Sidła na obywatela

Sidła na obywatela

Adam Bodnar
Adam Bodnar / Źródło: Newspix.pl / Grzegorz Krzyżewski
Głęboko współczuję rodzinie zamordowanej dziewczynki. Ale nie może być zgody na budowanie atmosfery linczu przez przedstawicieli władzy – mówi Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich.

Skrytykował pan sposób zatrzymania mężczyzny podejrzanego o zabójstwo 10-latki z Morwin. Posypały się za to na pana gromy.

Głęboko współczuję rodzinie zamordowanej. Będę śledził przebieg tej sprawy i dbał o respektowanie praw poszkodowanych do sprawiedliwego procesu. Doceniam wysiłek organów ścigania w wykryciu i ujęciu domniemanego sprawcy mordu. Jednak to, co nastąpiło potem, budzi wątpliwości. Jakub A. jest aresztowany i podejrzany – nie skazany. Zachowuje zatem wszystkie przysługujące mu prawa, w tym prawo do domniemania niewinności i sprawiedliwego procesu. Prawo do godności jest niezbywalne.

Pana zdaniem policja przesadziła?

Użyła wobec niego środków, które wydają się nieproporcjonalne i mają charakter pokazowy. Już po zatrzymaniu zastosowano wobec Jakuba A. kajdanki zespolone – skuto mu nogi i ręce, w dodatku do tyłu. Zastosowano chwyt obezwładniający. A przecież nie stawiał on oporu, co wynika z nagrań policji. Nie było też powodu, by wyprowadzać go z budynku boso i niekompletnie ubranego, a następnie w takim stanie przesłuchiwać. Zdjęcie z tego przesłuchania zostało zamieszczone w sieci. Mężczyzna nie miał na nim zasłoniętej twarzy. W komentarzach od razu pojawiły się jego pełne dane. Zdjęcie zostało wielokrotnie udostępnione. Nie ma pewności, czy Jakub A. od początku miał pełnomocnika. Tymczasem charakter czynu – liczba ciosów nożem, które miały być zadane ofierze – jak i zapowiedzi prokuratury o skierowaniu podejrzanego na badania psychiatryczne, mogą sugerować, że człowiek ten nie ma właściwego rozeznania co do swojej sytuacji prawnej i znaczenia składanych oświadczeń.

Broni go pan?

Przedstawiłem publicznie te uwagi, bo mam taki obowiązek. Mam nadzieję, że staną się one przedmiotem refleksji ze strony odpowiednich władz i doprowadzą do systemowych działań. Nie może być bowiem zgody na nadużywanie środków represyjnych, poniżanie, demonstrowanie siły i przemocy aparatu państwa w stosunku do jednostki. A zwłaszcza na budowanie atmosfery linczu przez przedstawicieli władz i organy, które powołane zostały do ochrony praw i godności obywateli. Wszystkich obywateli.

Ludzie tego nie rozumieją, chcą największej kary, niekiedy nawet zemsty, krwi. Zarzucają panu bronienie morderców.

Mam już spore doświadczenie w działalności na scenie publicznej, dlatego w pewnym sensie nie dziwi mnie nagonka rozpętana przez część polityków i mediów ani kolejna fala hejtu w mediach społecznościowych. To oczywiście boli, ale rozumiem też, że emocje są świeże, silne i nie każdy potrafi nad nimi panować. Tym bardziej że okrutne zabójstwo 10-letniej dziewczynki daje oczywisty powód do głębokiego wzburzenia.

A jeśli chodzi o zachowanie służb?

Ubolewam po prostu, że policja nie zachowała się profesjonalnie i zamiast urzędowo odpowiedzieć na nasze wystąpienie jako konstytucyjnego organu, zaprezentowała dziwną, populistyczną wypowiedź rzecznika prasowego komendy głównej. Tak jakby nikt tam nie pamiętał o tym, co się przydarzyło np. w sprawie Igora Stachowiaka czy Tomasza Komendy. Bardzo niepokoi mnie też to, że część polityków, w tym osoby odpowiedzialne za funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w naszym kraju, traktują tę sprawę jako już część zbliżającej się kampanii wyborczej. To zagraża praworządności i ochronie praw obywateli, np. prawa do sprawiedliwego procesu.

Wiadomości TVP połączyły pana stanowisko z incydentem z udziałem pana nastoletniego syna.

Rzeczywiście, niektóre media, głównie telewizja publiczna, próbują do sprawy włączyć moje sprawy rodzinne. Odbieram to jako wyraz złej woli i przekroczenie standardów etycznych. Ale ocenę tego zachowania pozostawiam opinii publicznej, środowisku dziennikarskiemu oraz obywatelom, których intuicji moralnej i zdrowemu rozsądkowi zawsze warto zaufać.

W poprzednim numerze „Wprost” pisaliśmy o instytucji małego świadka koronnego. Dlaczego ten przepis jest zły?

Po pierwsze, pozwala na nakłanianie osób do zeznań obciążających inne osoby. Przynętą i nagrodą jest nadzwyczajne złagodzenie kary. Można kogoś skazać tylko na podstawie takich zeznań, a w tym przypadku, inaczej niż przy zeznaniach anonimowego świadka koronnego, nie ma twardej gwarancji zweryfikowania materiału dowodowego.

Czy zatem przepis ten należy zlikwidować?

Nie wykluczam, że tego typu instytucja mogłaby dobrze funkcjonować w państwie, gdzie sądy mają w pełni możliwości należytego sprawowania swojej funkcji oraz gdzie prokuratura jest faktycznie i wyłącznie strażnikiem praworządności. Ale jeżeli zaczynamy doświadczać zachwiania wymiaru sprawiedliwości, jeżeli służby dążą do politycznego sukcesu i mogą chcieć wykorzystać do tego możliwości nacisków, to tego typu instytucje ulegają wypaczeniu. Dlatego tak ważne są w tej sytuacji gwarancje procesowe, które nie opierają się jedynie na dobrej woli prokuratury, ale na bardzo ścisłym uregulowaniu kwestii proceduralnych.

„Wprost” opisywał sprawę Bonusa, rapera skazanego prawomocnym wyrokiem sądu opartym właśnie na zeznaniach małego świadka koronnego.

Znam tę sprawę od dawna. Będę się jej dalej przyglądał pod kątem ewentualnego złożenia kasacji. Skoro jest tyle wątpliwości, musimy sprawdzić, czy nie doszło do rażącego naruszenia procedury bądź prawa materialnego. Rzecznik może taką sprawą się zająć dopiero po prawomocnym wyroku. Czekamy na jego uzasadnienie. Kwestią tą zajmujemy się też w aspekcie bardziej generalnym – zorganizowaliśmy konferencję, dzięki której razem ze specjalistami zebraliśmy informacje o kluczowych problemach i statystyki dotyczące oskarżonych z pomówienia przez małego świadka koronnego. Wystosowaliśmy też apel do ministra sprawiedliwości z propozycjami rozwiązań prawnych.

Apel o zmianę w przepisie minister chyba wziął sobie do serca. Tyle że projekt nowelizacji kodeksu karnego, a w nim propozycja zmiany art. 60 ust. 3 i 4, nie wydaje się panu satysfakcjonująca.

Zastanawiam się, po co cała nasza robota, jeżeli ostateczny projekt nowelizacji Kodeksu karnego kompletnie nie odpowiada na te poważne przecież zarzuty. Co więcej, idzie on wręcz w przeciwnym kierunku, bo zwiększa władzę prokuratora, choć w przypadku oskarżenia na podstawie zeznań małego świadka koronnego była ona i tak wielka. Teraz zaś dochodzi kolejne obostrzenie: sąd będzie mógł podejmować działania tylko i wyłącznie pod warunkiem złożenia wniosku przez prokuratora.

A więc jakie pan proponuje rozwiązanie?

Cała sztuka polega na tym, żeby ograniczyć stosowanie tej instytucji, ale nie wylać dziecka z kąpielą, bo zdarza się, że zeznania takiego świadka mogą być ważne. Trzeba po prostu bezwzględnie wymagać uzupełnienia źródeł dowodowych, a nie opierać wyrok skazujący jedynie na zeznaniach małego świadka koronnego. Jest jeszcze jedna pułapka. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu wynika, że można uznać postępowanie sądowe za nierzetelne, jeżeli postępowanie i wyrok opierały się jedynie na zeznaniach jednego świadka koronnego, bez przeprowadzenia gruntownego postępowania dowodowego. A więc jest ryzyko, że takie sprawy będą trafiać do Strasburga, a trybunał, korzystając z dotychczasowej linii orzeczniczej, taki wyrok może podważyć.

Sprzeciwia się pan całej proponowanej nowelizacji kodeksu karnego, która czeka już tylko na podpis prezydenta.

Wysłałem do prezydenta list z apelem, aby zawetował tę ustawę, choć rozmawiając dziś, nie wiemy, co się wydarzy do momentu publikacji wywiadu.

Ma pan nadzieję, że tak się stanie?

Skala naruszeń procedury w tym przypadku jest tak duża i tak oczywista, że prezydent, wetując, mógłby pokazać się tylko z dobrej strony. Zostały naruszone procedury – zmiana Kodeksu karnego przeszła przez Sejm błyskawicznie, procedowana jako zwykła ustawa, a nie jako kodyfikacja, dla której są specjalne rygory postępowania. Prezydent mógłby stwierdzić, że stoi na straży jakości prawa i nie pozwala, żeby kodeksy były uchwalane w sposób, który rodzi ogromne ryzyko błędów i pomyłek. Gdyby pan prezydent chciał bardziej twórczo podejść do tematu, mógłby nie tylko zawetować ustawę, ale ogłosić, że doprowadzi do stworzenia narodowej komisji kodyfikacyjnej prawa karnego. To zresztą był przecież pomysł ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Przedstawił go na początku kadencji, zaraz po tym, jak zlikwidował wszystkie komisje kodyfikacyjne. Miał zamiar stworzyć narodową komisję kodyfikacyjną, ale niestety nigdy tego nie zrobił.

Twierdzi pan, że nowelizacja Kodeksu karnego łamie konstytucję i prawa człowieka. Czy to nie przesada?

Podstawowa zasada konstytucyjna brzmi: Nullum crimen sine lege certa, czyli że nie można mówić o przestępstwie, o ile nie jest ono precyzyjnie nazwane w prawie. Jeżeli wprowadzone zmiany są nieścisłe i budzą wątpliwości, to przeczy to tej zasadzie. Przepisy muszą być ścisłe, precyzyjne, rzetelne, przemyślane. Kara bezwzględnego dożywocia z automatu łamie prawa człowieka. Prawo do nadziei należy się każdemu oskarżonemu. Polecam kultowy film „Skazani na Shawshank” i historię bohatera, który całe życie w więzieniu czeka na pieczątkę, mając nadzieję, że umrze jako wolny człowiek. Nie możemy pozbawiać nikogo

Sprawa Bonusa, rapera skazanego w oparciu o zeznania małego świadka koronnego, bulwersuje artystów, ale też prawników nadziei na to, że przed śmiercią będzie miał szansę zobaczyć niebo. Inną rzeczą jest to, jak perspektywa dożywotniej kary bez nadziei na wolność wpłynie na zachowanie w więzieniu, na dyscyplinę, chęć pracy, resocjalizacji.

Co jeszcze uderza pana w tych poprawkach?

Wejście w życie tak wielu radykalnie źle przygotowanych, nielogicznych, zawierających wiele sprzeczności aksjologicznych przepisów będzie szkodliwe dla całego społeczeństwa. Bardzo łatwo powiedzieć, że to wszystko po to, aby taki sprawca, jak morderca dziewczynki z Mrowin, nigdy już nie wyszedł z więzienia. Ale ta nowelizacja to także 200 innych przepisów, każdy z nich będzie miał zastosowanie w codziennych sprawach, a obywatel może wpadać w ich sidła.

Co konkretnie pana niepokoi?

Na przykład art. 155 k.k., czyli zwiększenie odpowiedzialności karnej lekarzy za nieumyślne spowodowanie śmierci. To jest coś ważnego dla wszystkich ludzi, bo lekarzowi, który przy ryzykownym zabiegu będzie myślał nie tyle o szansach pacjenta, ile o tym, że grozi mu kara od roku do 10 lat, może skalpel zadrżeć w ręku.

A co z odpowiedzialnością za przestępstwa korupcyjne menedżerów spółek Skarbu Państwa?

Twórcy ustawy nie dostrzegli, że w niektórych spółkach Skarbu Państwa tym, co ma znaczenie, nie jest kwestia procentowych udziałów, ale pozycja dominująca Skarbu Państwa. PKN Orlen jest spółką kontrolowaną, bo choć Skarb Państwa ma udział mniejszościowy, to pozostałe udziały są na giełdzie albo w posiadaniu funduszów inwestycyjnych. Więc przepis ten stwarza rażącą nierówność wobec prawa, przykładowo, między prezesem PKN Orlen a prezesem spółki komunalnej wywożącej nieczystości w małej gminie. Zamiast stosować kryterium procentowe, wystarczyło zastosować kryterium z przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zastosowano błędną definicję.

Dokładnie to wytknęli resortowi prawnicy z uniwersytetów Jagiellońskiego i Wrocławskiego. Za to zostali postraszeni pozwem.

To wspaniałe, że na UJ w tak krótkim czasie przygotowali tak obszerną analizę. Cieszę się też z głosów innych podmiotów, które odpowiedziały na nasz apel. Być może mogłoby być ich jeszcze więcej. Straszenie pozwem powoduje, że akurat ci prawnicy z Krakowa będą jeszcze bardziej utwierdzeni w swoim stanowisku i tym bardziej będą gotowi do przedstawiania opinii, bo to są najwyższej klasy specjaliści. Są kontynuatorami wielkiej krakowskiej szkoły prawa karnego. Nie odpuszczą. Ale inni niestety mogą zamilknąć. Może nastąpić tzw. skutek mrożący.

Czy to normalne, że minister sprawiedliwości za krytykę grozi naukowcom?

To jest legalizm dyskryminacyjny. W świetle prawa niby wszystko jest w porządku. Jeżeli minister wykaże, że został pomówiony, zostały naruszone dobra osobiste, może pozew wnieść. Powstaje pytanie, czy w normalnym państwie z takiego prawa się korzysta. Przyjęło się, że w sprawach spornych uczestniczy się w konstruktywnym dialogu, odparowuje się argumenty, a nie sięga po inne instrumenty, przekraczając tym samym granice zaufania między podmiotami i zrywając zasady normalnej współpracy. W środowisku naukowym przyjęło się, że takie rzeczy rozstrzyga się polubownie. Nigdy nie grożono naukowcom. To jest sięganie po armatę.

Teraz Krakowski Instytut Prawa Karnego rozważa pozew przeciwko ministrowi.

W mojej opinii ze strony ministerstwa doszło do, mówiąc najłagodniej, zlekceważenia naukowców. W stanowisku ministerstwa jest zdanie, że ustalenia prawników to opinia doktorantów. Tymczasem pod dokumentem podpisali się doktorzy. A zrobienie doktoratu w tej katedrze to naprawdę wielka sztuka. Warto też pamiętać, że pod tym dokumentem podpisali się także profesorowie prawa.

A dlaczego ministrowi tak bardzo zależy, aby nowelizacja Kodeksu karnego weszła w życie natychmiast?

Wydaje mi się, że ministerstwo wyczuło dobry moment. Gdy społeczeństwo i media były zajęte dyskusją o pedofilii, politycy pomyśleli, że nie ma potrzeby toczyć uporczywych debat, pytać o zdanie specjalistów, przestrzegać wymaganych prawem trybów, skoro można załatwić wszystko w dwa dni. Wystarczy zaszantażować ludzi koniecznością zaostrzenia kar dla pedofili. Z ogromnie ważnej sprawy, pod względem zarówno prawnym, jak i społecznym, nowelizacja bowiem w istocie całkowicie zmienia filozofię prawa karnego w Polsce, zrobiono przedmiot gry politycznej. Lekceważąc wszystkich dookoła, nawet własnych specjalistów, obchodząc procedury i urządzając propagandowe popisy w mediach. Tak działać może tylko państwo, które nie ufa własnym obywatelom. W dłuższej perspektywie to się nie może skończyć dobrze.

Okładka tygodnika WPROST: 26/2019
Więcej możesz przeczytać w 26/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 26/2019 (1891)

  • Śpieszmy się chronić dzieci 23 cze 2019, 20:00 Sprawy najmłodszych znalazły się w centrum uwagi. Szerokim echem odbiła się wypowiedź rzecznika praw dziecka, który w rozmowie z Magdaleną Rigamonti w „Dzienniku Gazecie Prawnej” powiedział, że trzeba odróżnić klaps od bicia.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 23 cze 2019, 20:00 Świat się zmienia – panie rozważają problematykę europejską w swoim gronie, a pan chwali się torebką jak Tinky Winky 6
  • Obraz tygodnia 23 cze 2019, 20:00 10-20% tylko taką część masy biustu powinny utrzymywać ramiączka Wygrana Małgorzata Rozenek-Majdan Sam Patryk Vega rozważa zaangażowanie jej jako aktorki do swojej nowej produkcji filmowej. Przegrani Czytelnicy korzystający z... 10
  • Info radar 23 cze 2019, 20:00 Nowak i Giertych przegrali z „Wprost” Sławomir Nowak reprezentowany przez mec. Romana Giertycha przegrał batalię sądową o komentarze internautów z Agencją WydawniczoReklamową „Wprost” sp. z o.o. Nowak, były szef gabinetu... 12
  • Beza z zespołem 23 cze 2019, 20:00 MAGDA PAPUZIŃSKA CZY WAS TEŻ OGARNIA ZNUŻENIE, GDY KTOŚ WAM PROPONUJE WAŻNĄ I POTRZEBNĄ KSIĄŻKĘ O OSOBIE NIEPEŁNOSPRAWNEJ? No właśnie, człowiek jest, jaki jest, i wyklucza pewne sprawy z obszaru swoich zainteresowań. A tymczasem…... 13
  • Zmyć krew z twarzy i się podnieść 23 cze 2019, 20:00 Rozmowa z Anetą Todorczuk, aktorką 14
  • O obrażaniu 23 cze 2019, 20:00 Czy atakowanie elektoratu prz eciwnej opcji politycznej może zmienić jego przekonania? 16
  • Jak to było z aferą taśmową 23 cze 2019, 20:00 Najczęściej zadawane pytanie przez te ostatnie pięć lat? „Czy znając konsekwencje, zrobilibyście to samo, czyli opublikowali taśmy?”. Tak, bo taki był dziennikarski obowiązek. 18
  • Sidła na obywatela 23 cze 2019, 20:00 Głęboko współczuję rodzinie zamordowanej dziewczynki. Ale nie może być zgody na budowanie atmosfery linczu przez przedstawicieli władzy – mówi Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich. 22
  • Rozrywanie Kukiza 23 cze 2019, 20:00 PiS postanowił rozmontować ugrupowanie Pawła Kukiza. W znacznej mierze skutecznie. Jednak – jak dowiedział się „Wprost” – muzyk prawdopodobnie pójdzie do wyborów z Polskim Stronnictwem Ludowym. 26
  • Nigdy nie byłem zakochany w PiS 23 cze 2019, 20:00 Skoro Jarosław Kaczyński nie ma potrzeby demokratyzacji państwa, to dla mnie rozmowa polityczna jest skończona – mówi Paweł Kukiz. 29
  • Czas fanatyków 23 cze 2019, 20:00 Gdyby w XIII w. istniały gazety, zajmowałyby się na czołówkach postacią 12-letniego Stefana z Cloyes, tak jak współczesne media fascynuje figura 15-letniej Grety Thunberg. Ale choć mediów wtedy nie było, przez ówczesną Europę i tak... 31
  • Pierwszy ranking polskich silver influencerów 23 cze 2019, 20:00 Chociaż młodzieńcze lata mają już dawno za sobą, znajomością nowych trendów zawstydzają niejednego dwudziestolatka. Osoby po sześćdziesiątce zaczynają odgrywać coraz ważniejszą rolę w świecie influencer marketingu. 32
  • Instagram mnie odmłodził 23 cze 2019, 20:00 Dzięki mediom społecznościowym zaczęłam nareszcie, na stare lata, podobać się sobie. Całe życie byłam zakompleksiona, a dziś nie chcę w sobie niczego zmieniać – mówi Maria Winiarska, aktorka. 39
  • Krowy na wypasie 23 cze 2019, 20:00 Jak zdesperowani aktywiści uratowali stado krów anarchistek przed niechybną śmiercią z woli urzędników. 42
  • Morderca nie czai się w ciemnej ulicy 23 cze 2019, 20:00 Zabójstwa dzieci zdarzają się stosunkowo rzadko, ale każde takie zdarzenie budzi ogromne społeczne emocje. Sprawca zwykle jest znajomym lub członkiem rodziny ofiary. 46
  • Rzecznik od siedmiu boleści 23 cze 2019, 20:00 Urzędnik powołany do ochrony najsłabszych, namaszczony przez PiS i biskupów, pochwala coś, co – zdaniem specjalistów – jest formą molestowania dzieci: „Sam z estymą wspominam to, że dostałem od ojca w tyłek” – przemówił... 49
  • Skok w bok 23 cze 2019, 20:00 W Mińsku rozpoczęły się właśnie Europejskie Igrzyska Olimpijskie. Łukaszenka robi Europejczykom imprezę sportową za dziesiątki milionów euro, bo liczy na to, że ci z Zachodu opróżnią u niego swoje grube portfele. 51
  • Hossa Bessa 23 cze 2019, 20:00 Rewolwer Van Gogha 162 tys. euro kosztował rewolwer kalibru 7 mm, który w zeszłym tygodniu 162 sprzedano na aukcji w Paryżu. To trzy razy więcej, niż wynosiła jego wyjściowa cena. Co w nim takiego niezwykłego? To z tej broni postrzelił... 54
  • Polska żywność podbija świat 23 cze 2019, 20:00 Ponad 120 mld zł – tyle wyniósł eksport artykułów rolno-spożywczych w 2018 r. To historyczny sukces, bo jeszcze 15 lat temu było to zaledwie 20 mld zł. 2019 r. może być jeszcze lepszy. 56
  • Dla tych, którzy są w potrzebie 23 cze 2019, 20:00 Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa 2014-2020 skierowany do najbardziej potrzebujących osób w kraju. W 2018 r. pomoc ta trafiła do ponad 1,3 mln osób w formie 6,7 mln paczek żywnościowych i 1,7 mln posiłków. 58
  • Logistyka przyszłości 23 cze 2019, 20:00 Podwodne lub unoszące się w powietrzu magazyny. Przesyłki dostarczane przez drony i autonomiczne samochody. Firmy branży logistycznej patrzą w przyszłość. Cel? Maksymalne skrócenie czasu dostawy. 60
  • Przesyłka na dobrej drodze 24 cze 2019, 9:48 Innowacyjne rozwiązania to odpowiedź na potrzeby rynku – mówi Agnieszka Świerszcz, CEO DHL Parcel Polska. 61
  • Nowe auto z niską ratą 23 cze 2019, 20:00 I ty możesz jeździć nowym autem. Co więcej – nie będzie to dużo kosztować. Taką możliwość daje kredyt i leasing z niską ratą. 62
  • Gotówka do lamusa 23 cze 2019, 20:00 Branża technologiczna nie musi być mężczyzną – mówi Joanna Seklecka, prezes eService, laureatka ShEO Awards 2019 w kategorii Liderka Biznesu. 63
  • Finansowa podróż do przyszłości 23 cze 2019, 20:00 W pięknej scenerii Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich w Warszawie odebrali nagrody przedstawiciele wiodących instytucji finansowych, laureaci nagród Portfele „Wprost”. 64
  • Praca czeka na studenta 23 cze 2019, 20:00 Osoby wkraczające na rynek pracy chcą się rozwijać i dobrze zarabiać, a negocjacje warunków pracy ułatwia im deficyt na rynku. Obok nowoczesnych technologii widzą siebie w branży finansowej czy kreatywnej. Kręcą ich także psychologia i prawo. 67
  • Nowe kadry dla energetyki 23 cze 2019, 20:00 Dwanaście szkół z terenu działania Grupy Enea zostało objętych patronatem koncernu energetycznego. W ten sposób Enea realizuje wyzwania stawiane pracodawcom przez rynek pracy, m.in. te związane z pojawieniem się w branży energetycznej luki pokoleniowej oraz szybkim rozwojem... 70
  • Enea zatrudni osoby z niepełnosprawnościami 23 cze 2019, 20:00 Enea przystąpiła do pilotażowego programu „Praca – Integracja”. Jego celem jest zwiększenie zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami, najbardziej narażonych na wykluczenie społeczne i długoterminowe bezrobocie. 72
  • ANWIL – sukces zbudowany na doświadczeniu 23 cze 2019, 20:00 Filary rozwoju włocławskiej spółki ANWIL to nieustanne podnoszenie specjalistycznych kompetencji pracowników, współpraca z ośrodkami akademickimi oraz przedsięwzięcia skierowane do studentów i absolwentów uczelni wyższych. 74
  • PKP Intercity pracodawcą przyszłości 23 cze 2019, 20:00 Wzrost liczby pasażerów PKP Intercity to wielka zasługa pracowników, którzy dążą do zapewnienia podróżnym najwyższej jakości usług i czuwają nad ich bezpieczeństwem. 76
  • Bitwa o Hongkong 23 cze 2019, 20:00 Setki tysięcy ludzi protestuje przeciwko próbie podporządkowania sobie przez Pekin jednego z największych centrów finansowych świata. Czy Hongkong zostanie użyty jako karta przetargowa w wojnie handlowej Chin z USA? 78
  • Mamy chcą szczepić 23 cze 2019, 20:00 Zdecydowana większość rodziców nie tylko chce szczepić dzieci, ale również chce rozszerzenia obowiązkowego kalendarza szczepień. Cieszy to ekspertów. 82
  • Pożegnanie z papierosem 23 cze 2019, 20:00 W Polsce nadal pali jedna czwarta społeczeństwa, a od kilku lat liczba palaczy nie spada. Aby porzucili papierosy, potrzeba nie tyle zakazów, ile alternatyw. 84
  • Ekstaza, histeria, dramat 23 cze 2019, 20:00 Jedzenie bananów w obronie prac Natalii LL to za mało. „Farba znaczy krew” w warszawskim MSN zmusza do poważnej dyskusji. Nigdy jeszcze nie było w Polsce tak aktualnego i reprezentatywnego przeglądu malarstwa kobiet. 87
  • Podglądanie Polski 23 cze 2019, 20:00 „Eastern” i „Nic nie ginie” to odkrycia 38. Festiwalu Młodzi i Film w Koszalinie. Ich twórcy uciekają od dosłowności, ale mówią o Polakach więcej niż niejedna polityczna analiza. 90
  • Wydarzenie 23 cze 2019, 20:00 Quo vadis, Donaldzie? „ROK ZA ROKIEM”, Russell T. Davies, 6 odcinków już dostępnych w HBO GO Akcja serialu „Rok za rokiem” rozgrywa się w bardzo bliskiej przyszłości: właśnie kończy się druga kadencja rządów Donalda Trumpa.... 92
  • Film 23 cze 2019, 20:00 Bez smyczy Kiedy jestem zmęczony, oglądam kotki w internecie – zdradził mi Werner Herzog. A jeśli urocze zwierzęta są w stanie skruszyć serce Wernera Herzoga, z łatwością poruszą każdego innego. Wiedzą to twórcy „Sekretnego... 93
  • Muzyka 23 cze 2019, 20:00 Kolekcjonerska perła Owiane legendami archiwum Prince’a skrywa ponoć setki nagrań, które nigdy nie ujrzały światła dziennego. Na „Originals” odkrywamy, jak brzmią kompozycje, które Prince stworzył dla innych twórców, a –... 94
  • Książka 23 cze 2019, 20:00 Ciemna strona Piotr Jan Marczyński, lekarz, który odkrył w sobie pasję pisarską, po udanym debiucie powieścią „Obchód” pojawia się w księgarniach z nowym utworem – „REP”. Uparcie zagląda za kulisy służby zdrowia. Poprzednia... 95
  • Powieść z wątrobianką 23 cze 2019, 20:00 Czy zastanawialiście się kiedyś państwo, dlaczego o tak szalonej, piekielnej, dzikiej, tajemniczej sferze działalności człowieka na ziemi, jaką jest gastronomia, powstała dotąd tylko jedna, jedyna powieść, mianowicie „Zaklęte... 96
  • 13 pomysłów na niebanalny urlop 23 cze 2019, 20:00 Czasy, kiedy urlop marzeń ograniczał się do słońca, morza i piasku, odeszły w zapomnienie. Żądni wrażeń płacimy za rozrywkę i adrenalinę, a organizatorzy wakacyjnych atrakcji prześcigają się w pomysłach. Oto tylko kilka najciekawszych. Uprzedzamy jednak, że każdemu, kto ich... 98
  • Od anonsu do musicalu 23 cze 2019, 20:00 Inspiracje same „pchają” się zewsząd, problem jest tylko jeden – posłuchać tej właściwej, a tego, która to, przecież nigdy się nie wie. Może dlatego są tak inspirujące? 102
  • Ósma kawa Fryderyka 23 cze 2019, 20:00 Fryderyk Chopin, poza tym, że tworzył wspaniałe mazurki i polonezy, dorzucił swoje pięć groszy do promocji kulinarnej Mazowsza. 104
  • Wychowanie dzieci w świecie technologii 23 cze 2019, 20:00 Z internetem jest jak z nożem. Użyty do zabijania, będzie narzędziem zbrodni. Użyty do smarowania chleba, będzie życiowo przydatny. 105
  • Zrób sobie... Magdę Gessler 23 cze 2019, 20:00 Restauracja Opozycja traci klientów, bo wciąż odmraża stare kotlety, smaży na przypalonym oleju, a w kuchni aż lepi się od brudu. Może trzeba wezwać na pomoc Magdę Gessler? 106

ZKDP - Nakład kontrolowany