Populizm zostanie z nami na dłużej

Populizm zostanie z nami na dłużej

Victor Orban i jego Fidesz pozbędą się opozycji w majestacie prawa? (fot. REUTERS/Eric Vidal)
Populizm stał się obelgą służącą do okładania politycznych przeciwników. Jednak takie partie po prostu lepiej rozgrywają rosnące poczucie niechęci do elit lekceważących problemy zwykłych ludzi – mówi prof. Roger Eatwell.

Czy ten rok będzie należał do populistów? Ich lista jest długa i wciąż się powiększa: włoska Liga, niemiecka AfD, francuskie Zgromadzenie Narodowe, hiszpański Vox…

Testem będą majowe wybory europejskie. Według sondaży populistom pójdzie lepiej niż w 2014 r., kiedy i tak zanotowali najlepsze wyniki w historii. Są na fali, o czym świadczy choćby sukces hiszpańskiej partii Vox w Andaluzji. Weszła tam do lokalnego rządu i był to pierwszy taki sukces skrajnej prawicy od śmierci gen. Franco w 1975 r. To niesamowity przełom, bo Hiszpania miała być przecież odporna na wirus prawicowego populizmu. Sukces Voxu jest ostrzeżeniem nie tylko dla hiszpańskiego mainstreamu. Inne europejskie partie głównego nurtu też powinny się bać.

Bać się, że Europejczycy wybiorą sobie nowe elity?

Partie głównego nurtu dostrzegły zagrożenie i próbują zapożyczać od populistów te elementy programu, które mogą uchronić ich przed wyborczą klęską. Przypominam, że w Austrii przed wyborami przez jakiś czas prowadziła prawicowa Partia Wolności, ale chadecki lider Sebastian Kurz przejął część jej programu i wygrał, zostając kanclerzem. Podobnie w Holandii, gdzie populistyczną partię Geerta Wildersa wyprzedzili niespodziewanie liberałowie premiera Marka Ruttego. Dlaczego? Bo Rutte obiecał zmiany w polityce imigracyjnej.

Niemiecka chadecja nie odważyła się na taki ruch.

Bo zbyt daleko idące przesunięcie w prawo grozi utratą zdolności koalicyjnej. Niemiecki przykład pokazuje, że trudno przewidzieć, do jakiego stopnia mainstream upodobni się do populistów.

A kim są ci dzisiejsi populiści?

Z definicją populizmu jest kłopot. To dziś jeden z najbardziej nieuchwytnych i problematycznych terminów w naukach społecznych.

Mimo to wszyscy nim straszą. Dlaczego?

Bo populizm stał się w politycznej debacie obelgą służącą do piętnowania przeciwników.

Wróćmy do definicji. Czym populiści różnią się od tradycyjnych partii?

Populistami nazywa się polityków, których obietnice wyborcze mają być nierealne, którzy w swojej retoryce wykorzystują elementy teorii spiskowych, manipulują ludźmi, i którzy schlebiając gustom niewykształconych wyborców, używają mało eleganckiego, wręcz grubiańskiego języka.

Czy ich wyborcy to rzeczywiście biali, niewykształceni i niezamożni mieszkańcy prowincji?

W książce rozwiewamy tego typu mity. Zwolennicy populistów różnią się oczywiście w zależności od kraju, który analizujemy, ale z pewnością nie można powiedzieć, że są wyłącznie biali, wyłącznie ubodzy i wyłącznie słabo wykształceni. Na przykład w Wielkiej Brytanii 25 proc. osób z dyplomem uczelni wyższej głosowało za brexitem. Co ciekawe, także 30 proc. mniejszości etnicznych zamieszkujących od dawna na Wyspach zagłosowała za wyjściem z UE. A we Francji w ubiegłorocznych wyborach prezydenckich Marine Le Pen zdobyła w pierwszej turze najwięcej głosów wśród młodych wyborców.

Ale poziom wykształcenia mówi coś o ich zwolennikach, bo na uniwersytetach chyba nie ma ich zbyt wielu?

Nie popiera ich tam prawie nikt, co zresztą przekłada się na pracę naukową. Moi koledzy czują wręcz misyjny obowiązek atakowania populizmu w sposób, na który nigdy nie zdobyliby się, pisząc np. o zielonych, nawet gdyby się z nimi nie zgadzali. Większość ekspertów jest wrogo nastawiona do partii populistycznych.

No to są panowie wyjątkiem. Jeden z waszych recenzentów napisał nawet, że przemycacie w książce prawicową poprawność polityczną.

Głosowaliśmy ze współautorem książki Matthew Goodwinem przeciwko brexitowi, a ja należę do Partii Pracy i opowiadam się za podwyższeniem podatków dla bogatych. Jeśli te poglądy czynią ze mnie prawicowca, to ten recenzent jest idiotą. Może jest sfrustrowanym zwolennikiem lewicy?

Lewica obsadza w roli populistów każdą prawicową partię protestu. Czy kiedyś było inaczej?

Historycy nie są zgodni, czy termin populizm miał zawsze negatywne, antyprawicowe konotacje. O jego znaczeniu dyskutowano już w XIX w. Pierwszą partią w historii, która zresztą sama uznała się za populistyczną, była powstała w USA pod koniec XIX w. Partia Populistyczna. Była ona wrogo nastawiona do wielkiego biznesu i wschodzącej wówczas klasy posiadaczy, a sympatyzowała z ciężko pracującymi, niezamożnymi Amerykanami z małych miasteczek. Można rzec: typowa lewica.

A czy prawicowi populiści są faszystami? Media używają często tych dwóch terminów zamiennie.

Nawet wśród naukowców trwa spór, czy dzisiejszy populizm to współczesna wersja faszyzmu. Według mnie tak nie jest. Faszyzm oznaczał bowiem kult mocnego lidera, celebrował przemoc i był ze swej natury antydemokratyczny. Dzisiejsi populiści działają w ramach demokratycznych struktur, być może nieco je nadwyrężając, ale nie niszcząc. Populiści mówią zresztą, że ich protest wynika wręcz z niedostatku demokracji i często domagają się rozstrzygania ważnych kwestii w formie referendum. Tak było z brexitem.

Dlaczego pozycja populistów jest dziś tak mocna?

Rosnące poparcie dla partii typu Zgromadzenie Narodowe Marine Le Pen czy Ligi Matteo Salviniego jest reakcją na to, że liberalne elity odeszły od spraw zwykłych ludzi. Wyborcy są tym rozczarowani, a populiści wyczuli swoją szansę. Ich program polityczny opiera się na przeświadczeniu, że rząd powinien reagować na oczekiwania ludzi, a także na tym, że ich bazą są zwykli ludzie, serce narodu, bastion tradycyjnych wartości. Istnieje też lewicowa wersja populizmu, w której ci zwykli ludzie to klasa pracująca, borykająca się z pogarszającymi się warunkami życia i nierównością.

Jednak dziś sukcesy odnoszą tylko prawicowi populiści.

Ale nie można zapominać, że lewica też może być populistyczna. Na przykład w Hiszpanii mamy teraz dwa rodzaje populizmu: lewicowy, reprezentowany przez skrajnie lewicowe Podemos i prawicowy w postaci wspomnianej już partii Vox. Czasem te dwa populizmy się do siebie zbliżają i mają wspólne elementy. Przecież niektóre gospodarcze propozycje Marine Le Pen – choćby postulat wzmocnienia rządu, troska o klasę pracującą – mogłyby uchodzić za program tradycyjnej lewicy. A w Holandii prawicowa Partia Wolności Geerta Wildersa wspiera walkę o prawa kobiet i sympatyzuje ze środowiskiem gejowskim.

Prościej populizm definiuje były doradca prezydenta Trumpa Steve Bannon. Według niego to po prostu wojna ze skorumpowaną elitą...

Bannon niczego nowego nie odkrywa. Przekonanie, że skorumpowane rządzące elity są zajęte sobą i oderwane od życia zwykłych ludzi, to jedna z najważniejszych cech populizmu. Co ciekawe, ta wrogość do liberalnych, globalnych elit dotyczy także lewicowych populistów. Przywódcy Podemosu w Hiszpanii i prawicowej Ligi we Włoszech pochodzą z niezbyt zamożnych środowisk i dlatego są wiarygodni, atakując elity finansowe i polityczne rządzące Europą.

Czyżby Trump, członek amerykańskiej elity finansowej, był wyjątkiem od tej reguły?

Ale Trump to outsider spoza politycznego establishmentu, bardzo tam nielubiany. To mu pomogło atakować elity, a to jest niezwykle silna karta w dzisiejszej polityce. Z rozczarowaniem ludu nikt nie wygra. Spójrzmy na Emmanuela Macrona. Do niedawna przepowiadano mu miażdżące zwycięstwo nad populizmem. Miał być zbawicielem liberalizmu, a dziś może liczyć we Francji na zaledwie 20 proc. poparcia.

Francuzi w „żółtych kamizelkach”, domagający się dymisji Macrona zasilą armię populistów?

Moim zdaniem „żółte kamizelki” to po prostu skrajny przejaw zakorzenionej we Francji tradycji ulicznych protestów. Jest oczywiście druga strona tego zjawiska, której nie lekceważę. To gniew francuskiej prowincji lewicowej i prawicowej, dla której Macron jest aroganckim przedstawicielem paryskiej elity, bankierem i technokratą. On nie ma pojęcia o tym, jak żyje się na prowincji. Pojawił się w polityce jako rzekomy centrysta, a jak na razie obniżył podatki najbogatszym. Ludzie to widzą, a ich protest łączy w sobie prawicowy i lewicowy populizm.

Czy brexit to przejaw populizmu?

Brexit, tak jak „żółte kamizelki”, to zjawisko, które nie ogranicza się do jednej strony politycznego sporu. Wrogość do UE charakteryzuje też część brytyjskiej lewicy. Warto przypomnieć, że przywódca laburzystów Jeremy Corbyn bardzo ostro wypowiadał się wcześniej o Unii. Ma dziś z tym problem, bo jego partia oczekuje jasnego stanowiska w kwestii brexitu. A na prawicy mamy długą tradycję postrzegania Wielkiej Brytanii jako antyeuropejskiego mocarstwa, które w rzeczywistości jest bardziej proatlantyckie i powinno się trzymać USA, nie Europy. I ci prawicowi i lewicowi przeciwnicy Unii w 2016 r. zagłosowali za brexitem. To było coś wyjątkowego, bo zazwyczaj podziały partyjne w Europie są bardzo ostro zarysowane. Jednak ostatnio ta tradycyjna lojalność wobec partii słabnie, bo rośnie poczucie, że one nie słuchają wyborców.

Angela Merkel nie posłuchała „zwykłych” Niemców i wyrosła jej konkurencja – antyimigracyjna AfD. Czy bez imigrantów nie byłoby dzisiejszego populizmu?

Ostatnia fala imigracji i zagrożenie islamskim terroryzmem miały fundamentalny wpływ na politykę. Zamiast na gospodarce politycy skoncentrowali się na kulturze i tożsamości. Notowania socjaldemokratów i chadeków spadają, bo zamiast zauważyć społeczne rozczarowanie globalizacją, troszczą się głównie o los mniejszości.

Czemu lewicowi populiści nie zajęli miejsca po socjaldemokratach?

Głównie z powodu stosunku do imigracji.Wyborcy z klasy pracującej oczekują sprzeciwu swoich partii wobec imigracji muzułmańskiej, ale lewica boi się tu zarzutu o rasizm. Takich obaw nie ma prawica, dlatego prawicowy populizm kwitnie nawet w dawnych bastionach komunistów, np. w północnej Francji, głosującej na Le Pen. Na Wyspach przed referendum w sprawie brexitu z sondaży wynikało, że imigracja jest tematem numer jeden dla wyborców. Mimo to zwolennicy pozostania w Unii bali się o tym mówić i zajęli się kwestiami gospodarczymi. To był błąd.

Czy nie należy bać się kolejnej rewolucji przemysłowej?

Taka rewolucja, sprowadzająca się do jeszcze większej automatyzacji pracy, nie musi oznaczać katastrofy. W XIX-wiecznej Anglii też obawiano się skutków rewolucji przemysłowej. Pojawił się nawet ruch luddytów, założony przez robotników przemysłu włókienniczego, którzy niszczyli maszyny. Ale na dłuższą metę to, czego się obawiano, przyniosło wyższe standardy życia.

Ale lewicowy populizm może wykorzystać opór przed zastępowaniem pracowników sztuczną inteligencją.

Dopóki nad Europą czy Ameryką będą wisieć zagrożenia związane z imigracją, prawicowy populizm będzie umiał wykorzystać ten niepokój wyborców. Bo patrząc na to, co dzieje się na Bliskim Wschodzie czy w Afryce, tylko kwestią czasu jest kolejna wielka fala migrantów.

Okładka tygodnika WPROST: 1/2019
Więcej możesz przeczytać w 1/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2019 (1867)

  • Bądźmy otwarci na zmiany 26 gru 2018, 20:00 Co przyniesie 2019 r.? Na to pytanie poszukujemy odpowiedzi w tym wydaniu „Wprost”. Zapraszam do lektury. Ja natomiast dodam: nowy rok przyniesie zmiany, jakich się nie spodziewamy. Niby wiemy, że świat się zmienia, ale nie do końca sobie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 gru 2018, 20:00 OPOZYCJA MODLI SIĘ O ARESZTOWANIA. To nie żart, tylko wnioski płynące z wyborów samorządowych. W Koszalinie, mieście posła Stanisława G. (aresztowanego przed wyborami samorządowymi, wypuszczonego i ostatnio ponownie zatrzymanego),... 6
  • Obraz tygodnia 26 gru 2018, 20:00 3+1 Najskromniejszy polski gwiazdor Dawid Podsiadło 3 razy z rzędu wystąpił na wyprzedanym do ostatniego miejsca Torwarze, więc z rozpędu zagrał jeszcze na Dużej Scenie Teatru Narodowego Przegrany Jose Mourinho, największy megaloman... 8
  • Info radar 26 gru 2018, 20:00 PiS szykuje program dla Polonii Partia Jarosława Kaczyńskiego chce zaproponować program pomocowy dla Polaków wracających z emigracji. – Dostajemy sygnały, że ci, którzy wyjechali za granicę w celach zarobkowych, są skłonni wrócić... 10
  • Kusząca wizja wcześniejszych wyborów 26 gru 2018, 20:00 OSTATNIO SCENA POLITYCZNA ŻYJE SPEKULACJAMI, CZY DOJDZIE DO SKRÓCENIA kadencji obecnego parlamentu i w związku z tym wyborów do Sejmu i Senatu będziemy mieli wczesną wiosną. Opozycja grzmi, że PiS boi się protestów społecznych oraz... 11
  • Utrata płynie przez kawiarnię 26 gru 2018, 20:00 Pusto się robi wokół, coraz bardziej pusto. Ludzie umierają i wtedy dokładnie widać, jak to ktoś głupio wymyślił, że nie ma ludzi niezastąpionych. 12
  • Dobry rok 2019? 26 gru 2018, 20:00 Lewo TO BĘDZIE DOBRY ROK. ROK ATRAKCJI, NIESPODZIANEK I CUDÓW. Atrakcji – bo idą wybory, szykują się więc zmiany, będą emocje, rotacje, nowe twarze, nowe hasła. Niespodzianek – bo kandydaci mają coraz więcej narzędzi, by nas... 14
  • Trendy 2019 26 gru 2018, 20:00 1. Donald Tusk To nazwisko w przyszłym roku będzie budziło największe emocje na naszej scenie politycznej. Powrotu Donalda Tuska do działalności publicznej w Polsce wyczekuje spora grupa polityków opozycji. Jedni dlatego, iż stracili na... 16
  • Polityczne rafy 2019 26 gru 2018, 20:00 Ten rok przesądzi o naszej scenie politycznej na najbliższe cztery lata. Nic dziwnego, że politycy szykują się do dziewięciomiesięcznej batalii o władzę. „Wprost” przewiduje, co może wywrócić ich plany. 26
  • Nie przesuwajmy Polski na Wschód 26 gru 2018, 20:00 Jedyny realny wybór, przed jakim stoi Polska, to opcja prozachodnia i opcja wschodnia – mówi prof. Jerzy Buzek, były premier i szef Parlamentu Europejskiego. 31
  • PiS przegra, ale wygra 26 gru 2018, 20:00 Sądzę, że po wyborach parlamentarnych PiS utrzyma władzę – mówi prof. Janusz Czapiński, psycholog społeczny. 37
  • Lis w samotrzasku 26 gru 2018, 20:00 Pogmatwane dzieje podwyżki cen prądu, która ma ponoć być, a jednocześnie jej nie będzie, są prognozą tego, jak w polskiej polityce będzie wyglądać rok 2019. Podwójne wybory sprawiają, że od obecnej zimy aż do przyszłej późnej... 39
  • Jest tylko czas teraźniejszy 26 gru 2018, 20:00 Po co takich ludzi jak Ola się reanimuje? Po co się ich bierze na OIOM, po co ich się ratuje, skoro za chwilę ich się zostawia? Jeśli jesteśmy tak oszczędni, to skasujmy ratowanie – mówi Ewa Błaszczyk. 41
  • Testament Miętusa i Syfona 26 gru 2018, 20:00 Przełom roku. Trzeba podsumować, składać życzenia, podejmować noworoczne postanowienia. Pod dyktando i pod presją tradycji, kultury, mediów. I w takt kolęd, którymi katują nas co najmniej od początku grudnia wszystkie bez wyjątku... 45
  • Polacy mogliby pomagać bardziej 26 gru 2018, 20:00 Chętnie bym zaprosił polskich polityków do obozów, w których działamy. Może to ich przekona do przyjęcia choć kilkunastu uchodźców? – zastanawia się Wojciech Wilk, prezes Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM). 46
  • Prognozy 2019 26 gru 2018, 20:00 1. Waluty NADCHODZĄ ZŁE CZASY DLA FRANKOWICZÓW. NA ŚWIECIE pomału zaczyna się spowolnienie gospodarcze, co oznacza, że będą rosnąć bezpieczne waluty, jak jen czy frank. Dolar jest teraz bardzo przewartościowany, więc w przyszłym roku... 50
  • Polski czempion 26 gru 2018, 20:00 LOT jest dziś najdynamiczniej rozwijającą się linią lotniczą w Europie. 52
  • ARP S.A. tworzy dobry klimat dla inwestycji 26 gru 2018, 20:00 Gry wideo, restrukturyzacja, finansowanie przedsiębiorstw czy zarządzanie specjalnymi strefami ekonomicznymi. Obszary działalności Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. są bardzo rozległe. 54
  • Korepetycje dla przedsiębiorców 26 gru 2018, 20:00 Co nam robią Facebook i Google, czy euro da się naprawić, czy jesteś frajerem oraz jak powstało imperium Big Maca. Oto subiektywny przewodnik po książkach biznesowych roku. 58
  • Udany rok PKP Intercity 26 gru 2018, 20:00 PKP Intercity realizuje największy program inwestycyjny w swojej historii oraz rozbudowuje ofertę połączeń krajowych i międzynarodowych. Podróżni to doceniają. 62
  • Potęga polskiej wsi 26 gru 2018, 20:00 1 mld zł przychodu – taką kwotą trzeba było się pochwalić, by trafić do trzydziestki największych firm rolniczych w Polsce. 64
  • Rzucamy rękawicę wielkim graczom 26 gru 2018, 20:00 Polska żywność wygrywa na świecie swoim smakiem i jakością. My ze swojej strony pomagamy marketingowo – mówi Piotr Serafin, dyrektor generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. 66
  • Tradycja się liczy 26 gru 2018, 20:00 Toruński wytwórca wódek to jeden z ostatnich producentów wódki z polskim kapitałem – mówi Grzegorz Grabowski, dyrektor zarządzający Toruńskich Wódek Gatunkowych. 69
  • Krok milowy dla ochrony klimatu 26 gru 2018, 20:00 Przyjęty podczas szczytu klimatycznego COP24 Pakiet katowicki tworzy reguły światowej polityki klimatycznej na najbliższe lata. 70
  • Renesans eleganckiej muchy 26 gru 2018, 20:00 Co łączy wysoką modę i używaną odzież? Na pewno najnowsza kolekcja projektanta mody Mariusza Przybylskiego BOW RE:TIED, stworzona we współpracy z firmą VIVE Textile Recycling. 74
  • Naszą misją są innowacje 26 gru 2018, 20:00 Nasza firma co roku przeznacza na badania i rozwój średnio 18 proc. obrotów – mówi Oliver Koehncke, dyrektor generalny Boehringer Ingelheim Polska. 76
  • Ćwierć wieku cyfrowej rewolucji 26 gru 2018, 20:00 Przyznanie nagród im. prof. Tomasza Hofmokla osobom zasłużonym dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego zbiegło się z obchodami 25. rocznicy istnienia NASK. 78
  • Osładzamy Polakom życie 26 gru 2018, 20:00 Słodkie przekąski mają rację bytu w epoce fit i zdrowego trybu życia. Zmianie uległy tylko trendy ich spożycia – mówi Robert Rudnicki, prezes FC Pszczółka sp. z o.o. 80
  • Populizm zostanie z nami na dłużej 26 gru 2018, 20:00 Populizm stał się obelgą służącą do okładania politycznych przeciwników. Jednak takie partie po prostu lepiej rozgrywają rosnące poczucie niechęci do elit lekceważących problemy zwykłych ludzi – mówi prof. Roger Eatwell. 83
  • Know How 26 gru 2018, 20:00 Pierścienie tylko na chwilę Choć to może z naszego punktu widzenia odległa perspektywa, ale według NASA za 300 mln lat, a być może nawet już za 100 mln lat Saturna nie będą otaczać charakterystyczne dla tej planety pierścienie... 86
  • Powstanie Wielkopolskie: zasłużone zwycięstwo 26 gru 2018, 20:00 Powstanie Wielkopolskie, które rozpoczęło się 100 lat temu w Poznaniu, było pierwszym wielkim sukcesem wojskowym i politycznym odradzającego się państwa polskiego. 100 lat temu w Poznaniu Wielkopolanom zawdzięczamy wprowadzenie do polskiej polityki pojęć i dyskusji, które są... 87
  • Bohaterowie, których być może jeszcze nie znacie 26 gru 2018, 20:00 Na sukces wielkopolskiego zrywu zapracowało znacznie więcej osób mniej znanych niż Ignacy Paderewski, którego postać przysłoniła pamięć o nich. 91
  • Paderewski. Nauczyciel patriotyzmu 26 gru 2018, 20:00 W spektaklu, w którym gram, Paderewski – nawet w kapciach i piżamie – opowiada o swoim największym pragnieniu, czyli o tym, by Polska wróciła na mapę Europy – mówi Krzysztof Tyniec, aktor. 93
  • Scalić rozszczepiony umysł 26 gru 2018, 20:00 Słyszy głosy, choć nikt nie mówi, czuje się osaczony, prześladowany: mózg chorego na schizofrenię jest jak ogarnięty pożarem. Dziś można już jednak tę chorobę leczyć skutecznie. 96
  • Schudnąć raz na zawsze 26 gru 2018, 20:00 Obiecujesz sobie, że zrzucisz wagę. Przechodzisz na dietę, a po kilku tygodniach witasz efekt jo-jo. Co zrobić, żeby tym razem naprawdę się udało? 98
  • Cyfrowa nieśmiertelność 26 gru 2018, 20:00 Dotarcie do najbliższych gwiazd może wymagać odbycia podróży trwającej wiele ludzkich pokoleń. Zatem przedłużenie ludzkiego życia i poszukiwanie nieśmiertelności mogą odegrać istotną rolę w badaniach Wszechświata. Narodził się też pomysł, by wgrać świadomość człowieka do... 101
  • Strój dźwięków 26 gru 2018, 20:00 Nie myślę o tym, do kogo piszę, tylko piszę do siebie Tylko wtedy mam gwarancję, że to jest w porządku – mówi Mela Koteluk, która powraca z nową płytą. 105
  • Udręka i ekstaza 26 gru 2018, 20:00 Koncerty gwiazd światowego formatu, „Gwiezdne wojny” i „Godzilla” w kinach, ostatni sezon „Gry o tron” w HBO czy nowa powieść Michela Houellebecqa – recenzenci „Wprost” zapowiadają, że w 2019 r. nie będziemy się nudzić. 108
  • Pisanie to wolność 26 gru 2018, 20:00 31 powieści w wieku 31 lat to dla Remigiusza Mroza chyba za mało. Właśnie napisał książkę „O pisaniu na chłodno”. 112
  • Wydarzenie 26 gru 2018, 20:00 Nowa Polska, nowa sztuka Po dobrej wystawie o Paderewskim i średniej o Józefie Brandcie otrzymujemy trzecią odsłonę cyklu „Niepodległa”. Choć „bohaterką” ekspozycji jest rocznica 1918 r., to kurator Piotr Rypson – niestety... 114
  • Film 26 gru 2018, 20:00 Dorosłe dzieci ANNE-DAUPHINE JULLIAND WIE, O CZYM OPOWIADA. Zna ból po stracie dziecka. Wysiedziała swoje w szpitalach, na oddziałach pediatrycznych, w których kolorowe obrazki mają odwrócić oczy od śmierci i cierpienia. I właśnie o... 115
  • Muzyka 26 gru 2018, 20:00 Boss na Broadwayu Bruce Springsteen, „Bruce Springsteen on Broadway”, Sony Music W rankingu najbardziej niedocenionych w Polsce ikon rocka Springsteen plasowałby się w czołówce. Niby wszyscy go znają, ale żeby tak pochwalić się... 116
  • Książka 26 gru 2018, 20:00 Droga przez mękę JEDEN Z NAJWYBITNIEJSZYCH POLSKICH KOMPOZYTORÓW WSPÓŁCZESNYCH ZMARŁ W 2010 R. Teraz dziennikarka i muzykolożka Maria Wilczek-Krupa napisała jego świetną biografię. Są w niej fragmenty o dzieciństwie na Śląsku,... 117
  • Kalejdoskop 26 gru 2018, 20:00 Chwilo, trwaj Teatr to być może najbardziej ulotna ze sztuk, dlatego tak ważna jest teatralna fotografia – utrwala dzieło, którego za chwilę nie będzie. Instytut Teatralny już po raz czwarty zorganizował konkurs, którego plon możemy... 118
  • Kulturalna trzynastka 26 gru 2018, 20:00 Tomasz Szczepanik MUZYK, KOMPOZYTOR, WOKALISTA ZESPOŁU PECTUS 120
  • Śpieszmy się umawiać na kawę... 26 gru 2018, 20:00 Nie żyje moja wielka przyjaciółka Zuzia Łapicka. Jeszcze na premierze filmu „Fuga”, parę tygodni temu, rozmawialiśmy, że musimy się koniecznie spotkać na kawę, miałem Jej dać „Dziennik kubański”, on by się jej podobał...... 121
  • Zrób sobie… Solorza 26 gru 2018, 20:00 Czego państwo sobie życzą w nowym roku? Sławy i pieniędzy? Świetnie się składa, bo właśnie mamy tu eksperta w dziedzinie mediów i finansów. 122

ZKDP - Nakład kontrolowany