Polki człowiekiem stulecia!

Polki człowiekiem stulecia!

Na tytuł Człowieka Roku, a nawet stulecia, zasługują przede wszystkim Polki. To one walczyły, pomagały, leczyły, przemycały broń, oświecały ludność. Czas przypomnieć ich nazwiska.

Jak wiadomo, różnica płci między kobietą a mężczyzną jest spora (aż dziw bierze, że ludziom udaje się czasem żyć w parach). Jeszcze większa jest jednak różnica między społeczną pozycją kobiet i mężczyzn. Różnica ta jest tak duża, że przez setki lat słusznie wątpiono, a niektórzy wątpią nadal, czy kobieta jest w ogóle człowiekiem? Bo przecież człowiek jest racjonalny, a kobieta nie, człowiek ma władzę nad przyrodą, a kobieta co najwyżej nad własną kuchnią, człowiek się doskonali przez pracę i edukację, a kobiety nigdy nie miały ani prawa do pracy, ani do edukacji. Człowiek jest istotą autonomiczną i ma prawo do decydowania o własnym losie i ciele, kobieta jest w tym względzie podporządkowana innym. Człowiek ma historię, którą kształtował dzięki swojemu męstwu lub sprytowi, widoczną w podręcznikach i encyklopediach – kobieta ma krótką biografię widoczną co najwyżej w pamiętnikach, które sama pisze; kobieta nie ma nawet własnego nazwiska, bo to, które nosi, należy do jej męża lub ojca. Przez setki lat kobieta miała ograniczony wybór społecznych ról: mogła zostać żoną, starą panną, zakonnicą lub prostytutką, podczas gdy człowiek mógł zostać kim chce. Dlatego nie bez racji św. Tomasz mówił, że „kobieta jest wybrakowanym mężczyzną”.

Kobiety wyklęte

Ludzie są wolni i równi – jak pisał intelektualny ojciec rewolucji francuskiej Jan Jakub Rousseau – ale kobiety muszą zrozumieć swoją „naturalną” podległość (i przede wszystkim „pachnieć” – jak dodawał). Opinia ta została odwzorowana w Deklaracji praw człowieka i obywatela, która spod jej demokratycznych i równościowych artykułów wyjmuje dzieci, idiotów i kobiety właśnie. Kodeks Napoleona obwieszcza z kolei, że kobiety nie mogą mieć żadnych praw, bo są „wieczyście dziecięce”. Gdy zaczęły się emancypować, śmiechom i żartom nie było końca. Po dziś dzień słowa „sufrażystka”, „emancypantka”, „feministka” wywołują uśmieszek pogardy, złości lub rozbawienia. Nic tak nie denerwuje Prawdziwego Człowieka jak kobieta, która też chce nim zostać.

Na apel Mary Wollstonecraft, że kobiety powinny mieć prawo do elementarnej edukacji, oxfordzki autorytet dr Taylor odpowiedział, że jest to równie niedorzeczne jak domaganie się edukacji dla zwierząt. Gdy sto lat później Polki domagały się prawa do studiowania, F. Kapłański w publikacji pod znamiennym tytułem „Przeciw emancypacji kobiet czyli supremacji kobiet nad mężczyznami” pisał: „kobiecie jedna chwila miłości przynosi więcej objawień niż wszystkie książki (…) emancypacja kobiet jest wrogiem nie tylko polskiego, ale każdego narodu, groźniejszym nawet niż rozbiory”. Gdy Amerykanki domagały się wstępu na Harvard, zarzucono je licznymi naukowymi publikacjami dowodzącymi, że studia wpływają negatywnie… na ich płodność. Maria Skłodowska-Curie przy pierwszym swoim Noblu mogła przeczytać w prasie, że jej rola przy mężu miała charakter pomocniczy i że „podsycała w nim święty ogień nauki”. Skłodowska, z racji swojej płci, nigdy nie dostąpiła członkostwa we Francuskiej Akademii Nauk, z tych samych powodów nie mogła objąć kierownictwa katedry na Sorbonie po swym zmarłym mężu. Dwa Noble nie mogły wymazać faktu, że Maria Skłodowska nie jest człowiekiem, tylko kobietą. Wolter nad grobem swojej kochanki, która – o czym mało kto wie – przetłumaczyła „Principia Mathematica” Newtona, odkryła zasadę zachowania energii, ustaliła wzór na energię kinetyczną, przewidziała zjawisko podczerwieni, powiedział „był to wielki człowiek, którego jedynym błędem było to, że był kobietą”.

Emancypacja trwa

Wyemancypowanie się z roli kobiety do roli człowieka było długotrwałe i nie jest bynajmniej procesem dokończonym. Jeszcze dziś kobiety za pracę tej samej wartości zarabiają mniej niż mężczyźni, to nie one zasiadają w gremiach, gdzie podejmuje się najważniejsze decyzje polityczne czy finansowe, mają ograniczone kariery („szklany sufit”, „lepka podłoga”) i mniejsze możliwości osiągania sukcesów w sferze publicznej. W polityce trudno się im przebić i są zmuszone (choć nie zawsze są tego świadome) do odgrywania roli paprotek lub podporządkowania się modelowi męskiej wizji „dobra wspólnego”. Ich sytuacja staje się jeszcze bardziej uwsteczniona w czasach cyklicznie pojawiających się rządów fundamentalistyczno-prawicowych, dla których kobieta jest istotą podrzędną, mającą przede wszystkim wypełniać swoje prokreacyjne i usługowe powołanie. Kobiety nie mogą decydować o swoim macierzyństwie, są pozbawione praw reprodukcyjnych, bo Kościół traktuje je jak próbówki do rodzenia dzieci. Tylko 19 proc. kobiet zabiera głos w ważnych programach publicystycznych, czyli to głównie mężczyźni pełnią funkcje opiniotwórcze. Cały czas obowiązują podwójne standardy moralne w ocenie kobiet i mężczyzn: ci ostatni mogą więcej, kobiety cały czas znajdują się pod większą kontrolą społeczną i obyczajową. To kobiety są ofiarami przemocy i nieudolnej polityki socjalnej (brak infrastruktury opiekuńczej, niska ściągalność alimentów). Lista różnic w traktowaniu ludzi i kobiet jest naprawdę długa.

Zasłużony tytuł

A jednak gospodarka wielu krajów, w tym i naszego, utrzymuje się dzięki kobietom, choć ich praca nie jest liczona w PKB, ale to one „ciągną” gospodarstwa domowe przy bezrobotnych mężach, to one wychowują dzieci, bo „tradycyjna rola”, czyli „kobieta wszystko potrafi”, nadal obowiązuje. To kobiety są znacznie lepiej wykształcone niż mężczyźni i gdy da się im szanse (a nie zasypie stereotypami), zwyciężają w rankingach innowatorek i specjalistek od nowych technologii. To kobietom przypisuje się większą lojalność, zdolność do współpracy, uczciwość, pracowitość, choć nie przekłada się to ani na ich zarobki, ani na kariery polityczne.

I pewno mało kto wie, ale to kobiety wywalczyły sobie prawa wyborcze sto lat temu, choć w powszechnie obowiązującej narracji „dał je kobietom Piłsudski”. Stulecie praw wyborczych kobiet było doskonałą okazją do przypomnienia roli, a przede wszystkim nazwisk wielu kobiet, które od powstania listopadowego, przez styczniowe i I wojnę światową organizowały się, walczyły, pomagały, leczyły, przemycały broń, oświecały ludność. O nazwiskach takich jak Waleria Marrené, Narcyza Żmichowska, Felicja Nossig, Paulina Kuczalska-Reinschmit, Cecylia Walewska, Maria Turzyma, Maria Dulębianka, Iza Moszczyńska, Zofia Daszyńska -Golińska, Kazimiera Bujwidowa, Aleksandra Piłsudska, Irena Krzywicka – pewnie mało kto słyszał, a to wielkie aktywistki, społecznice, bojownice, a jednak ciągle jeszcze terra incognita polskiej historii. Droga od kobiety do człowieka jest długa. Przez ostatnich sto lat pokonałyśmy jednak niemały jej kawałek, choć cofano nas z niej dość często. Tytuł człowieka stulecia – jak najbardziej zasłużony.

Okładka tygodnika WPROST: 10/2019
Więcej możesz przeczytać w 10/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • Ty to się lepiej od Polek odwal kupo sadła..
    • Ty to się lepiej od Polek odwal kupo sadła..

      Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2019 (1876)

      • Praca i współpraca zamiast walki i wojny 3 mar 2019, 20:00 Polki i Polacy – w 100-lecie odzyskania niepodległości tytuł Człowieka Roku tygodnika „Wprost” trafił do rodaków. Do nas wszystkich. Za 100 lat niesienia biało-czerwonej godnie i wysoko. 3
      • Człowiek Roku „Wprost” 2018 3 mar 2019, 20:00 Nagrodę Człowieka Roku „Wprost” za rok 2018 kolegium redakcyjne przyznało Polkom i Polakom za 100 lat niesienia biało-czerwonej godnie i wysoko. 4
      • Polki człowiekiem stulecia! 3 mar 2019, 20:00 Na tytuł Człowieka Roku, a nawet stulecia, zasługują przede wszystkim Polki. To one walczyły, pomagały, leczyły, przemycały broń, oświecały ludność. Czas przypomnieć ich nazwiska. 8
      • Gala Człowiek Roku „Wprost” 3 mar 2019, 20:00 Za 100 lat niesienia biało-czerwonej godnie i wysoko oraz w 30. rocznicę obalenia komunizmu redakcja tygodnika „Wprost” przyznała tytuł Człowieka Roku 2018 Polkom i Polakom – ogłosił we wtorek Michał Maciej Lisiecki, prezes PMPG Polskie Media, wydawcy tygodnika „Wprost”. 10
      • Niedyskrecje parlamentarne 3 mar 2019, 20:00 KRZYSZTOF SZCZERSKI, SZEF GABINETU PREZYDENTA DUDY, nazywany w Obozie Zjednoczonej Prawicy nadprezydentem, bardzo się starał o miejsce na liście PiS do europarlamentu. Zależało mu na trzecim miejscu w Małopolsce, za Beatą Szydło i prof.... 16
      • Obraz tygodnia 3 mar 2019, 20:00 26 O tyle miejsc w klasyfikacji przeskoczył Dawid Kubacki podczas narciarskich MŚ w Seefeld. W rezultacie stanął na najwyższym stopniu podium Przegrana Dorota R. Sąd Okręgowy w Warszawie odrzucił apelację obrońcy piosenkarki i uznał,... 20
      • Info radar 3 mar 2019, 20:00 Nie chcemy płacić prezydentowej Chociaż małżonka towarzyszy prezydentowi podczas wielu wizyt i spotkań, za pełnienie swojej funkcji nie otrzymuje pieniędzy. Z badań CBOS wynika, że Polacy są przeciwni wynagradzaniu pierwszej damy. Żona... 22
      • Nauczyciele przeciw homofobii 3 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Przemysławem Staroniem, Nauczycielem Roku 2018 23
      • Pożegnanie z papieżem 3 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Piotrem Adamczykiem, aktorem grającym w najnowszym filmie Patryka Vegi „Kobiety mafii 2”. 24
      • Nie czekamy na rycerza 3 mar 2019, 20:00 W sprawach polityki nie będziemy słuchać żadnego biskupa – deklaruje Władysław Kosiniak-Kamysz, lider PSL. 26
      • Piątka (dla) Kaczyńskiego 3 mar 2019, 20:00 Program Zjednoczonej Prawicy na kampanię sprawił, że działacze uwierzyli w możliwość utrzymania władzy po jesiennych wyborach. A mieli co do tego poważne wątpliwości. 30
      • Głęboka ekologia sędzi Olszewskiej 3 mar 2019, 20:00 Media relacjonowały ostatnio w emocjonalny sposób proces 23-letniego mężczyzny, który latem ubiegłego roku zabijał wałęsające się po Zielonej Górze jeże. Sędzia tamtejszego sądu rejonowego Liwia Olszewska wydała właśnie na sprawcę wyrok półtora roku więzienia, co wzbudziło... 34
      • Felieton o palantach 3 mar 2019, 20:00 Palant nie ma narodowości. Więc kiedy jakiś palant mówi, że Polacy wyssali antysemityzm z mlekiem matki, inny palant wstawia na Twittera antysemicki post i pozywa do sądu za nazwanie go antysemitą, a grupa palantów robi obciach na... 37
      • 50 najbradziej wpływowcyh Polek 3 mar 2019, 20:00 „WPROST” – JAK CO ROKU NA DZIEŃ KOBIET – PRZYGOTOWAŁ RANKING NAJBARDZIEJ WPŁYWOWYCH POLEK. Podczas redakcyjnej dyskusji odnotowaliśmy, że – niestety – w mijającym roku pozycja kobiet w polityce osłabła. Na szczęście w pozostałych dziedzinach zdecydowanie się jednak wzmocniła –... 38
      • Kobiety sukcesu 3 mar 2019, 20:00 Rośnie nie tylko współczynnik aktywności zawodowej kobiet, ale także ich rola i znaczenie zarówno w biznesie, jak i w polityce czy nauce. Jest to efekt determinacji i ciężkiej pracy. 54
      • Fomly – synonim pożytecznej wygody 3 mar 2019, 20:00 Meble piankowe Fomly – efekciarski gadżet czy przyszłość branży meblowej? 56
      • Zła królowa nauk 3 mar 2019, 20:00 Matematyka uczy logicznego myślenia i argumentacji. Owszem, ale niekoniecznie ta, która mają w szkołach nasze dzieci. 58
      • Wielkie kuszenie Ukraińców 3 mar 2019, 20:00 Lekcje języka polskiego w pracy, miejsca w przedszkolach dla ukraińskich dzieci, czekoladki od Poroszenki w sklepach. Polscy przedsiębiorcy prześcigają się w pomysłach, jak przyciągnąć do siebie Ukraińców. 63
      • Przestajemy się bać atomu 3 mar 2019, 20:00 Poparcie Polaków dla budowy elektrowni jądrowej rośnie. Powinniśmy rozważyć budowę małych reaktorów atomowych – mówi Michał Kurtyka, wiceminister środowiska. 66
      • Hossa Besa 3 mar 2019, 20:00 Kulczyk w CNN W zeszły piątek stacja CNN International wyemitowała reportaż Dominiki Kulczyk pt. „Troubled Waters” [Wzburzone wody – red.], pokazujący problem handlu dziećmi w Ghanie. To pierwsza z serii produkcji, jakie najbogatsza... 68
      • Przewodnik leasingobiorcy 3 mar 2019, 20:00 Ekspert Volkswagen Financial Services radzi, co wolno zmieniać w leasingowanym samochodzie i jak go przygotować do zwrotu. 69
      • Wielkopolskie Orły nagrodzone 3 mar 2019, 20:00 Najlepsi przedsiębiorcy odebrali nagrody w Poznaniu. Gala stała się okazją do dyskusji nie tylko o biznesie. 70
      • Kultura przekrętów 3 mar 2019, 20:00 Miesiąc temu pół Stanów Zjednoczonych wstrzymało oddech, gdy aktor Jussie Smollett opowiedział o pobiciu, którego padł ofiarą w Chicago. 72
      • Pogrobowcy kalifatu 3 mar 2019, 20:00 Samozwańczy kalifat skurczył się do rozmiaru sporego sadu na obrzeżach syryjskiej wioski Baghuz. Jest on wciśnięty między granicę z Irakiem i zakole Eufratu, gdzie 300 bojowników ISIS urządziło sobie ostatni bastion rozległego niegdyś imperium. 74
      • O dyktatorze, który jeździ koleją 3 mar 2019, 20:00 Kim Dzong Un wlókł się pociągiem przez całe Chiny, żeby zrobić Trumpa w konia. Podstęp się nie udał, za to wycieczka krajoznawcza jak najbardziej. 78
      • Wiosna? Wejdź w nią z przytupem 3 mar 2019, 20:00 Wiosna to dobry moment, by oczyścić organizm po zimie i zacząć wiosnę z przytupem. 82
      • Inny rodzaj szorstkości 3 mar 2019, 20:00 Kiedy w wieku 34 lat debiutowałem, jeszcze nie umiałem mówić wystarczająco dobrze. Kiedy miałem 58 lat, los włączył mi dostęp do właściwych słów i do kamiennego milczenia. To był rok, w którym zginęła tragicznie moja córka – o filmie „Ułaskawienie” i historii swojej rodziny... 84
      • Awangarda z mazowieckiej wsi 3 mar 2019, 20:00 Ma 33 lata, mieszka w Kurówku. Jest gejem. I osobą wierzącą. A także artystą i wykładowcą ASP. W Muzeum Sztuki Nowoczesnej otworzyła się wystawa „Daniel Rycharski. Strachy”. Niezwykła. 88
      • Wydarzenie 3 mar 2019, 20:00 Groza wojny To, że Serhij Żadan napisał dobrą powieść, to nic niezwykłego, bo to dobry pisarz. To, że akcja tej powieści dzieje się w czasie wojny, to też nic niezwykłego, bo wojna jest najważniejszym wydarzeniem, w jakie uwikłany... 91
      • Film 3 mar 2019, 20:00 Lepszy świat „Bracia Sisters”, reż. Jacques Audiard, UIP Jacques Audiard nie kojarzy się z westernami. To laureat Złotej Palmy za „Imigrantów”, autor oschłego „Proroka”. Ale może właśnie dlatego „Bracia Sisters” są tak... 92
      • Muzyka 3 mar 2019, 20:00 Widzieć więcej O.S.T.R. potrafi przyciągnąć do siebie nie tylko młodych zbuntowanych, dla których rap jest narzędziem krzyku. To, co nagrywa, ma znaczenie kulturowe, społeczne, a nawet polityczne. „Instrukcja obsługi świrów” jest... 93
      • Książki 3 mar 2019, 20:00 Siła miłości Sebastian Barry, „Dni bez końca”, Grupa Wydawnicza Foksal/WAB Wybitny pisarz irlandzki spojrzał w stronę Dzikiego Zachodu i powstała z tego niezwykła powieść. Nie ma w niej na pierwszym planie zawadiackich kowbojów i... 94
      • Kalejdoskop 3 mar 2019, 20:00 Mocny jubileusz XXV Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi stworzyła i prowadzi Ewa Pilawska, na co dzień dyrektorka Teatru Powszechnego w Łodzi. Impreza to swoista panorama... 95
      • Michał Witkowski: Dzień Kobiet 2019 8 mar 2019, 6:38 Rok temu z okazji Dnia Kobiet rozmawialiśmy sobie o folklorystycznych obchodach tego święta w Peerelu. Doszliśmy do wniosku, że w całej ikonografii epoki nieśmiertelne trzy goździki i pończochy otrzymywały wyłącznie robotnice. 96
      • W pułapce aplikacji 3 mar 2019, 20:00 Na świecie już 5 mld osób korzysta z telefonów komórkowych, z czego połowa używa smartfonów, a co za tym idzie, korzysta z aplikacji. Pytanie, czy popularne apki wciąż tylko ułatwiają nam życie, czy może już przejęły nad nim kontrolę. 98
      • 7 najpopularniejszych aplikacji 3 mar 2019, 20:00 Łukasz Kotkowski Jednym ułatwiają życie, innym zapewniają rozrywkę. Dziś trudno sobie wyobrazić życie bez smartfonów i aplikacji, które można na nich instalować. Oto te, na punkcie których oszaleli Polacy. TikTok GLOBALNY FENOMEN I... 100
      • Nie zaglądam w metrykę i korzystam z życia 3 mar 2019, 20:00 Chęć do poznawania świata rozbudzili we mnie rodzice. To im zawdzięczam swoją miłość do podróżowania, odkrywania, doznawania, która jest moją siłą napędową 102
      • Niebo w gębie po śląsku 3 mar 2019, 20:00 Dodatek szczypty cynamonu i startej skórki lub soku z cytryny nadaje tej mięsnej potrawie charakteru. 104
      • Zrób sobie… Terleckiego 3 mar 2019, 20:00 Wicemarszałek Sejmu jest konstrukcją tak nieskomplikowaną, że jego model złożyłoby każde dziecko na zajęciach z prac ręcznych. Tylko czy dzieci nie wystraszyłyby się efektu końcowego? 106

      ZKDP - Nakład kontrolowany