Między Męskim Graniem a Kwiatem Jabłoni

Między Męskim Graniem a Kwiatem Jabłoni

Kadr z teledysku Darude - "Sandstorm"
Kadr z teledysku Darude - "Sandstorm" / Źródło: YouTube / Darude
Obronną ręką z cyfrowej rewolucji w branży muzycznej wyszła sztuka teledysku. Niestety, współcześnie w Polsce nie poświęcamy jej wystarczającej uwagi.
Dariusz Kuźma

Pojedynczy strzał w potylicę czarnoskórego mężczyzny, masowe zabójstwo i absurdalny taniec posługującego się pseudonimem Childish Gambino Daniela Glovera. A wszystko to komentują niemal wykrzyczane tytułowe słowa piosenki: „This Is America”. W jednym z najgłośniejszych i najbardziej kontrowersyjnych klipów ostatniego czasu artysta przypomniał, jaką siłę mogą mieć teledyski. Krytyczną, polityczną, ale i promocyjną. Wideo w ciągu pierwszej doby odtworzono na YouTubie 13 mln razy, a w zeszłym tygodniu licznik wskazywał ponad 474 mln wyświetleń.

Gdy internet rośnie w siłę i staje się ważniejszy od fizycznych płyt, teledyski są chyba jedynym elementem dawnego krajobrazu muzycznego, który nie tylko nie znika, ale też staje się coraz istotniejszy. – Żyjemy w wizualnych czasach i często sama piosenka nie wystarcza, aby przykuć uwagę słuchaczy – mówi operator Karol Łakomiec, który robił zdjęcia m.in. do klipów Artura Rojka, Kasi Lins, Darii Zawiałow i O.S.T.R- -ego. – Twórcy muszą mieć pomysł na siebie i od początku konsekwentnie budować swoją markę. Najlepszą metodą są właśnie teledyski.

I właściwie wszyscy są co do tego zgodni. W Polsce jednak wciąż rozbijamy się o rafy niewielkiego przemysłu muzycznego.

Ekonomia braku

– Przeciętny budżet dla artysty, w którego wytwórnia decyduje się zainwestować, to kilka tysięcy złotych. Ci, którzy są już rozpoznawalni na rynku, mogą liczyć na 10-20 tys. – opowiada Anna Maliszewska, współtwórczyni polskiego MTV i reżyserka z ponad setką wideoklipów na koncie. – Są to kwoty, za które można nakręcić dobre produkcje, ale zbyt małe na organizację profesjonalnego planu zdjęciowego. Dlatego trzeba wchodzić w różne układy, pożyczać tanio sprzęt, stawać na głowie, żeby zebrać ekipę, która będzie gwarancją efektu końcowego. A potem ktoś się wykrusza, bo dostał na ostatnią chwilę płatne zlecenie. Przypomina to nawlekanie na sznureczek koralików, które nagle się rozsypują, i trzeba zaczynać od nowa. Razem z pieniędzmi brakuje czasu. – Jeśli kręci się dla wytwórni, przeważnie po akceptacji scenariusza jest kilka dni na przygotowania, a później tydzień na postprodukcję i tydzień na wprowadzanie ewentualnych sugestii – dodaje Maliszewska. A same zdjęcia? Jeśli produkcje nie są skomplikowane fabularnie i realizacyjnie, wideoklipy kręci się w Polsce standardowo w trakcie jednego dnia zdjęciowego.

– Zdarza się, że w ciągu dwóch, a trzy to już prawdziwa ekstrawagancja, która wynika albo z ogromnego budżetu i jeszcze większych ambicji, albo z faktu, że twórcy to grupa pasjonatów, która inwestuje swój czas – mówi Łakomiec. Bo zdarzają się przecież twórcy, którzy nie pozwalają sobie na fuszerkę. Właśnie na zapale, profesjonalizmie i wyobraźni swoją renomę zbudował choćby Krzysztof Skonieczny. „Kilkanaście dni przygotowań, cztery dni zdjęciowe, 60 godzin na planie, kilkunastu artystów sztuk wizualnych i kilkanaście dzieł, które uległy destrukcji” – opisuje swój zrealizowany metodą animacji poklatkowej klip do „Krzyżówki” Moniki Brodki. Jego inne teledyski są feerią spektakularnych pomysłów wcielonych w życie razem z grupą oddanych mu artystów. I tak w wykreowanym przez niego do „Komedii” Mikromusic wesołym miasteczku Janusz Chabior staje się smutnym Arlekinem, Sebastian Stankiewicz dogląda maszyny rodeo, strzelnicy pilnuje Mirosław Zbrojewicz w indiańskim pióropuszu, a Maciej Nowak całuje tresowaną kurę. Anja Rubik zaś zmienia się w dresiarę w hicie internetu, „Chlebie” Mistera D., czyl Doroty Masłowskiej. Dla tej samej artystki Maciej Buchwald stworzył „Prezydenta”. Tu głowa państwa na tle peerelowskiej meblościanki okazuje się cichym superbohaterem, stłamszonym przez polskie realia quasi-Batmanem sterującym światem.

W poszukiwaniu świeżości

Niezależnie od fantazji takich reżyserów jak Buchwald, którzy z niewielkim budżetem potrafią opowiedzieć intrygujące historie, problemem rynku jest powiększająca się wyrwa pomiędzy produkcjami sponsorowanymi przez gigantów a samofinansującymi się artystami korzystającymi z darmowych kanałów internetowej dystrybucji. Anna Maliszewska, która obserwuje rozwój lokalnej branży wideoklipów, uważa, że ten rozdźwięk się pogłębi. – Wiele wskazuje na to, że będą powstawały albo wideoklipy znanych muzyków czy związane z takimi sponsorowanymi wydarzeniami jak Męskie Granie, albo produkcje całkowicie niezależne, nastawione na dotarcie jak najmniejszym kosztem do jak najszerszej grupy odbiorców. I właśnie klip „Początek” z Męskiego Grania stał się przebojem 2018 r.

Oprócz samego teledysku na YouTubie można obejrzeć materiał o jego kręceniu. Piosenka została wykonana przez Dawida Podsiadłę, Korteza i Krzysztofa Zalewskiego na planie i nic nie zostało do niej dograne w studiu. Całość, mimo skomplikowanej choreografii, nakręcono w jednym, starannie zaplanowanym ujęciu. Najtrudniej zaś jest artystom na początku ich drogi. – Nie każdy może podpisać umowę z wytwórnią, a dostanie się z nieznanym utworem do radia graniczy dziś z cudem, więc dla wielu muzyków popularny wideoklip na YouTubie bywa jedyną szansą na zaistnienie – tłumaczy Maliszewska. – Niektórzy sami je finansują, często opierając się na współpracy z innymi młodymi zdolnymi, którzy też poszukują sposobu, żeby przebić się na rynku. Zdarza się, że ci drudzy dokładają do tego interesu, traktując to jak budowanie portfolio. Maliszewska podkreśla, że to całkiem rozsądna strategia dla przedsiębiorczych twórców. Pozwala zbudować i reputację, i rozległą sieć kontaktów.

A w sieci mniej rozpoznawalni artyści nie są skazani na porażkę w starciu z najbardziej popularnymi. Brak środków materialnych rekompensują kreatywnością. W czasach, gdy dowolny klip może się stać viralowym przebojem, to bardzo dużo. I tak nieoczywista folkowo-elektroniczna piosenka „Dziś późno pójdę spać” niemal natychmiast rozprzestrzeniła się w internecie również dzięki wideo Katarzyny Sienkiewicz i Michała Gruszczyńskiego, a sami artyści – Kwiat Jabłoni – znaleźli wytwórnię i właśnie wydają debiutancki album. Wcześniej zaś Łukasz Gronowski i Natalia Jakubowska dokonali jednocześnie spektakularnego i pełnego melancholii recyklingu estetyki lat 80. i skutecznie wypromowali „Takiego chłopaka” Mikromusic. Bo w wideoklipach jest możliwe dosłownie wszystko. – To najbardziej wolna forma twórcza – mówi Maliszewska. A Łakomiec dodaje: – W przeciwieństwie do krótkich i długich fabuł klipy nie muszą opowiadać składnej, logicznej historii z początkiem, środkiem i końcem. To znacznie bardziej abstrakcyjne medium, wolne od struktur i schematów, a nagrany materiał da się zmontować na dziesiątki różnych sposobów.

Potęga klików

Nie będziemy mieć raczej swojej Beyoncé, międzynarodowej ikony, której kręcone za setki tysięcy dolarów wideoklipy zawsze wywołują gigantyczny szum medialny. Ale możemy liczyć na lokalnych odpowiedników Childish Gambino – artystów wykorzystujących możliwości wideoklipu, by wzmocnić swój przekaz i przy odrobinie szczęścia trafić do masowego widza. Jak w „Zabawie w chowanego” w reżyserii Bartłomieja Ignaciuka, który połączył zawartą w tekście Kory osobistą traumę i wezwanie do społecznego potępienia molestowania dzieci z nieoczywistą artystyczną formą. Wideoklip zyskał międzynarodowy rozgłos, bo był przejmujący, piękny i oddziaływał ponad barierą językową. Obrazy wystarczyły za słowa. W rozpędzonym świecie nie ma pewników ani stałych. Być może będziemy wspominać końcówkę drugiej dekady XXI w. z takim samym niedowierzaniem, z jakim dzisiaj myśli się o czekaniu godzinami na ukochaną piosenkę w radiu. Wideoklipy najprawdopodobniej jednak nie znikną, co najwyżej wyewoluują do nieco innego kształtu. Dobrze by było, żeby nie zatraciły dzisiejszej kreatywności i różnorodności, lecz to zależy nie tylko od artystów i twórców, lecz także od widzów, głosujących swym czasem, klikami i lajkami. Więc wybierajmy świadomie.

Okładka tygodnika WPROST: 6/2019
Więcej możesz przeczytać w 6/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2019 (1872)

  • Prawda nas wyzwoli 3 lut 2019, 20:00 Im ludzie wiedzą mniej o powstawaniu kiełbas i praw, tym lepiej w nocy śpią – powiedział podobno Otto von Bismarck. Może i sen mają lepszy, ale za to gorzej im się żyje w dzień. Z pewnością Żelaznemu Kanclerzowi nie śniło się,... 5
  • Obraz tygodnia 3 lut 2019, 20:00 66 lat o tyle młodsza od Clinta Eastwooda jest Noor Alfallah, producentka filmowa, z którą spotyka się aktor i reżyser …dinozaury były, a ludzie nie mieli żadnej broni nowoczesnej, która pozwoliłaby je zabić. (…) Rzucali kamieniami w... 9
  • Homary wiecznie młode 3 lut 2019, 20:00 To jeden z najdłużej żyjących skorupiaków na świecie. Co jakiś czas odnawia swój organizm, stając się coraz młodszym. Może dożyć ponad 100 lat w doskonałej formie. 13
  • Niedyskrecje parlamentarne 3 lut 2019, 20:00 PO KOLEJNYCH ZATRZYMANIACH PRZEZ CBA na korytarzach sejmowych aż huczy od plotek o tym, kto będzie następny. – Mówi się, że kiedy Sławomir Nowak wróci do Polski, to go zamkną – mówi polityk zaprzyjaźniony z Nowakiem. A chodzi o... 14
  • Info radar 3 lut 2019, 20:00 Platforma Obywatelska może iść sama do wyborów Jeszcze kilka tygodni temu porozumienie między Platformą Obywatelską a PSL w sprawie stworzenia szerokiej koalicji w wyborach do Parlamentu Europejskiego było pewne. Co więcej, doszło nawet... 16
  • Taśmy z opóźnionym zapłonem 3 lut 2019, 20:00 „NIE MAM KONTA. TRZYMAM PIENIĄDZE NA KONCIE MAMY. NIE JEST TO MOJE DZIWACTWO, LECZ EFEKT DOŚWIADCZEŃ. Nie chcę dopuścić do sytuacji, że ktoś bez mojej wiedzy wpłaci na mój rachunek jakieś pieniądze, a na drugi dzień przeczytam o tym... 18
  • Dobrze się czuję jako dziewczyna z giwerą 3 lut 2019, 20:00 Rozmowa z Agnieszką Dygant, odtwórczynią roli „Niani” w filmie Patryka Vegi „Kobiety mafii 2”. 20
  • Ani bomba, ani kapiszon 3 lut 2019, 20:00 Lewo BYŁABY BOMBA, GDYBY NAGRANIA MIAŁY CHOĆ ODROBINĘ PIEPRZU; PODSŁUCHY BEZ PRZEKLEŃSTW TO JAK POTRAWA BEZ SMAKU. Byłaby bomba, gdyby udało się nagrać rozmowy, jakie Kaczyński prowadzi z innymi partyjnymi bossami, np. z Brudzińskim... 21
  • Durczok kontra „Wprost” 3 lut 2019, 20:00 Dlaczego i za co przeprasza wydawca „wprost”? PRZEPROSINY TO WYNIK WYROKU SĄDU OKRĘGOWEGO W WARSZAWIE. Dotyczą one wyłącznie artykułu, w którym opisaliśmy – naszym zdaniem naganne – zachowanie dziennikarza w mieszkaniu na... 22
  • Jak się obronić przed molestowaniem 3 lut 2019, 20:00 Nawet jeśli sprawca molestowania ma silną pozycję w firmie, wysokie stanowisko, jest ogólnie lubiany, jego ofiara nie musi być bezradna. 26
  • Przewodnik Śpiewaka po taśmach Kaczyńskiego 3 lut 2019, 20:00 Taśmy Kaczyńskiego pokazują, że prezes PiS porzucił walkę z układem i postanowił się do niego dostosować. Przez to stracił moralną wyższość nad innymi politykami. 31
  • Nie mieć nic do ukrycia 3 lut 2019, 20:00 Sun Valley to sławny amerykański kurort w stanie Idaho, gdzie Hemingway pisał „Komu bije dzwon”. Celebryci i miliarderzy zwykli zjeżdżać tam na wakacje, spotkania i konferencje. Parę lat temu, jeszcze grubo przed skandalem ze... 35
  • Klan Prezesa 3 lut 2019, 20:00 Od najwcześniejszego dzieciństwa rodzina Tomaszewskich była dla Jarosława Kaczyńskiego wzorem patriotyzmu i źródłem dumy. Teraz stała się przyczyną najpoważniejszych od lat kłopotów politycznych. 36
  • MeToo, Prezesie 3 lut 2019, 20:00 Co mają wspólnego taśmy Kaczyńskiego ujawnione przez „Gazetę Wyborczą” z polskim MeToo? Więcej, niż się na pierwszy rzut oka wydaje. Po ujawnieniu, że prezes PiS Jarosław Kaczyński prowadzi interesy w imieniu swojej partii (choć w... 41
  • Krajobraz po taśmach 3 lut 2019, 20:00 W ostatnią niedzielę stycznia do polityka opozycji zadzwonił pewien prawnik. Pięć godzin razem odsłuchiwali i redagowali taśmy, które od wtorku publikuje „Gazeta Wyborcza”. 42
  • Cios w serce Macierewicza 3 lut 2019, 20:00 Fenomenu tej relacji nie rozumiał nikt. Nawet współpracownicy byłego ministra obrony dziwili się, że Antoni Macierewicz tak długo bronił Bartłomieja M. – Czy ten odpłaci się lojalnością w areszcie? – pytają politycy opozycji. 45
  • Uwodzicielski Robert Biedroń 3 lut 2019, 20:00 Ugrupowanie Biedronia elektryzuje opinię publiczną. Wyborcy zmęczeni wojną PiS i PO dają się uwodzić byłemu prezydentowi Słupska. 48
  • Zdobyć albo być 3 lut 2019, 20:00 Tomek Mackiewicz był pasjonatem wspinania, ale nie był sportowcem pod żadnym względem. Adam Bielecki jest sportowcem – o tragedii na Nanga Parbat, ewolucji alpinizmu i narodowych wyprawach wspinaczkowych mówi Włodzimierz Kierus. 51
  • Nauka o hejcie 3 lut 2019, 20:00 Szkoła powinna uczyć, czym jest mowa nienawiści i jak się bronić przed hejtem. Ale część organizacji katolickich uważa, że wychowanie dzieci to sprawa rodziców. 54
  • Czeski cud 3 lut 2019, 20:00 Najniższe bezrobocie w Unii, rekordowa liczba wakatów i zrównoważona siatka płac. Jak to się stało, że nasz południowy sąsiad wyrasta na światowego gospodarczego tygrysa? 58
  • Hossa Bessa 3 lut 2019, 20:00 Bankrut ścigany W internecie ruszyła strona, na której można kupić dług Ryszarda Krauzego. Wierzyciel ściga biznesmena za niezapłacone 7,6 mln euro. Nie tylko poszukuje osoby, która kupiłaby wierzytelność, ale jest też zainteresowany... 63
  • Orły Wprost nagrodzone 3 lut 2019, 20:00 Gala w Kielcach zainaugurowała IV edycję Orłów Wprost. Tytuł ten otrzymują firmy osiągające najlepsze wyniki. 64
  • Giełda dla rolników 3 lut 2019, 20:00 Rolnik, dokonując sprzedaży towaru za pośrednictwem Platformy Żywnościowej, uzyska gwarancję zapłaty oraz bezpiecznej transakcji. 66
  • Jesteśmy w stanie wojny 3 lut 2019, 20:00 Amerykanie prowadzą przeciw nam wojnę ekonomiczną oraz psychologiczną, by stworzyć atmosferę napięcia i beznadziei wśród Irańczyków. Do tego służą także sankcje – mówi dla „Wprost” wiceprezydent Iranu, Masume Ebtekar. 68
  • Konferencja irańska 3 lut 2019, 20:00 „ZAPROSZENIE PRZEZ POLSKĘ SZEFA PALESTYŃSKIEJ DYPLOMACJI POKAZUJE, ŻE SPOTKANIE W WARSZAWIE nie będzie skoncentrowane wyłącznie na Iranie” – napisał w zeszłym tygodniu na Twitterze Hamid Baeidinejad, ambasador irański w Londynie, a... 72
  • Huawei pod lupą 3 lut 2019, 20:00 Amerykanie już dawno uznali chińskiego giganta technologicznego za poważne zagrożenie. Teraz chcą, żeby to samo zrobili ich sojusznicy. 74
  • Zegar w mózgu 3 lut 2019, 20:00 Teoria dotycząca sposobu, w jaki mózg odmierza czas w skali od milisekund do sekund, nosi nazwę modelu wewnętrznego zegara i opiera się na zasadzie przypominającej działanie zegarów skonstruowanych przez człowieka. 77
  • Bez genetyki nie ma skutecznego leczenia 3 lut 2019, 20:00 Leczenia pacjenta onkologicznego nie powinno się rozpoczynać bez poznania genetycznego tła nowotworów – mówidr hab. n. med. Anna Wójcicka, genetyk. 80
  • Przechytrzyć raka 3 lut 2019, 20:00 Każdy z nas zna kogoś, kto choruje na raka. Biorąc pod uwagę różne czynniki ryzyka, szanse na to, że i my zachorujemy na nowotwór, są dość spore. Jak temu zapobiec? 82
  • Pusta półka melomana 3 lut 2019, 20:00 Renesans płyt winylowych nie pomoże. Ostatnia dekada kompletnie zmieniła sposób słuchania muzyki. Czas prywatnych kolekcji przeminął, a płyta CD oraz kaseta magnetofonowa to największe ofiary rewolucji cyfrowej. 84
  • Między Męskim Graniem a Kwiatem Jabłoni 3 lut 2019, 20:00 Obronną ręką z cyfrowej rewolucji w branży muzycznej wyszła sztuka teledysku. Niestety, współcześnie w Polsce nie poświęcamy jej wystarczającej uwagi. 88
  • Janda, Sundance i naga prawda 3 lut 2019, 20:00 Próba uczciwego opisu rzeczywistości, odkrywanie manipulacji i nadużyć władzy, szansa jednostki, aby wpłynąć na zbiorowość. To kluczowe tematy tegorocznego festiwalu Sundance. W ten nurt wpisuje się także „Słodki koniec dnia”. 92
  • Wydarzenie 3 lut 2019, 20:00 Nieustanna gonitwa Piotr Jan Marczyński, „Obchód”, Wydawnictwo Melanż Sporo lekarzy zajmowało się z sukcesami literaturą. Medycyna była działką Dantego, Johna Keatsa, Antoniego Czechowa, Michała Bułhakowa – pisarzy ze światowego... 95
  • Film 3 lut 2019, 20:00 Anatomia miłości Netflix nie kłania się amerykańskiej, purytańskiej mentalności. Stworzony przez Laurie Nunn brytyjski serial „Sex Education” to komedia o uczuciach, ale przede wszystkim cielesności dzisiejszych nastolatków. Bohater... 96
  • Muzyka 3 lut 2019, 20:00 Gdy zabawa jest bogiem Do muzyki zespołu Weezer nie wolno podchodzić poważnie. Naczelną zasadą amerykańskich wykonawców jest frajda z grania. I dlatego, trochę dla hecy, trochę, żeby wywołać wokół siebie zamieszanie, Weezer... 97
  • Koncert, który nie leczy 3 lut 2019, 20:00 Co pan sądzi o koncercie Dody przeciw nienawiści? To ostatnio dyżurne pytanie wyskakujące przy każdej okazji. Oczywiście szczególnie upodobały je sobie portale plotkarskie. Ale tu potraktuję je poważnie, jak na poważny tygodnik opinii... 99
  • Kulturalna trzynastka 3 lut 2019, 20:00 Katarzyna Warnke AKTORKA FILMOWA I TEATRALNA 100
  • 5 sposobów na brak czasu 3 lut 2019, 20:00 Narzekamy na brak czasu i wzdychamy, że doba powinna trwać dłużej. Na urzędowe wydłużenie dnia na razie się nie zanosi, ale o lepsze gospodarowanie czasem możemy zadbać we własnym zakresie. 101
  • Zrób sobie… Kim Dzong Una 3 lut 2019, 20:00 A może by tak przejść na system północnokoreański? Jedna partia, jeden wódz, jeden przekaz do narodu, a od tych drugich oddzielić się murem? 102

ZKDP - Nakład kontrolowany