Ateista wśród katolików

Ateista wśród katolików

Czy polscy ateiści muszą ukrywać swoje poglądy? (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
Nikt mu nie zabrania nie wierzyć w Boga. Z szacunku do wierzących lepiej by jednak było, gdyby się z tym nie obnosił.

Boga nie ma – Joanna Piłat-Kruk, dziennikarka z Warszawy, powtarza to, kiedy jakaś rozmowa zaczyna się toczyć wokół religii. Znajomi już się przyzwyczaili, ale nowo poznani ludzie reagują niechęcią. Jeden z nich, muzułmanin, zerwał z nią nawet znajomość. Joanna nie widzi jednak powodu, by ubierać swoje poglądy w bardziej oględne słowa, czyli mówić, że nie wierzy w Boga, albo przemilczać tę kwestię. Dlaczego? Skoro tyle osób nie traktuje swojej religijności jako sprawy prywatnej, jeśli mówią głośno, że Bóg jest, dlaczego ona swoje przekonania miałaby zatrzymywać dla siebie? – Ktoś mi zarzucił, że obnoszę się ze swoją niewiarą – mówi.

– Zapytałam, dlaczego on obnosi się ze swoją wiarą, zakładając łańcuszek z krzyżem. Jemu wolno, a mnie nie? Kiedy on mówi o Bogu, należy szanować jego uczucia, a kiedy ja mówię, że religia to bzdura, moich uczuć już nie należy szanować? W Wielkanoc katolicy nie wahają się głośno wołać „alleluja” i powtarzać, że Chrystus zmartwychwstał, w Boże Narodzenie mówią swobodnie, że na świat przyszedł Zbawiciel. Będące częścią ich religii wyznanie wiary jest powszechnie akceptowane. Gdyby Joanna powiedziała w Wielkanoc, że Chrystus nie zmartwychwstał i nie był Bogiem, z pewnością ktoś by jej zarzucił, że nie szanuje cudzych przekonań. A czy katolik, który głosi swoją wiarę, szanuje przekonania Joanny? Nie przeszkadza jej, gdy ktoś mówi, w co wierzy, nie przeszkadzają jej symbole religijne w miejscach publicznych, ale domaga się wzajemności. Chce, by jej przekonanie, wyrażone w zdaniu „Boga nie ma”, było traktowane z takim samym szacunkiem jak powtarzane przez wierzących „Bóg cię kocha”. Polskie państwo gwarantuje wolność przekonań. W konstytucji zapisane jest prawo do wolności wyznania oraz uzewnętrzniania religii publicznie i prywatnie. O prawie do uzewnętrzniania braku religii konstytucja nie mówi, ale gwarantuje wolność wyrażania poglądów. Prawnie więc wierzący i niewierzący są traktowani równo i ani jedni, ani drudzy nie są dyskryminowani.W praktyce jednak polskim ateistom wolno mniej niż osobom religijnym. Dyskryminuje ich związek polityków z Kościołem oraz codzienne zwyczaje i rytuały. Oczekiwania społeczne i presja rodziny sprawiają, że to oni muszą się naginać do religijnych współobywateli.

Statystyczni katolicy

Przeciwnicy finansowania przez państwo nauki religii w szkołach od dawna domagają się, by odpowiedzialność finansową i organizacyjną za to wziął Kościół. Od miesiąca temat ożył na nowo za sprawą przepełnionych szkół. Zatrzymanie siódmoi ósmoklasistów w podstawówkach spowodowało, że dzieci uczą się w każdym wolnym pomieszczeniu. Na sale lekcyjne przerabia się jadalnie, kantorki, czasem nawet szatnie i pokoje nauczycielskie. Trzeba też wygospodarować miejsca na lekcje religii, które przecież nie są obowiązkowe. Szkoły jednak znajdują na nie sale, choć zdarza się, że nie ma gdzie prowadzić zajęć wyrównawczych. To jeden powód, dla którego rodzice dzieci niechodzących na religię buntują się przeciw tym lekcjom. Jest też drugi – ich dzieci z powodu katechez mają okienka w planie dnia i przeczekują je w bibliotekach. A mogłyby mieć po prostu mniej lekcji. Syn Wojciecha, fotoreportera z Warszawy, w młodszych klasach chodził na religię, teraz nie. – Jest jednym z nielicznych – mówi Wojciech. – Większość klasy zostaje na katechezie. Te zajęcia dotyczą wewnętrznych przekonań tych dzieci i ich rodziców. To nie jest religioznawstwo, na którym uczniowie dowiedzieliby się czegoś o historii chrześcijaństwa i innych religii. To nie jest teologia. To jest nauka, jak być dobrym katolikiem. Dlaczego mój syn z powodu cudzej religijności musi spędzać więcej czasu w szkole?

Nie chcę płacić

Wojciech sam kiedyś był religijny. Przyjął komunię, bierzmowanie, ma maturę z religii. Chciał studiować teologię w jednej z wyższych uczelni katolickich. Zdał, ale zabrakło mu kilku punktów, żeby się dostać. – Ksiądz z komisji egzaminacyjnej dał mi bardzo wyraźnie do zrozumienia, że dostanę się na uczelnię, jeśli spędzę z nim miłe chwile – opowiada. – Dałem mu w gębę, a wkrótce poszedłem do wojska, bo uczelnia błyskawicznie powiadomiła Wojskową Komisję Uzupełnień, że jestem do wzięcia. Historia, o której opowiada, działa się jeszcze w czasach PRL. Od tamtej pory Wojciech mówi o sobie: agnostyk, który odszedł od Kościoła. Przestał chodzić na msze. W kościele był na własnym ślubie, bo na religijnej ceremonii zależało jego żonie, również dla niej zgodził się na chrzest dziecka. On sam z Kościołem i Bogiem nie ma żadnego związku. Nie czuje się szczególnie dyskryminowany z tego powodu, denerwuje go jednak, kiedy Kościół bierze udział w polityce, która ma wpływ na jego życie. – Wszystkie ważne partie polityczne rozmawiają z Kościołem i liczą się z nim – mówi. – Denerwuje mnie też, że Kościół zawłaszcza przestrzeń publiczną pod swoje uroczystości, że muszę płacić podatki na tę instytucję, która nie jest moja, że płacę za tę religię w szkołach, za utrzymanie uczelni katolickich, które są przecież częściowo na garnuszku państwa. W kościelnych statystykach Wojciech figuruje jako katolik. Nie dokonał apostazji zniechęcony uciążliwością procedur. Wciąż więc jest zaliczany do katolickiej większości Polaków, o której z taką dumą mówią biskupi. Joanna Piłat-Kruk przypuszcza, że też jest według statystyk katoliczką, choć dokonała apostazji. Nie było łatwo. Wysłała wymagane dokumenty pocztą, ale to nie wystarczyło. Dowiedziała się od księdza, że musi osobiście stawić się w parafii. Ksiądz przyjmował dwa razy w tygodniu i Joanna regularnie dwa razy w tygodniu czekała przed drzwiami jego gabinetu, żeby znalazł dla niej 15 minut. Po czterech miesiącach w końcu ją przyjął. Wystąpiła z Kościoła katolickiego, najprawdopodobniej jednak nie została wykreślona ze statystyk. Kościół ich nie udostępnia, państwo nie ma możliwości tego zażądać, a zainteresowany nie może tego sprawdzić. I Joanna po raz kolejny poczuła, że jej przekonania okazały się nieważne. Znowu decydujący głos ma Kościół.

Ateistyczny coming out

Jacek Tabisz z Wrocławia, prezes Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów, mówi o sobie: – Jestem pogodnym ateistą, staram się nie narzekać.

Spotyka się jednak z ludźmi, którzy pytają, co robić, gdy rodzina wywiera presję, by ślub odbył się w kościele albo dziecko zostało ochrzczone. – Nie zawsze warto stawiać sprawę na ostrzu noża – mówi. – Radzę im, żeby przeczekali, aż rodzina się oswoi. Część ustępuje bliskim, są od nich w jakimś stopniu zależni, biorą te śluby, choć nie wierzą w Boga. Sam spotkał się z podobną presją, kiedy przed ślubem mieszkał z dziewczyną, która obecnie jest jego żoną. Jego macocha miała wtedy obiekcje, żeby usiąść z nimi do świątecznego stołu i zrodził się konflikt. – Nacisk na śluby, chrzty, komunie jest wciąż silny – mówi Jacek Tabisz. – Mimo że żyjemy w laickiej Europie, na ateistów wciąż jest wywierana duża presja, aby żyli po katolicku, bo taka jest polska tradycja. Mieszkańcom dużych miast jest łatwiej, jednak na wsi wciąż ci, którzy nie wierzą w Boga, wolą zatrzymywać ten fakt dla siebie. Chodzą nawet do kościoła, żeby nie dawać okazji do plotek. Rezygnacja z chrztu czy komunii dziecka bywa nieakceptowalna społecznie, więc rodzice, nawet jeśli mają antyklerykalne poglądy, ukrywają je i organizują uroczystość.

Ceremonie z refleksją

– Religia zabezpiecza ludziom wierzącym potrzebę odnajdywania sensu, daje wartości, które porządkują im życie. Ateiści też mają takie potrzeby. Nie jesteśmy kawałkiem mięsa bez duszy. Uważamy się za istoty śmiertelne, ale to nie oznacza, że nie mamy życia duchowego – mówi Jacek Tabisz. On sam często jest traktowany tak właśnie, jakby go nie miał. Wypowiadając się, musi uważać, żeby nie obrazić czyichś uczuć religijnych, choć sam przed taką obrazą nie czuje się chroniony. Każdy może mu bezkarnie powiedzieć, że bez Boga ma ubogie życie wewnętrzne. Bo o obrazie uczuć ateistycznych prawo nic nie mówi. Tymczasem ateiści podobnie jak osoby wierzące mają potrzebę choćby uroczystego podkreślania przełomowych momentów w życiu. Jedną z najtrudniejszych takich chwil jest pogrzeb bliskiej osoby. Urszula Różańska, współzałożycielka firmy Orator, mistrzyni ceremonii świeckich i wyznaniowych w Trójmieście, zajmuje się organizowaniem świeckich ceremonii pogrzebowych.

Przygotowując uroczy stość, stara się dowiedzieć jak najwięcej o osobie, którą żegna, jakimi wartościami kierowała się w życiu, co ją ukształtowało, co pozostawiła po sobie bliskim. Zaczynała od ceremonii humanistycznych z refleksją filozoficzną, ale kilka lat temu zauważyła, że coraz częściej zgłaszają się do niej ludzie, którzy nie odcinają się od religii, nie chcą jednak, by w ostatniej drodze towarzyszył ksiądz. Zaoferowała więc także ceremonię z refleksją religijną. Twierdzi, że z roku na rok zainteresowanie takimi ceremoniami rośnie. – Szczególnie w latach 2016-2017 zaczęło się do mnie zgłaszać więcej katolików, którzy chcieli, by ich albo ich bliskich pożegnała osoba świecka, a nie ksiądz – mówi Urszula Różańska. Bycie ateistą nie oznacza też braku potrzeby uroczystego ślubu z oryginalną, jedyną w swoim rodzaju oprawą. W urzędach stanu cywilnego przysięgę małżeńską składa się w standardowych, dla wszystkich takich samych okolicznościach. Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów szkoli celebrantów do prowadzenia ślubów humanistycznych.

Celebrant rozmawia o młodej parze z rodziną i przyjaciółmi, zbiera o nich anegdoty, pyta o ważne chwile w ich wspólnym życiu, a później przygotowuje mowę, w której to wszystko zawiera. Ślub humanistyczny jest uroczysty, choć nie odbywa się w kościele i nie prowadzi go ksiądz. Trzeba go jednak jeszcze potwierdzić w USC, choć ślub kościelny nie wymaga takiego potwierdzenia. Świeckich profesjonalnych celebrantów ślubnych i pogrzebowych jest wciąż niewielu. Jak opowiada przedsiębiorca zajmujący się takimi usługami, nie wynika to z małego zainteresowania. – Jesteśmy konkurencją dla Kościoła, więc duchowni są niezadowoleni z naszej oferty – mówi. Uświetniał śluby i pogrzeby, także te katolickie, nadając im uroczystą oprawę. Pewnego dnia właściciel jednego z zakładów pogrzebowych w jego mieście pokazał mu list z kurii, który zakazywał współpracy z nim pod rygorem utraty pozwolenia wjazdu na cmentarze katolickie. List dostali również księża z parafii należących do tej kurii. Jeden z proboszczów wyprosił z kościoła muzyka zatrudnionego przez przedsiębiorcę, który miał wykonać oprawę muzyczną i ślub odbył się w ciszy. – Nie miałem możliwości pracować w obiektach sakralnych tej archidiecezji – mówi. – Moja firma tego nie przetrwała. Życie poza Kościołem nie jest w Polsce łatwe, jeśli chce się je prowadzić otwarcie i konsekwentnie. Demokratyczne państwo prawne, jak definiuje Rzeczpospolitą Polską konstytucja, jest mocno osadzone w religii katolickiej i bycie w nim jawnym ateistą wymaga sporo asertywności. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 41/2018
Więcej możesz przeczytać w 41/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2018 (1856)

  • Czego uczy kolejny wypadek 7 paź 2018, 20:00 Ponad rok czekamy na wyjaśnienie, kto był winien wypadku z udziałem Beaty Szydło 3
  • Rusz się – na zdrowie 7 paź 2018, 20:00 Od lat wiadomo, że aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy i chorób serca. Coraz więcej badań świadczy o tym, że jest to jeden ze sposobów, by ustrzec się przed niektórymi typami nowotworów. Jak się ruszać, by uniknąć raka? 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 7 paź 2018, 20:00 ROBERT BIEDROŃ JEST TYLKO PREZYDENTEM SŁUPSKA, w dodatku będzie nim już niedługo, a zachowuje się jak prezydent Polski. Głównie pod tym względem, że nie odbiera telefonów od potencjalnych sojuszników i wybiera sobie dziennikarzy,... 6
  • Obraz tygodnia 7 paź 2018, 20:00 40 razy mniej od piłkarzy nożnych dostali siatkarze za udział w mistrzostwach świata. Przypomnijmy: na swoim mundialu nasi piłkarze nie dobrnęli nawet do fazy pucharowej, a siatkarze wrócili z tytułem mistrzowskim Przegrana Olfaktoria... 10
  • Jak politycy budują lęk przed szczepionkami 7 paź 2018, 20:00 W OGÓLNOPOLSKIM STOWARZYSZENIU SZERZENIA WIEDZY O SZCZEPIENIACH nastał czas pogodnego spoglądania w przyszłość. Sejm przyjął obywatelski projekt ustawy o dobrowolności szczepień do dalszych prac w komisjach celem odbycia nad nim debaty.... 11
  • Info radar 7 paź 2018, 20:00 Sikorski wycofuje się z oszczerstw Były szef MSZ Radosław Sikorski zamieścił na Twitterze wpis, w którym określił tygodnik „Wprost” mianem „kupionego za ruskie pieniądze”. Gdy dostał wezwanie do usunięcia zniesławiającego... 11
  • Trzy refleksje z San Sebastián 7 paź 2018, 20:00 Odżywa kino polityczne. Reżyserzy uważnie obserwują polityków i przenoszą na ekran wstrząsy dzisiejszej Europy. Ale też coraz wnikliwiej obserwują własne środowisko. 12
  • Uwielbiam życie 7 paź 2018, 20:00 Rozmowa z Janem Peszkiem, aktorem 15
  • Awantura o „Kler” 7 paź 2018, 20:00 lewo „MONACHOMACHIA” I. KRASICKIEGO NIE JEST WCALE PARODIĄ CZY POEMATEM HE ROIKOMICZNYM, jak się uczą dziatki w szkole, a tygodnik „Nie” J. Urbana nie jest wcale skandalizującym pismem satyrycznym – to zwykłe reportaże z życia... 16
  • Nowy układ władzy 7 paź 2018, 20:00 Po wyborach samorządowych w obozie władzy dojdzie do nowego rozdania. Kto wygra walkę o wpływy, a kto na niej straci? 18
  • Pęknięcie w klubie PiS 7 paź 2018, 20:00 Przegrane głosowanie nad kandydaturą rzecznika praw dziecka to efekt walki o wpływy na prawicy i żółta kartka dla duetu Terlecki – Mazurek, który rządzi klubem PiS. 24
  • Zakażenie 7 paź 2018, 20:00 Po kłótni o imigrantów teraz wybuchła między Rzymem i Brukselą awantura o włoski budżet. Rządząca koalicja Salviniego i Di Maio ustaliła bowiem, że przyszłoroczny włoski deficyt budżetowy wyniesie 2,4 proc. dochodu narodowego. Jak... 25
  • Jak rolnik z rolnikiem 7 paź 2018, 20:00 Minister Jan Krzysztof Ardanowski dogaduje się z polską wsią. W kuluarach mówi się, że jest pogromcą PSL. Tylko czy wspólnego języka z chłopami wystarczy na długo? 27
  • Mam nadzieję, że Tusk wróci 7 paź 2018, 20:00 Donald Tusk skumulował atuty, które pozwolą mu wystąpić w charakterze patrona całej opozycji. Bez niego ma ona dużo mniejsze szanse – mówi „Wprost” prof. Aleksander Smolar, prezes Fundacji Batorego. 32
  • Ziemiec 2010-2018 7 paź 2018, 20:00 Kiedy przyjeżdżam do Polski, zaglądam do rządowej telewizji. Zawsze to szok. Zwłaszcza że na co dzień oglądam niemiecką telewizję publiczną. Tych dwóch rzeczywistości nie da się porównać, to tak, jakby porównywać mąkę z... 37
  • Jak TO robią w PiS… a jak w Platformie 7 paź 2018, 20:00 Wyborcy PiS zaczynają współżycie blisko rok później niż wyborcy Platformy i SLD – mówi prof. Zbigniew Izdebski, seksuolog. 38
  • Ateista wśród katolików 7 paź 2018, 20:00 Nikt mu nie zabrania nie wierzyć w Boga. Z szacunku do wierzących lepiej by jednak było, gdyby się z tym nie obnosił. 44
  • Jest tu miejsce dla takich wyrzutków jak my 7 paź 2018, 20:00 Ile trzeba mieć arogancji, aby dla całego rodzaju ludzkiego kreślić wspólny mianownik? Nie da się miliardom ludzi przyczepić jednego boga, spłaszczyć ich potrzeb – o swoim stosunku do Kościoła mówi Adam Nergal Darski. 48
  • Jak grano o Chopina 7 paź 2018, 20:00 Francuska firma LTR była bliska podpisania umowy na wynajem powierzchni handlowych na Lotnisku Chopina. Za ceny 12 razy niższe niż rynkowe. „Wprost” dotarł do dokumentów w tej sprawie. 52
  • Bitwa o wyjście 7 paź 2018, 20:00 Przedsiębiorcy walczyli, by opóźnić wprowadzenie exit tax, czyli podatku od wyprowadzenia firmy za granicę. Rząd był jednak nieugięty i nowy podatek będzie obowiązywał od początku 2019 r. 56
  • Hossa Bessa 7 paź 2018, 20:00 Płacz po Wiedźminie 60 mln zł chce od spółki CD Projekt Andrzej Sapkowski. Pismo z żądaniem zapłaty pieniędzy wpłynęło do producenta gier z serii „Wiedźmin” od prawników reprezentujących pisarza. Autor sagi o wiedźminie już... 59
  • Małopolskie Orły nagrodzone 7 paź 2018, 20:00 Najlepsi przedsiębiorcy regionu odebrali nagrody na gali Orły Wprost w Krakowie. 60
  • MAM więcej na rachunki 7 paź 2018, 20:00 Każdy może realnie obniżać swoje rachunki za media. Pomogą nowoczesne narzędzia, takie jak platforma MAM. 62
  • Zaproszenie nie do odrzucenia 7 paź 2018, 20:00 Turcja i Rosja wciągają Europę do antyamerykańskiej gry na Bliskim Wschodzie. Groźba uruchomienia nowej fali migracji z Syrii okazuje się bardzo skuteczna. 65
  • Boris, ostatnia nadzieja Albionu na udany brexit 7 paź 2018, 20:00 Boris Johnson to inteligentny improwizator i świetny mówca, ale ponoć leń i kobieciarz. Torysi coraz częściej mówią, że tylko on może z sukcesem wyprowadzić Wielką Brytanię z UE. 68
  • Gigantyczna kosmiczna gąbka 7 paź 2018, 20:00 Korzystając z najnowszych odkryć, badacze Wszechświata stworzyli trójwymiarowe mapy rozkładu galaktyk, z których wyłania się struktura podobna do gąbki. 73
  • Know How 7 paź 2018, 20:00 Złamać zasady Nowa „FIFA” 19 wita nas hymnem Ligi Mistrzów oraz informacją, że możemy zagrać w finale turnieju, gdzie zmierzą się Juventus Turyn oraz Paris Saint Germain. Twarzą gry jest oczywiście Ronaldo, choć ostatnio wydawca... 75
  • Młodzi, szczupli, chorzy 7 paź 2018, 20:00 Wysoki cholesterol kojarzony jest głównie z osobami starszymi, ale często odkrywa się go u 30-latków. 76
  • Na kogo czyhają rusałki 7 paź 2018, 20:00 Ten film powstał z żalu, że nie udało się powiedzieć sobie wszystkiego – mówi Janusz dwa lata po śmierci brata Andrzeja. „Jak pies z kotem” to opowieść o dwóch Kondratiukach. 80
  • Ostatni trzask mody 7 paź 2018, 20:00 Gdy wydawało się, że DVD, winyle i kasety magnetofonowe skończą na śmietniku historii, one znalazły swoją niszę i mają się coraz lepiej. 84
  • Wydarzenie 7 paź 2018, 20:00 Ona z łukiem, ty z padem Lara Croft przeszła długą drogę, od kiedy w 1996 r. zobaczyłem ją po raz pierwszy. Z pani archeolog o ponętnych kształtach, która nie rozstawała się z dwoma pistoletami Glock, przeistoczyła się w żądną... 88
  • Film 7 paź 2018, 20:00 DRAMAT Rachunek traum „ K RWAWA NIEDZIELA”, „LOT 93” – Greengrass potrafi opowiadać o bolesnych wydarzeniach w sposób chłodny i paradokumentalny. Teraz łapie rzeczywistość na bieżąco, przenosząc na ekran zamach Andersa Breivika... 89
  • Muzyka 7 paź 2018, 20:00 ROCK Delikatny krzyk To miała być najbardziej emocjonalna płyta w karierze zespołu. Trudno się dziwić – gitarzysta formacji Piotr Grudziński umarł ponad dwa lata temu, a lider Mariusz Duda stracił ojca. Nie mamy tu jednak emocji tak... 90
  • Książka 7 paź 2018, 20:00 ESEJ Katalog przemian Jadę powolnym pocią giem. Oglą dam mój kraj. Nie widzę mojego kraju” – tak się kończy książka Anny Arno. Książka piękna i wzruszająca. Te trzy krótkie zdania, z którymi autorka zostawia czytelnika, są... 92
  • Kalejdoskop 7 paź 2018, 20:00 WYSTAWA Wymuszona bliskość 16 MKW. – MINIMUM TYLE WEDŁUG PRLOWSKICH NORMATYWÓW musiało mieć największe pomieszczenie w mieszkaniu. Niby niemało – zważywszy, że obecnie czasem całe „mikroapartamenty”, których zdjęcia są na... 93
  • Kulturalna trzynastka 7 paź 2018, 20:00 Marcin Kydryński DZIENNIKARZ, PREZENTER 1. Kulturalnie potrafię... Prowadzić samochód. Nie najgorzej idzie mi też ze sztućcami. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Dziś to raczej podmiot liryczny takiego... 94
  • Lubiewo wyklęte 7 paź 2018, 20:00 Jeśli w pisowskiej Polsce mógł wyjść za państwowe pieniądze PISF „Kler”, to zaczynam mieć nadzieję na zielone światło dla „Lubiewa”... Od kilku lat bowiem słyszę, że czasy nie po temu, PISF dotacji wielomilionowych nie... 95
  • Jak się nie wypalić 7 paź 2018, 20:00 Wypalenie zawodowe jest jak grypa. Może dopaść każdego, choć nie każdy tak samo ostro je przechodzi. Jak się przed nim bronić? 96
  • Zrób sobie… Kukiza 7 paź 2018, 20:00 Mamy dość genderowych wymoczków i tęczowej zbieraniny ze Zbawixa. Dajcie nam tu normalnego, zdrowego, polskiego chłopa z jajami! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany