Powrót do przeszłości

Powrót do przeszłości

Scena z serialu "Dynastia"
Scena z serialu "Dynastia" / Źródło: fot. Filmweb
Lara Croft, Tyranozaurus rex, MacGyver czy Carringtonowie – po powrocie do lat 60., 70. i 80. w kinie i telewizji musiał przyjść czas na fascynację ostatnią dekadą XX w. Problemem okazało się to, że lata 90. były na bakier z poprawnością polityczną.

W kulturze jeszcze nigdy nic nie zginęło, treści zawsze podlegają recyklingowi. Zwłaszcza teraz, gdy rewolucja cyfrowa tak obniżyła koszty produkcji filmów i seriali, że scenarzyści nie wyrabiają się z wymyślaniem oryginalnych historii i coraz częściej sięgają po bohaterów z przeszłości. W kinach możemy oglądać „Tomb Ridera”, kolejną adaptację kultowej gry z Larą Croft, i „Player One”, sentymentalną kronikę popkultury od Stevena Spielberga. Poza tym MacGyver czy Carringtonowie. To tylko kilka przykładów postaci, które w ostatnim czasie powróciły na szklane i srebrne ekrany.

Awwww, sweet!

– Dzisiejszym 30-latkom opowiada się o latach 90., czyli okresie ich dzieciństwa, estetyką, która budzi miłe skojarzenia. Widzimy np. gadżet, słyszymy piosenkę i robimy „Awwww, sweet!”, robi się nam ciepło na sercu i to właśnie ciepło kapitalizm afektywny monetaryzuje – mówi dr Samuel Nowak, medioznawca. Dodaje, że najważniejszym zadaniem dla producentów jest zbudować tęsknotę do miejsca, które nigdy nie istniało, choć wydaje się konkretną przeszłością. – To jak z estetyką reklam z lat 50. która funkcjonuje w kulturowej pamięci jako lata 50. To trochę tak, jakbyśmy uważali, że witraże czy renesansowe malarstwo realistycznie odwzorowują tamte czasy – kontynuuje Nowak.

Tak się dzieje z inwentarzem z lat 90., ale sama nostalgia nie wystarcza, żeby wskrzesić bohaterów tamtej dekady. Bo choć nadal chcemy żyć jak Carringtonowie, mieć zdolności MacGyvera, rozwiązywać nadprzyrodzone zagadki jak Mulder i Scully i mieć paczkę wiernych przyjaciół jak Ross, Chandler, Joey, Monica, Phoebe i Rachel, to przez 20 lat zmieniła się obyczajowość, która nie pozwala niegdysiejszych hitów odtworzyć jeden do jednego. Dowód? Niedawny skandal wokół serialu „Przyjaciele”, którego 10 sezonów Netflix udostępnił w swojej ofercie. Współcześni widzowie dopatrzyli się w nim mizoginii, homofobii, rasizmu. Gdzie? Choćby w odcinku, w którym Ross nie potrafi zrozumieć, jak niania może być mężczyzną. Zmartwiony pyta nawet córkę, czy opiekun nie jest przypadkiem gejem. Do tego dochodzą odcinki o: okrutnych żartach z otyłej Moniki, Rachel zatrudniającej asystenta bez kompetencji, ale z urodą czy Joeya, który taśmowo podrywa kobiety, jakby były nagrodami do zdobycia w konkursie. Nie wspominając już o tym, że wszyscy są biali. Na serial w ciągu kilku dni wylało się więcej pomyj, niż przez 10 lat telewizyjnej emisji.

Ładne ciało to za mało

Podobne zarzuty padają w kierunku Lary Croft, pierwszej kobiecej bohaterki gry komputerowej. W 1996 r. była absolutnąrewolucją. Grali w nią chłopcy i dziewczynki, a nastolatkowie mieli z nią mokre sny. Potem jej status zmienił się diametralnie: z symbolu kobiecego wyzwolenia stała się symbolem kobiecej opresji. Przyczyniły się do tego filmy z Angeliną Jolie, które na początku XXI w. wprowadziły feministki w furię. Aktorka pojawiała się na ekranie w opinających ciało ubraniach, nieustannie zarysowujących jej piersi i pupę, na których kamera chętnie się skupiała. Lara Croft była przede wszystkim ciałem. – Zasłużyła na film, który pokaże, że jest nie tylko kobietą piękną, ale przede wszystkim mądrą. Taki był nasz cel, kiedy zaczynaliśmy pracę nad nowym „Tomb Riderem” – przekonuje mnie w Londynie Daniel Wu, odtwórca głównej roli męskiej. – Reżyser Roar Uthaug jest Norwegiem, a wcielająca się w Larę Alicia Vikander – Szwedką. Oboje emancypację mają przerobioną na wszystkie sposoby. Byli najlepszym duetem do zrealizowania tej misji. Daniel Wu zapewnia, że w nowym filmie Lara nosi wyłącznie niekrępujące ruchy ubrania, co ma nadać filmowi realizmu. Rewolucji feministycznej jednak nie ma, bo dziewczyna jest całkowicie wpatrzona w męskie wzorce: to ojca chce naśladować, nie ma w jej otoczeniu silnych kobiet, na które by się oglądała. Są za to niebiali aktorzy, jak choćby mający korzenie w Hongkongu Wu.

Ten sam problem pozornej feminizacji ma uwspółcześniona „Dynastia” (dostępna na Netflixie), w której nowa Krystle jest Latynoską o ciele Nathalie Kelley (33 lata). Mimo zapewnień twórców o jej wielkiej ambicji zawodowej jej największym marzeniem i tak jest ślub z Blakiem. Słabo pod tym kątem wypada także nowy „MacGyver” (emisja 2. sezonu w AXN), który już zaczął być stawiany za przykład nieudolności w obchodzeniu się z poprawnością polityczną. W 10. odcinku 1. sezonu Mac wraca do szkoły, gdzie teraz kształci się dziewczynka, którą scenarzyści ewidentnie chcieli nam przedstawić jako następczynię chłopaka. Dostajemy sygnał, że przyszłość może i jest kobietą, ale – spokojnie! – jeszcze do niej daleko.

Mac to wciąż facet, tym razem o ciele Lucasa Tilla (rocznik 1990). Kiedy na festiwalu telewizyjnym w Monte Carlo pytam go o wspomnienia związane z oryginalnym MacGyverem, nawet nie próbuje udawać, że jakieś ma. – Nie oglądałem serialu, za to mój ojciec był jego wielkim fanem, widział każdy odcinek. Nie czułem presji, że mierzę się z legendarną postacią z powodu fanów, tylko dlatego, że wiedziałem, ile on znaczy dla ojca – mówi. We wspomnianym odcinku wykazują się czarny chłopak i azjatycka dziewczyna, a z dialogów dowiadujemy się – bynajmniej nie między wierszami – że męskość nie jest przepustką do sukcesu. Równość zdaje się być niesiona na sztandarach, ale Till zaprzecza, jakoby była podstawą scenariusza. – Podchodziliśmy do pracy z myślą, że robimy serial, który będzie emitowany w piątki o godz. 20, kiedy nie chcesz się mierzyć z tym, co oglądasz w wiadomościach, tylko odrywasz się od tego. Postawiliśmy na rozrywkę, nie chcieliśmy przypominać ludziom o tym, jak nieidealny jest świat – dodaje, a ja przestaję się dziwić, że Richard Dean Anderson, czyli odtwórca postaci pierwszego MacGyvera, odmówił komentowania zarówno reboota, jak i roli swojego następcy.

Sympatyczny relikt przeszłości

Czy więc rzeczywiście nowe wersje starych hitów mają na celu wprowadzić niegdysiejszych bohaterów w nową obyczajowość? Nowak nie ma wątpliwości, że mamy do czynienia z biznesem, a nie misją społeczną: – Producenci filmów i seriali po prostu nie mogą dłużej udawać, że Ameryka jest biała i hetero, skoro nie jest. Stawiają na kapitalizm afektywny z rodzaju „Patrzcie, jacy jesteśmy otwarci i różnorodni!”, zbierają pochwały, krytycy i widzowie się cieszą, nawet jeśli jakościowo produkcje te pozostawiają wiele do życzenia, i ten afekt wyrażają w lajkach, serduszkach i minkach w mediach społecznościowych, a producenci dostają przelew w dolarach – dodaje medioznawca.

Chęć szybkiego zarobku na nośnej idei społecznej widzi także dziennikarz „Dziennika Gazety Prawnej” Piotr Dobry. – Skądinąd bardzo ważka i potrzebna idea jest obecnie żyłowana w pośpiechu, nim się opatrzy do cna. Nie sądzę, by droga do oczyszczania się telewizji z monoetniczności przebiegała właśnie tędy – mówi i wieszczy, że o rebootach „Dynastii” czy „McGyvera” nikt nie będzie pamiętał, a widzowie – mimo odrzucenia „Przyjaciół” – jeszcze długo będą wracać do wersji oryginalnych. – Przecież nawet gdyby ich monizm kulturowy zdawał się komuś anachroniczny, to pozostają sympatycznym reliktem przeszłości, a przy obecnej nadpodaży współczesny widz ma niemal nieprzebraną alternatywę, ergo: nie musi sięgać po rebooty, by chłonąć kolejne świetne cykle filmowe i serialowe z bohaterami zróżnicowanymi etnicznie czy genderowo – zapewnia. Rozumieją tę zasadę i inteligentnie ją wykorzystują twórcy nowych odcinków „Mody na sukces”, którzy zasilili obsadę młodymi, nie tylko białymi aktorami, ale związanymi emocjonalnie z oryginałem. – Jak ja się kochałam w moim serialowym ojcu! – zwierza mi się 30-letnia Jacqueline MacInnes Wood, kiedy spotykamy się w Monte Carlo. – Oglądałam każdy odcinek, ta rola była moim marzeniem od dzieciństwa.

Bardzo chciałabym, żeby postać, którą gram, zaakceptowali dotychczasowi fani, ale moją ambicją jest znalezienie nowych – zwierza się i prosi o wspólne selfie, które wrzuci na media społecznościowe. To z ich pomocą próbuje ściągnąć świeżych widzów. Do ich znalezienia przysłuży się także Steven Spielberg, który zatęsknił za przełomem lat 80. i 90. Jego „Player One” to mistrzowska kronika popkultury i zarazem stabilny pomost między tamtym czasem a współczesnością. Grający w filmie 15-letni Philip Zhao zapewniał mnie podczas premiery filmu w Londynie: – Mając styczność z tym wszystkim, nie mogę się już doczekać premiery najnowszego „Jurassic Park”, bo seriale, choćby 11. sezon „Z archiwum X”, nadrobiłem jeszcze na planie. W świecie przyszłości stworzonym przez Spielberga spotykają się Tyrannosaurus rex, King Kong, Stalowy Gigant i dziesiątki innych postaci z kultowych filmów, a główni bohaterowie – zróżnicowani etnicznie, pod przywództwem kobiet – mają nieustanną styczność z bibelotami epoki: Atari, pegazusami, jednorękimi bandytami i innymi znakami czasu, przez które starszym widzom zakręci się łezka w oku. Dla młodych natomiast będą lekcją historii, która przygotuje ich do konsumowania kolejnych rebootów z filmowo-serialowego recyklingu. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 16/2018
Więcej możesz przeczytać w 16/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2018 (1832)

  • Nie wszystko złoto, co w kieszeni 15 kwi 2018, 20:00 Wyobraźcie sobie edycję Milionerów 2030. Stanisława Ryster, to jest chciałem powiedzieć: Hubert Urbański (ale serdecznie pozdrawiam prowadzącą Wielką Grę!), unosząc brew w kolorze włosów (te natomiast bez zmian), czyta pytanie.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 kwi 2018, 20:00 „O CZYM ROZMAWIAJĄ DWAJ MINISTROWIE PIS, gdy spotkają się na korytarzu sejmowym? – Kiedy bierzesz kredyt na zwrot premii?” – w redakcji zgadzamy się, że to suchar. Poza tym lepiej nie obnosić się ze swoim bólem, skoro PiS ciągle... 6
  • Obraz tygodnia 15 kwi 2018, 20:00 7dni spędzą w kwietniu i maju ciężko pracujący posłowie na debatach Wygrani Paweł Pawlikowski Jego film „Zimna wojna” został zakwalifikowany do konkursu głównego festiwalu w Cannes. Przegrani Jan Dobrzyński Senator PiS został za 3... 10
  • Info Radar 15 kwi 2018, 20:00 PiS oddaje Wrocław Po tym, jak PO ogłosiła, że jej kandydatem na prezydenta Wrocławia będzie Michał Ujazdowski, PiS rezygnuje z wystawienia tam swojego kandydata. Jak dowiedział się „Wprost”, kandydatem Zjednoczonej Prawicy we... 12
  • Estetyka „dobrej zmiany” 15 kwi 2018, 20:00 TRUDNO DZIŚ POWIEDZIEĆ, CZYM SĄ UROCZYSTOŚCI SMOLEŃSKIE: ODNAWIALNYM OD OŚMIU LAT AKTEM ZBIOROWEJ ŻAŁOBY, świętem religijnym, żmudnym procesem samoupewniania się władzy, że jest władzą, czy wreszcie ulicznym misterium polskości,... 14
  • Bitwa o prawdę 15 kwi 2018, 20:00 ZMIANA WIZERUNKU POLAKA Z CZASÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ – Z BOHATERSKIEGO NA UWIKŁANEGO – jest dla wielu współczesnych publicystów i historyków niemal misją. Niektórzy z nich, co lepiej powiedzieć bez ogródek, po prostu uważają naród... 14
  • Bliżej ludzi 15 kwi 2018, 20:00 W 2014 r. „Wprost” z taką samą uwagą przyglądał się gwiazdom (także gwiazdom służby zdrowia), jak i zwykłym ludziom. Zwłaszcza tym, nad losem których mało kto się pochylał. 16
  • Afera podsłuchowa 15 kwi 2018, 20:00 Najgłośniejsza afera polityczna ostatnich lat doprowadziła nie tylko do kryzysu ówczesnej partii władzy, ale też wywołała dyskusję o granicach ingerencji organów ścigania w wolność słowa. 17
  • Nie można ukrywać prawdy 15 kwi 2018, 20:00 – Niestety, liczba Polaków, którzy podczas wojny brali udział w mordowaniu Żydów, była większa, niż Polacy chcą o tym myśleć. Tego nie da się ignorować – mówi Jonny Daniels. 18
  • Wdzięczność sędziom 15 kwi 2018, 20:00 Na szczęście są jeszcze takie kraje i tacy ludzie, którzy na serio traktują stare i dobre „wartości europejskie”. Takimi są bez wątpienia niemieccy sędziowie z sądu krajowego w Szlezwiku, którzy 5 kwietnia orzekli, że:... 23
  • Porozumienie z grantami 15 kwi 2018, 20:00 Fundacja InnWarmia, która z resortu nauki dostała 247 tys. zł, powstała na tydzień przed ogłoszeniem konkursu. W zespole oceniającym projekty były cztery osoby związane z wicepremierem Jarosławem Gowinem – ustalił „Wprost”. 24
  • Rodzinna zrzuta na Nowoczesną 15 kwi 2018, 20:00 Członkowie rodziny Kamili Gasiuk-Pihowicz wpłacili na konto Nowoczesnej kilkadziesiąt tysięcy złotych – ustalił „Wprost”. – Chcą pomóc partii finansowo – tłumaczy skarbnik ugrupowania. 28
  • Petru zabrał już swoje meble 15 kwi 2018, 20:00 Musimy zaproponować Polakom mądrą zmianę i zatrzymać PiS – mówi przewodnicząca Nowoczesnej Katarzyna Lubnauer. 30
  • Zdobyć Kilimandżaro 15 kwi 2018, 20:00 W PiS trwają poszukiwania najlepszego kandydata do walki o prezydenturę Warszawy. Jeszcze w miniony piątek nic nie było przesądzone. 33
  • Dziwi mnie taki populizm 15 kwi 2018, 20:00 Przedstawiciel polskiego premiera musi bywać – komentuje Anna Maria Anders dyskusję o kosztach jej podróży. 36
  • Nie walczę dla ojca 15 kwi 2018, 20:00 Nie wykluczam, że będę kandydować do Sejmu – mówi Monika Jaruzelska, córka byłego prezydenta. 38
  • NIK miażdży projekt CEPiK 2.0 15 kwi 2018, 20:00 Datę wdrożenia jednego z kluczowych projektów informatycznych państwa – systemu CEPiK 2 – znów przesunięto. Bezterminowo. Dotarliśmy do wyników kontroli, które opisują kulisy porażki. 42
  • Wakacje z najlepszym #BluView nad Bałtykiem 15 kwi 2018, 20:00 Radisson Blu Resort, Świnoujście zapewnia wszystko to, co potrzebne dla relaksu, zabawy i rodzinnego wypoczynku – nie tylko wakacyjnego, ale również weekendowego. 45
  • Jestem udomowioną feministką 15 kwi 2018, 20:00 Feminizm oznacza wybór. Uwielbiam rolę kury domowej, ale trzymam kciuki za manifę i Kongres Kobiet. Zwłaszcza teraz, gdy ktoś podnosi rękę na nasze prawa – mówi Małgorzata Rozenek-Majdan, dziennikarka. 47
  • Dzieci w pornoświecie 15 kwi 2018, 20:00 W świat pornografii wchodzi coraz więcej dzieci i nastolatków. Może to się przełożyć na ich rozwój psychiczny, społeczny i emocjonalny – ostrzega Izabela Karska, psycholog ze Stowarzyszenia Twoja Sprawa. 52
  • Straumatyzowani masochiści opanowujący pozycję dystansu 15 kwi 2018, 20:00 Kolejne martyrologiczne rozdzieranie szat za nami. Odsłonięto kolejny pomnik kolejnej polskiej klęski. Po czarnych stopniach absurdu kroczy pyszałkowatość, tromtadractwo i głupota, które zabiły 96 osób. Kochamy nasze katastrofy,... 55
  • Człowiek, który stworzył własną rzeczpospolitą 15 kwi 2018, 20:00 Na Podlasiu, kilka kilometrów od Tykocina, powstało nowe państwo. Kusi turystów własną historią, kuchnią, tradycjami, a nawet walutą. 56
  • Jak fundacje fundują sobie życie 15 kwi 2018, 20:00 Ponad połowa fundacji nie składa sprawozdań. Niektóre większość środków wydają na swoje utrzymanie. Zanim przekażesz swój 1 proc. podatku, sprawdź, jak pieniądze zostaną wydane. 59
  • Poskromić potwora 15 kwi 2018, 20:00 Najpierw reforma Vat, a potem – jak dowiedział się „Wprost” – zmiany w cit i Pit. Czy czeka nas rewolucja podatkowa? 62
  • Rosyjska gorączka 15 kwi 2018, 20:00 Ostatnie tygodnie to wybuchające w różnych częściach świata minikryzysy finansowe. Tym razem zadyszka dotarła do Rosji i Turcji. 64
  • Hossa Bessa 15 kwi 2018, 20:00 Spanie na bagażach Nowy poziom luksusu według Airbusa. Już niedługo pasażerowie lecący w długi rejs nie będą musieli gnieździć się w ciasnych fotelach, lecz będą mogli wygodnie przespać się na pokładzie. I to bez wykładania... 66
  • Podlaskie Orły nagrodzone 15 kwi 2018, 20:00 Najlepsi przedsiębiorcy regionu, laureaci konkursu „Wprost”, odebrali nagrody podczas gali w Suwałkach. 68
  • O co boksują się Trump z Putinem 15 kwi 2018, 20:00 Świat stanął na krawędzi wojny Rosji z USA. Wszystko dlatego, że przywódcom USA i Rosji jest na rękę eskalowanie napięcia, bo to odwraca uwagę od ich wewnętrznych problemów. 70
  • Kuba bez braci Castro 15 kwi 2018, 20:00 W Hawanie szykuje się zmiana prezydenta – nadchodzi początek rządów polityków niepamiętających czasów kubańskiej rewolucji. 74
  • Know-How 15 kwi 2018, 20:00 Wirtualne i realne Audi Rzadko kiedy produkt pochodzący ze świata wirtualnego staje się realny. Jeśli już, to raczej w formie gadżetu dla fanów. Jednak Audi przeciera nowe szlaki. Kilka dni temu w siedzibie marki w Ingolstadt w Niemczech... 77
  • Powrót do przeszłości 15 kwi 2018, 20:00 Lara Croft, Tyranozaurus rex, MacGyver czy Carringtonowie – po powrocie do lat 60., 70. i 80. w kinie i telewizji musiał przyjść czas na fascynację ostatnią dekadą XX w. Problemem okazało się to, że lata 90. były na bakier z poprawnością polityczną. 79
  • Punk’s not dead 15 kwi 2018, 20:00 W tej muzyce i subkulturze chodziło o to, żeby zrobić wszystko, co tylko dorośli mogą uznać za obrazę. I żeby wywołać jak największe zgorszenie. 83
  • Mały Książę, który urósł 15 kwi 2018, 20:00 Do kin wchodzi „Wyspa psów”. Jej autor Wes Anderson nie tylko wpłynął na popkulturę, lecz także sam stał się jej ikoną. 86
  • Wydarzenie 15 kwi 2018, 20:00 Pomiędzy orkiestrą a Orientem O tym, że do sklepów trafia nowa płyta z muzyką laureata Oscara, Jana A.P. Kaczmarka, łatwiej przeczytać w muzycznych serwisach zachodnich niż polskich. Warto zauważyć, że rozchwytywany polski kompozytor... 88
  • Film 15 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Bez świadomości FREDERIK TO SKANDYNAWSKI TYP CZŁOWIE- KA. Wykształcony, otwarty na innych dyrektor szkoły. Człowiek cywilizowany, spokojny i zadbany. Nagle jednak traci kontrolę nad sobą i staje się zimnym emocjonalnie ryzykantem.... 89
  • Muzyka 15 kwi 2018, 20:00 KLASYKA Marimba relaksacyjna Polecając państwu płyty, staram się przedstawić ciekawy repertuar, wschodzące talenty wykonawcze albo wybitne interpretacje. Na początku wiosny skupię się na relaksie. Przy okazji opisywany tu album spełnia... 90
  • Książka 15 kwi 2018, 20:00 WSPOMNIENIE Młynarski superstar Pisał „tylko” teksty piosenek, niekiedy sam je wykonywał i był… jednym z najsłynniejszych Polaków. Czujnie przyglądał się Polsce i swoim ziomkom, uważnie ich słuchał i swoje obserwacje, często... 92
  • Kalejdoskop 15 kwi 2018, 20:00 Latynoskie Nikifory TĘ WYSTAWĘ POWINNI ZOBACZYĆ MIŁOŚNICY FRIDY KAHLO, BY WIEDZIEĆ, skąd w twórczości najsławniejszej malarki świata wzięły się żywe kolory, motywy kwiatowe, owoce i serca wypełniające jej obrazy niemal od ramy do... 94
  • Kulturalna trzynastka 15 kwi 2018, 20:00 Sławomir Uniatowski PO 13 LATACH OCZEKIWAŃ 20 KWIETNIA UKAZUJE SIĘ DEBIUTANCKA PŁYTA WOKALISTY „METAMORPHOSIS” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nie mam aż tak dramatycznych wspomnień z czytaniem. Dawno temu traumatycznym... 96
  • Pogoda ładna, wyżywienie dobre 15 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Spośród zapomnianych gatunków literackich największą moją nostalgię budzi gatunek „pocztówka z wakacji”. Też wam się kręci łezka w oku? Zrobiło się nagle letnio i wakacyjnie, aż chce się wybrać nad morze.... 97
  • Czernyszow, aut i... „Mazurek” 15 kwi 2018, 20:00 Miałem wtedy 13 lat. To było w Gdańsku. Tam spędzałem część wakacji. Sam koniec lipca. Chyba środek nocy. A na pewno za oknem było już ciemno. W pobliskich domach wszędzie w oknach telewizyjna poświata. Rodacy skupili się przy... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany