygranych w 2015 r. przez PiS wyborach COI zostaje „wyjęte” z MSW i 1 stycznia 2016 r. trafia pod skrzydła Ministerstwa Cyfryzacji. Pod koniec stycznia Bończa-Tomaszewski traci stanowisko. Streżyńska tłumaczy tę dymisję tym, że nie daje on gwarancji, że projekty budowane przez COI zostaną zrealizowane. Podaje szczegóły, przy 150 osobach administracji, które pracują w COI nad kluczowymi projektami informatycznymi, m.in. CEPiK 2.0 pracuje jedynie 30 programistów. Już wcześniej, bo w grudniu 2015 r., Sejm zmienia ustawę, dzięki czemu przesunięto termin wdrożenia CEPiK 2.0 na 1 stycznia 2017 r. W raporcie NIK znajdujemy szczegóły dotyczące tego, jak wyglądały kulisy pracy nad CEPiK 2.0 w latach 2013-2015, gdy COI zarządzał Bończa-Tomaszewski.

Ze 101 modułów systemu, jakie zostały przewidziane do stworzenia w momencie podpisywania umowy, do końca 2015 r. wykonano jedynie 19. Jak się okazuje, w tym czasie nikt też nie badał jakości tworzonego przez COI oprogramowania, bo nie było to uwzględnione w procedurach analizy ryzyka. Później okaże się, że znakomitą większość kodu źródłowego systemu trzeba będzie napisać od nowa. Izba wytyka też, że COI w latach 2013-2015 nierzetelnie prowadziła dokumentację projektową, w związku z czym nie można ustalić, na jakiej podstawie szacowano wartość budżetu projektu, nie ma też informacji, jak wyglądały negocjacje warunków zamówienia z MSW, a nawet kto z pracowników COI był zaangażowany w projekt w 2013 r. W kontekście tych informacji trudno zrozumieć decyzję rządu i parlamentu, poprzedniej ekipy PO-PSL, która w lipcu 2015 r. wskazała 4 stycznia 2016 r. jako datę wdrożenia CEPiK 2.0. Tamtemu etapowi prac na CEPiK przyglądają się już warszawscy śledczy. Chodzi o nieodpowiedni nadzór nad projektem, który mógł narazić Skarb Państwa na utratę kilkunastu milionów złotych. Śledztwo prowadzone jest w sprawie „wyrządzenia w krótkich odstępach czasu, w okresie od 27 września 2013 r. do 26 stycznia 2016 r., w Warszawie szkody majątkowej w wielkich rozmiarach w łącznej kwocie nie niższej niż 17 mln zł netto przez niedopełnienie ciążącego obowiązku w postaci odpowiedniego nadzoru nad koordynacją i realizacją projektu budowy oraz wdrożenia systemu informatycznego – CEPiK 2.0”.

Drożej o 42 mln zł 

Ale kwestie finansowe to jeden z głównych zarzutów, jakie NIK stawia w swoim raporcie dotyczącym CEPiK już po przejęciu kontroli nad tym projektem przez Annę Streżyńską. Chodzi o aneks do umowy, którą Ministerstwo Cyfryzacji zawarło z COI 23 grudnia 2016 r. Na jego mocy koszty budowy systemu CEPiK 2.0 wzrosły o przeszło 42 mln zł, czyli 28,4 proc. zakładanego na początku budżetu. COI zażądało przeszło 31 mln zł więcej za dodatkowe usługi świadczone przez siebie oraz blisko 10 mln zł za dostawę usług zakupionych na podstawie zewnętrznych zleceń. W kosztorysie pojawiła się też nowa pozycja – 1,3 mln zł jako wynagrodzenie za obsługę wydawania certyfikatów.

Tyle że w ocenie NIK COI w nowej finansowej ofercie dla resortu cyfryzacji ujęło wynagrodzenia za realizację prac, które zostały uwzględnione, także finansowo, w pierwotnej umowie. „W ocenie NIK zmiana podejścia do realizacji przedmiotu umowy nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do zwiększenia w ofercie wynagrodzenia aż o 42,3 mln zł. Prace te [objęte aneksem – red.] nie wiązały się z zasadniczą zmianą zakresu przedsięwzięcia, ale wynikały z konieczności ponowienia części prac objętych pierwotną umową” – czytamy w raporcie izby. W ocenie kontrolerów COI faktycznie mogło wystąpić o dodatkowe środki, ale w wysokości jedynie niespełna 4 mln zł. Raport izby przynosi też ciekawe konkluzje w kontekście osób realizujących i nadzorujących projekt. W tym przypadku odnosi się on do sytuacji za lata 2014-2017. Jak się okazuje, w tym czasie funkcję kierownika projektu sprawowało w sumie aż pięć osób, z czego cztery… nie miały doświadczenia zawodowego związanego z zarządzaniem projektami informatycznymi. Izba przyjrzała się też doświadczeniu pracowników realizujących projekt. Z 15 losowo wybranych osób dwie nie miały ani wykształcenia, ani doświadczenia odpowiadających wykonywanym obowiązkom. W sumie przez projekt, do czasu trwania kontroli NIK, przewinęły się 333 osoby – blisko 20 proc. z nich w momencie rozpoczęcia pracy nad CEPiK miało staż pracy krótszy niż rok.

Nowe terminy i koszty

Izba fatalnie oceniła też ostatni etap prac nad systemem, czyli fazę testów, a przede wszystkim współpracę nowego systemu z innymi programami. Tymi, za pomocą których z CEPiK-iem komunikują się wydziały komunikacji czy też policja. Jak czytamy w raporcie, do testów została udostępniona nieukończona wersja systemu, co skutkowało problemami komunikacyjnymi z innymi programami. Efektem tego były pojawiające się kolejne, nieznane do tej pory, usterki. Co więcej, testy prowadzone były w środowisku zupełnie nieadekwatnym do rzeczywistej skali, w jakiej funkcjonuje CEPiK, co zdaniem NIK nie mogło w jakikolwiek sposób potwierdzić, jak on w rzeczywistości zadziała. 1 września 2017 r., 2,5 miesiąca przed wdrożeniem CEP, z 25 modułów systemu przetestowano zaledwie jeden. Kontrola NIK prowadzona była w drugiej połowie 2017 r. Większość problemów, z którymi przy projekcie CEPiK 2.0 mierzył się COI, była na bieżąco raportowana Streżyńskiej. Ta podjęła wtedy zupełnie niezrozumiałą decyzję. W listopadzie 2016 r. po raz kolejny został przesunięty termin wejścia w życie CEPiK 2.0. Sejm ustalił, że będzie to 4 czerwca 2018 r., natomiast na wniosek Streżyńskiej w 2017 r. zmieniono prawo tak, że przyśpieszono wdrożenie modułu CEP na listopad 2017 r. Z nieoficjalnych informacji wynika, że to był powód dymisji ówczesnej szefowej COI Moniki Jakubiak w czerwcu 2017 r., która była przeciwna takiemu rozwiązaniu z uwagi na jakość systemu. Z raportu NIK – wystąpienie pokontrolne datowane jest na listopad 2017 r. – wynikają kolejne smutne wnioski.

Jak się okazuje, stan zaawansowania prac nad modułem CEK, który pierwotnie miał zostać wdrożony w czerwcu tego roku, siedem miesięcy przed jego uruchomieniem wynosił 3 proc. Dziś nawet nie wiadomo, kiedy zostanie on wdrożony. Termin został przesunięty i nie podano konkretnej daty uruchomienia systemu. Ma o tym poinformować właściwy minister w stosownym komunikacie. Z nieoficjalnych informacji wynika, że realny termin to styczeń 2020 r. Prace nad innymi funkcjonalnościami CEPiK 2.0, o których Streżyńska tak chętnie opowiadała, jak np. ewidencja kart parkingowych i innych e-usług, które zgodnie z harmonogramem miały być zakończone pod koniec października tego roku, w ogóle nie zostały rozpoczęte. Jak się okazuje, CEPiK 2.0 może nas kosztować nawet dwa razy więcej, niż początkowo zakładano. Pod koniec stycznia tego roku wiceminister cyfryzacji Rafał Okoński, występując przed posłami z komisji samorządu terytorialnego, stwierdził, że może być to nawet 300 mln zł. Z raportem NIK wiąże się jeszcze jedna anegdota. Na każde wystąpienie pokontrolne izby szef kontrolowanej instytucji może odpowiedzieć. Taką szansę miała też Anna Streżyńska, tyle że swoje zastrzeżenia złożyła już po terminie i NIK nie mogło ich uwzględnić. W terminie wpłynęły za to zastrzeżenia ostatniego szefa COI powołanego przez Streżyńską – Marcina Suchara, byłego już dyrektora ośrodka. Izba była bezlitosna. Wszystkie jego zastrzeżenia zostały oddalone. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 16/2018
Więcej możesz przeczytać w 16/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2018 (1832)

  • Nie wszystko złoto, co w kieszeni 15 kwi 2018, 20:00 Wyobraźcie sobie edycję Milionerów 2030. Stanisława Ryster, to jest chciałem powiedzieć: Hubert Urbański (ale serdecznie pozdrawiam prowadzącą Wielką Grę!), unosząc brew w kolorze włosów (te natomiast bez zmian), czyta pytanie.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 kwi 2018, 20:00 „O CZYM ROZMAWIAJĄ DWAJ MINISTROWIE PIS, gdy spotkają się na korytarzu sejmowym? – Kiedy bierzesz kredyt na zwrot premii?” – w redakcji zgadzamy się, że to suchar. Poza tym lepiej nie obnosić się ze swoim bólem, skoro PiS ciągle... 6
  • Obraz tygodnia 15 kwi 2018, 20:00 7dni spędzą w kwietniu i maju ciężko pracujący posłowie na debatach Wygrani Paweł Pawlikowski Jego film „Zimna wojna” został zakwalifikowany do konkursu głównego festiwalu w Cannes. Przegrani Jan Dobrzyński Senator PiS został za 3... 10
  • Info Radar 15 kwi 2018, 20:00 PiS oddaje Wrocław Po tym, jak PO ogłosiła, że jej kandydatem na prezydenta Wrocławia będzie Michał Ujazdowski, PiS rezygnuje z wystawienia tam swojego kandydata. Jak dowiedział się „Wprost”, kandydatem Zjednoczonej Prawicy we... 12
  • Estetyka „dobrej zmiany” 15 kwi 2018, 20:00 TRUDNO DZIŚ POWIEDZIEĆ, CZYM SĄ UROCZYSTOŚCI SMOLEŃSKIE: ODNAWIALNYM OD OŚMIU LAT AKTEM ZBIOROWEJ ŻAŁOBY, świętem religijnym, żmudnym procesem samoupewniania się władzy, że jest władzą, czy wreszcie ulicznym misterium polskości,... 14
  • Bitwa o prawdę 15 kwi 2018, 20:00 ZMIANA WIZERUNKU POLAKA Z CZASÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ – Z BOHATERSKIEGO NA UWIKŁANEGO – jest dla wielu współczesnych publicystów i historyków niemal misją. Niektórzy z nich, co lepiej powiedzieć bez ogródek, po prostu uważają naród... 14
  • Bliżej ludzi 15 kwi 2018, 20:00 W 2014 r. „Wprost” z taką samą uwagą przyglądał się gwiazdom (także gwiazdom służby zdrowia), jak i zwykłym ludziom. Zwłaszcza tym, nad losem których mało kto się pochylał. 16
  • Afera podsłuchowa 15 kwi 2018, 20:00 Najgłośniejsza afera polityczna ostatnich lat doprowadziła nie tylko do kryzysu ówczesnej partii władzy, ale też wywołała dyskusję o granicach ingerencji organów ścigania w wolność słowa. 17
  • Nie można ukrywać prawdy 15 kwi 2018, 20:00 – Niestety, liczba Polaków, którzy podczas wojny brali udział w mordowaniu Żydów, była większa, niż Polacy chcą o tym myśleć. Tego nie da się ignorować – mówi Jonny Daniels. 18
  • Wdzięczność sędziom 15 kwi 2018, 20:00 Na szczęście są jeszcze takie kraje i tacy ludzie, którzy na serio traktują stare i dobre „wartości europejskie”. Takimi są bez wątpienia niemieccy sędziowie z sądu krajowego w Szlezwiku, którzy 5 kwietnia orzekli, że:... 23
  • Porozumienie z grantami 15 kwi 2018, 20:00 Fundacja InnWarmia, która z resortu nauki dostała 247 tys. zł, powstała na tydzień przed ogłoszeniem konkursu. W zespole oceniającym projekty były cztery osoby związane z wicepremierem Jarosławem Gowinem – ustalił „Wprost”. 24
  • Rodzinna zrzuta na Nowoczesną 15 kwi 2018, 20:00 Członkowie rodziny Kamili Gasiuk-Pihowicz wpłacili na konto Nowoczesnej kilkadziesiąt tysięcy złotych – ustalił „Wprost”. – Chcą pomóc partii finansowo – tłumaczy skarbnik ugrupowania. 28
  • Petru zabrał już swoje meble 15 kwi 2018, 20:00 Musimy zaproponować Polakom mądrą zmianę i zatrzymać PiS – mówi przewodnicząca Nowoczesnej Katarzyna Lubnauer. 30
  • Zdobyć Kilimandżaro 15 kwi 2018, 20:00 W PiS trwają poszukiwania najlepszego kandydata do walki o prezydenturę Warszawy. Jeszcze w miniony piątek nic nie było przesądzone. 33
  • Dziwi mnie taki populizm 15 kwi 2018, 20:00 Przedstawiciel polskiego premiera musi bywać – komentuje Anna Maria Anders dyskusję o kosztach jej podróży. 36
  • Nie walczę dla ojca 15 kwi 2018, 20:00 Nie wykluczam, że będę kandydować do Sejmu – mówi Monika Jaruzelska, córka byłego prezydenta. 38
  • NIK miażdży projekt CEPiK 2.0 15 kwi 2018, 20:00 Datę wdrożenia jednego z kluczowych projektów informatycznych państwa – systemu CEPiK 2 – znów przesunięto. Bezterminowo. Dotarliśmy do wyników kontroli, które opisują kulisy porażki. 42
  • Wakacje z najlepszym #BluView nad Bałtykiem 15 kwi 2018, 20:00 Radisson Blu Resort, Świnoujście zapewnia wszystko to, co potrzebne dla relaksu, zabawy i rodzinnego wypoczynku – nie tylko wakacyjnego, ale również weekendowego. 45
  • Jestem udomowioną feministką 15 kwi 2018, 20:00 Feminizm oznacza wybór. Uwielbiam rolę kury domowej, ale trzymam kciuki za manifę i Kongres Kobiet. Zwłaszcza teraz, gdy ktoś podnosi rękę na nasze prawa – mówi Małgorzata Rozenek-Majdan, dziennikarka. 47
  • Dzieci w pornoświecie 15 kwi 2018, 20:00 W świat pornografii wchodzi coraz więcej dzieci i nastolatków. Może to się przełożyć na ich rozwój psychiczny, społeczny i emocjonalny – ostrzega Izabela Karska, psycholog ze Stowarzyszenia Twoja Sprawa. 52
  • Straumatyzowani masochiści opanowujący pozycję dystansu 15 kwi 2018, 20:00 Kolejne martyrologiczne rozdzieranie szat za nami. Odsłonięto kolejny pomnik kolejnej polskiej klęski. Po czarnych stopniach absurdu kroczy pyszałkowatość, tromtadractwo i głupota, które zabiły 96 osób. Kochamy nasze katastrofy,... 55
  • Człowiek, który stworzył własną rzeczpospolitą 15 kwi 2018, 20:00 Na Podlasiu, kilka kilometrów od Tykocina, powstało nowe państwo. Kusi turystów własną historią, kuchnią, tradycjami, a nawet walutą. 56
  • Jak fundacje fundują sobie życie 15 kwi 2018, 20:00 Ponad połowa fundacji nie składa sprawozdań. Niektóre większość środków wydają na swoje utrzymanie. Zanim przekażesz swój 1 proc. podatku, sprawdź, jak pieniądze zostaną wydane. 59
  • Poskromić potwora 15 kwi 2018, 20:00 Najpierw reforma Vat, a potem – jak dowiedział się „Wprost” – zmiany w cit i Pit. Czy czeka nas rewolucja podatkowa? 62
  • Rosyjska gorączka 15 kwi 2018, 20:00 Ostatnie tygodnie to wybuchające w różnych częściach świata minikryzysy finansowe. Tym razem zadyszka dotarła do Rosji i Turcji. 64
  • Hossa Bessa 15 kwi 2018, 20:00 Spanie na bagażach Nowy poziom luksusu według Airbusa. Już niedługo pasażerowie lecący w długi rejs nie będą musieli gnieździć się w ciasnych fotelach, lecz będą mogli wygodnie przespać się na pokładzie. I to bez wykładania... 66
  • Podlaskie Orły nagrodzone 15 kwi 2018, 20:00 Najlepsi przedsiębiorcy regionu, laureaci konkursu „Wprost”, odebrali nagrody podczas gali w Suwałkach. 68
  • O co boksują się Trump z Putinem 15 kwi 2018, 20:00 Świat stanął na krawędzi wojny Rosji z USA. Wszystko dlatego, że przywódcom USA i Rosji jest na rękę eskalowanie napięcia, bo to odwraca uwagę od ich wewnętrznych problemów. 70
  • Kuba bez braci Castro 15 kwi 2018, 20:00 W Hawanie szykuje się zmiana prezydenta – nadchodzi początek rządów polityków niepamiętających czasów kubańskiej rewolucji. 74
  • Know-How 15 kwi 2018, 20:00 Wirtualne i realne Audi Rzadko kiedy produkt pochodzący ze świata wirtualnego staje się realny. Jeśli już, to raczej w formie gadżetu dla fanów. Jednak Audi przeciera nowe szlaki. Kilka dni temu w siedzibie marki w Ingolstadt w Niemczech... 77
  • Powrót do przeszłości 15 kwi 2018, 20:00 Lara Croft, Tyranozaurus rex, MacGyver czy Carringtonowie – po powrocie do lat 60., 70. i 80. w kinie i telewizji musiał przyjść czas na fascynację ostatnią dekadą XX w. Problemem okazało się to, że lata 90. były na bakier z poprawnością polityczną. 79
  • Punk’s not dead 15 kwi 2018, 20:00 W tej muzyce i subkulturze chodziło o to, żeby zrobić wszystko, co tylko dorośli mogą uznać za obrazę. I żeby wywołać jak największe zgorszenie. 83
  • Mały Książę, który urósł 15 kwi 2018, 20:00 Do kin wchodzi „Wyspa psów”. Jej autor Wes Anderson nie tylko wpłynął na popkulturę, lecz także sam stał się jej ikoną. 86
  • Wydarzenie 15 kwi 2018, 20:00 Pomiędzy orkiestrą a Orientem O tym, że do sklepów trafia nowa płyta z muzyką laureata Oscara, Jana A.P. Kaczmarka, łatwiej przeczytać w muzycznych serwisach zachodnich niż polskich. Warto zauważyć, że rozchwytywany polski kompozytor... 88
  • Film 15 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Bez świadomości FREDERIK TO SKANDYNAWSKI TYP CZŁOWIE- KA. Wykształcony, otwarty na innych dyrektor szkoły. Człowiek cywilizowany, spokojny i zadbany. Nagle jednak traci kontrolę nad sobą i staje się zimnym emocjonalnie ryzykantem.... 89
  • Muzyka 15 kwi 2018, 20:00 KLASYKA Marimba relaksacyjna Polecając państwu płyty, staram się przedstawić ciekawy repertuar, wschodzące talenty wykonawcze albo wybitne interpretacje. Na początku wiosny skupię się na relaksie. Przy okazji opisywany tu album spełnia... 90
  • Książka 15 kwi 2018, 20:00 WSPOMNIENIE Młynarski superstar Pisał „tylko” teksty piosenek, niekiedy sam je wykonywał i był… jednym z najsłynniejszych Polaków. Czujnie przyglądał się Polsce i swoim ziomkom, uważnie ich słuchał i swoje obserwacje, często... 92
  • Kalejdoskop 15 kwi 2018, 20:00 Latynoskie Nikifory TĘ WYSTAWĘ POWINNI ZOBACZYĆ MIŁOŚNICY FRIDY KAHLO, BY WIEDZIEĆ, skąd w twórczości najsławniejszej malarki świata wzięły się żywe kolory, motywy kwiatowe, owoce i serca wypełniające jej obrazy niemal od ramy do... 94
  • Kulturalna trzynastka 15 kwi 2018, 20:00 Sławomir Uniatowski PO 13 LATACH OCZEKIWAŃ 20 KWIETNIA UKAZUJE SIĘ DEBIUTANCKA PŁYTA WOKALISTY „METAMORPHOSIS” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nie mam aż tak dramatycznych wspomnień z czytaniem. Dawno temu traumatycznym... 96
  • Pogoda ładna, wyżywienie dobre 15 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Spośród zapomnianych gatunków literackich największą moją nostalgię budzi gatunek „pocztówka z wakacji”. Też wam się kręci łezka w oku? Zrobiło się nagle letnio i wakacyjnie, aż chce się wybrać nad morze.... 97
  • Czernyszow, aut i... „Mazurek” 15 kwi 2018, 20:00 Miałem wtedy 13 lat. To było w Gdańsku. Tam spędzałem część wakacji. Sam koniec lipca. Chyba środek nocy. A na pewno za oknem było już ciemno. W pobliskich domach wszędzie w oknach telewizyjna poświata. Rodacy skupili się przy... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany