Kuba bez braci Castro

Kuba bez braci Castro

Flaga Kuby
Flaga Kuby / Źródło: Newspix.pl / Douliery Olivier
W Hawanie szykuje się zmiana prezydenta – nadchodzi początek rządów polityków niepamiętających czasów kubańskiej rewolucji.

Raul Castro, prezydent Kuby i brat zmarłego dwa lata temu Fidela Castro, ma 19 kwietnia ustąpić ze stanowiska. Jeśli nie nastąpi jakaś niespodziewana zmiana planów, jego miejsce zajmie Miguel Diáz-Canel, postać numer dwa w kubańskiej polityce. Po raz pierwszy od odsunięcia od władzy w 1959 r. Fulgencio Batisty Kubą nie będzie więc rządził polityk pochodzący z klanu Castro. Nowy prezydent będzie też dużo młodszy od 86-letniego poprzednika i od wielu innych aparatczyków rządzących do dziś komunistyczną Kubą. Diáz-Canel jest już z pokolenia Kubańczyków, dla których kombatanckie wspomnienia z czasów partyzanckich walk Fidela Castro o władzę na wyspie to zamierzchła historia. Tylko czy to wystarczy, żeby na Kubie zaczęła się prawdziwa ustrojowa transformacja?

Turystyczny raj

58-letni Miguel Diáz-Canel jest z wykształcenia inżynierem elektronikiem i równocześnie długoletnim członkiem Komunistycznej Partii Kuby (PCC). Obecny prezydent miał go namaścić na swojego następcę już w 2013 r., kiedy zapowiedział, że rozpoczyna ostatnią w swojej karierze kadencję. Już wtedy światowe media pisały o Diázie-Canelu jako o przyszłym kubańskim prezydencie. Co prawda ostatnio na Kubie pojawiły się też głosy, że Raula Castro mogłaby zastąpić jego córka Mariela Castro [patrz ramka], szefowa Kubańskiego Narodowego Centrum ds. Edukacji Seksualnej i znana aktywistka ruchu LGBT. Byłoby to tym bardziej uzasadnione, że wnuki i dzieci braci Castro mają na Kubie olbrzymie wpływy i zajmują wiele ważnych stanowisk w państwie. Jednak wszystko wskazuje na to, że następnym prezydentem zostanie jednak Diáz-Canel. Kuba, żeby przetrwać, potrzebuje bowiem dobrych stosunków ze Stanami Zjednoczonymi.Amerykanie uzależniają zaś swój stosunek do Kuby od tego, czy powstanie tam wreszcie demokratycznie wybrany rząd, w którym nie będzie zasiadać żaden członek klanu Castro. Do tej pory to się nie udawało, mimo że w 2014 r. Amerykanie nawiązali z Kubańczykami stosunki dyplomatyczne i otworzyli na Kubie – jedynym poza Koreą Północną krajem na świecie, gdzie nie można kupić oficjalnie coca-coli – swoją ambasadę.

Znieśli też niektóre ograniczenia nałożone na komunistyczną Kubę jeszcze pod koniec lat 50. ubiegłego wieku. Dzięki ociepleniu stosunków z Hawaną Amerykanie mogą znów bez większych przeszkód podróżować na Kubę. Wyspa, zamieniona pod rządami braci Castro w skansen amerykańskiej motoryzacji z lat 50., stała się modna w USA. Według kubańskich statystyk, w 2017 r. 300 plaż tej karaibskiej wyspy przyciągnęło prawie 5 mln turystów (w tym ponad 600 tys. przybyszów z USA, sześć razy więcej niż przed 2014 r.), którzy wydali w sumie 3 mld dolarów. W ubiegłym roku – już za czasów prezydentury Donalda Trumpa – stosunki Waszyngtonu i Hawany znów się jednak ochłodziły. Amerykańscy dyplomaci pracującyw Hawanie oskarżyli bowiem Kubańczyków o ataki przy użyciu fal dźwiękowych, powodujące tajemnicze zachorowania. I choć Kubańczycy wszystkiemu zaprzeczyli, amerykański Departament Stanu zdecydował się ograniczyć liczbę dyplomatów pracujących na Kubie i wstrzymał wydawanie wiz dla Kubańczyków próbujących dostać się legalnie do USA. Prezydent Trump już wcześniej przekonywał zresztą, że za czasów Obamy oddano reżimowi na Kubie zbyt wiele, niewiele otrzymując w zamian. Kiedy więc nadarzyła się okazja, w listopadzie ub.r. wprowadził zakaz handlu i kontaktów z firmami powiązanymi z kubańskimi służbami i z armią. Na czarnej liście znalazły się m.in. 84 hotele (w tym 27 placówek w samej stolicy) i agencje turystyczne, sklepy, a nawet producenci rumu.

Z tego powodu Amerykanie nie mogą już np. nocować w legendarnym hotelu Ambos Mundos, gdzie zatrzymywał się kiedyś m.in. Ernest Hemingway. Amerykańska administracja chce w ten sposób przekierować środki zostawiane przez turystów na Kubie do powoli powstającego tam prywatnego biznesu i skończyć z pośrednim finansowaniem kubańskiego reżimu. Nic dziwnego, że klan Castro i powiązani z nim urzędnicy, czerpiący dotąd z turystyki krociowe zyski, chcą w tej sytuacji postawić na nowe otwarcie i zachęcić Amerykanów do powrotu do stołu rozmów. Nowy prezydent ma być twarzą tej zmiany.

Rower zamiast limuzyny

Miguel Diáz-Canel, podobnie jak bracia Castro, ma hiszpańskie korzenie. Poza tym ma drugą żonę i dwójkę dzieci z pierwszego małżeństwa. Karierę w kubańskiej partii komunistycznej zrobił, choć urodził się już po kubańskiej rewolucji i nie jest nawet skoligacony z rodziną Castro. Po szczeblach hierarchii wspinał się 30 lat, zaczynając w latach 80. od komunistycznej młodzieżówki. W 1994 r. został już sekretarzem partii w prowincji Villa Clara, w środkowej Kubie. Podobno poruszał się wtedy po okolicy na rowerze i unikał ostentacji. W 2003 r. został wybrany do 15-osobowego politbiura, a jego kariera przyspieszyła. Pięć lat później jego mentor Raul Castro mianował go ministrem szkolnictwa wyższego, a w 2012 r. jednym z ośmiu wicepremierów. W 2013 r. Diáz-Canel był już wiceszefem Rady Stanu, a prezydent w trakcie jednego ze swoich parlamentarnych przemówień namaścił go na swojego następcę. Kubańska rządowa prasa kreuje wiceprezydenta na polityka otwartego, opowiadającego się za większą swobodą w mediach.

Otwartość Diáza-Canela może być jednak tylko teatrem obliczonym na reakcję Zachodu. Tak przynajmniej wynika z filmu ujawnionego m.in. w amerykańskich mediach w 2017 r., zarejestrowanego w czasie spotkania kubańskich komunistów. Diáz-Canel zapowiada na nim, że zablokuje redagowany w USA serwis Oncubamagazine.com za to, że jest krytyczny wobec kubańskiego rządu. Tłumaczy przy tym, że lepiej narazić się na międzynarodową krytykę, niż pozwolić na to, żeby zagraniczny serwis podważał zdobycze rewolucji. Poważne wątpliwości budzi też sposób, w jaki Diáz-Canel zostanie prezydentem. Nie stanie się tak w wyniku wyborów bezpośrednich, tylko decyzji parlamentu w ramach kontrolowanego przez komunistów rytuału. Jego nazwisko, wraz z kandydatami na inne najwyższe stanowiska, znajdzie się na specjalnie przygotowanej liście, a parlament ją po prostu przegłosuje. To dlatego kubańscy dysydenci mieszkający na Florydzie nazywają kubański system wyborczy farsą. Poza tym Diáz-Canel nie może liczyć na swobodę w decydowaniu w sprawach politycznych. Będzie mu się bacznie przyglądał dotychczasowy prezydent, Raul Castro, który – jak zapowiedział – nie zrezygnuje ze stanowiska szefa partii do 2021 r. A obecna partyjna linia nie wróży nic dobrego. W ub. tygodniu było głośno o przypadkach blokowania wyjazdu kubańskich dysydentów, m.in. muzyka Gorkiego Ávila na VIII Szczyt Ameryk w peruwiańskiej Limie. Od 1994 r. spotykają się tam przedstawiciele ponad 30 krajów z obu Ameryk.

Rozwój ą la cubana

Czy w takich warunkach Diáz-Canel ma szansę zapoczątkować prawdziwe zmiany na Kubie? Arturo Lopez Levy, wykładowca na uniwersytecie Texas Rio Grande Valley i współautor książki o Raulu Castro, przewiduje, że nowy prezydent będzie raczej kontynuatorem niż rewolucjonistą. Jorge Duany, dyrektor Instytutu Studiów Kubańskich na Międzynarodowym Uniwersytecie na Florydzie, cytowany przez hiszpański dziennik „El País” uważa go z kolei za intryganta zawsze trzymającego się linii partii. Kubańscy opozycjoniści też nie są optymistami. Laritza Diversent, obrończyni praw człowieka, która uciekła z Kuby do USA, jest wręcz pewna, że Diáz-Canel będzie mieć tak samo twardą rękę wobec opozycji jak jego poprzednicy. A cytowany przez „El País” Jose Daniel Ferrer, lider opozycyjnej organizacji UNPACU, jest zdania, że nowy prezydent zrobi wszystko, żeby zachować na Kubie status quo. Tymczasem apetyty na liberalizację życia na wyspie są ogromne. Obudził je już w Kubańczykach Raul Castro.

W czasie dekady jego rządów na Kubie zaczęły się np. pojawiać niewielkie prywatne firmy, które dziś dają pracę 4 na 10 Kubańczykom. Rozwinęła się także turystyka międzynarodowa, w czym udział mają zarówno państwowe instytucje, jak i prywatne firmy wspólnie z zagranicznymi partnerami. Ekonomiści tacy jak Richard Feinberg z amerykańskiego think tanku Brookings Institution uważają, że ten specyficznie kubański model gospodarczy funkcjonujący w turystyce mógłby także zostać powielony w rolnictwie i w energetyce. Kubański reżim nie potrafił jednak jak dotąd stworzyć odpowiednich warunków biznesowych zachęcających kolejne zagraniczne firmy do inwestowania. Tymczasem nowy prezydent będzie musiał ściągnąć na Kubę inwestycje zagraniczne, żeby rozkręcić miejscowy przemysł. Większość towarów jest dziś na wyspę importowana. Jeśli Diáz-Canel zechce uchodzić za reformatora, musi wesprzeć rodzącą się średnią i małą przedsiębiorczość i przekonać młodych ludzi, że kubańska rewolucja nie upiera się już przy równych, a co za tym idzie, niezwykle niskich zarobkach dla wszystkich. Średnie wynagrodzenie w sektorze publicznym wynosi dziś 30 dolarów miesięcznie. Żeby więc przekonać Kubańczyków, że wreszcie idzie nowe, Diáz-Canel będzie musiał zrobić coś więcej niż – tak jak dotychczas – pozować na polityka bardziej nowoczesnego niż jego poprzednicy. Pojawianie się na posiedzeniach biura politycznego z tabletem w ręku i paradowanie w dżinsach mogą mu nie wystarczyć. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 16/2018
Więcej możesz przeczytać w 16/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2018 (1832)

  • Nie wszystko złoto, co w kieszeni 15 kwi 2018, 20:00 Wyobraźcie sobie edycję Milionerów 2030. Stanisława Ryster, to jest chciałem powiedzieć: Hubert Urbański (ale serdecznie pozdrawiam prowadzącą Wielką Grę!), unosząc brew w kolorze włosów (te natomiast bez zmian), czyta pytanie.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 kwi 2018, 20:00 „O CZYM ROZMAWIAJĄ DWAJ MINISTROWIE PIS, gdy spotkają się na korytarzu sejmowym? – Kiedy bierzesz kredyt na zwrot premii?” – w redakcji zgadzamy się, że to suchar. Poza tym lepiej nie obnosić się ze swoim bólem, skoro PiS ciągle... 6
  • Obraz tygodnia 15 kwi 2018, 20:00 7dni spędzą w kwietniu i maju ciężko pracujący posłowie na debatach Wygrani Paweł Pawlikowski Jego film „Zimna wojna” został zakwalifikowany do konkursu głównego festiwalu w Cannes. Przegrani Jan Dobrzyński Senator PiS został za 3... 10
  • Info Radar 15 kwi 2018, 20:00 PiS oddaje Wrocław Po tym, jak PO ogłosiła, że jej kandydatem na prezydenta Wrocławia będzie Michał Ujazdowski, PiS rezygnuje z wystawienia tam swojego kandydata. Jak dowiedział się „Wprost”, kandydatem Zjednoczonej Prawicy we... 12
  • Estetyka „dobrej zmiany” 15 kwi 2018, 20:00 TRUDNO DZIŚ POWIEDZIEĆ, CZYM SĄ UROCZYSTOŚCI SMOLEŃSKIE: ODNAWIALNYM OD OŚMIU LAT AKTEM ZBIOROWEJ ŻAŁOBY, świętem religijnym, żmudnym procesem samoupewniania się władzy, że jest władzą, czy wreszcie ulicznym misterium polskości,... 14
  • Bitwa o prawdę 15 kwi 2018, 20:00 ZMIANA WIZERUNKU POLAKA Z CZASÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ – Z BOHATERSKIEGO NA UWIKŁANEGO – jest dla wielu współczesnych publicystów i historyków niemal misją. Niektórzy z nich, co lepiej powiedzieć bez ogródek, po prostu uważają naród... 14
  • Bliżej ludzi 15 kwi 2018, 20:00 W 2014 r. „Wprost” z taką samą uwagą przyglądał się gwiazdom (także gwiazdom służby zdrowia), jak i zwykłym ludziom. Zwłaszcza tym, nad losem których mało kto się pochylał. 16
  • Afera podsłuchowa 15 kwi 2018, 20:00 Najgłośniejsza afera polityczna ostatnich lat doprowadziła nie tylko do kryzysu ówczesnej partii władzy, ale też wywołała dyskusję o granicach ingerencji organów ścigania w wolność słowa. 17
  • Nie można ukrywać prawdy 15 kwi 2018, 20:00 – Niestety, liczba Polaków, którzy podczas wojny brali udział w mordowaniu Żydów, była większa, niż Polacy chcą o tym myśleć. Tego nie da się ignorować – mówi Jonny Daniels. 18
  • Wdzięczność sędziom 15 kwi 2018, 20:00 Na szczęście są jeszcze takie kraje i tacy ludzie, którzy na serio traktują stare i dobre „wartości europejskie”. Takimi są bez wątpienia niemieccy sędziowie z sądu krajowego w Szlezwiku, którzy 5 kwietnia orzekli, że:... 23
  • Porozumienie z grantami 15 kwi 2018, 20:00 Fundacja InnWarmia, która z resortu nauki dostała 247 tys. zł, powstała na tydzień przed ogłoszeniem konkursu. W zespole oceniającym projekty były cztery osoby związane z wicepremierem Jarosławem Gowinem – ustalił „Wprost”. 24
  • Rodzinna zrzuta na Nowoczesną 15 kwi 2018, 20:00 Członkowie rodziny Kamili Gasiuk-Pihowicz wpłacili na konto Nowoczesnej kilkadziesiąt tysięcy złotych – ustalił „Wprost”. – Chcą pomóc partii finansowo – tłumaczy skarbnik ugrupowania. 28
  • Petru zabrał już swoje meble 15 kwi 2018, 20:00 Musimy zaproponować Polakom mądrą zmianę i zatrzymać PiS – mówi przewodnicząca Nowoczesnej Katarzyna Lubnauer. 30
  • Zdobyć Kilimandżaro 15 kwi 2018, 20:00 W PiS trwają poszukiwania najlepszego kandydata do walki o prezydenturę Warszawy. Jeszcze w miniony piątek nic nie było przesądzone. 33
  • Dziwi mnie taki populizm 15 kwi 2018, 20:00 Przedstawiciel polskiego premiera musi bywać – komentuje Anna Maria Anders dyskusję o kosztach jej podróży. 36
  • Nie walczę dla ojca 15 kwi 2018, 20:00 Nie wykluczam, że będę kandydować do Sejmu – mówi Monika Jaruzelska, córka byłego prezydenta. 38
  • NIK miażdży projekt CEPiK 2.0 15 kwi 2018, 20:00 Datę wdrożenia jednego z kluczowych projektów informatycznych państwa – systemu CEPiK 2 – znów przesunięto. Bezterminowo. Dotarliśmy do wyników kontroli, które opisują kulisy porażki. 42
  • Wakacje z najlepszym #BluView nad Bałtykiem 15 kwi 2018, 20:00 Radisson Blu Resort, Świnoujście zapewnia wszystko to, co potrzebne dla relaksu, zabawy i rodzinnego wypoczynku – nie tylko wakacyjnego, ale również weekendowego. 45
  • Jestem udomowioną feministką 15 kwi 2018, 20:00 Feminizm oznacza wybór. Uwielbiam rolę kury domowej, ale trzymam kciuki za manifę i Kongres Kobiet. Zwłaszcza teraz, gdy ktoś podnosi rękę na nasze prawa – mówi Małgorzata Rozenek-Majdan, dziennikarka. 47
  • Dzieci w pornoświecie 15 kwi 2018, 20:00 W świat pornografii wchodzi coraz więcej dzieci i nastolatków. Może to się przełożyć na ich rozwój psychiczny, społeczny i emocjonalny – ostrzega Izabela Karska, psycholog ze Stowarzyszenia Twoja Sprawa. 52
  • Straumatyzowani masochiści opanowujący pozycję dystansu 15 kwi 2018, 20:00 Kolejne martyrologiczne rozdzieranie szat za nami. Odsłonięto kolejny pomnik kolejnej polskiej klęski. Po czarnych stopniach absurdu kroczy pyszałkowatość, tromtadractwo i głupota, które zabiły 96 osób. Kochamy nasze katastrofy,... 55
  • Człowiek, który stworzył własną rzeczpospolitą 15 kwi 2018, 20:00 Na Podlasiu, kilka kilometrów od Tykocina, powstało nowe państwo. Kusi turystów własną historią, kuchnią, tradycjami, a nawet walutą. 56
  • Jak fundacje fundują sobie życie 15 kwi 2018, 20:00 Ponad połowa fundacji nie składa sprawozdań. Niektóre większość środków wydają na swoje utrzymanie. Zanim przekażesz swój 1 proc. podatku, sprawdź, jak pieniądze zostaną wydane. 59
  • Poskromić potwora 15 kwi 2018, 20:00 Najpierw reforma Vat, a potem – jak dowiedział się „Wprost” – zmiany w cit i Pit. Czy czeka nas rewolucja podatkowa? 62
  • Rosyjska gorączka 15 kwi 2018, 20:00 Ostatnie tygodnie to wybuchające w różnych częściach świata minikryzysy finansowe. Tym razem zadyszka dotarła do Rosji i Turcji. 64
  • Hossa Bessa 15 kwi 2018, 20:00 Spanie na bagażach Nowy poziom luksusu według Airbusa. Już niedługo pasażerowie lecący w długi rejs nie będą musieli gnieździć się w ciasnych fotelach, lecz będą mogli wygodnie przespać się na pokładzie. I to bez wykładania... 66
  • Podlaskie Orły nagrodzone 15 kwi 2018, 20:00 Najlepsi przedsiębiorcy regionu, laureaci konkursu „Wprost”, odebrali nagrody podczas gali w Suwałkach. 68
  • O co boksują się Trump z Putinem 15 kwi 2018, 20:00 Świat stanął na krawędzi wojny Rosji z USA. Wszystko dlatego, że przywódcom USA i Rosji jest na rękę eskalowanie napięcia, bo to odwraca uwagę od ich wewnętrznych problemów. 70
  • Kuba bez braci Castro 15 kwi 2018, 20:00 W Hawanie szykuje się zmiana prezydenta – nadchodzi początek rządów polityków niepamiętających czasów kubańskiej rewolucji. 74
  • Know-How 15 kwi 2018, 20:00 Wirtualne i realne Audi Rzadko kiedy produkt pochodzący ze świata wirtualnego staje się realny. Jeśli już, to raczej w formie gadżetu dla fanów. Jednak Audi przeciera nowe szlaki. Kilka dni temu w siedzibie marki w Ingolstadt w Niemczech... 77
  • Powrót do przeszłości 15 kwi 2018, 20:00 Lara Croft, Tyranozaurus rex, MacGyver czy Carringtonowie – po powrocie do lat 60., 70. i 80. w kinie i telewizji musiał przyjść czas na fascynację ostatnią dekadą XX w. Problemem okazało się to, że lata 90. były na bakier z poprawnością polityczną. 79
  • Punk’s not dead 15 kwi 2018, 20:00 W tej muzyce i subkulturze chodziło o to, żeby zrobić wszystko, co tylko dorośli mogą uznać za obrazę. I żeby wywołać jak największe zgorszenie. 83
  • Mały Książę, który urósł 15 kwi 2018, 20:00 Do kin wchodzi „Wyspa psów”. Jej autor Wes Anderson nie tylko wpłynął na popkulturę, lecz także sam stał się jej ikoną. 86
  • Wydarzenie 15 kwi 2018, 20:00 Pomiędzy orkiestrą a Orientem O tym, że do sklepów trafia nowa płyta z muzyką laureata Oscara, Jana A.P. Kaczmarka, łatwiej przeczytać w muzycznych serwisach zachodnich niż polskich. Warto zauważyć, że rozchwytywany polski kompozytor... 88
  • Film 15 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Bez świadomości FREDERIK TO SKANDYNAWSKI TYP CZŁOWIE- KA. Wykształcony, otwarty na innych dyrektor szkoły. Człowiek cywilizowany, spokojny i zadbany. Nagle jednak traci kontrolę nad sobą i staje się zimnym emocjonalnie ryzykantem.... 89
  • Muzyka 15 kwi 2018, 20:00 KLASYKA Marimba relaksacyjna Polecając państwu płyty, staram się przedstawić ciekawy repertuar, wschodzące talenty wykonawcze albo wybitne interpretacje. Na początku wiosny skupię się na relaksie. Przy okazji opisywany tu album spełnia... 90
  • Książka 15 kwi 2018, 20:00 WSPOMNIENIE Młynarski superstar Pisał „tylko” teksty piosenek, niekiedy sam je wykonywał i był… jednym z najsłynniejszych Polaków. Czujnie przyglądał się Polsce i swoim ziomkom, uważnie ich słuchał i swoje obserwacje, często... 92
  • Kalejdoskop 15 kwi 2018, 20:00 Latynoskie Nikifory TĘ WYSTAWĘ POWINNI ZOBACZYĆ MIŁOŚNICY FRIDY KAHLO, BY WIEDZIEĆ, skąd w twórczości najsławniejszej malarki świata wzięły się żywe kolory, motywy kwiatowe, owoce i serca wypełniające jej obrazy niemal od ramy do... 94
  • Kulturalna trzynastka 15 kwi 2018, 20:00 Sławomir Uniatowski PO 13 LATACH OCZEKIWAŃ 20 KWIETNIA UKAZUJE SIĘ DEBIUTANCKA PŁYTA WOKALISTY „METAMORPHOSIS” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nie mam aż tak dramatycznych wspomnień z czytaniem. Dawno temu traumatycznym... 96
  • Pogoda ładna, wyżywienie dobre 15 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Spośród zapomnianych gatunków literackich największą moją nostalgię budzi gatunek „pocztówka z wakacji”. Też wam się kręci łezka w oku? Zrobiło się nagle letnio i wakacyjnie, aż chce się wybrać nad morze.... 97
  • Czernyszow, aut i... „Mazurek” 15 kwi 2018, 20:00 Miałem wtedy 13 lat. To było w Gdańsku. Tam spędzałem część wakacji. Sam koniec lipca. Chyba środek nocy. A na pewno za oknem było już ciemno. W pobliskich domach wszędzie w oknach telewizyjna poświata. Rodacy skupili się przy... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany