Zła królowa nauk

Zła królowa nauk

Matematyka, rachunki, zdj. ilustracyjne
Matematyka, rachunki, zdj. ilustracyjne / Źródło: Unsplash / Dawid Małecki
Matematyka uczy logicznego myślenia i argumentacji. Owszem, ale niekoniecznie ta, która mają w szkołach nasze dzieci.

Ewa Morka, matka dziewięciolatki z czwartej klasy w szkole publicznej: – Nowa szkoła, nowi nauczyciele. Już we wrześniu pani od matematyki powiedziała Nadii, że może nie zdać matury. Nadia poszła do szkoły w wieku sześciu lat. Jej mamę namówiły do tego panie z przedszkola, dziewczynka jest bystra, śmiała, elokwentna, nie ma na co czekać.

Od początku nauki w szkole było jednak widać, że Nadia nie jest dobra z matematyki. Z czasem było coraz gorzej, a najgorzej zrobiło się, kiedy weszła tabliczka mnożenia. – Nie jest w stanie jej zapamiętać – mówi Ewa. Pod koniec trzeciej klasy poszła do poradni psychologiczno-pedagogicznej zasięgnąć opinii, czy nie poczekać rok z przejściem do czwartej klasy. Specjaliści przebadali dziecko, podpowiedzieli, jak uczyć mnożenia i zarekomendowali, by puścić dalej. I tak Nadia zaczęła czwartą klasę, w której wszystko jest nowe oprócz tabliczki mnożenia, bo ta się nie zmieniła. – Powtarzaliśmy w samochodzie, w domu, uczyliśmy się do rymu i nic. Powtarzała i zaraz zapominała, jakby jej mózg miał zakodowane, że się tego nie nauczy – mówi Ewa.

Zapisała córkę prywatnie na zajęcia z matematyki. Prowadzący od razu zauważył, że Nadia jest zablokowana. Jednak nauka przez zabawę sprawiła, że dziewczynka polubiła sobotnie zajęcia. Dobrze sobie radziła z logicznym myśleniem, wyciąganiem wniosków. Ale w szkole zostało po staremu. – Nadia na koniec pierwszego semestru dostała dwóję, a pani powiedziała jej, że jest leniwa. Mnie pouczyła – opowiada Ewa – że matematyka jest obowiązkowym przedmiotem na sprawdzianie po ósmej klasie, którego wynik decyduje o przyjęciu do liceum, i na maturze, której wynik decyduje o przyjęciu na studia.

Rozumiem więc, że kariera edukacyjna mojej córki, która ma zdolności plastyczne, a nie radzi sobie z matematyką, właśnie runęła w gruzach. Nadia nie jest wyjątkiem. Najnowszy raport NIK ujawnił, że z nauką matematyki szkoły mają poważny kłopot. 57 proc. uczniów zgłaszało rodzicom problemy ze zrozumieniem przedmiotu, 30 proc. korzysta z korepetycji. Im dalej, tym gorzej: 10 proc. uczniów szkół podstawowych ma na świadectwach z matematyki dwójki, w gimnazjach 23 proc., a w szkołach ponadgimnazjalnych 42 proc. Co szósty uczeń z powodu matematyki nie zdaje matury. – Przyczyna tkwi w wadliwym procesie nauczania – diagnozuje raport. NIK wnosi również o rozważenie możliwości zawieszenia egzaminu maturalnego z matematyki jako obowiązkowego do czasu poprawy skuteczności nauczania tego przedmiotu w szkołach.

System

Według NIK błąd tkwi w sposobie nauczania. To z tego powodu dzieci mają problem z matematyką, nie chodzi o ich możliwości intelektualne. U uczniów uzdolnionych szkoła gasi zainteresowanie tym przedmiotem, zamiast je podsycać. W raporcie przytoczona jest opinia prof. Edyty Gruszczyk-Kolczyńskiej, znanej specjalistki od nauczania matematyki. „Więcej niż połowa polskich dzieci przed rozpoczęciem szkolnej edukacji wykazuje się uzdolnieniami do nauki matematyki, a co czwarte wysokim stopniem zadatków takich uzdolnień. Po kilku miesiącach nauki w szkole większość tych dzieci przestaje manifestować swoje znakomite możliwości umysłowe. W następnych latach szkolnej edukacji tendencja ta nasila się do tego stopnia, że tylko dwoje, troje starszych uczniów w klasie wykazuje się uzdolnieniami matematycznymi”. Sposób nauczania już od lat jest badany. W 2015 r. temat przeanalizował Instytut Badań Edukacyjnych (IBE).

Z raportów wynika, że „w szkolnym nauczaniu matematyki dominuje rutyna, której skutkiem jest niewykorzystywanie zarówno pełnego potencjału rozwojowego dzieci i młodzieży, jak i możliwości systemu edukacji”. Co nie działa? Nauczyciele nadmiernie skupiają uwagę na rozwiązywaniu zadań według podanego schematu, a nie dbają o umiejętność rozumowania, argumentacji, wybierania optymalnych strategii rozwiązania problemu matematycznego. Takie podejście, zwłaszcza na początku edukacji, zabija ciekawość i utrudnia pogłębianie umiejętności rozumowania na kolejnych etapach. Z badania IBE wynika też, że nauczycielom edukacji wczesnoszkolnej brakuje wiedzy matematycznej. A jeśli nauczyciel czuje się w temacie niepewnie, ogranicza się do przekazywania schematów, nie pozwala dziecku podchodzić do zagadnienia w sposób nietypowy. Na wyższych etapach edukacji szwankują umiejętności dydaktyczne.

Nauczyciele mają ubogi zestaw metod nauczania, lekcje się od siebie nie różnią, nauczyciel lub uczeń rozwiązuje zadanie na tablicy, a reszta obserwuje, a przynajmniej ma to robić. Nauczyciele według IBE nie starają się podążać za tokiem rozumowania ucznia, wolą narzucać swój. Uczniowie przestają więc zadawać pytania. Podobne wnioski zawarła prof. Gruszczyk-Kolczyńska w opinii zamówionej przez NIK: „Sprowadzanie edukacji matematycznej do przerabiania z uczniami zadań z zeszytów ćwiczeń lub z kart pracy jest tak powszechne, że nazwano ten proces papierową matematyką”. Dzieci dostają karty pracy albo otwierają zeszyty ćwiczeń na właściwej stronie, a nauczyciel pilnuje, żeby wpisały w odpowiednie miejsce właściwą liczbę lub znak. To nie wystarczy. Według raportu nie dostosowuje się też zadań i tempa pracy na lekcji do możliwości klasy, więc ponad połowa uczniów nie nadąża ze zrozumieniem materiału.

Rodzice

Rozmowy z rodzicami uczniów potwierdzają wnioski z badań. Słabym szkoła nie pomaga, zdolnych nie wspiera, a sukces ucznia zależy od tego, jaki trafi mu się nauczyciel. Matka dziewięciolatki, czwartoklasistki ze szkoły publicznej: – Pani od matematyki stosuje odpowiedzialność zbiorową: chłopcy rozrabiają, więc cała klasa pisze kartkówkę. Jest surowa, ostatnio jedna dziewczynka ze stresu się popłakała. Jak oni mają lubić matematykę? Kiedy dzieci nie rozumieją materiału, martwią się rodzice. Jeden chłopiec ma korepetycje, a przecież to dopiero czwarta klasa. Ja mojej córce sama pomagam, ale poświęcam na to dużo czasu.

To wpływa na nasze życie rodzinne, jesteśmy zdenerwowani. Matematyka budzi w dzieciach emocje, lęki, łzy. I jeszcze to widmo obowiązkowej matury. Po co? Matka 16-latka po prywatnej podstawówce, który teraz uczy się w specjalizującym się w matematyce renomowanym warszawskim liceum, i 13-latka, który chodzi do tej samej podstawówki, co kiedyś brat: – Po szkolnej matematyce starszy syn jest zakochany w tym przedmiocie, teraz w liceum realizuje program studiów. Młodszy też jest z matmy świetny, ma same szóstki, ale od tego roku wzięliśmy dla niego korepetycje, które pełnią funkcję kółka zainteresowań, bo szkoła go nie rozwija, wręcz zniechęca.

Z perspektywy moich doświadczeń nauczanie matematyki zależy najbardziej od tego, jak to robi nauczyciel, a im wcześniejszy etap edukacji, tym ważniejsza jego rola. Uważam, że matematyka nie powinna być obowiązkowa na maturze. Każdy ma inne potrzeby i uzdolnienia. Jej nie da się nauczyć, jak nazwparków narodowych. Albo się ją rozumie, albo pielęgnuje się awersję. Daria Bielenin-Palęcka, matka licealistki i ucznia publicznej podstawówki: – Jestem pewna, że powodzenie zależy od wczesnych etapów nauki, od prawidłowego rozwijania myślenia matematycznego i od nauczyciela. Czynnik ludzki jest tu moim zdaniem kluczowy. Obowiązkowa matura z matematyki wymusza na uczniach nadrobienie braków, więc ma jakiś sens, jednak jestrozwiązaniem siłowym, nie powoduje, że szkoła lepiej rozwija dzieciaki w tym zakresie, tylko przerzuca odpowiedzialność na rodziców.

Nauczyciele

Nauczyciele mają swoje argumenty. Nie mają czasu zatrzymać się przy słabszych uczniach, bo muszą gonić z materiałem, żeby zrealizować podstawę programową. W przeorganizowanej szkole trudno zrealizować w siódmej i ósmej klasie materiał odpowiadający trzyletniemu gimnazjum. – Idę o zakład, że jeśli nic się nie zmieni, to w roku 2023 z obecnych ósmoklasistów matury nie zda co trzeci – mówi Dariusz Kulma, matematyk z 24-letnim stażem, nauczyciel roku 2008. W dodatku wciąż zmieniają się wymagania. Nauczycielka z liceum: – 20 lat pracuję w szkole i przerabiam czwartą podstawę programową. Wprowadzając zmiany, często złe, ministrowie nie pytają o zdanie nauczycieli. Małgorzata Karpezo, nauczycielka z liceum. – Od 33 lat uczę matematyki, przygotowuję uczniów do egzaminów, jestem egzaminatorem maturalnym, przez pięć lat byłam dyrektorką LO. Widzę, jak zmienili się uczniowie.

Stracili umiejętność zapamiętywania, bo wciąż się powtarza, jak to źle jest uczyć się na pamięć. Odchodzenie od prac domowych sprawia, że uczniowie nie wyrabiają w sobie nawyków, zastanawiają się przy najprostszych działaniach. Kiedyś mieli pewne rzeczy wyćwiczone, teraz uważają, że nie trzeba ćwiczyć, bo cała wiedza jest w internecie. Tylko że oni nie umieją jej szukać, nie kojarzą jednego tematu z drugim. Nie umieją nawet korzystać z tablic matematycznych, z których mogą korzystać na sprawdzianach.Jeśli treść zadania jest za długa, nie przeczytają go. Nie koncentrują się. Na maturze w zakresie podstawowym 50 proc. punktów można zdobyć tylko za same zadania zamknięte. Uczniowie mogą więc strzelać i zdać. Niekiedy sprawdzając prace, widzę, że odpowiedź w zadaniu zamkniętym nie jest poparta żadnymi obliczeniami. Dariusz Kulma: – Z badań wynika, że pokolenie Z musi mieć przyjemność z pracy, żeby się nią zająć, a więc i z nauki też. Trudno znosi krytykę oraz łatwo się zniechęca. (...) Trzeba zbudować z uczniami relacje, jednak nauczyciele nie mają czasu tego robić, bo zajmują się papierologią.

Matura

Małgorzata Karpezo spotyka takich uczniów jak Nadia. – Inteligentni, z pewnością powinni iść na studia, jednak matematyki nie są w stanie się nauczyć – opowiada. – Dla nich ratunkiem jest strzelanie na teście. Miałam uczennicę, która podchodziła do egzaminu trzy razy, nie zdała z powodu matematyki, nie może studiować, ma zrujnowaną przyszłość. Ponieważ egzamin ósmoklasisty to przepustka do liceum, uczniowie, którzy mają problemy z matematyką, całą energię kierują na uczenie się tego przedmiotu, zamiast skupić się na tym, w czym są mocni, i zwiększyć swoje szanse na dostanie się do wybranych szkół średnich i wyższych. Właśnie dlatego rekomendacje NIK o zniesieniu obowiązkowej matury z matematyki wielu rodziców przyjęło z ulgą i nadzieją.

Temat podzielił środowisko nauczycielskie. Małgorzata Karpezo uważa, że od dawna powinno się znieść ten obowiązek. – Wielu uczniów na studiach nie spotka się już z matematyką, wystarczy im, że na maturze zaliczą ją najmniejszym kosztem, więc i tak nie rozwijają swoich kompetencji matematycznych, uczą się, jak zdać test. Obowiązkowa matematyka na maturze w zakresie podstawowym, przy aktualnym poziomie jej trudności, to farsa. Miałaby sens, gdyby pytania na egzaminie były otwarte, wymagały uzasadnienia, żeby trzeba było przeprowadzić rozumowanie. To, co jest teraz, to fikcja nadawania znaczenia egzaminowi z matematyki. Słabsi uczniowie też mają poczucie bezsensu tego egzaminu, więc są głusi na nasze argumenty, że warto uczyć się matematyki. Dariusz Kulma pomysł rezygnacji z obowiązkowej matematyki na maturze uważa za szkodliwy. – Wystarczy spojrzeć na ranking najbardziej poszukiwanych zawodów w przyszłości: programista, architekt, analityk czy specjalista od cyberbezpieczeństwa. Matematyka jest potrzebna nie tylko tym, którzy chcą ja studiować, ale wszystkim, którzy chcą mieć dobrą pracę. A jeżeli nie będzie obowiązkowa na maturze, uczniowie nie będą zmotywowani, żeby się jej uczyć.

Jak uczyć

Przykład Nadii, która z przyjemnością chodzi na pozaszkolne zajęcia z matematyki, pokazuje, że można polubić tę naukę. Trzeba tylko znaleźć inny sposób niż straszenie, dręczenie, odpytywanie przy tablicy. – Trzeba uczyć z emocjami, barwnie, kolorowo, z wykorzystaniem multimediów – mówi Dariusz Kulma. – I to jest możliwe w publicznej szkole. Nauczyciele są zainteresowani szkoleniami na ten temat. Niektóre szkoły korzystają z nowatorskich programów. Na Pomorzu Fundacja Pro Cultura prowadzi projekt nauki programowania z elementami STEAM w najmłodszych klasach. W tej metodologii włącza się działania artystyczne, plastyczne oraz ruch do prowadzenia lekcji z przedmiotów ścisłych. – Dzieci budują smartfon dla Yeti, planują, jaki powinien być, by stwór wygodnie z niego korzystał. Uczą się w ten sposób projektowania z perspektywy potrzeb użytkowników – opisuje Joanna Rabiega-Wiśniewska, która pilotuje program. Podobnych alternatywnych rozwiązań jest więcej, nie wymagają nakładów finansowych, tylko chęci i czasu. A tego ostatniego w polskich szkołach brakuje najbardziej.

QUIZ:
Rozpoznasz lektury po pierwszym zdaniu? Quiz nie tylko dla maturzystów
Okładka tygodnika WPROST: 10/2019
Więcej możesz przeczytać w 10/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2019 (1876)

  • Praca i współpraca zamiast walki i wojny 3 mar 2019, 20:00 Polki i Polacy – w 100-lecie odzyskania niepodległości tytuł Człowieka Roku tygodnika „Wprost” trafił do rodaków. Do nas wszystkich. Za 100 lat niesienia biało-czerwonej godnie i wysoko. 3
  • Człowiek Roku „Wprost” 2018 3 mar 2019, 20:00 Nagrodę Człowieka Roku „Wprost” za rok 2018 kolegium redakcyjne przyznało Polkom i Polakom za 100 lat niesienia biało-czerwonej godnie i wysoko. 4
  • Polki człowiekiem stulecia! 3 mar 2019, 20:00 Na tytuł Człowieka Roku, a nawet stulecia, zasługują przede wszystkim Polki. To one walczyły, pomagały, leczyły, przemycały broń, oświecały ludność. Czas przypomnieć ich nazwiska. 8
  • Gala Człowiek Roku „Wprost” 3 mar 2019, 20:00 Za 100 lat niesienia biało-czerwonej godnie i wysoko oraz w 30. rocznicę obalenia komunizmu redakcja tygodnika „Wprost” przyznała tytuł Człowieka Roku 2018 Polkom i Polakom – ogłosił we wtorek Michał Maciej Lisiecki, prezes PMPG Polskie Media, wydawcy tygodnika „Wprost”. 10
  • Niedyskrecje parlamentarne 3 mar 2019, 20:00 KRZYSZTOF SZCZERSKI, SZEF GABINETU PREZYDENTA DUDY, nazywany w Obozie Zjednoczonej Prawicy nadprezydentem, bardzo się starał o miejsce na liście PiS do europarlamentu. Zależało mu na trzecim miejscu w Małopolsce, za Beatą Szydło i prof.... 16
  • Obraz tygodnia 3 mar 2019, 20:00 26 O tyle miejsc w klasyfikacji przeskoczył Dawid Kubacki podczas narciarskich MŚ w Seefeld. W rezultacie stanął na najwyższym stopniu podium Przegrana Dorota R. Sąd Okręgowy w Warszawie odrzucił apelację obrońcy piosenkarki i uznał,... 20
  • Info radar 3 mar 2019, 20:00 Nie chcemy płacić prezydentowej Chociaż małżonka towarzyszy prezydentowi podczas wielu wizyt i spotkań, za pełnienie swojej funkcji nie otrzymuje pieniędzy. Z badań CBOS wynika, że Polacy są przeciwni wynagradzaniu pierwszej damy. Żona... 22
  • Nauczyciele przeciw homofobii 3 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Przemysławem Staroniem, Nauczycielem Roku 2018 23
  • Pożegnanie z papieżem 3 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Piotrem Adamczykiem, aktorem grającym w najnowszym filmie Patryka Vegi „Kobiety mafii 2”. 24
  • Nie czekamy na rycerza 3 mar 2019, 20:00 W sprawach polityki nie będziemy słuchać żadnego biskupa – deklaruje Władysław Kosiniak-Kamysz, lider PSL. 26
  • Piątka (dla) Kaczyńskiego 3 mar 2019, 20:00 Program Zjednoczonej Prawicy na kampanię sprawił, że działacze uwierzyli w możliwość utrzymania władzy po jesiennych wyborach. A mieli co do tego poważne wątpliwości. 30
  • Głęboka ekologia sędzi Olszewskiej 3 mar 2019, 20:00 Media relacjonowały ostatnio w emocjonalny sposób proces 23-letniego mężczyzny, który latem ubiegłego roku zabijał wałęsające się po Zielonej Górze jeże. Sędzia tamtejszego sądu rejonowego Liwia Olszewska wydała właśnie na sprawcę wyrok półtora roku więzienia, co wzbudziło... 34
  • Felieton o palantach 3 mar 2019, 20:00 Palant nie ma narodowości. Więc kiedy jakiś palant mówi, że Polacy wyssali antysemityzm z mlekiem matki, inny palant wstawia na Twittera antysemicki post i pozywa do sądu za nazwanie go antysemitą, a grupa palantów robi obciach na... 37
  • 50 najbradziej wpływowcyh Polek 3 mar 2019, 20:00 „WPROST” – JAK CO ROKU NA DZIEŃ KOBIET – PRZYGOTOWAŁ RANKING NAJBARDZIEJ WPŁYWOWYCH POLEK. Podczas redakcyjnej dyskusji odnotowaliśmy, że – niestety – w mijającym roku pozycja kobiet w polityce osłabła. Na szczęście w pozostałych dziedzinach zdecydowanie się jednak wzmocniła –... 38
  • Kobiety sukcesu 3 mar 2019, 20:00 Rośnie nie tylko współczynnik aktywności zawodowej kobiet, ale także ich rola i znaczenie zarówno w biznesie, jak i w polityce czy nauce. Jest to efekt determinacji i ciężkiej pracy. 54
  • Fomly – synonim pożytecznej wygody 3 mar 2019, 20:00 Meble piankowe Fomly – efekciarski gadżet czy przyszłość branży meblowej? 56
  • Zła królowa nauk 3 mar 2019, 20:00 Matematyka uczy logicznego myślenia i argumentacji. Owszem, ale niekoniecznie ta, która mają w szkołach nasze dzieci. 58
  • Wielkie kuszenie Ukraińców 3 mar 2019, 20:00 Lekcje języka polskiego w pracy, miejsca w przedszkolach dla ukraińskich dzieci, czekoladki od Poroszenki w sklepach. Polscy przedsiębiorcy prześcigają się w pomysłach, jak przyciągnąć do siebie Ukraińców. 63
  • Przestajemy się bać atomu 3 mar 2019, 20:00 Poparcie Polaków dla budowy elektrowni jądrowej rośnie. Powinniśmy rozważyć budowę małych reaktorów atomowych – mówi Michał Kurtyka, wiceminister środowiska. 66
  • Hossa Besa 3 mar 2019, 20:00 Kulczyk w CNN W zeszły piątek stacja CNN International wyemitowała reportaż Dominiki Kulczyk pt. „Troubled Waters” [Wzburzone wody – red.], pokazujący problem handlu dziećmi w Ghanie. To pierwsza z serii produkcji, jakie najbogatsza... 68
  • Przewodnik leasingobiorcy 3 mar 2019, 20:00 Ekspert Volkswagen Financial Services radzi, co wolno zmieniać w leasingowanym samochodzie i jak go przygotować do zwrotu. 69
  • Wielkopolskie Orły nagrodzone 3 mar 2019, 20:00 Najlepsi przedsiębiorcy odebrali nagrody w Poznaniu. Gala stała się okazją do dyskusji nie tylko o biznesie. 70
  • Kultura przekrętów 3 mar 2019, 20:00 Miesiąc temu pół Stanów Zjednoczonych wstrzymało oddech, gdy aktor Jussie Smollett opowiedział o pobiciu, którego padł ofiarą w Chicago. 72
  • Pogrobowcy kalifatu 3 mar 2019, 20:00 Samozwańczy kalifat skurczył się do rozmiaru sporego sadu na obrzeżach syryjskiej wioski Baghuz. Jest on wciśnięty między granicę z Irakiem i zakole Eufratu, gdzie 300 bojowników ISIS urządziło sobie ostatni bastion rozległego niegdyś imperium. 74
  • O dyktatorze, który jeździ koleją 3 mar 2019, 20:00 Kim Dzong Un wlókł się pociągiem przez całe Chiny, żeby zrobić Trumpa w konia. Podstęp się nie udał, za to wycieczka krajoznawcza jak najbardziej. 78
  • Wiosna? Wejdź w nią z przytupem 3 mar 2019, 20:00 Wiosna to dobry moment, by oczyścić organizm po zimie i zacząć wiosnę z przytupem. 82
  • Inny rodzaj szorstkości 3 mar 2019, 20:00 Kiedy w wieku 34 lat debiutowałem, jeszcze nie umiałem mówić wystarczająco dobrze. Kiedy miałem 58 lat, los włączył mi dostęp do właściwych słów i do kamiennego milczenia. To był rok, w którym zginęła tragicznie moja córka – o filmie „Ułaskawienie” i historii swojej rodziny... 84
  • Awangarda z mazowieckiej wsi 3 mar 2019, 20:00 Ma 33 lata, mieszka w Kurówku. Jest gejem. I osobą wierzącą. A także artystą i wykładowcą ASP. W Muzeum Sztuki Nowoczesnej otworzyła się wystawa „Daniel Rycharski. Strachy”. Niezwykła. 88
  • Wydarzenie 3 mar 2019, 20:00 Groza wojny To, że Serhij Żadan napisał dobrą powieść, to nic niezwykłego, bo to dobry pisarz. To, że akcja tej powieści dzieje się w czasie wojny, to też nic niezwykłego, bo wojna jest najważniejszym wydarzeniem, w jakie uwikłany... 91
  • Film 3 mar 2019, 20:00 Lepszy świat „Bracia Sisters”, reż. Jacques Audiard, UIP Jacques Audiard nie kojarzy się z westernami. To laureat Złotej Palmy za „Imigrantów”, autor oschłego „Proroka”. Ale może właśnie dlatego „Bracia Sisters” są tak... 92
  • Muzyka 3 mar 2019, 20:00 Widzieć więcej O.S.T.R. potrafi przyciągnąć do siebie nie tylko młodych zbuntowanych, dla których rap jest narzędziem krzyku. To, co nagrywa, ma znaczenie kulturowe, społeczne, a nawet polityczne. „Instrukcja obsługi świrów” jest... 93
  • Książki 3 mar 2019, 20:00 Siła miłości Sebastian Barry, „Dni bez końca”, Grupa Wydawnicza Foksal/WAB Wybitny pisarz irlandzki spojrzał w stronę Dzikiego Zachodu i powstała z tego niezwykła powieść. Nie ma w niej na pierwszym planie zawadiackich kowbojów i... 94
  • Kalejdoskop 3 mar 2019, 20:00 Mocny jubileusz XXV Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi stworzyła i prowadzi Ewa Pilawska, na co dzień dyrektorka Teatru Powszechnego w Łodzi. Impreza to swoista panorama... 95
  • Michał Witkowski: Dzień Kobiet 2019 8 mar 2019, 6:38 Rok temu z okazji Dnia Kobiet rozmawialiśmy sobie o folklorystycznych obchodach tego święta w Peerelu. Doszliśmy do wniosku, że w całej ikonografii epoki nieśmiertelne trzy goździki i pończochy otrzymywały wyłącznie robotnice. 96
  • W pułapce aplikacji 3 mar 2019, 20:00 Na świecie już 5 mld osób korzysta z telefonów komórkowych, z czego połowa używa smartfonów, a co za tym idzie, korzysta z aplikacji. Pytanie, czy popularne apki wciąż tylko ułatwiają nam życie, czy może już przejęły nad nim kontrolę. 98
  • 7 najpopularniejszych aplikacji 3 mar 2019, 20:00 Łukasz Kotkowski Jednym ułatwiają życie, innym zapewniają rozrywkę. Dziś trudno sobie wyobrazić życie bez smartfonów i aplikacji, które można na nich instalować. Oto te, na punkcie których oszaleli Polacy. TikTok GLOBALNY FENOMEN I... 100
  • Nie zaglądam w metrykę i korzystam z życia 3 mar 2019, 20:00 Chęć do poznawania świata rozbudzili we mnie rodzice. To im zawdzięczam swoją miłość do podróżowania, odkrywania, doznawania, która jest moją siłą napędową 102
  • Niebo w gębie po śląsku 3 mar 2019, 20:00 Dodatek szczypty cynamonu i startej skórki lub soku z cytryny nadaje tej mięsnej potrawie charakteru. 104
  • Zrób sobie… Terleckiego 3 mar 2019, 20:00 Wicemarszałek Sejmu jest konstrukcją tak nieskomplikowaną, że jego model złożyłoby każde dziecko na zajęciach z prac ręcznych. Tylko czy dzieci nie wystraszyłyby się efektu końcowego? 106

ZKDP - Nakład kontrolowany