Scalić rozszczepiony umysł

Scalić rozszczepiony umysł

Słyszy głosy, choć nikt nie mówi, czuje się osaczony, prześladowany: mózg chorego na schizofrenię jest jak ogarnięty pożarem. Dziś można już jednak tę chorobę leczyć skutecznie.
Katarzyna Pinkosz

Piękny umysł”, film o Johnie Nashu, znanym matematyku, który cierpiał na schizofrenię, nie do końca pokazywał prawdę. Dominującymi objawami u chorego nie są halucynacje wzrokowe, tylko słuchowe. Słyszy głosy, których nikt nie wypowiada, wydaje mu się, że w głowie ma myśli innych ludzi. Do tego dochodzą urojenia prześladowcze: ktoś go ściga, prześladuje, podsłuchuje. Towarzyszy temu ogromny lęk, napięcie, chęć uchronienia siebie i najbliższych przed prześladowcami. Grzegorz był duszą towarzystwa, brylował wśród rówieśników. W szkole – świetny z matematyki. Problemy zaczęły się w czasie studiów, gdy rzuciła go dziewczyna.

Coraz bardziej ograniczał kontakty towarzyskie, coraz więcej czasu spędzał przy komputerze. Na studiach szło mu słabo, twierdził, że prowadzący się na niego uwzięli, przeszkadzają w skończeniu projektów. Do domu znosił konserwy, soki w kartonach, puszki. Mówił, że będzie wojna, że śledzą go szpiedzy obcych armii. Z domu wymykał się tylko wieczorami. – Na plan pierwszy w schizofrenii wysuwają się urojenia i halucynacje, zwane objawami pozytywnymi, wytwórczymi. Jednak już wcześniej pojawiają się objawy, które dotykają osobowości: brak potrzeby kontaktów społecznych i izolowanie się. Chory ma problem z rozpoznawaniem kontekstu społecznego: nie rozumie, dlaczego inni się śmieją, czemu na niego patrzą albo dlaczego na niego nie patrzą. Musi to zinterpretować i dlatego właśnie tworzy urojenia – mówi prof. Przemysław Bieńkowski, kierownik Zakładu Farmakologii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Gdy urojenia znikają, często pojawia się depresja. Do tego dochodzą problemy z uczeniem się, codziennym funkcjonowaniem.

Geny I Traumy Młodości

Słowo „schizofrenia” pochodzi od greckich słów oznaczających rozszczepienie umysłu. – To przewlekła, nawrotowa choroba mózgu. U każdego przebiega inaczej. Niektórzy chorzy mają pojedyncze nawroty, u innych mogą ich być dziesiątki. To choroba dotykająca tych obszarów mózgu, które odpowiadają za nasze najbardziej ludzkie cechy – tłumaczy prof. Bieńkowski. Schizofrenia ma podłoże genetyczne, ale to nie znaczy, że dzieci chorego też będą się z nią zmagać. Na te uwarunkowania nakładają się czynniki, na które jest narażone dziecko w okresie prenatalnym i w pierwszych miesiącach życia, kiedy kształtuje się jego mózg – na przykład infekcje wirusowe u kobiety w ciąży, powikłania w trakcie porodu. Na to wszystko muszą się jeszcze nałożyć trudne wydarzenia w okresie dorastania i wczesnej dorosłości. – Nieudana miłość, uraz fizyczny lub psychiczny – to dotyka każdego z nas, jednak gdy uderzy w mózg nieprzygotowany do radzenia sobie z wyzwaniami, może się rozwinąć choroba – dodaje prof. Bieńkowski. Schizofrenia może pojawić się w każdym okresie życia, jednak zwykle zaczyna się u osób młodych, między 18. a 30. rokiem życia.

Leki otwierają drzwi

Źle leczona schizofrenia skraca życie nawet o 10–20 lat, gdyż chorzy, chcąc zniwelować stres, często uzależniają się też od papierosów, alkoholu. Źle się odżywiają, są mało aktywni, co powoduje wzrost ryzyka chorób serca i cukrzycy. Podejmują próby samobójcze. – Przez wiele lat celem leczenia schizofrenii było uspokojenie pacjenta, by nie stanowił zagrożenia dla siebie i innych, wytłumienie urojeń i halucynacji. Leki tłumiły jednak zbyt mocno, stąd większość chorych popadała w bierność, ospałość, wycofywała się z życia – opowiada dr Sławomir Murawiec z Centrum Terapii Dialog w Warszawie.

Zmiana nastąpiła wraz z pojawieniem się w latach 90. XX w. leków drugiej generacji, których celem jest „gaszenie” obszarów mózgu odpowiadających za pojawienie się urojeń i halucynacji, a które jednocześnie nie powodują wycofania chorego z życia. Może on normalnie funkcjonować w społeczeństwie. Warunkiem jest jednak przyjmowanie leków – najlepiej jak najwcześniej po ujawnieniu się choroby, gdyż każdy jej epizod niszczy mózg. Leki trzeba przyjmować systematycznie. Z tym jest największy problem, ponieważ chorzy o tym zapominają, a często gdy tylko czują się lepiej, uważają, że już się wyleczyli. – To tak, jakby pacjent z cukrzycą powiedział: „Jestem zdrowy, przestaję brać insulinę”. Chorzy testują: „Co będzie, jak zrobię przerwę na weekend? Udało się. To może teraz na tydzień”. Może znów się udać, ale za którymś razem choroba wraca – mówi prof. Bieńkowski.

Z badań przeprowadzonych w Skandynawii wynika, że już po miesiącu połowa osób nie przyjmuje leków. Dlatego przełomem stały się leki długo działające, podawane w iniekcjach. – Dziś w Polsce są już dostępne leki, które można stosować co dwa tygodnie lub co miesiąc, czekamy na refundację leku przeznaczonego do podawania co trzy miesiące. A w badaniach klinicznych jest kolejny, który wystarczy podawać raz na pół roku – dodaje prof. Bieńkowski. Takie leczenie pozwala na normalne życie. – Znam pacjenta przyjmującego iniekcje o przedłużonym działaniu, który pracuje przy projektowaniu nowoczesnych budynków, z inteligentnymi systemami urządzeń elektrycznych i kanalizacyjnych. Choroba mu w tym nie przeszkodziła – opowiada dr Murawiec. Leki o przedłużonym działaniu powoli stają się standardem na świecie. Na Węgrzech ok. 40 proc. stosowanych leków w schizofrenii to terapie długo działające, w Wielkiej Brytanii – nawet 60 proc. W Polsce – niestety tylko 10 proc. Zbyt rzadko zalecają je psychiatrzy, problemem są też obostrzenia ze strony NFZ, zgodnie z którymi refundowane leki długo działające można zastosować dopiero wtedy, gdy pacjent jest już po kilku epizodach psychotycznych i niepowodzeniu stosowaniu tradycyjnych leków doustnych. – To błąd: każde przerwanie leczenia to narażenie na zaostrzenie choroby.

Z intensywnym leczeniem nie można czekać, bo schizofrenia rozwija się w kluczowym dla młodego człowieka momencie decydowania o drodze życiowej, zakładaniu rodziny, szukaniu wymarzonej pracy. Dlatego, nie zapominając o chorych w każdym wieku, musimy intensywnie leczyć młodych, by nie doprowadzić do zniszczenia mózgu i dać im szansę na wejście w życie. Powinni to zrozumieć decydenci – podkreśla prof. Bieńkowski. Dobre leczenie otwiera drzwi dla innych oddziaływań, które są konieczne, by chory wrócił do normalnego życia. Niezbędne jest wsparcie rodziny, przyjaciół, często psychoterapia. Grzegorz od pół roku się leczy, wrócił na studia. Ma nadzieję, że uda mu się je skończyć. Ma wsparcie bliskich.

Okładka tygodnika WPROST: 1/2019
Więcej możesz przeczytać w 1/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2019 (1867)

  • Bądźmy otwarci na zmiany 26 gru 2018, 20:00 Co przyniesie 2019 r.? Na to pytanie poszukujemy odpowiedzi w tym wydaniu „Wprost”. Zapraszam do lektury. Ja natomiast dodam: nowy rok przyniesie zmiany, jakich się nie spodziewamy. Niby wiemy, że świat się zmienia, ale nie do końca sobie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 gru 2018, 20:00 OPOZYCJA MODLI SIĘ O ARESZTOWANIA. To nie żart, tylko wnioski płynące z wyborów samorządowych. W Koszalinie, mieście posła Stanisława G. (aresztowanego przed wyborami samorządowymi, wypuszczonego i ostatnio ponownie zatrzymanego),... 6
  • Obraz tygodnia 26 gru 2018, 20:00 3+1 Najskromniejszy polski gwiazdor Dawid Podsiadło 3 razy z rzędu wystąpił na wyprzedanym do ostatniego miejsca Torwarze, więc z rozpędu zagrał jeszcze na Dużej Scenie Teatru Narodowego Przegrany Jose Mourinho, największy megaloman... 8
  • Info radar 26 gru 2018, 20:00 PiS szykuje program dla Polonii Partia Jarosława Kaczyńskiego chce zaproponować program pomocowy dla Polaków wracających z emigracji. – Dostajemy sygnały, że ci, którzy wyjechali za granicę w celach zarobkowych, są skłonni wrócić... 10
  • Kusząca wizja wcześniejszych wyborów 26 gru 2018, 20:00 OSTATNIO SCENA POLITYCZNA ŻYJE SPEKULACJAMI, CZY DOJDZIE DO SKRÓCENIA kadencji obecnego parlamentu i w związku z tym wyborów do Sejmu i Senatu będziemy mieli wczesną wiosną. Opozycja grzmi, że PiS boi się protestów społecznych oraz... 11
  • Utrata płynie przez kawiarnię 26 gru 2018, 20:00 Pusto się robi wokół, coraz bardziej pusto. Ludzie umierają i wtedy dokładnie widać, jak to ktoś głupio wymyślił, że nie ma ludzi niezastąpionych. 12
  • Dobry rok 2019? 26 gru 2018, 20:00 Lewo TO BĘDZIE DOBRY ROK. ROK ATRAKCJI, NIESPODZIANEK I CUDÓW. Atrakcji – bo idą wybory, szykują się więc zmiany, będą emocje, rotacje, nowe twarze, nowe hasła. Niespodzianek – bo kandydaci mają coraz więcej narzędzi, by nas... 14
  • Trendy 2019 26 gru 2018, 20:00 1. Donald Tusk To nazwisko w przyszłym roku będzie budziło największe emocje na naszej scenie politycznej. Powrotu Donalda Tuska do działalności publicznej w Polsce wyczekuje spora grupa polityków opozycji. Jedni dlatego, iż stracili na... 16
  • Polityczne rafy 2019 26 gru 2018, 20:00 Ten rok przesądzi o naszej scenie politycznej na najbliższe cztery lata. Nic dziwnego, że politycy szykują się do dziewięciomiesięcznej batalii o władzę. „Wprost” przewiduje, co może wywrócić ich plany. 26
  • Nie przesuwajmy Polski na Wschód 26 gru 2018, 20:00 Jedyny realny wybór, przed jakim stoi Polska, to opcja prozachodnia i opcja wschodnia – mówi prof. Jerzy Buzek, były premier i szef Parlamentu Europejskiego. 31
  • PiS przegra, ale wygra 26 gru 2018, 20:00 Sądzę, że po wyborach parlamentarnych PiS utrzyma władzę – mówi prof. Janusz Czapiński, psycholog społeczny. 37
  • Lis w samotrzasku 26 gru 2018, 20:00 Pogmatwane dzieje podwyżki cen prądu, która ma ponoć być, a jednocześnie jej nie będzie, są prognozą tego, jak w polskiej polityce będzie wyglądać rok 2019. Podwójne wybory sprawiają, że od obecnej zimy aż do przyszłej późnej... 39
  • Jest tylko czas teraźniejszy 26 gru 2018, 20:00 Po co takich ludzi jak Ola się reanimuje? Po co się ich bierze na OIOM, po co ich się ratuje, skoro za chwilę ich się zostawia? Jeśli jesteśmy tak oszczędni, to skasujmy ratowanie – mówi Ewa Błaszczyk. 41
  • Testament Miętusa i Syfona 26 gru 2018, 20:00 Przełom roku. Trzeba podsumować, składać życzenia, podejmować noworoczne postanowienia. Pod dyktando i pod presją tradycji, kultury, mediów. I w takt kolęd, którymi katują nas co najmniej od początku grudnia wszystkie bez wyjątku... 45
  • Polacy mogliby pomagać bardziej 26 gru 2018, 20:00 Chętnie bym zaprosił polskich polityków do obozów, w których działamy. Może to ich przekona do przyjęcia choć kilkunastu uchodźców? – zastanawia się Wojciech Wilk, prezes Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM). 46
  • Prognozy 2019 26 gru 2018, 20:00 1. Waluty NADCHODZĄ ZŁE CZASY DLA FRANKOWICZÓW. NA ŚWIECIE pomału zaczyna się spowolnienie gospodarcze, co oznacza, że będą rosnąć bezpieczne waluty, jak jen czy frank. Dolar jest teraz bardzo przewartościowany, więc w przyszłym roku... 50
  • Polski czempion 26 gru 2018, 20:00 LOT jest dziś najdynamiczniej rozwijającą się linią lotniczą w Europie. 52
  • ARP S.A. tworzy dobry klimat dla inwestycji 26 gru 2018, 20:00 Gry wideo, restrukturyzacja, finansowanie przedsiębiorstw czy zarządzanie specjalnymi strefami ekonomicznymi. Obszary działalności Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. są bardzo rozległe. 54
  • Korepetycje dla przedsiębiorców 26 gru 2018, 20:00 Co nam robią Facebook i Google, czy euro da się naprawić, czy jesteś frajerem oraz jak powstało imperium Big Maca. Oto subiektywny przewodnik po książkach biznesowych roku. 58
  • Udany rok PKP Intercity 26 gru 2018, 20:00 PKP Intercity realizuje największy program inwestycyjny w swojej historii oraz rozbudowuje ofertę połączeń krajowych i międzynarodowych. Podróżni to doceniają. 62
  • Potęga polskiej wsi 26 gru 2018, 20:00 1 mld zł przychodu – taką kwotą trzeba było się pochwalić, by trafić do trzydziestki największych firm rolniczych w Polsce. 64
  • Rzucamy rękawicę wielkim graczom 26 gru 2018, 20:00 Polska żywność wygrywa na świecie swoim smakiem i jakością. My ze swojej strony pomagamy marketingowo – mówi Piotr Serafin, dyrektor generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. 66
  • Tradycja się liczy 26 gru 2018, 20:00 Toruński wytwórca wódek to jeden z ostatnich producentów wódki z polskim kapitałem – mówi Grzegorz Grabowski, dyrektor zarządzający Toruńskich Wódek Gatunkowych. 69
  • Krok milowy dla ochrony klimatu 26 gru 2018, 20:00 Przyjęty podczas szczytu klimatycznego COP24 Pakiet katowicki tworzy reguły światowej polityki klimatycznej na najbliższe lata. 70
  • Renesans eleganckiej muchy 26 gru 2018, 20:00 Co łączy wysoką modę i używaną odzież? Na pewno najnowsza kolekcja projektanta mody Mariusza Przybylskiego BOW RE:TIED, stworzona we współpracy z firmą VIVE Textile Recycling. 74
  • Naszą misją są innowacje 26 gru 2018, 20:00 Nasza firma co roku przeznacza na badania i rozwój średnio 18 proc. obrotów – mówi Oliver Koehncke, dyrektor generalny Boehringer Ingelheim Polska. 76
  • Ćwierć wieku cyfrowej rewolucji 26 gru 2018, 20:00 Przyznanie nagród im. prof. Tomasza Hofmokla osobom zasłużonym dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego zbiegło się z obchodami 25. rocznicy istnienia NASK. 78
  • Osładzamy Polakom życie 26 gru 2018, 20:00 Słodkie przekąski mają rację bytu w epoce fit i zdrowego trybu życia. Zmianie uległy tylko trendy ich spożycia – mówi Robert Rudnicki, prezes FC Pszczółka sp. z o.o. 80
  • Populizm zostanie z nami na dłużej 26 gru 2018, 20:00 Populizm stał się obelgą służącą do okładania politycznych przeciwników. Jednak takie partie po prostu lepiej rozgrywają rosnące poczucie niechęci do elit lekceważących problemy zwykłych ludzi – mówi prof. Roger Eatwell. 83
  • Know How 26 gru 2018, 20:00 Pierścienie tylko na chwilę Choć to może z naszego punktu widzenia odległa perspektywa, ale według NASA za 300 mln lat, a być może nawet już za 100 mln lat Saturna nie będą otaczać charakterystyczne dla tej planety pierścienie... 86
  • Powstanie Wielkopolskie: zasłużone zwycięstwo 26 gru 2018, 20:00 Powstanie Wielkopolskie, które rozpoczęło się 100 lat temu w Poznaniu, było pierwszym wielkim sukcesem wojskowym i politycznym odradzającego się państwa polskiego. 100 lat temu w Poznaniu Wielkopolanom zawdzięczamy wprowadzenie do polskiej polityki pojęć i dyskusji, które są... 87
  • Bohaterowie, których być może jeszcze nie znacie 26 gru 2018, 20:00 Na sukces wielkopolskiego zrywu zapracowało znacznie więcej osób mniej znanych niż Ignacy Paderewski, którego postać przysłoniła pamięć o nich. 91
  • Paderewski. Nauczyciel patriotyzmu 26 gru 2018, 20:00 W spektaklu, w którym gram, Paderewski – nawet w kapciach i piżamie – opowiada o swoim największym pragnieniu, czyli o tym, by Polska wróciła na mapę Europy – mówi Krzysztof Tyniec, aktor. 93
  • Scalić rozszczepiony umysł 26 gru 2018, 20:00 Słyszy głosy, choć nikt nie mówi, czuje się osaczony, prześladowany: mózg chorego na schizofrenię jest jak ogarnięty pożarem. Dziś można już jednak tę chorobę leczyć skutecznie. 96
  • Schudnąć raz na zawsze 26 gru 2018, 20:00 Obiecujesz sobie, że zrzucisz wagę. Przechodzisz na dietę, a po kilku tygodniach witasz efekt jo-jo. Co zrobić, żeby tym razem naprawdę się udało? 98
  • Cyfrowa nieśmiertelność 26 gru 2018, 20:00 Dotarcie do najbliższych gwiazd może wymagać odbycia podróży trwającej wiele ludzkich pokoleń. Zatem przedłużenie ludzkiego życia i poszukiwanie nieśmiertelności mogą odegrać istotną rolę w badaniach Wszechświata. Narodził się też pomysł, by wgrać świadomość człowieka do... 101
  • Strój dźwięków 26 gru 2018, 20:00 Nie myślę o tym, do kogo piszę, tylko piszę do siebie Tylko wtedy mam gwarancję, że to jest w porządku – mówi Mela Koteluk, która powraca z nową płytą. 105
  • Udręka i ekstaza 26 gru 2018, 20:00 Koncerty gwiazd światowego formatu, „Gwiezdne wojny” i „Godzilla” w kinach, ostatni sezon „Gry o tron” w HBO czy nowa powieść Michela Houellebecqa – recenzenci „Wprost” zapowiadają, że w 2019 r. nie będziemy się nudzić. 108
  • Pisanie to wolność 26 gru 2018, 20:00 31 powieści w wieku 31 lat to dla Remigiusza Mroza chyba za mało. Właśnie napisał książkę „O pisaniu na chłodno”. 112
  • Wydarzenie 26 gru 2018, 20:00 Nowa Polska, nowa sztuka Po dobrej wystawie o Paderewskim i średniej o Józefie Brandcie otrzymujemy trzecią odsłonę cyklu „Niepodległa”. Choć „bohaterką” ekspozycji jest rocznica 1918 r., to kurator Piotr Rypson – niestety... 114
  • Film 26 gru 2018, 20:00 Dorosłe dzieci ANNE-DAUPHINE JULLIAND WIE, O CZYM OPOWIADA. Zna ból po stracie dziecka. Wysiedziała swoje w szpitalach, na oddziałach pediatrycznych, w których kolorowe obrazki mają odwrócić oczy od śmierci i cierpienia. I właśnie o... 115
  • Muzyka 26 gru 2018, 20:00 Boss na Broadwayu Bruce Springsteen, „Bruce Springsteen on Broadway”, Sony Music W rankingu najbardziej niedocenionych w Polsce ikon rocka Springsteen plasowałby się w czołówce. Niby wszyscy go znają, ale żeby tak pochwalić się... 116
  • Książka 26 gru 2018, 20:00 Droga przez mękę JEDEN Z NAJWYBITNIEJSZYCH POLSKICH KOMPOZYTORÓW WSPÓŁCZESNYCH ZMARŁ W 2010 R. Teraz dziennikarka i muzykolożka Maria Wilczek-Krupa napisała jego świetną biografię. Są w niej fragmenty o dzieciństwie na Śląsku,... 117
  • Kalejdoskop 26 gru 2018, 20:00 Chwilo, trwaj Teatr to być może najbardziej ulotna ze sztuk, dlatego tak ważna jest teatralna fotografia – utrwala dzieło, którego za chwilę nie będzie. Instytut Teatralny już po raz czwarty zorganizował konkurs, którego plon możemy... 118
  • Kulturalna trzynastka 26 gru 2018, 20:00 Tomasz Szczepanik MUZYK, KOMPOZYTOR, WOKALISTA ZESPOŁU PECTUS 120
  • Śpieszmy się umawiać na kawę... 26 gru 2018, 20:00 Nie żyje moja wielka przyjaciółka Zuzia Łapicka. Jeszcze na premierze filmu „Fuga”, parę tygodni temu, rozmawialiśmy, że musimy się koniecznie spotkać na kawę, miałem Jej dać „Dziennik kubański”, on by się jej podobał...... 121
  • Zrób sobie… Solorza 26 gru 2018, 20:00 Czego państwo sobie życzą w nowym roku? Sławy i pieniędzy? Świetnie się składa, bo właśnie mamy tu eksperta w dziedzinie mediów i finansów. 122

ZKDP - Nakład kontrolowany