Morderca nie czai się w ciemnej ulicy

Morderca nie czai się w ciemnej ulicy

Morderstwo, zdjęcie ilustracyjne
Morderstwo, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / Ezume Images
Zabójstwa dzieci zdarzają się stosunkowo rzadko, ale każde takie zdarzenie budzi ogromne społeczne emocje. Sprawca zwykle jest znajomym lub członkiem rodziny ofiary.

Kiedy w Mrowinach wybuchła wiadomość o zaginięciu 10-letniej Kristiny, ludzie ruszyli na poszukiwania dziecka. Gdy okazało się, że dziewczynka nie żyje, zaczęli szukać mordercy. Kiedy wiadomo już było, że w prokuraturze w Świdnicy jest przesłuchiwany podejrzany o tę zbrodnię Jakub A., ludzie zgromadzili się przed budynkiem, rzucali kamieniami, krzyczeli. Temat przez wiele dni był główną wiadomością w mediach. Emocje podkręcali politycy. Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro publicznie wyraził żal, że w Polsce nie można przywrócić kary śmierci, która w jego przekonaniu byłaby najsprawiedliwszą odpłatą za tak okrutny mord.

Morderstwa dzieci budzą wielkie emocje. Działają na wyobraźnię, wywołują lęk o własne potomstwo, rozpacz po tym skrzywdzonym i współczucie dla rodziców. Strata dziecka to najgorsza rzecz, jaką można sobie wyobrazić, więc ludzie chcą zrozumieć, co się stało, wiedzieć, czy winny został złapany. Dlatego są to sprawy głośne. Jednak na tle wszystkich zabójstw nie zdarzają się często. Statystyki policyjne jeszcze do niedawna podawały jedynie ogólną liczbę zabójstw, dane według wieku i płci ofiary gromadzone są dopiero od trzech lat. W 2016 r. zostało zabitych ośmioro dzieci w wieku do 15 lat, w 2017 r. – 11, a w roku 2018 – 23. Choć liczby te rosną, ich udział w ogólnej liczbie zabójstw jest niewielki, rocznie w Polsce jest popełnianych ok. 500 takich zbrodni. W policyjnych danych nie ma podziału na zbrodnie dokonane przez domowych oprawców i osoby obce. Dlatego trudno oszacować skalę zagrożenia ataku przez napastnika z zewnątrz. Pewne jest, że nie jest to zagrożenie powszechne. Co nie znaczy, że go nie ma.

Śledczy szukają motywu

W Czarnej Białostockiej w 2001 r. Mariola M., nauczycielka z miejscowej podstawówki, zamordowała ucznia, 11-letniego Piotrka. W szkolnym gabinecie pielęgniarskim zadała mu 30 ciosów nożem w głowę i tętnicę szyjną. Przygotowała się do zbrodni. Wybrała dzień, w którym w gabinecie nie było pielęgniarki, i porę, gdy w szkole trwały lekcje i korytarze były puste. Wcześniej miała opinię dobrej nauczycielki, zaangażowanej w pracę, osoby opanowanej. Zabiła, bo chciała zemścić się na ojcu chłopca, który zerwał z nią po trwającym cztery lata romansie. Wcześniej mówił, że nie może się z nią związać na stałe ze względu na dziecko. Zazwyczaj mordercą jest osoba, która zna dziecko, a wręcz pochodzi z jego bliskiego otoczenia: ktoś z rodziny, sąsiad, znajomy rodziców.

Ta prawidłowość dotyczy wszystkich zabójstw, ale dzieci szczególnie. – Trzeba mieć silną motywację, żeby pozbawić kogoś życia, a już szczególnie mocną, żeby pozbawić życia dziecko – mówi prof. Monika Całkiewicz z Katedry Prawa Karnego Akademii Leona Koźmińskiego, radca prawny, dawniej prokurator Prokuratury Rejonowej Warszawa-Mokotów. – Dlatego rzadko robi to ktoś obcy, bo motyw mogą mieć przede wszystkim osoby, które są w relacji z dzieckiem. Pierwszą informacją, której szukają śledczy, jest więc motyw. Podejrzany o zabójstwo Kristiny Jakub A. mógł chcieć wyeliminować dziecko, które uważał za przeszkodę na drodze do związku z jego matką – takie są nieoficjalne informacje. Że mógł być w matce Kristiny zakochany, przypuszcza też jego matka, która przyznała to w programie TVN. Dodaje, że syn temu zaprzeczał, ale jest to zrozumiałe, bo matka Kristiny jest jego ciocią, w dodatku o 18 lat starszą. Według innych nieoficjalnychinformacji dziewczynka nie lubiła Jakuba, nie chciała, żeby przyjeżdżał do jej mamy i nocował w ich domu. Jeśli to prawda, motywem zabójstwa mogła być chęć wyeliminowania przeszkody. Często bywa nim zazdrość, a także pragnienie zemsty na rodzicach – bo zabicie kochanego dziecka to największe okrucieństwo, jakie można im wyrządzić.

Seryjny wybiera cechy

Inaczej działają zabójcy seryjni. Zwykle nie pozostają w relacjach rodzinnych czy towarzyskich ze swoimi ofiarami. – Na przykład seryjni zabójcy seksualni zazwyczaj szukają ofiary o konkretnych cechach, idealnego typu ofiary – mówi Monika Całkiewicz. Mariusz Trynkiewicz, seryjny zabójca na tle seksualnym, szukał 10-13-letnich chłopców, którzy byli dla niego atrakcyjni. Karol Kot, znany jako wampir z Krakowa, który w latach 60. zabijał albo próbował zabijać dzieci i staruszki, szukał osób słabych. – Zabójca seryjny nie będzie szukał dzieci wśród osób bliskich, żeby nie ściągać na siebie podejrzeń – mówi Monika Całkiewicz. – Dobrze się przygotowuje do zbrodni i nie chce być złapany. Jednak zabójców seryjnych w Polsce jest bardzo niewielu.

Zazwyczaj zbrodni zabójstwa dziecka dokonuje się jednorazowo, pod wpływem konkretnego motywu czy z uwagi na to, że partner nie akceptuje dzieci, nie chce ponosić trudu ich wychowania. Kiedy zbrodnia ma podłoże seksualne, dużą rolę odgrywają nie tylko cechy ofiary, lecz także okoliczności sprzyjające atakowi. Jeżeli dziecko spaceruje samo po drodze, w lesie czy nad rzeką, gdzie jest mało ludzi, łatwo je zaczepić. Policja radzi, żeby uczyć już przedszkolaki, aby nie rozmawiały z obcymi, nie wsiadały z nimi do samochodów, nie wchodziły do cudzego domu pod żadnym pretekstem: oglądania małych kotków, pomocy we wniesieniu zakupów czy poczęstunku słodyczami. Takie zasady są ważne, jednak seryjni zabójcy potrafią manipulować ofiarami. Jurgen Bartsch, który w latach 60. w Niemczech mordował chłopców w wieku 8-13 lat, zdobywał ich zaufanie atrakcyjną legendą, jaką sobie stworzył. Mówił, że jest detektywem, który szuka skarbu, i prowadził ofiarę do bunkra, w którym tych skarbów mieli wspólnie szukać. – Nie ma sposobu, który by z całą pewnością zapewnił dziecku bezpieczeństwo, jednak można minimalizować zagrożenie – mówi Monika Całkiewicz. – Edukacja to w tym procesie rzecz podstawowa. Nawet jeśli nie mamy pewności, że dziecko zachowa się w sposób, który mu rekomendujemy, warto uczyć zachowań bezpiecznych, np. ustalić bezpieczne hasło, które ma znać osoba zabierająca dziecko ze szkoły czy przedszkola.

Zdolny do zbrodni

Nawet znając motyw, trudno zrozumieć, jak to się dzieje, że zwykły człowiek nagle staje się zdolny do zbrodni i ją realizuje. Kiedy z rąk zabójcy ginie dorosły, często dochodzi do tego podczas picia czy po narkotykach, wybucha kłótnia, która z powodu nietrzeźwości jest gwałtowniejsza, niż gdyby odbywała się na trzeźwo. W przypadku dzieci ten mechanizm nie zachodzi. – Żeby zabić dziecko, trzeba mieć nieprawidłowe cechy osobowości – mówi Monika Całkiewicz. – Jednak bardzo trudno powiedzieć, że zabójcy pochodzą z patologicznego środowiska. Jeśli mówimy o zabójstwach, które nie są wynikiem przemocy w rodzinie, to ich sprawcy mogą mieć ugruntowaną pozycję zawodową i wysoki poziom intelektualny. Jakub A., podejrzany o zabicie Kristiny, był studentem psychologii, pochodzi z inteligenckiej rodziny. Nie sprawiał wrażenia zbrodniarza. Jednak zewnętrzne pozory w takich wypadkach maskują to, co dzieje się wewnątrz człowieka, np. jego niedojrzałość czy bezkompromisowy przymus zaspokojenia potrzeb. Kolejna rzecz to cechy nabyte.

– Dawniej popularne były teorie biologiczne, które, mówiąc w skrócie, definiowały „urodzonego zabójcę” – dodaje Monika Całkiewicz. – Teraz też mówimy o cechach wrodzonych, ale także o procesie wychowania człowieka, który jest bardzo ważny, bo zachowanie rodziców wobec dzieci kształtuje ich osobowość. Na przykład John Gacy był w dzieciństwie molestowany i bity przez ojca. Gacy to Amerykanin polskiego pochodzenia, seryjny morderca i gwałciciel, który w latach 70. zabił ponad 30 osób – chłopców i młodych mężczyzn. Ciała zakopywał w ogródku albo wrzucał do rzeki. Ofiary znajdował podczas imprez charytatywnych, na których występował w stroju klauna. Spośród głośnych seryjnych zabójców nie tylko on był ofiarą przemocy w dzieciństwie. Podobne dzieciństwo miał Jürgen Bartsch. Mariusz Trynkiewicz twierdził, że miał kochającą matkę, jednak mówił też, że jako chłopiec był molestowany przez księdza. – Ludzie, którzy w dzieciństwie doświadczyli agresji, powielają takie zachowania, a często agresja eskaluje i jest silniejsza niż ta wobec nich – mówi Monika Całkiewicz. Warto jednak dodać, że to nie jest regułą, nie każdy zabójca jest ofiarą patologii rodzinnej.

Najpierw dziecko

Listopad 2018 r., Warszawa. Ojciec zabiera 4,5-letniego syna do sali zabaw. Nie mieszka z dzieckiem, może się z nim spotykać tylko w wyznaczonych terminach i w obecności kuratora. Tak jest i tym razem. Ojciec jednak prowadzi chłopca do toalety. Podaje mu truciznę i sam ją łyka, obaj umierają. Przed spotkaniem mężczyzna opublikował w internecie list do sądu, w którym pisał, że ograniczanie jego kontaktów z dzieckiem prowokuje go do desperackich czynów. Zabicie rodziny i na końcu siebie kryminolodzy nazywają zabójstwem masowym rodzinnym. – Najczęściej popełnia je ojciec, rzadziej matka – tłumaczy Monika Całkiewicz. – Zabija całą rodzinę, często także zwierzęta domowe. Zwykle traktuje ten czyn jak akt miłosierdzia. Uważa, że życie jest tak okrutne, że trudno je znieść, więc jedynym rozwiązaniem jest ucieczka w śmierć. Do takich postępków przyczyniają się zaburzenia psychiczne i wiążąca się z nimi frustracja. Najczęstszą przyczyną zabójstw pozostaje jednak przemoc w rodzinie. Znęcanie się nad dzieckiem, bicie, zaniedbywanie. Jeśli więc po tragicznych wydarzeniach, nagłaśnianych przez media, rodzice zaczynają bać się o swoje dzieci, warto, żeby wiedzieli, że typowy zabójca nie czai się za rogiem, czyhając na ofiarę. Ta wiedza jednak oczywiście nie zwalnia z ostrożności.

Okładka tygodnika WPROST: 26/2019
Więcej możesz przeczytać w 26/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 26/2019 (1891)

  • Śpieszmy się chronić dzieci 23 cze 2019, 20:00 Sprawy najmłodszych znalazły się w centrum uwagi. Szerokim echem odbiła się wypowiedź rzecznika praw dziecka, który w rozmowie z Magdaleną Rigamonti w „Dzienniku Gazecie Prawnej” powiedział, że trzeba odróżnić klaps od bicia.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 23 cze 2019, 20:00 Świat się zmienia – panie rozważają problematykę europejską w swoim gronie, a pan chwali się torebką jak Tinky Winky 6
  • Obraz tygodnia 23 cze 2019, 20:00 10-20% tylko taką część masy biustu powinny utrzymywać ramiączka Wygrana Małgorzata Rozenek-Majdan Sam Patryk Vega rozważa zaangażowanie jej jako aktorki do swojej nowej produkcji filmowej. Przegrani Czytelnicy korzystający z... 10
  • Info radar 23 cze 2019, 20:00 Nowak i Giertych przegrali z „Wprost” Sławomir Nowak reprezentowany przez mec. Romana Giertycha przegrał batalię sądową o komentarze internautów z Agencją WydawniczoReklamową „Wprost” sp. z o.o. Nowak, były szef gabinetu... 12
  • Beza z zespołem 23 cze 2019, 20:00 MAGDA PAPUZIŃSKA CZY WAS TEŻ OGARNIA ZNUŻENIE, GDY KTOŚ WAM PROPONUJE WAŻNĄ I POTRZEBNĄ KSIĄŻKĘ O OSOBIE NIEPEŁNOSPRAWNEJ? No właśnie, człowiek jest, jaki jest, i wyklucza pewne sprawy z obszaru swoich zainteresowań. A tymczasem…... 13
  • Zmyć krew z twarzy i się podnieść 23 cze 2019, 20:00 Rozmowa z Anetą Todorczuk, aktorką 14
  • O obrażaniu 23 cze 2019, 20:00 Czy atakowanie elektoratu prz eciwnej opcji politycznej może zmienić jego przekonania? 16
  • Jak to było z aferą taśmową 23 cze 2019, 20:00 Najczęściej zadawane pytanie przez te ostatnie pięć lat? „Czy znając konsekwencje, zrobilibyście to samo, czyli opublikowali taśmy?”. Tak, bo taki był dziennikarski obowiązek. 18
  • Sidła na obywatela 23 cze 2019, 20:00 Głęboko współczuję rodzinie zamordowanej dziewczynki. Ale nie może być zgody na budowanie atmosfery linczu przez przedstawicieli władzy – mówi Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich. 22
  • Rozrywanie Kukiza 23 cze 2019, 20:00 PiS postanowił rozmontować ugrupowanie Pawła Kukiza. W znacznej mierze skutecznie. Jednak – jak dowiedział się „Wprost” – muzyk prawdopodobnie pójdzie do wyborów z Polskim Stronnictwem Ludowym. 26
  • Nigdy nie byłem zakochany w PiS 23 cze 2019, 20:00 Skoro Jarosław Kaczyński nie ma potrzeby demokratyzacji państwa, to dla mnie rozmowa polityczna jest skończona – mówi Paweł Kukiz. 29
  • Czas fanatyków 23 cze 2019, 20:00 Gdyby w XIII w. istniały gazety, zajmowałyby się na czołówkach postacią 12-letniego Stefana z Cloyes, tak jak współczesne media fascynuje figura 15-letniej Grety Thunberg. Ale choć mediów wtedy nie było, przez ówczesną Europę i tak... 31
  • Pierwszy ranking polskich silver influencerów 23 cze 2019, 20:00 Chociaż młodzieńcze lata mają już dawno za sobą, znajomością nowych trendów zawstydzają niejednego dwudziestolatka. Osoby po sześćdziesiątce zaczynają odgrywać coraz ważniejszą rolę w świecie influencer marketingu. 32
  • Instagram mnie odmłodził 23 cze 2019, 20:00 Dzięki mediom społecznościowym zaczęłam nareszcie, na stare lata, podobać się sobie. Całe życie byłam zakompleksiona, a dziś nie chcę w sobie niczego zmieniać – mówi Maria Winiarska, aktorka. 39
  • Krowy na wypasie 23 cze 2019, 20:00 Jak zdesperowani aktywiści uratowali stado krów anarchistek przed niechybną śmiercią z woli urzędników. 42
  • Morderca nie czai się w ciemnej ulicy 23 cze 2019, 20:00 Zabójstwa dzieci zdarzają się stosunkowo rzadko, ale każde takie zdarzenie budzi ogromne społeczne emocje. Sprawca zwykle jest znajomym lub członkiem rodziny ofiary. 46
  • Rzecznik od siedmiu boleści 23 cze 2019, 20:00 Urzędnik powołany do ochrony najsłabszych, namaszczony przez PiS i biskupów, pochwala coś, co – zdaniem specjalistów – jest formą molestowania dzieci: „Sam z estymą wspominam to, że dostałem od ojca w tyłek” – przemówił... 49
  • Skok w bok 23 cze 2019, 20:00 W Mińsku rozpoczęły się właśnie Europejskie Igrzyska Olimpijskie. Łukaszenka robi Europejczykom imprezę sportową za dziesiątki milionów euro, bo liczy na to, że ci z Zachodu opróżnią u niego swoje grube portfele. 51
  • Hossa Bessa 23 cze 2019, 20:00 Rewolwer Van Gogha 162 tys. euro kosztował rewolwer kalibru 7 mm, który w zeszłym tygodniu 162 sprzedano na aukcji w Paryżu. To trzy razy więcej, niż wynosiła jego wyjściowa cena. Co w nim takiego niezwykłego? To z tej broni postrzelił... 54
  • Polska żywność podbija świat 23 cze 2019, 20:00 Ponad 120 mld zł – tyle wyniósł eksport artykułów rolno-spożywczych w 2018 r. To historyczny sukces, bo jeszcze 15 lat temu było to zaledwie 20 mld zł. 2019 r. może być jeszcze lepszy. 56
  • Dla tych, którzy są w potrzebie 23 cze 2019, 20:00 Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa 2014-2020 skierowany do najbardziej potrzebujących osób w kraju. W 2018 r. pomoc ta trafiła do ponad 1,3 mln osób w formie 6,7 mln paczek żywnościowych i 1,7 mln posiłków. 58
  • Logistyka przyszłości 23 cze 2019, 20:00 Podwodne lub unoszące się w powietrzu magazyny. Przesyłki dostarczane przez drony i autonomiczne samochody. Firmy branży logistycznej patrzą w przyszłość. Cel? Maksymalne skrócenie czasu dostawy. 60
  • Przesyłka na dobrej drodze 24 cze 2019, 9:48 Innowacyjne rozwiązania to odpowiedź na potrzeby rynku – mówi Agnieszka Świerszcz, CEO DHL Parcel Polska. 61
  • Nowe auto z niską ratą 23 cze 2019, 20:00 I ty możesz jeździć nowym autem. Co więcej – nie będzie to dużo kosztować. Taką możliwość daje kredyt i leasing z niską ratą. 62
  • Gotówka do lamusa 23 cze 2019, 20:00 Branża technologiczna nie musi być mężczyzną – mówi Joanna Seklecka, prezes eService, laureatka ShEO Awards 2019 w kategorii Liderka Biznesu. 63
  • Finansowa podróż do przyszłości 23 cze 2019, 20:00 W pięknej scenerii Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich w Warszawie odebrali nagrody przedstawiciele wiodących instytucji finansowych, laureaci nagród Portfele „Wprost”. 64
  • Praca czeka na studenta 23 cze 2019, 20:00 Osoby wkraczające na rynek pracy chcą się rozwijać i dobrze zarabiać, a negocjacje warunków pracy ułatwia im deficyt na rynku. Obok nowoczesnych technologii widzą siebie w branży finansowej czy kreatywnej. Kręcą ich także psychologia i prawo. 67
  • Nowe kadry dla energetyki 23 cze 2019, 20:00 Dwanaście szkół z terenu działania Grupy Enea zostało objętych patronatem koncernu energetycznego. W ten sposób Enea realizuje wyzwania stawiane pracodawcom przez rynek pracy, m.in. te związane z pojawieniem się w branży energetycznej luki pokoleniowej oraz szybkim rozwojem... 70
  • Enea zatrudni osoby z niepełnosprawnościami 23 cze 2019, 20:00 Enea przystąpiła do pilotażowego programu „Praca – Integracja”. Jego celem jest zwiększenie zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami, najbardziej narażonych na wykluczenie społeczne i długoterminowe bezrobocie. 72
  • ANWIL – sukces zbudowany na doświadczeniu 23 cze 2019, 20:00 Filary rozwoju włocławskiej spółki ANWIL to nieustanne podnoszenie specjalistycznych kompetencji pracowników, współpraca z ośrodkami akademickimi oraz przedsięwzięcia skierowane do studentów i absolwentów uczelni wyższych. 74
  • PKP Intercity pracodawcą przyszłości 23 cze 2019, 20:00 Wzrost liczby pasażerów PKP Intercity to wielka zasługa pracowników, którzy dążą do zapewnienia podróżnym najwyższej jakości usług i czuwają nad ich bezpieczeństwem. 76
  • Bitwa o Hongkong 23 cze 2019, 20:00 Setki tysięcy ludzi protestuje przeciwko próbie podporządkowania sobie przez Pekin jednego z największych centrów finansowych świata. Czy Hongkong zostanie użyty jako karta przetargowa w wojnie handlowej Chin z USA? 78
  • Mamy chcą szczepić 23 cze 2019, 20:00 Zdecydowana większość rodziców nie tylko chce szczepić dzieci, ale również chce rozszerzenia obowiązkowego kalendarza szczepień. Cieszy to ekspertów. 82
  • Pożegnanie z papierosem 23 cze 2019, 20:00 W Polsce nadal pali jedna czwarta społeczeństwa, a od kilku lat liczba palaczy nie spada. Aby porzucili papierosy, potrzeba nie tyle zakazów, ile alternatyw. 84
  • Ekstaza, histeria, dramat 23 cze 2019, 20:00 Jedzenie bananów w obronie prac Natalii LL to za mało. „Farba znaczy krew” w warszawskim MSN zmusza do poważnej dyskusji. Nigdy jeszcze nie było w Polsce tak aktualnego i reprezentatywnego przeglądu malarstwa kobiet. 87
  • Podglądanie Polski 23 cze 2019, 20:00 „Eastern” i „Nic nie ginie” to odkrycia 38. Festiwalu Młodzi i Film w Koszalinie. Ich twórcy uciekają od dosłowności, ale mówią o Polakach więcej niż niejedna polityczna analiza. 90
  • Wydarzenie 23 cze 2019, 20:00 Quo vadis, Donaldzie? „ROK ZA ROKIEM”, Russell T. Davies, 6 odcinków już dostępnych w HBO GO Akcja serialu „Rok za rokiem” rozgrywa się w bardzo bliskiej przyszłości: właśnie kończy się druga kadencja rządów Donalda Trumpa.... 92
  • Film 23 cze 2019, 20:00 Bez smyczy Kiedy jestem zmęczony, oglądam kotki w internecie – zdradził mi Werner Herzog. A jeśli urocze zwierzęta są w stanie skruszyć serce Wernera Herzoga, z łatwością poruszą każdego innego. Wiedzą to twórcy „Sekretnego... 93
  • Muzyka 23 cze 2019, 20:00 Kolekcjonerska perła Owiane legendami archiwum Prince’a skrywa ponoć setki nagrań, które nigdy nie ujrzały światła dziennego. Na „Originals” odkrywamy, jak brzmią kompozycje, które Prince stworzył dla innych twórców, a –... 94
  • Książka 23 cze 2019, 20:00 Ciemna strona Piotr Jan Marczyński, lekarz, który odkrył w sobie pasję pisarską, po udanym debiucie powieścią „Obchód” pojawia się w księgarniach z nowym utworem – „REP”. Uparcie zagląda za kulisy służby zdrowia. Poprzednia... 95
  • Powieść z wątrobianką 23 cze 2019, 20:00 Czy zastanawialiście się kiedyś państwo, dlaczego o tak szalonej, piekielnej, dzikiej, tajemniczej sferze działalności człowieka na ziemi, jaką jest gastronomia, powstała dotąd tylko jedna, jedyna powieść, mianowicie „Zaklęte... 96
  • 13 pomysłów na niebanalny urlop 23 cze 2019, 20:00 Czasy, kiedy urlop marzeń ograniczał się do słońca, morza i piasku, odeszły w zapomnienie. Żądni wrażeń płacimy za rozrywkę i adrenalinę, a organizatorzy wakacyjnych atrakcji prześcigają się w pomysłach. Oto tylko kilka najciekawszych. Uprzedzamy jednak, że każdemu, kto ich... 98
  • Od anonsu do musicalu 23 cze 2019, 20:00 Inspiracje same „pchają” się zewsząd, problem jest tylko jeden – posłuchać tej właściwej, a tego, która to, przecież nigdy się nie wie. Może dlatego są tak inspirujące? 102
  • Ósma kawa Fryderyka 23 cze 2019, 20:00 Fryderyk Chopin, poza tym, że tworzył wspaniałe mazurki i polonezy, dorzucił swoje pięć groszy do promocji kulinarnej Mazowsza. 104
  • Wychowanie dzieci w świecie technologii 23 cze 2019, 20:00 Z internetem jest jak z nożem. Użyty do zabijania, będzie narzędziem zbrodni. Użyty do smarowania chleba, będzie życiowo przydatny. 105
  • Zrób sobie... Magdę Gessler 23 cze 2019, 20:00 Restauracja Opozycja traci klientów, bo wciąż odmraża stare kotlety, smaży na przypalonym oleju, a w kuchni aż lepi się od brudu. Może trzeba wezwać na pomoc Magdę Gessler? 106

ZKDP - Nakład kontrolowany