Powstanie Wielkopolskie: zasłużone zwycięstwo

Powstanie Wielkopolskie: zasłużone zwycięstwo

Powstańcy wielkopolscy w 1919 roku
Powstańcy wielkopolscy w 1919 roku
Powstanie Wielkopolskie, które rozpoczęło się 100 lat temu w Poznaniu, było pierwszym wielkim sukcesem wojskowym i politycznym odradzającego się państwa polskiego. 100 lat temu w Poznaniu Wielkopolanom zawdzięczamy wprowadzenie do polskiej polityki pojęć i dyskusji, które są dotąd żywe.

11 listopada 1918 r. nic się w Polsce nie rozstrzygnęło. Niezależnie od tego, jak hucznie obchodzimy stulecie odzyskania niepodległości teraz, wtedy deklaracja powrotu Polski na mapę Europy była równie niepewna jak zasięg nowego państwa. Na wschodzie ograniczały go chaos bolszewickiej rewolucji i ambicje narodowe Litwinów i Ukraińców.

Na zachodzie Niemcy, choć pokonani w wojnie, ciągle trzymali się mocno i nie myśleli oddawać rozbiorowych zdobyczy. Nawet postępowi socjaliści, którzy przejęli po upadku cesarstwa władzę w Niemczech, byli przeciwko wnioskowi polskiego posła do Reichstagu Władysława Seydy, który domagał się przyznania niepodległości Wielkopolsce. Na szczęście w Niemczech trwała rewolucja. Kontrolę nad administracją i armią zaczęły przejmować rady żołnierskie i robotnicze. Do połowy grudnia większość wielkopolskich garnizonów opustoszała, bo rady po prostu rozpuściły wojaków na Boże Narodzenie do domu. W radach robotniczych z oczywistych względów przewagę od początku mieli Polacy. Wbrew nazwie nawiązującej do rewolucji bolszewickiej w Rosji rady w Wielkopolsce tylko w jednej czwartej składały się z proletariatu. Resztę stanowili rzemieślnicy, przedsiębiorcy, inteligencja, a nawet ziemianie i przemysłowcy, sprzyjający w większości konserwatystom, a nie lewicy.

To jeden z powodów, dla których niemieckie władze cywilne, dotychczas bezlitośnie dyskryminujące Polaków, zaczęły widzieć w nich szansę na trzymanie Wielkopolski z dala od rewolucyjnego wrzenia. W zamian przybyły z Berlina do Poznania Seyda zarządał zatwierdzenia wyboru na prezydenta Poznania Jarogniewa Drwęskiego, pierwszego Polaka na tym stanowisku od czasów napoleońskich. Patriotyczna lewica sympatyzująca z Piłsudskim parła do eskalacji żądań i otwartej walki z Niemcami. Agenci wywiadu Polskiej Organizacji Wojskowej przejęli nawet kontrolę nad radami żołnierskimi, ale szybko podporządkowali je endeckiej Naczelnej Radzie Ludowej. To dowód rozwagi, z jaką prowadzono grę w Wielkopolsce. Piłsudskiego i jego zwolenników zachodni alianci traktowali podejrzliwie.

Uważali ich po części za lewicowych rewolucjonistów, a po części – stronników pokonanych państw centralnych, którzy opierają swoje nowe państwo na armii stworzonej i wyszkolonej przez Austriaków i Niemców. W Paryżu i Londynie nie było pewności, czy ta nowa Polska nie stanie się sojusznikiem pokonanych Niemiec. Dlatego alianci woleli rozmawiać z endecją, która jeszcze przed wybuchem wojny opowiedziała się za Rosją i jej zachodnimi sojusznikami. Pragmatyczny Zachód wolał też równie pragmatycznego Dmowskiego od Piłsudskiego, który niezależnie od swoich socjalistycznych poglądów reprezentował typowy romantyzm Polski szlacheckiej, pełen ryzykownych szarż i szlachetnych klęsk. Wielkopolanie też za tym nigdy specjalnie nie przepadali. „Ta nowa Polska nie będzie błyszczała szyszakami rycerstwa, ale będzie to Polska ludowa, w której wszyscy, jako wolni obywatele, będą pracowali ku wspólnemu dobru narodu” – takie credo proponował Wielkopolanom Władysław Seyda. Zamiast więc uderzać w bojową nutę i iść na szybką wojnę z Niemcami, Wielkopolanie wysłali do Warszawy emisariuszy w sprawie powołania rządu, z którym alianci chcieliby rozmawiać. Piłsudski miał jednak inne plany. Był naczelnikiem państwa i wodzem naczelnym i nie chciał się z nikim dzielić władzą. Dlatego mianował premierem Jędrzeja Moraczewskiego. Był on co prawda z Wielkopolski, ale jako socjalista był nie do zaakceptowania przez endecję.

Wszechwładza naczelnika

Komisariaty ludowe i rady robotnicze, tworzone przez Moraczewskiego w ramach reformy nowego państwa, zaniepokoiły aliantów obawiających się eskalacji rewolucyjnych nastrojów znanych z Rosji i Niemiec. Dmowski w Paryżu lojalnie bronił rządu Moraczewskiego, ale jednocześnie wysłał do kraju swojego stronnika, słynnego pianistę Ignacego Paderewskiego, z zadaniem – jak określił to sam artysta – zatrzymania Piłsudskiego w drodze do bolszewizmu. 26 grudnia 1918 r. Paderewski wysiadł z pociągu na poznańskim dworcu. Jego dorożka była odprowadzana przez tłumy do hotelu Bazar, jednego z głównych ośrodków polskości w mieście.

Dobrze wiedziano, że to właśnie jemu należy zawdzięczać przekonanie Woodrowa Wilsona do umieszczenia postulatu odrodzenia Polski w planach pokojowych dla powojennej Europy. Dlatego na cześć pianisty ulice Poznania udekorowano nie tylko flagami polskimi, ale także francuskimi, brytyjskimi i amerykańskimi. Niemcy, którzy ciągle przeżuwali gorycz klęski w wojnie z aliantami, wysłali do zrywania flag i atakowania polskich placówek 6. Pułk Grenadierów. Pod hotelem Bazar Niemcy ustawili karabiny maszynowe i zaczęli strzelać w kierunku balkonu, na którym wcześniej stał Paderewski. Wybuchu tłumionego od listopada powstania nie dało się już dłużej powstrzymać. Jeszcze tego samego dnia z pobliskiej Wildy pod hotel Bazar dotarł uzbrojony oddział Straży Ludowej pod dowództwem Antoniego Wysockiego. Powstańcy zaatakowali pobliskie Prezydium Policji. W szturmie zginęli Franciszek Ratajczak i młody Antoni Andrzejewski. Powstanie Wielkopolskie zostało rozpoczęte, przechodząc do historii jako jeden z nielicznych, choć wcale niejedyny zwycięski zryw w dziejach polskich powstań narodowych. Jednym z jego wielkich sukcesów było zdobycie lotniska na Ławicy, pełnego broni i samolotów, z których stworzono powstańcze siły powietrzne. Przeprowadziły one nalot na niemieckie lotnisko we Frankfurcie nad Odrą, zniechęcając Niemców do atakowania powstańczych oddziałów z powietrza. Ich postępy były tak szybkie, że endecja postanowiła zdyskontować je politycznie. 2 stycznia do Warszawy dotarł owacyjnie witany Paderewski, proponując zwołanie Naczelnej Rady Narodu Polskiego.

To ona, a nie tylko sam Naczelnik państwa, miałaby wyłonić koalicyjny rząd popierany przez wszystkie siły w państwie. Miał to być także rząd przestrzegający demokratycznych standardów zakładających choćby rozdział przywództwa politycznego od wojskowego, czego domagali się Francuzi. Był to cios wymierzony we wszechwładzę Piłsudskiego. Jednym z kandydatów endecji na wodza naczelnego był gen. Józef Dowbor-Muśnicki, wówczas najwyższy rangą polski oficer. Miał on za sobą elitarną carską Akademię Sztabu Generalnego i doświadczenie w kierowaniu sztabami armii i całymi korpusami, jakiego nie posiadał wtedy w polskim wojsku nikt, z Naczelnikiem włącznie. – Mam uzasadnione uprzedzenie do legionów, wolontariuszy i armii ochotniczych, zawsze dowodziłem regularnymi formacjami – mówił Dowbor, dając dowód niechęci do konspiratorów Naczelnika. Zadarł z nim już w czasie rewolucji w Rosji, odmawiając podporządkowania POW świeżo sformowanego Korpusu Polskiego. W odrodzonej Polsce Naczelnik trzymał więc Dowbora na marginesie.

Sojusz cenionego przez aliantów byłego carskiego generała z endecją prowadzącą zwycięskie powstanie w Wielkopolsce mógł być dla Piłsudskiego niebezpieczny. Dlatego tuż po rozpoczęciu politycznej ofensywy Paderewskiego w Warszawie doszło tam do próby puczu i obalenia rządu Moraczewskiego. Zbuntowani oficerowie aresztowali premiera i jego kluczowych ministrów, ale zostali szybko spacyfikowani przez wierne Naczelnikowi oddziały. Przewrót był dziełem Mariana Januszajtisa, młodego pułkownika legionów, jednego z ulubieńców Piłsudskiego. Naczelnik okazał się wobec spiskowców pobłażliwy, zwalając całą winę na endeckich ekstremistów i używając zamieszania jako pretekstu do pozbycia się niepopularnego premiera Moraczewskiego. Przy okazji Piłsudski pozbył się także Dowbora, mianując go głównodowodzącym armii powstańczej w Wielkopolsce w miejsce jej dotychczasowego szefa mjr. Stanisława Taczaka. „Wysłanie Dowbora do Poznania było celowe. Liczę na to, że on sam i jego oficerowie tak swoją nieznajomością realiów wielkopolskich, jak i samym zachowaniem wywołają wśród polskich żołnierzy b. armii niemieckiej niezadowolenie i rozczarowanie do swojej osoby poznańskich czynników politycznych” – pisał w jednym z listów Piłsudski. Mimo to generał świetnie sobie poradził, scalając konspiracyjne grupy w 70-tysięcną armię, zdolną opanować większość Wielkopolski i odeprzeć niemieckie ofensywy. Dowbor usunął też z armii niepewne elementy. Byli wśród nich rewolucjoniści, jak oddział byłych marynarzy Kriegsmarine dowodzony przez bosmana Adama Białoszyńskiego. Byli też piłsudczycy, jak Stanisław Nogaj, szef wywiadu POW na Wielkopolskę, którego Dowbor odesłał do karnej kompanii złożonej z opryszków z poznańskiego Chwaliszewa i Półwiejskiej. Sformowani w Poznański Batalion Śmierci, nazywany tak z powodu wyciętych z blachy trupich główek, które nosili na rogatywkach, krnąbrni powstańcy zostali wysłani na front walki z bolszewikami. Nie stronili także od rabunków, napadów i atakowania Żydów, co pokazuje, że gen. Dowbor-Muśnicki podjął dobrą decyzję.

Spór trwalszy niż granice

Za sprawnością organizacyjną wielkopolskiego zrywu szła też skoordynowana akcja dyplomatyczna. Dowbor-Muśnicki w ciągu dwóch tygodni oczyścił z niemieckich wojsk niemal całą Wielkopolskę. Jednocześnie Dmowski namówił aliantów do wymuszenia na Niemcach zawarcia w połowie lutego w Trewirze rozejmu, który de facto zatwierdził polskie zdobycze w Wielkopolsce. W tym samym czasie Piłsudski musiał ulec presji endecji i zgodził się na powołanie koalicyjnego rządu, z Ignacym Paderewskim na czele. Jego główną zasługą było uzyskanie deklaracji sprzymierzonych, że Polska zostanie odbudowana z terenów, odebranych wszystkim trzem zaborcom, a nie, jak planowano pierwotnie, tylko upadłym imperiom Rosji i Austrii. Doborowe oddziały wielkopolskie, lepiej wyposażone i wyszkolone niż jednostki ze wschodniej Polski, odegrały też decydującą rolę w pokonaniu bolszewików maszerujących w 1920 r. na Warszawę. Nie byłoby tego wszystkiego, gdyby nie ostry spór polityczny między lewicą i prawicą, którego częścią było zwycięskie Powstanie Wielkopolskie. To napięcie okazało się zresztą znacznie trwalsze niż granice, które dzięki niemu wytyczono, i trwa praktycznie do dziś.

Okładka tygodnika WPROST: 1/2019
Artykuł został opublikowany w 1/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2019 (1867)

  • Bądźmy otwarci na zmiany 26 gru 2018, 20:00 Co przyniesie 2019 r.? Na to pytanie poszukujemy odpowiedzi w tym wydaniu „Wprost”. Zapraszam do lektury. Ja natomiast dodam: nowy rok przyniesie zmiany, jakich się nie spodziewamy. Niby wiemy, że świat się zmienia, ale nie do końca sobie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 gru 2018, 20:00 OPOZYCJA MODLI SIĘ O ARESZTOWANIA. To nie żart, tylko wnioski płynące z wyborów samorządowych. W Koszalinie, mieście posła Stanisława G. (aresztowanego przed wyborami samorządowymi, wypuszczonego i ostatnio ponownie zatrzymanego),... 6
  • Obraz tygodnia 26 gru 2018, 20:00 3+1 Najskromniejszy polski gwiazdor Dawid Podsiadło 3 razy z rzędu wystąpił na wyprzedanym do ostatniego miejsca Torwarze, więc z rozpędu zagrał jeszcze na Dużej Scenie Teatru Narodowego Przegrany Jose Mourinho, największy megaloman... 8
  • Info radar 26 gru 2018, 20:00 PiS szykuje program dla Polonii Partia Jarosława Kaczyńskiego chce zaproponować program pomocowy dla Polaków wracających z emigracji. – Dostajemy sygnały, że ci, którzy wyjechali za granicę w celach zarobkowych, są skłonni wrócić... 10
  • Kusząca wizja wcześniejszych wyborów 26 gru 2018, 20:00 OSTATNIO SCENA POLITYCZNA ŻYJE SPEKULACJAMI, CZY DOJDZIE DO SKRÓCENIA kadencji obecnego parlamentu i w związku z tym wyborów do Sejmu i Senatu będziemy mieli wczesną wiosną. Opozycja grzmi, że PiS boi się protestów społecznych oraz... 11
  • Utrata płynie przez kawiarnię 26 gru 2018, 20:00 Pusto się robi wokół, coraz bardziej pusto. Ludzie umierają i wtedy dokładnie widać, jak to ktoś głupio wymyślił, że nie ma ludzi niezastąpionych. 12
  • Dobry rok 2019? 26 gru 2018, 20:00 Lewo TO BĘDZIE DOBRY ROK. ROK ATRAKCJI, NIESPODZIANEK I CUDÓW. Atrakcji – bo idą wybory, szykują się więc zmiany, będą emocje, rotacje, nowe twarze, nowe hasła. Niespodzianek – bo kandydaci mają coraz więcej narzędzi, by nas... 14
  • Trendy 2019 26 gru 2018, 20:00 1. Donald Tusk To nazwisko w przyszłym roku będzie budziło największe emocje na naszej scenie politycznej. Powrotu Donalda Tuska do działalności publicznej w Polsce wyczekuje spora grupa polityków opozycji. Jedni dlatego, iż stracili na... 16
  • Polityczne rafy 2019 26 gru 2018, 20:00 Ten rok przesądzi o naszej scenie politycznej na najbliższe cztery lata. Nic dziwnego, że politycy szykują się do dziewięciomiesięcznej batalii o władzę. „Wprost” przewiduje, co może wywrócić ich plany. 26
  • Nie przesuwajmy Polski na Wschód 26 gru 2018, 20:00 Jedyny realny wybór, przed jakim stoi Polska, to opcja prozachodnia i opcja wschodnia – mówi prof. Jerzy Buzek, były premier i szef Parlamentu Europejskiego. 31
  • PiS przegra, ale wygra 26 gru 2018, 20:00 Sądzę, że po wyborach parlamentarnych PiS utrzyma władzę – mówi prof. Janusz Czapiński, psycholog społeczny. 37
  • Lis w samotrzasku 26 gru 2018, 20:00 Pogmatwane dzieje podwyżki cen prądu, która ma ponoć być, a jednocześnie jej nie będzie, są prognozą tego, jak w polskiej polityce będzie wyglądać rok 2019. Podwójne wybory sprawiają, że od obecnej zimy aż do przyszłej późnej... 39
  • Jest tylko czas teraźniejszy 26 gru 2018, 20:00 Po co takich ludzi jak Ola się reanimuje? Po co się ich bierze na OIOM, po co ich się ratuje, skoro za chwilę ich się zostawia? Jeśli jesteśmy tak oszczędni, to skasujmy ratowanie – mówi Ewa Błaszczyk. 41
  • Testament Miętusa i Syfona 26 gru 2018, 20:00 Przełom roku. Trzeba podsumować, składać życzenia, podejmować noworoczne postanowienia. Pod dyktando i pod presją tradycji, kultury, mediów. I w takt kolęd, którymi katują nas co najmniej od początku grudnia wszystkie bez wyjątku... 45
  • Polacy mogliby pomagać bardziej 26 gru 2018, 20:00 Chętnie bym zaprosił polskich polityków do obozów, w których działamy. Może to ich przekona do przyjęcia choć kilkunastu uchodźców? – zastanawia się Wojciech Wilk, prezes Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM). 46
  • Prognozy 2019 26 gru 2018, 20:00 1. Waluty NADCHODZĄ ZŁE CZASY DLA FRANKOWICZÓW. NA ŚWIECIE pomału zaczyna się spowolnienie gospodarcze, co oznacza, że będą rosnąć bezpieczne waluty, jak jen czy frank. Dolar jest teraz bardzo przewartościowany, więc w przyszłym roku... 50
  • Polski czempion 26 gru 2018, 20:00 LOT jest dziś najdynamiczniej rozwijającą się linią lotniczą w Europie. 52
  • ARP S.A. tworzy dobry klimat dla inwestycji 26 gru 2018, 20:00 Gry wideo, restrukturyzacja, finansowanie przedsiębiorstw czy zarządzanie specjalnymi strefami ekonomicznymi. Obszary działalności Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. są bardzo rozległe. 54
  • Korepetycje dla przedsiębiorców 26 gru 2018, 20:00 Co nam robią Facebook i Google, czy euro da się naprawić, czy jesteś frajerem oraz jak powstało imperium Big Maca. Oto subiektywny przewodnik po książkach biznesowych roku. 58
  • Udany rok PKP Intercity 26 gru 2018, 20:00 PKP Intercity realizuje największy program inwestycyjny w swojej historii oraz rozbudowuje ofertę połączeń krajowych i międzynarodowych. Podróżni to doceniają. 62
  • Potęga polskiej wsi 26 gru 2018, 20:00 1 mld zł przychodu – taką kwotą trzeba było się pochwalić, by trafić do trzydziestki największych firm rolniczych w Polsce. 64
  • Rzucamy rękawicę wielkim graczom 26 gru 2018, 20:00 Polska żywność wygrywa na świecie swoim smakiem i jakością. My ze swojej strony pomagamy marketingowo – mówi Piotr Serafin, dyrektor generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. 66
  • Tradycja się liczy 26 gru 2018, 20:00 Toruński wytwórca wódek to jeden z ostatnich producentów wódki z polskim kapitałem – mówi Grzegorz Grabowski, dyrektor zarządzający Toruńskich Wódek Gatunkowych. 69
  • Krok milowy dla ochrony klimatu 26 gru 2018, 20:00 Przyjęty podczas szczytu klimatycznego COP24 Pakiet katowicki tworzy reguły światowej polityki klimatycznej na najbliższe lata. 70
  • Renesans eleganckiej muchy 26 gru 2018, 20:00 Co łączy wysoką modę i używaną odzież? Na pewno najnowsza kolekcja projektanta mody Mariusza Przybylskiego BOW RE:TIED, stworzona we współpracy z firmą VIVE Textile Recycling. 74
  • Naszą misją są innowacje 26 gru 2018, 20:00 Nasza firma co roku przeznacza na badania i rozwój średnio 18 proc. obrotów – mówi Oliver Koehncke, dyrektor generalny Boehringer Ingelheim Polska. 76
  • Ćwierć wieku cyfrowej rewolucji 26 gru 2018, 20:00 Przyznanie nagród im. prof. Tomasza Hofmokla osobom zasłużonym dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego zbiegło się z obchodami 25. rocznicy istnienia NASK. 78
  • Osładzamy Polakom życie 26 gru 2018, 20:00 Słodkie przekąski mają rację bytu w epoce fit i zdrowego trybu życia. Zmianie uległy tylko trendy ich spożycia – mówi Robert Rudnicki, prezes FC Pszczółka sp. z o.o. 80
  • Populizm zostanie z nami na dłużej 26 gru 2018, 20:00 Populizm stał się obelgą służącą do okładania politycznych przeciwników. Jednak takie partie po prostu lepiej rozgrywają rosnące poczucie niechęci do elit lekceważących problemy zwykłych ludzi – mówi prof. Roger Eatwell. 83
  • Know How 26 gru 2018, 20:00 Pierścienie tylko na chwilę Choć to może z naszego punktu widzenia odległa perspektywa, ale według NASA za 300 mln lat, a być może nawet już za 100 mln lat Saturna nie będą otaczać charakterystyczne dla tej planety pierścienie... 86
  • Powstanie Wielkopolskie: zasłużone zwycięstwo 26 gru 2018, 20:00 Powstanie Wielkopolskie, które rozpoczęło się 100 lat temu w Poznaniu, było pierwszym wielkim sukcesem wojskowym i politycznym odradzającego się państwa polskiego. 100 lat temu w Poznaniu Wielkopolanom zawdzięczamy wprowadzenie do polskiej polityki pojęć i dyskusji, które są... 87
  • Bohaterowie, których być może jeszcze nie znacie 26 gru 2018, 20:00 Na sukces wielkopolskiego zrywu zapracowało znacznie więcej osób mniej znanych niż Ignacy Paderewski, którego postać przysłoniła pamięć o nich. 91
  • Paderewski. Nauczyciel patriotyzmu 26 gru 2018, 20:00 W spektaklu, w którym gram, Paderewski – nawet w kapciach i piżamie – opowiada o swoim największym pragnieniu, czyli o tym, by Polska wróciła na mapę Europy – mówi Krzysztof Tyniec, aktor. 93
  • Scalić rozszczepiony umysł 26 gru 2018, 20:00 Słyszy głosy, choć nikt nie mówi, czuje się osaczony, prześladowany: mózg chorego na schizofrenię jest jak ogarnięty pożarem. Dziś można już jednak tę chorobę leczyć skutecznie. 96
  • Schudnąć raz na zawsze 26 gru 2018, 20:00 Obiecujesz sobie, że zrzucisz wagę. Przechodzisz na dietę, a po kilku tygodniach witasz efekt jo-jo. Co zrobić, żeby tym razem naprawdę się udało? 98
  • Cyfrowa nieśmiertelność 26 gru 2018, 20:00 Dotarcie do najbliższych gwiazd może wymagać odbycia podróży trwającej wiele ludzkich pokoleń. Zatem przedłużenie ludzkiego życia i poszukiwanie nieśmiertelności mogą odegrać istotną rolę w badaniach Wszechświata. Narodził się też pomysł, by wgrać świadomość człowieka do... 101
  • Strój dźwięków 26 gru 2018, 20:00 Nie myślę o tym, do kogo piszę, tylko piszę do siebie Tylko wtedy mam gwarancję, że to jest w porządku – mówi Mela Koteluk, która powraca z nową płytą. 105
  • Udręka i ekstaza 26 gru 2018, 20:00 Koncerty gwiazd światowego formatu, „Gwiezdne wojny” i „Godzilla” w kinach, ostatni sezon „Gry o tron” w HBO czy nowa powieść Michela Houellebecqa – recenzenci „Wprost” zapowiadają, że w 2019 r. nie będziemy się nudzić. 108
  • Pisanie to wolność 26 gru 2018, 20:00 31 powieści w wieku 31 lat to dla Remigiusza Mroza chyba za mało. Właśnie napisał książkę „O pisaniu na chłodno”. 112
  • Wydarzenie 26 gru 2018, 20:00 Nowa Polska, nowa sztuka Po dobrej wystawie o Paderewskim i średniej o Józefie Brandcie otrzymujemy trzecią odsłonę cyklu „Niepodległa”. Choć „bohaterką” ekspozycji jest rocznica 1918 r., to kurator Piotr Rypson – niestety... 114
  • Film 26 gru 2018, 20:00 Dorosłe dzieci ANNE-DAUPHINE JULLIAND WIE, O CZYM OPOWIADA. Zna ból po stracie dziecka. Wysiedziała swoje w szpitalach, na oddziałach pediatrycznych, w których kolorowe obrazki mają odwrócić oczy od śmierci i cierpienia. I właśnie o... 115
  • Muzyka 26 gru 2018, 20:00 Boss na Broadwayu Bruce Springsteen, „Bruce Springsteen on Broadway”, Sony Music W rankingu najbardziej niedocenionych w Polsce ikon rocka Springsteen plasowałby się w czołówce. Niby wszyscy go znają, ale żeby tak pochwalić się... 116
  • Książka 26 gru 2018, 20:00 Droga przez mękę JEDEN Z NAJWYBITNIEJSZYCH POLSKICH KOMPOZYTORÓW WSPÓŁCZESNYCH ZMARŁ W 2010 R. Teraz dziennikarka i muzykolożka Maria Wilczek-Krupa napisała jego świetną biografię. Są w niej fragmenty o dzieciństwie na Śląsku,... 117
  • Kalejdoskop 26 gru 2018, 20:00 Chwilo, trwaj Teatr to być może najbardziej ulotna ze sztuk, dlatego tak ważna jest teatralna fotografia – utrwala dzieło, którego za chwilę nie będzie. Instytut Teatralny już po raz czwarty zorganizował konkurs, którego plon możemy... 118
  • Kulturalna trzynastka 26 gru 2018, 20:00 Tomasz Szczepanik MUZYK, KOMPOZYTOR, WOKALISTA ZESPOŁU PECTUS 120
  • Śpieszmy się umawiać na kawę... 26 gru 2018, 20:00 Nie żyje moja wielka przyjaciółka Zuzia Łapicka. Jeszcze na premierze filmu „Fuga”, parę tygodni temu, rozmawialiśmy, że musimy się koniecznie spotkać na kawę, miałem Jej dać „Dziennik kubański”, on by się jej podobał...... 121
  • Zrób sobie… Solorza 26 gru 2018, 20:00 Czego państwo sobie życzą w nowym roku? Sławy i pieniędzy? Świetnie się składa, bo właśnie mamy tu eksperta w dziedzinie mediów i finansów. 122

ZKDP - Nakład kontrolowany