Małe, a cieszy

Małe, a cieszy

Znaczna część tortu z kinowego boomu dostała się multipleksom. Co nie znaczy, że mniejsze kina są bez szans. Znalazły swoją niszę.

Dariusz Kuźma

Niegdyś seanse nie tylko wiązały się z doznaniami filmowymi, lecz były także wydarzeniami społecznymi i kulturalnymi. Zmuszały do wspólnego przeżywania, dawały poczucie bycia częścią grupy. Dziś wyjście do kina jest często dodatkiem do zakupów czy rodzinnego obiadu, a pofilmowe refleksje szybko blakną w gąszczu bodźców otaczających widza tuż po wyjściu z ciemnej sali. Nie należy oczywiście przesadnie demonizować multipleksów i minipleksów, które powstały w dużej mierze w odpowiedzi na zapotrzebowanie społeczne, czy też nazbyt idealizować czasy minione, w których warunki doświadczania dzieł filmowych pozostawiały często wiele do życzenia. Pozostaje jednak faktem, że dzisiejsza kultura kinowa jest ledwo cieniem tej sprzed kilku dekad.

Dość nadmienić, że wedle raportu GUS na koniec 2016 r. w Polsce istniały 484 kina stałe, w tym 58 multipleksów, przy czym aż 470 z nich funkcjonowało w miastach i miasteczkach, a jedynie 14 na szeroko rozumianej prowincji. Tyle że multipleksy, stanowiąc 12 proc. kin w Polsce, wyświetliły 52,1 proc. wszystkich seansów i zgromadziły 52,3 proc. widzów. Choć kina jednoi dwusalowe oferowały 87,4 tys. miejsc na widowni (przy 126,1 tys. w multipleksach), to zainteresowały jedynie 8,7 mln widzów, podczas gdy multipleksy aż 27,1 mln.

Przy większym zyskuje i mały

W Polsce szybciej niż kin przybywa… sal. W latach 2010-2016 liczba kin wzrosła o 46, sal – z 1076 do 1364. Jest to oczywiście po trosze związane z budowaniem nowych multipleksów (np. po ekspansji w mniejszych ośrodkach należąca do Agory sieć Helios zaczęła stawiać obiekty w dużych miastach), ale wynika również z przebudowy kin jednosalowych. Więcej sal, nawet jeśli malutkich, pozwala bowiem rozszerzyć ofertę repertuarową i dotrzeć do widza poszukującego. Obiekty jednosalowe są zmuszone do grania głównie komercji. Raport GUS nie pozostawia złudzeń – w 2016 r. 69,3 proc. wyświetlanych w Polsce filmów pochodziło spoza Europy. Łatwo się domyślić, że głównie były to produkcje „made in USA”. Dominacja filmów stricte rozrywkowych nie jest rzecz jasna niczym nowym. Już w nadmiernie dziś idealizowanych latach 30. XX w. na ekranach dominowały sensacje, melodramaty, komedie muzyczne i filmy patriotyczne.

Mimo to – jak szacują twórcy raportu „W małym kinie”, opublikowanego w 2013 r. przez Fundację Obserwatorium w partnerstwie z Siecią Kin Studyjnych i Lokalnych oraz Ośrodkiem Ewaluacji – przez całą dekadę w kraju funkcjonowało prawie tysiąc obiektów, choć w 1939 r. było ich już tylko 800. Polskie kina paradoksalnie doczekały się swojej złotej ery w PRL, gdy dostęp do części produkcji amerykańskich i europejskich był reglamentowany. Według wspomnianego raportu na przełomie lat 50. i 60. progi kin rocznie przekraczało ok. 200 mln widzów! W 1965 r. w Polsce istniało aż 3935 kin, a oferta była tak bogata i różnorodna, że nawet dzisiaj robi wrażenie. Superprodukcje rozpalały masową wyobraźnię, a dyskusyjne kluby filmowe bądź wydarzenia typu Konfrontacje Filmowe proponowały dzieła Bergmana, Felliniego czy Kubricka. Funkcjonowało również coraz więcej kin studyjnych, od krakowskiej Sztuki i poznańskiej Warty po warszawski Muranów i katowicki Kosmos.

W 1985 r. do 2057 kin chodziło rocznie już „tylko” 100 mln widzów, ale prawdziwy spadek przyszedł wraz z transformacją ustrojową – pięć lat później kin w Polsce było 1400, a roczna frekwencja wynosiła 38 mln widzów. Kolejna dekada, aż do powstania pierwszych multipleksów na przełomie wieków, utrwalała ten trend. W miejsce przybytków kultury filmowej powstawały sklepy czy hurtownie. Dotyczyło to głównie mniejszych miast, choć proces ten dosięgnął również gigantów – kilka lat temu warszawska Femina, od 1996 r. pierwsze w stolicy kino wielosalowe, zamieniła się w Biedronkę.

Wcześniej Zarząd Transportu Miejskiego pobliski przystanek nazwał „Kino Femina” i pod tą nazwą funkcjonuje on do dziś. Paradoksalnie, w XXI w., gdy los małych kin wydawał się przesądzony, ich właściciele dostali od rewolucji technologicznej doskonałe narzędzia do walki o współczesnego widza. Bodaj najważniejszym z nich była ewolucja kopii filmowych, które z drogich i nieporęcznych rolek z taśmą 35 mm zmieniły się w cyfrowe DCP. Wpłynęło to nie tylko na obraz, dźwięk oraz sposób wysyłania, lecz także na dostępność samych filmów. Przez pierwszą dekadę XXI w. kina w mniejszych miastach traciły zmotoryzowanych widzów na rzecz wielkomiejskich multipleksów, ponieważ musiały czekać, aż dostaną najnowsze przeboje. Dzisiaj mogą wyświetlać hity nawet w dniu premiery.

Naturalnym rezultatem tej przemiany jest dominacja mało ambitnych przebojów, ale świetne wyniki kasowe umożliwiają mniejszym kinom walkę o widza poszukującego alternatywnej oferty filmowej. Stąd między innymi opisana wcześniej tendencja do organizowania małych sal i urozmaicania programu, bo co by nie mówić o polskim rynku kinowym, dystrybutorów ambitnego kina jest u nas pod dostatkiem. Dynamicznie rozwija się Sieć Kin Studyjnych i Lokalnych, której przedstawiciele reagują na potrzeby widza zarówno repertuarem różniącym się od tego w multipleksach, jak i współorganizacją najrozmaitszych festiwali czy oryginalnych wydarzeń o tematyce filmowej.

Jednocześnie właściciele i menedżerowie mogą ubiegać się o różnego rodzaju dotacje, zarówno z Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Ministerstwa Kultury, jak i funduszy europejskich oraz dziesiątek innych krajowych bądź międzynarodowych programów wspierających konkurencyjność mniejszych kin. Niemożliwą do przecenienia rolę w długotrwałym i żmudnym procesie przywracania ich popularności odegrał Narodowy Program Cyfryzacji Kin, dzięki któremu wiele obiektów zostało wyposażonych w profesjonalny sprzęt do projekcji dorównujący – a nierzadko przewyższający – jakością multipleksy. Cenna jest również doroczna nagroda PISF w kategorii „Kino” – w tym roku otrzymało je Centrum Kultury Filmowej „Stylowy” w Zamościu. Szacuje się też, że ponad 60 proc. kin w Polsce jest własnością jednostek samorządów terytorialnych, którym znacznie łatwiej ubiegać się o rozmaite granty i subwencje, by choćby przy renowacji lokalnego domu kultury odnowić znajdujące się w nim kino.

Mieć ciastko i je zjeść

Twórcy raportu „W małym kinie” podkreślają, że wraz z kolejnymi przemianami społecznymi i technologicznymi zmienił się sam widz. Dzisiejsza publiczność, wychowana w pewnej mierze na multipleksach, jest bardziej świadoma – żąda nie tylko dobrego filmu, lecz także dobrej jakości obrazu i dźwięku. Widz pragnie klimatyzacji, wygodnych foteli, bycia docenionym. Odrzuca nieestetyczne przestrzenie, które pamiętają jeszcze czasy PRL. Chce, by kino się o niego starało, co wykorzystują wielosalowi giganci (choćby wspominany Helios, który wprowadza specjalne sale Dream ze skórzanymi fotelami i elektryczną regulacją siedzeń). O widza trzeba walczyć w zasadzie nieustannie – tym bardziej dziś, gdy tenże ma bogatą ofertę filmową bez wstawania z kanapy. W perspektywie komercyjnej małe kina, ograniczone ekonomicznie i nierzadko geograficznie, nie mają szans. Epoka DKF-ów, Konfrontacji Filmowych i dawnej celebracji X Muzy minęła bezpowrotnie.

Podobnie jak czasy świetności wielkomiejskich obiektów, takich jak szczeciński Pionier, wpisany obecnie do Księgi rekordów Guinnessa jako jedno z najstarszych nieprzerwanie działających kin na świecie (od 1909 r.), krakowski Kijów, katowickie Rialto lub warszawski Iluzjon. Jednak wszystkie one naprawdę nieźle sobie radzą w dzisiejszej rzeczywistości, mimo że musiały pójść na wiele kompromisów, by nie zniknąć z kulturalnej mapy Polski. Klasykę filmową przeplatają produkcjami nowszymi, imprezami towarzyszącymi i ofertą działających w nich kawiarni. W samym centrum Warszawy, przy ul. Żurawiej, działa np. Sąsiedzkie Kino Amondo, które potrafi się utrzymać mimo braku jego obecności na stronach repertuarowych gazet i mimo zaledwie 33 miejsc na widowni (w planach jest otwarcie drugiej sali z 28 fotelami). Oczywiście nie ma co ukrywać, że w III RP wiele kin upadło. Na szczęście powstały takie projekty jak „Tu było kino”, prowadzące fotograficzną dokumentację nieistniejących lub podupadających sal (plonem projektu jest album pod tym samym tytułem). To, czego należy żałować, to fakt, że nie ma instytucjonalnej bazy tej odchodzącej do lamusa części polskiej historii. Bo ta już niedługo będzie dla młodszych pokoleń równie egzotyczna, co opowieści o wchodzeniu przez łazienkowe okna do zapełnionych kin, by dostać się na projekcje podczas Konfrontacji Filmowych. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 40/2018
Więcej możesz przeczytać w 40/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2018 (1855)

  • Skóra pod parasolem 30 wrz 2018, 20:00 Co roku w Polsce u ok. 17 tys. osób są wykrywane nowotwory złośliwe skóry, w tym u 3,5 tys. osób czerniak. Można zmniejszyć ryzyko zachorowania, ograniczając ekspozycję na słońce. Konieczne jest też uważne przyglądanie się skórze, a jeśli pojawią się niepokojące zmiany –... 5
  • My, społeczeństwo i oni 30 wrz 2018, 20:00 Pani nie wie, kim ja jestem! – awanturował się w czasach PRL jegomość na przystanku. – Ja jestem kierownikiem sklepu mięsnego! – Niech się pani nie przejmuje – doradza ktoś z boku. – On ma manię wielkości. Jest tylko profesorem.... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 30 wrz 2018, 20:00 NASTĘPUJĄCY ŻARCIK KRĄŻY PO WARSZAWIE: w tym roku jest dwóch głównych kandydatów na prezydenta stolicy – Jaki i nijaki. Ale my uważamy, że ten hejt na Trzaskowskiego jest już naprawdę nudny. Skoro już jesteśmy przy kampanii, to... 8
  • Obraz tygodnia 30 wrz 2018, 20:00 5zł – o tyle droższy niż inne będzie w kinie w Kraśniku bilet na „Kler”. Decyzję podjęto po rozterkach duchowych i dojrzałym namyśle zakończonym puentą: „Chcemy po prostu zarobić” Wygrany Krzysztof Piątek Były piłkarz... 10
  • Info radar 30 wrz 2018, 20:00 Pomysł na sukces? Weź nie pytaj! JESZCZE NIE TAK DAWNO ZNANO GO TYLKO JAKO AKTORA Z KOMEDIOWYM ZACIĘCIEM. Paweł Domagała gra na deskach warszawskich teatrów, jest też świetnie rozpoznawalny dzięki rolom w takich filmach jak „Gotowi na... 11
  • Grzeczność po przejściach 30 wrz 2018, 20:00 lewo TO, ŻE ETYKIETALNA WYMIANA ZDAŃ, UŚMIECHÓW I PRZYJAZNYCH GESTÓW DWÓCH PANÓW Z PRZECIWNYCH OPCJI POLITYCZNYCH wywołała medialną wrzawę i lawinę komentarzy – jest straszne, choć i bardzo symptomatyczne dla dzisiejszej polityki.... 15
  • Czekam na spotkanie z synem 30 wrz 2018, 20:00 Po śmierci Leszka nie wiem, jakim będę człowiekiem i co będę robił. Kiedy umiera ktoś bliski, umiera też cząstka nas – mówi Leszek Miller, były premier. 16
  • Leszek Miller dla „Wprost”: Do śmierci syna wiedziałem, kim jestem. Teraz nie wiem, co będę robił 30 wrz 2018, 20:02 – Do śmierci syna wiedziałem, kim jestem i co jest w życiu ważne. Teraz nie wiem, jakim będę człowiekiem i co będę robił. (...) Słowa, że kiedy umiera ktoś bliski, umiera też cząstka nas, brzmią może banalnie, ale są prawdziwe – mówi w rozmowie z Olgą Wasilewską w nowym... 16
  • Platforma bez Tuska 30 wrz 2018, 20:00 Grzegorz Schetyna walczy o wszystko. Jeśli kierowana przez niego Platforma Obywatelska przegra wybory samorządowe, do polskiej polityki ma wrócić Donald Tusk. 22
  • PiS długo nie porządzi 30 wrz 2018, 20:00 Grzegorz Schetyna walczy o wszystko. Jeśli kierowana przez niego Platforma Obywatelska przegra wybory samorządowe, do polskiej polityki ma wrócić Donald Tusk. 27
  • Obraźliwe żądanie 30 wrz 2018, 20:00 Szczyt w Salzburgu wprowadził atmosferę wrogości pomiędzy kontynentem i Wielką Brytanią. W londyńskiej „The Sun” można zobaczyć na czołówce wielkie zdjęcie Macrona i Tuska, wystylizowanych na bandytów, a redakcyjny komentarz... 30
  • Paczka w kryzysie 30 wrz 2018, 20:00 Stowarzyszenie Wiosna walczy, by skandal wokół ks. Jacka Stryczka nie zaszkodził podopiecznym Szlachetnej Paczki. 33
  • Rodzice w niebycie 30 wrz 2018, 20:00 Muszą walczyć o alimenty, nie dostają 500 plus, dla ich dzieci brakuje miejsc w publicznych żłobkach. Potrzeb rodziców, którzy w pojedynkę wychowują dzieci, nie dostrzega ani państwo, ani społeczeństwo. 36
  • Siwy dym 30 wrz 2018, 20:00 Obserwuję dziś w Polsce chaos, lęk, zagubienie wśród ludzi przywiązanych do demokracji i do państwa prawa. Sojusznicy postponują się nawzajem. Ludzie, którzy się lubili i szanowali, zaczynają na siebie warczeć. Strach i wściekłość... 39
  • Ciężarki i tłuczek do mięsa 30 wrz 2018, 20:00 Maciej M. nie przyznał się do zabicia ojca. Owszem, pobił się z nim o ukochanego kota, ale zbrodni dokonał kolega. 40
  • Cydr na piątkę 30 wrz 2018, 20:00 Piąta edycja Lubelskiego Święta Młodego Cydru zapisze się na kartach jako rekordowa pod względem liczby atrakcji i frekwencji. 44
  • Musimy mieć bramę na świat 30 wrz 2018, 20:00 Przestrzeń polskiego państwa daje nam znacznie większy potencjał niż to, co z niej obecnie uzyskujemy – uważa Jacek Bartosiak, który stanie na czele spółki mającej zbudować Centralny Port Komunikacyjny. 46
  • Polska ma potencjał 30 wrz 2018, 20:00 Już ponad 7 tys. polskich przedsiębiorców sprzedaje swoje produkty przez strony Amazon – mówi Steven Harman, wiceprezes Amazon ds. operacyjnych w Europie. 51
  • Panowie na prowizji 30 wrz 2018, 20:00 „Wprost” dotarł do dokumentów, które wskazują na korupcję w należącej do Orlenu Rafinerii Trzebinia. W tej sprawie w Niemczech zapadły już wyroki skazujące. W Polsce sąd nie dopatrzył się winy. 53
  • Jesteśmy innowacyjną firmą 30 wrz 2018, 20:00 Chcemy być partnerem logistycznym, nie tylko kolejowym, i oferować usługę door to door – mówi Czesław Warsewicz, prezes zarządu PKP Cargo. 56
  • Know How 30 wrz 2018, 20:00 Auto do podróży kosmicznych Nissan zaprezentował na Targach Motoryzacyjnych w Hannowerze „kosmiczny” koncept modelu Navara Dark Sky. Powstały we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) pojazd pełni funkcję mobilnego... 57
  • To już rozwód czy na razie tylko separacja? 30 wrz 2018, 20:00 UE sprzymierzyła się z Moskwą i Pekinem, żeby storpedować amerykańskie sankcje przeciw Iranowi. Ten sam mechanizm może zostać wykorzystany do omijania sankcji wobec Rosji. 59
  • Brazylijski Mesjasz 30 wrz 2018, 20:00 Trzykrotnie żonaty antykomunista i homofob Jair Bolsonaro ma szansę zostać prezydentem Brazylii. Nieudany zamach na niego przysporzył mu poparcia. 62
  • Głodni sukcesów 30 wrz 2018, 20:00 Zależy nam, żeby kibice przychodzili na mecze do hal całymi rodzinami, by rosła frekwencja – mówi Radosław Piesiewicz, prezes Energa Basket Ligi. 68
  • Oswoić depresję 30 wrz 2018, 20:00 Depresja wymaga leczenia – nie tylko duszy, ale też ciała. Zaniedbując organizm, wyrządzamy krzywdę naszej psychice. 70
  • Terror i zorganizowany gwałt 30 wrz 2018, 20:00 W podbitym kraju okupant zawsze brał wszystko – a skoro żołnierze marzyli o seksie, to władze organizowały burdele. Kobiety były zmuszane do pracy szantażem, strachem i głodem. Nie inaczej było w Generalnym Gubernatorstwie. 73
  • „Kler” to opowieść sprawiedliwa 30 wrz 2018, 20:00 Smarzowski pokazuje losy księży z ich słabościami. Pozwala zajrzeć za kurtynę środowiska, które znamy z jednej tylko strony – mówi Janusz Gajos, odtwórca głównych ról w filmach „Kler” i „Kamerdyner”. 76
  • Ta produkcja zmieliła mnie doszczętnie 30 wrz 2018, 20:00 Ten film powinni obejrzeć właśnie księża. Zwłaszcza ci mający powołanie i robiący dla ludzi mnóstwo dobrych rzeczy – mówi Arkadiusz Jakubik grający filmie „Kler” ks. Kukułę. 79
  • Tajemnice „Kleru” i kleru 30 wrz 2018, 20:00 Kto jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci biletem. 81
  • Podążam własną drogą 30 wrz 2018, 20:00 Granie rocka jest dziś łatwiejsze, bo nie robi tego tak wiele osób, jak kiedyś – twierdzi Slash. Właśnie wydał płytę „Living The Dream”. 84
  • Małe, a cieszy 30 wrz 2018, 20:00 Znaczna część tortu z kinowego boomu dostała się multipleksom. Co nie znaczy, że mniejsze kina są bez szans. Znalazły swoją niszę. 86
  • Wydarzenie 30 wrz 2018, 20:00 Niezbędność fikcji Dariusz Bitner, „Fikcja”, Państwowy Instytut Wydawniczy Dariusz Bitner to pisarz wybitny, ale powszechnie niedoceniany, co jest zdumiewające, bo tak znowu wielu pisarzy wybitnych nie mamy. Ale Bitner żyje na uboczu... 89
  • Film 30 wrz 2018, 20:00 Wszystkie nerwice Adasia CHYBA TYLKO MAREK KOTERSKI MOŻE SOBIE NA COŚ TAKIEGO POZWOLIĆ. Na planie zebrał panteon gwiazd. W obsadzie jego filmu znaleźli się: Katarzyna Figura, Maja Ostaszewska, Magdalena Cielecka, Joanna Kulig, Marcin... 90
  • Muzyka 30 wrz 2018, 20:00 Naruszenie strefy intymnej WEJŚCIE W ŚWIAT, W KTÓRYM PRINCE – W WARUNKACH NIEZWYKLE PRYWATNYCH, NIEMALŻE INTYMNYCH – pokazuje swój kunszt, dla wielu jest doświadczeniem niezwykle kosztownym emocjonalnie. To pierwszy materiał wydany po... 91
  • Książki 30 wrz 2018, 20:00 Żyleta i kryształ AKTORZY PAMIĘTAJĄ GO JAKO POTWORA, KTÓRY ZMUSZAŁ ICH DO CAŁKOWITEGO PO SŁUSZEŃSTWA. Nie uznawał improwizacji, bo wcześniej wszystko miał dokładnie przemyślane i zaplanowane. Jego legendarna pracowitość... 92
  • Kalejdoskop 30 wrz 2018, 20:00 Pomóż ładnie SZTUKA, NAWET ZAANGAŻOWANA, WCIĄŻ KOJARZY SIĘ Z GRUPAMI UPRZYWILEJOWANY MI. Tak, przejmujemy się, oglądając zdjęcia w ramach World Press Photo, ale robimy to w ciepłej galerii, a po wystawie idziemy na latte. A gdyby tak... 93
  • Kulturalna trzynastka 30 wrz 2018, 20:00 Daniel Józek Qczaj TRENER, PERFORMER, GÓRAL 1. Kulturalnie potrafię… Odpowiedzieć na hejty kierowane do mnie w internecie. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Małym Księciem. Podobnie jak on jestem pełen... 94
  • Ten poczciwy Griszka Rasputin... 30 wrz 2018, 20:00 Kiedy zobaczyłem w empiku nową biografię Rasputina pióra Douglasa Smitha, od razu pojawiły się trzy problemy: po pierwsze – co ktoś, kto się nazywa „Smith”, może wiedzieć o samym Rasputinie? Po drugie – co jeszcze nowego da się... 95
  • Jestem mocno zanurzona w życiu 30 wrz 2018, 20:00 Inspiruję się ludźmi, którzy w swojej pracy są solidni, wykonują ją sumiennie i przede wszystkim lubią to, co robią. 96
  • Zrób sobie… Morawieckiego 30 wrz 2018, 20:00 Oto prawdziwa twarz premiera: bez makijażu, liftingu, botoksu i Photoshopa. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany