Tajemnice „Kleru” i kleru

Tajemnice „Kleru” i kleru

Kto jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci biletem.

Bunt – na lekcjach religii młodzież zadaje niewygodne pytania, co wyprowadza z równowagi nawet opanowanego ks. Kukułę (Arkadiusz Jakubik). Ksiądz podejrzewany o pedofilię jest szykanowany przez społeczność i prawie zlinczowany. Paradoksem – i dowodem na mistrzostwo Smarzowskiego – jest to, że w filmie ów bunt jest błędnie kierowany. Ale wydaje się, że to właśnie pokazanie, że ów bunt jest w ogóle możliwy, wywołało u niektórych duchownych oraz publicystów – nomen omen – święte oburzenie.

Dane osobowe – dziennikarka śledcza Anna (Katarzyna Herman) dziwi się, skąd odwiedzający ją ksiądz miał jej adres. Kościół również obowiązuje ustawa o RODO, jednak zgodnie z art. 91 rozporządzenia, jeśli kościoły, związki i wspólnoty wyznaniowe w chwili wejścia w życie RODO stosują szczegółowe zasady ochrony danych osób fizycznych, dalej mogą je stosować, pod warunkiem że zostaną one dostosowane do RODO. Oznacza to tyle, że wasz proboszcz nie może udzielać o was informacji podmiotom trzecim, ale gdy z pytaniem przyjdzie do niego inny ksiądz, na pewno mu nie odmówi – w końcu działają w tej samej instytucji. Gdy dokonacie aktu apostazji, proces wycofywania waszych danych jest możliwy, choć… prawo to nie przysługuje w przypadku, gdy dane dotyczą udzielonych sakramentów. Artykuł 91 to także furtka, dzięki której Kościół odmawia poddania się świeckiej kontroli.

Kasa – brak taryfikatora, ile co kosztuje (sakrament, pogrzeb, miejsce na cmentarzu), może rodzić nadużycia, co świetnie pokazuje scena z ks. Kukułą, który najpierw ocenia zamożność „klientów”, a potem wyjmuje z szuflady jedną z trzech kopert, by im pokazać przykład hojności innych wiernych. Z kolei brak opodatkowania Kościoła skutkuje tym, że większość operacji finansowych jest niejasna, co pokazuje rodzielanie przez abp. Mordowicza (Janusz Gajos) funduszy w… reklamówkach.

Małopolska – akcja nieprzypadkowo toczy się w tym regionie, który wraz z Podkarpaciem jest najbardziej konserwatywny. Arcybiskup Krakowa to stanowisko, którego wpływy od wieków wykraczają poza tę metropolię. Diecezja tarnowska przez lata była w krajowej czołówce liczby powołań, choć i tu dotarł kryzys. Jeszcze kilka lat temu do tarnowskiego seminarium zgłaszało się 40-50 mężczyzn, w tym roku tylko 10. Sam reżyser pochodzi spod Krosna, czyli też z konserwatywnego Podkarpacia.

Mikołaj Trzaska – fani muzyka, którzy wciąż pamiętają go przede wszystkim jako lidera grupy Miłość, uznawanej za jeden z najważniejszych zespołów reprezentujących yass (połączenie jazzu, folku i rocka) – mogą się zdziwić jego ścieżką dźwiękową do „Kleru”. Najpierw nie jest zbyt obecna, a gdy już się pojawia, jest prawie niesłyszalna – idealna, ale i typowa muzyka filmowa. Czym bliżej końca, tym bardziej dźwięki zaproponowane przez Trzaskę, który wcześniej stworzył ścieżkę do pięciu obrazów Smarzowskiego, stają się dotkliwsze, niepokojące, by nie powiedzieć – piekielne. To piekielnie dobra muzyka!

Pedofilia – pedofile są pewnie w każdej grupie zawodowej, jednak po pierwsze od „specjalistów od moralności” wymaga się więcej, a po drugie, skala obecnych skandali w Kościele wskazuje, że to problem systemowy. Zresztą krytyka tej instytucji nie dotyczy samych przypadków pedofilii, ale ich ukrywania – winni duchowni nie są wydalani z Kościoła i oddawani w ręce policji, tylko zsyłani do gorszych parafii albo – jak ks. Kukuła – kościelnych ośrodków, gdzie nie mają kontaktu z wiernymi. „Kler” nie tylko pokazuje, że kapłani mogą wykorzystywać dzieci, ale też że sami mogli kiedyś być ofiarami pedofilów – innych księży. Procesy i nagłośnienie tych spraw dziś mogłyby sugerować, że to problem współczesny. Jednak wiek poszkodowanych wskazuje, że to stara bolączka Kościoła. Symptomatyczna jest scena solidarnościowej mszy z lat. 80. Wielu właśnie tak pamięta Kościół, ale w tej scenie to, co najważniejsze, jest na drugim planie, i dotychczas było ukryte.

Polityka – w „Klerze” arcybiskup ma prezydenta na telefon. Przesada? To wyobraźcie sobie otwarcie nowego kościoła/seminarium/katolickiej szkoły bez burmistrza/wojewody/ministra. Albo ą rebours: otwarcie nowego stadionu/mostu/ szpitala bez księdza/biskupa/arcybiskupa. Trudne, prawda? Winne są wszystkie rządy po 1989 r., które w zamian za poparcie Kościoła pozwoliły na silne związanie go z państwem.

Psychologia – nawet jeśli jest wykładana w seminariach, to klerycy muszą chyba spać na tych lekcjach. Po pierwsze, duchowieństwo nie radzi sobie z własnymi problemami. W filmie jeden z młodych księży mówi: „Niby jesteśmy wspólnotą, a jak potrzeba, to nie ma do kogo gęby otworzyć”. Stąd pewnie plaga alkoholizmu duchownych. Wśród jej przyczyn w wywiadzie dla KAI ks. Jan Sikorski wymienił samotność, stres, pychę i bierność. Co gorsza, duchowieństwo jest także bezradne wobec problemów swoich owieczek. W „Klerze” załamana kobieta, która szuka życiowego drogowskazu po aborcji, słyszy, że jako pokutę ma odmówić 10 zdrowasiek i „Ojcze nasz”. Chłopiec, który wyznał grzech masturbacji, słyszy od ks. Trybusa (Robert Więckiewicz), że to w porządku, ale… nic ponad to. Odchodzi od konfesjonału zdezorientowany – wykładnia, którą słyszy na co dzień, mówi wszak co innego.

„Rzekome elity atakują Kościół katolicki” – takie określenie pojawiło się na pasku „Wiadomości” TVP w materiale o „Klerze”. Nie zniżajmy się jednak do tego poziomu i powiedzmy jasno, że ten film w żadnej ze scen nie tylko nie obraża wiary i ludzi wierzących, ale także Kościoła. Pokazuje tylko jego grzechy: pychę (tylko my możemy dać rozwód kościelny czy przyspieszyć nauki przedmałżeńskie, gdy narzeczona jest w ciąży), zachłanność (mówimy o pokorze, jeździmy bentleyem), hipokryzję (potępiamy homoseksualizm, ale tolerujemy go we własnej kurii albo w żeńskim zakonie), nieczystość (chwalimy celibat, ale gosposi robimy dziecko, a potem namawiamy ją do aborcji), rasizm (nie siadamy do stołu z czarnoskórym księdzem) czy nacjonalizm (udostępniamy parafię na zebrania ONR-owsko podobnych grup). Katolickie Stowarzyszenie Dziennikarzy wezwało, by zbojkotować obraz w obronie kapłanów. Policzmy: na czterech głównych bohaterów dwóch, mimo drobnych grzeszków, to postaci jednoznacznie pozytywne. A przewiny trzeciej reżyser tłumaczy traumą z dzieciństwa (wyniesioną z katolickiego sierocińca – kolejny problem Kościoła pokazany w filmie). Całkiem niezły wynik.

Scenografia – Jagna Janicka – znana zarówno z tak rozbuchanych produkcji jak „Hiszpanka”, jak i kameralnej „Ostatniej rodziny” – bez zbędnej ostentacji zaprojektowała reprezentacyjną rezydencję arcybiskupią czy luksusowe mieszkanie ks. Lisowskiego (Jacek Braciak), ale też zwykłą plebanię ks. Kukuły w małym miasteczku czy wręcz biednawe wiejskie domostwo ks. Trybusa.

Smarzowski – reżyser, który połączył sukces komercyjny z uznaniem krytyków, nie jest absolwentem reżyserii tylko wydziału operatorskiego Filmówki. W „Klerze” nawiązał do innych swoich filmów. Pomijając siekierę i pożar, które są niemal we wszystkich jego obrazach, znajdziemy tu również napis „Drogówka”, ucieczkę w tatarak („Wołyń”), korowód pijaków („Wesele”) czy alkoholika Więckiewicza („Pod Mocnym Aniołem”). Smarzowski jest też wierny „swoim” aktorom. W „Klerze” nie tylko sam wystąpił jako statysta, lecz także wykorzystał kilkoro aktorów z niezbyt lubianego przez prawicę Teatru Powszechnego, w tym Julię Wyszyńską, którą za udział w spektaklu „Klątwa” pozbawiono roli w serialu TVP. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 40/2018
Więcej możesz przeczytać w 40/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2018 (1855)

  • Skóra pod parasolem 30 wrz 2018, 20:00 Co roku w Polsce u ok. 17 tys. osób są wykrywane nowotwory złośliwe skóry, w tym u 3,5 tys. osób czerniak. Można zmniejszyć ryzyko zachorowania, ograniczając ekspozycję na słońce. Konieczne jest też uważne przyglądanie się skórze, a jeśli pojawią się niepokojące zmiany –... 5
  • My, społeczeństwo i oni 30 wrz 2018, 20:00 Pani nie wie, kim ja jestem! – awanturował się w czasach PRL jegomość na przystanku. – Ja jestem kierownikiem sklepu mięsnego! – Niech się pani nie przejmuje – doradza ktoś z boku. – On ma manię wielkości. Jest tylko profesorem.... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 30 wrz 2018, 20:00 NASTĘPUJĄCY ŻARCIK KRĄŻY PO WARSZAWIE: w tym roku jest dwóch głównych kandydatów na prezydenta stolicy – Jaki i nijaki. Ale my uważamy, że ten hejt na Trzaskowskiego jest już naprawdę nudny. Skoro już jesteśmy przy kampanii, to... 8
  • Obraz tygodnia 30 wrz 2018, 20:00 5zł – o tyle droższy niż inne będzie w kinie w Kraśniku bilet na „Kler”. Decyzję podjęto po rozterkach duchowych i dojrzałym namyśle zakończonym puentą: „Chcemy po prostu zarobić” Wygrany Krzysztof Piątek Były piłkarz... 10
  • Info radar 30 wrz 2018, 20:00 Pomysł na sukces? Weź nie pytaj! JESZCZE NIE TAK DAWNO ZNANO GO TYLKO JAKO AKTORA Z KOMEDIOWYM ZACIĘCIEM. Paweł Domagała gra na deskach warszawskich teatrów, jest też świetnie rozpoznawalny dzięki rolom w takich filmach jak „Gotowi na... 11
  • Grzeczność po przejściach 30 wrz 2018, 20:00 lewo TO, ŻE ETYKIETALNA WYMIANA ZDAŃ, UŚMIECHÓW I PRZYJAZNYCH GESTÓW DWÓCH PANÓW Z PRZECIWNYCH OPCJI POLITYCZNYCH wywołała medialną wrzawę i lawinę komentarzy – jest straszne, choć i bardzo symptomatyczne dla dzisiejszej polityki.... 15
  • Czekam na spotkanie z synem 30 wrz 2018, 20:00 Po śmierci Leszka nie wiem, jakim będę człowiekiem i co będę robił. Kiedy umiera ktoś bliski, umiera też cząstka nas – mówi Leszek Miller, były premier. 16
  • Leszek Miller dla „Wprost”: Do śmierci syna wiedziałem, kim jestem. Teraz nie wiem, co będę robił 30 wrz 2018, 20:02 – Do śmierci syna wiedziałem, kim jestem i co jest w życiu ważne. Teraz nie wiem, jakim będę człowiekiem i co będę robił. (...) Słowa, że kiedy umiera ktoś bliski, umiera też cząstka nas, brzmią może banalnie, ale są prawdziwe – mówi w rozmowie z Olgą Wasilewską w nowym... 16
  • Platforma bez Tuska 30 wrz 2018, 20:00 Grzegorz Schetyna walczy o wszystko. Jeśli kierowana przez niego Platforma Obywatelska przegra wybory samorządowe, do polskiej polityki ma wrócić Donald Tusk. 22
  • PiS długo nie porządzi 30 wrz 2018, 20:00 Grzegorz Schetyna walczy o wszystko. Jeśli kierowana przez niego Platforma Obywatelska przegra wybory samorządowe, do polskiej polityki ma wrócić Donald Tusk. 27
  • Obraźliwe żądanie 30 wrz 2018, 20:00 Szczyt w Salzburgu wprowadził atmosferę wrogości pomiędzy kontynentem i Wielką Brytanią. W londyńskiej „The Sun” można zobaczyć na czołówce wielkie zdjęcie Macrona i Tuska, wystylizowanych na bandytów, a redakcyjny komentarz... 30
  • Paczka w kryzysie 30 wrz 2018, 20:00 Stowarzyszenie Wiosna walczy, by skandal wokół ks. Jacka Stryczka nie zaszkodził podopiecznym Szlachetnej Paczki. 33
  • Rodzice w niebycie 30 wrz 2018, 20:00 Muszą walczyć o alimenty, nie dostają 500 plus, dla ich dzieci brakuje miejsc w publicznych żłobkach. Potrzeb rodziców, którzy w pojedynkę wychowują dzieci, nie dostrzega ani państwo, ani społeczeństwo. 36
  • Siwy dym 30 wrz 2018, 20:00 Obserwuję dziś w Polsce chaos, lęk, zagubienie wśród ludzi przywiązanych do demokracji i do państwa prawa. Sojusznicy postponują się nawzajem. Ludzie, którzy się lubili i szanowali, zaczynają na siebie warczeć. Strach i wściekłość... 39
  • Ciężarki i tłuczek do mięsa 30 wrz 2018, 20:00 Maciej M. nie przyznał się do zabicia ojca. Owszem, pobił się z nim o ukochanego kota, ale zbrodni dokonał kolega. 40
  • Cydr na piątkę 30 wrz 2018, 20:00 Piąta edycja Lubelskiego Święta Młodego Cydru zapisze się na kartach jako rekordowa pod względem liczby atrakcji i frekwencji. 44
  • Musimy mieć bramę na świat 30 wrz 2018, 20:00 Przestrzeń polskiego państwa daje nam znacznie większy potencjał niż to, co z niej obecnie uzyskujemy – uważa Jacek Bartosiak, który stanie na czele spółki mającej zbudować Centralny Port Komunikacyjny. 46
  • Polska ma potencjał 30 wrz 2018, 20:00 Już ponad 7 tys. polskich przedsiębiorców sprzedaje swoje produkty przez strony Amazon – mówi Steven Harman, wiceprezes Amazon ds. operacyjnych w Europie. 51
  • Panowie na prowizji 30 wrz 2018, 20:00 „Wprost” dotarł do dokumentów, które wskazują na korupcję w należącej do Orlenu Rafinerii Trzebinia. W tej sprawie w Niemczech zapadły już wyroki skazujące. W Polsce sąd nie dopatrzył się winy. 53
  • Jesteśmy innowacyjną firmą 30 wrz 2018, 20:00 Chcemy być partnerem logistycznym, nie tylko kolejowym, i oferować usługę door to door – mówi Czesław Warsewicz, prezes zarządu PKP Cargo. 56
  • Know How 30 wrz 2018, 20:00 Auto do podróży kosmicznych Nissan zaprezentował na Targach Motoryzacyjnych w Hannowerze „kosmiczny” koncept modelu Navara Dark Sky. Powstały we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) pojazd pełni funkcję mobilnego... 57
  • To już rozwód czy na razie tylko separacja? 30 wrz 2018, 20:00 UE sprzymierzyła się z Moskwą i Pekinem, żeby storpedować amerykańskie sankcje przeciw Iranowi. Ten sam mechanizm może zostać wykorzystany do omijania sankcji wobec Rosji. 59
  • Brazylijski Mesjasz 30 wrz 2018, 20:00 Trzykrotnie żonaty antykomunista i homofob Jair Bolsonaro ma szansę zostać prezydentem Brazylii. Nieudany zamach na niego przysporzył mu poparcia. 62
  • Głodni sukcesów 30 wrz 2018, 20:00 Zależy nam, żeby kibice przychodzili na mecze do hal całymi rodzinami, by rosła frekwencja – mówi Radosław Piesiewicz, prezes Energa Basket Ligi. 68
  • Oswoić depresję 30 wrz 2018, 20:00 Depresja wymaga leczenia – nie tylko duszy, ale też ciała. Zaniedbując organizm, wyrządzamy krzywdę naszej psychice. 70
  • Terror i zorganizowany gwałt 30 wrz 2018, 20:00 W podbitym kraju okupant zawsze brał wszystko – a skoro żołnierze marzyli o seksie, to władze organizowały burdele. Kobiety były zmuszane do pracy szantażem, strachem i głodem. Nie inaczej było w Generalnym Gubernatorstwie. 73
  • „Kler” to opowieść sprawiedliwa 30 wrz 2018, 20:00 Smarzowski pokazuje losy księży z ich słabościami. Pozwala zajrzeć za kurtynę środowiska, które znamy z jednej tylko strony – mówi Janusz Gajos, odtwórca głównych ról w filmach „Kler” i „Kamerdyner”. 76
  • Ta produkcja zmieliła mnie doszczętnie 30 wrz 2018, 20:00 Ten film powinni obejrzeć właśnie księża. Zwłaszcza ci mający powołanie i robiący dla ludzi mnóstwo dobrych rzeczy – mówi Arkadiusz Jakubik grający filmie „Kler” ks. Kukułę. 79
  • Tajemnice „Kleru” i kleru 30 wrz 2018, 20:00 Kto jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci biletem. 81
  • Podążam własną drogą 30 wrz 2018, 20:00 Granie rocka jest dziś łatwiejsze, bo nie robi tego tak wiele osób, jak kiedyś – twierdzi Slash. Właśnie wydał płytę „Living The Dream”. 84
  • Małe, a cieszy 30 wrz 2018, 20:00 Znaczna część tortu z kinowego boomu dostała się multipleksom. Co nie znaczy, że mniejsze kina są bez szans. Znalazły swoją niszę. 86
  • Wydarzenie 30 wrz 2018, 20:00 Niezbędność fikcji Dariusz Bitner, „Fikcja”, Państwowy Instytut Wydawniczy Dariusz Bitner to pisarz wybitny, ale powszechnie niedoceniany, co jest zdumiewające, bo tak znowu wielu pisarzy wybitnych nie mamy. Ale Bitner żyje na uboczu... 89
  • Film 30 wrz 2018, 20:00 Wszystkie nerwice Adasia CHYBA TYLKO MAREK KOTERSKI MOŻE SOBIE NA COŚ TAKIEGO POZWOLIĆ. Na planie zebrał panteon gwiazd. W obsadzie jego filmu znaleźli się: Katarzyna Figura, Maja Ostaszewska, Magdalena Cielecka, Joanna Kulig, Marcin... 90
  • Muzyka 30 wrz 2018, 20:00 Naruszenie strefy intymnej WEJŚCIE W ŚWIAT, W KTÓRYM PRINCE – W WARUNKACH NIEZWYKLE PRYWATNYCH, NIEMALŻE INTYMNYCH – pokazuje swój kunszt, dla wielu jest doświadczeniem niezwykle kosztownym emocjonalnie. To pierwszy materiał wydany po... 91
  • Książki 30 wrz 2018, 20:00 Żyleta i kryształ AKTORZY PAMIĘTAJĄ GO JAKO POTWORA, KTÓRY ZMUSZAŁ ICH DO CAŁKOWITEGO PO SŁUSZEŃSTWA. Nie uznawał improwizacji, bo wcześniej wszystko miał dokładnie przemyślane i zaplanowane. Jego legendarna pracowitość... 92
  • Kalejdoskop 30 wrz 2018, 20:00 Pomóż ładnie SZTUKA, NAWET ZAANGAŻOWANA, WCIĄŻ KOJARZY SIĘ Z GRUPAMI UPRZYWILEJOWANY MI. Tak, przejmujemy się, oglądając zdjęcia w ramach World Press Photo, ale robimy to w ciepłej galerii, a po wystawie idziemy na latte. A gdyby tak... 93
  • Kulturalna trzynastka 30 wrz 2018, 20:00 Daniel Józek Qczaj TRENER, PERFORMER, GÓRAL 1. Kulturalnie potrafię… Odpowiedzieć na hejty kierowane do mnie w internecie. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Małym Księciem. Podobnie jak on jestem pełen... 94
  • Ten poczciwy Griszka Rasputin... 30 wrz 2018, 20:00 Kiedy zobaczyłem w empiku nową biografię Rasputina pióra Douglasa Smitha, od razu pojawiły się trzy problemy: po pierwsze – co ktoś, kto się nazywa „Smith”, może wiedzieć o samym Rasputinie? Po drugie – co jeszcze nowego da się... 95
  • Jestem mocno zanurzona w życiu 30 wrz 2018, 20:00 Inspiruję się ludźmi, którzy w swojej pracy są solidni, wykonują ją sumiennie i przede wszystkim lubią to, co robią. 96
  • Zrób sobie… Morawieckiego 30 wrz 2018, 20:00 Oto prawdziwa twarz premiera: bez makijażu, liftingu, botoksu i Photoshopa. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany