Czas żywych trupów

Czas żywych trupów

Jim Jarmusch,  Tilda Swinton i Bill Murray
Jim Jarmusch, Tilda Swinton i Bill Murray / Źródło: Newspix.pl / ABACA
Nic nie jest w stanie uchronić nas od dość marnego finału. Zresztą może nie ma żadnego racjonalnego powodu, dla którego powinniśmy przetrwać jako gatunek – mówi Jim Jarmusch, reżyser „Truposze nie umierają”.
ROZMAWIAŁA Anna Serdiukow

Bał się pan zombie jako dziecko?

Nigdy nie pojawiały się one w moich koszmarach. W zasadzie to długo nie był dla mnie temat: nie czytałem komiksów o zombiakach, nie chodziłem na takie filmy do kina. W ogóle chyba nigdy nie bałem się za bardzo potworów. Źródła moich lęków były zupełnie inne – ale nie będę się tu obnażał ze wstydliwych przypadłości.

Wstydliwych? A nie jest tak, że każdy ma prawo się czegoś bać?

No dobrze, obawiam się np. Donalda Trumpa. Z oczywistych względów: boję się głupoty. Boję się też takich miejsc jak Cannes.

Festiwale filmowe przerażają reżysera? Nie wierzę...

Raczej atmosfera tam panująca. Kolejki na projekcje, fani stojący po kilkanaście godzin, by z oddali zobaczyć ukochaną gwiazdę, selekcja na czerwonym dywanie, sztywny dress code związany z premierową odsłoną filmów... Zaraz, zaraz, czy wciąż chodzi o promocję filmów, czy samej imprezy? Nie, to według mnie jest kwintesencją kina, ale, oczywiście, biorę udział w tej szopce. Mam wrażenie, że każdy jest tu na jakimś „głodzie”, opętany nieuchwytną żądzą, chciwy wrażeń. I ta deklaracja dotyczy tak krytyków, jak i widzów czy organizatorów. Być może największy zlot zombie odbywa się właśnie w Cannes. Niemniej szanuję to. Pozwólmy żyć w pokoju wszystkim istotom na tej planecie.

Często pan sobie wyobraża krytyków jako zombie?

Jestem tylko reżyserem filmowym. Wolno mi spekulować i snuć fantazje.

Dlaczego w takim razie – skoro temat żywych trupów tak bardzo pana nie kręcił – postanowił pan zrobić o nich film?

A dlaczego nie? To tak jak gdyby pytać Pavarottiego, dlaczego słuchał Britney Spears.

A słuchał?

Nie mam pojęcia. Ale z pewnych rzeczy po prostu nie sposób się wytłumaczyć. Jako reżyser mogę powiedzieć tyle: tym większe wyzwanie zmierzyć się z materią, która jest ci dość odległa. Czułem też, że nadszedł odpowiedni moment, by zrobić kolejny film. Od „Patersona” minęły prawie cztery lata, a na żaden inny pomysł po prostu nie wpadłem. Założyłem, że motyw zombie może wciąż stanowić – mimo kinowej eksploatacji – przyzwoitą metaforę dla współczesnego konsumpcjonizmu. Przy okazji chciałem pokazać również to, jak bardzo ludzie nie szanują swojej planety. O tym, prawdę mówiąc, myślałem już od dawna, od lat bowiem mam poczucie, że sami dla siebie stanowimy największe zagrożenie. I chyba to przesłanie w filmie „Truposze nie umierają” jest najważniejsze: katastrofa nie przychodzi z zewnątrz, zombie są częścią społeczeństwa, które próbują... zniszczyć, zgładzić. Zjeść.

A może wyzwolić?

Może? Nie umiem na to pytanie odpowiedzieć jednoznacznie, każdy widzi to, co chce, ale moim zdaniem w dzisiejszym świecie coś takiego jak wyzwolenie nie istnieje. Po prostu nie ma racji bytu. Staliśmy się zakładnikami wszelkich możliwych chorób cywilizacyjnych – materializmu, konsumpcjonizmu, voyeuryzmu. Nie bez powodu kino ma taki status; spójrz, podglądactwo jest niemal wszechobecne. Czasami się zastanawiam, czy my wciąż potrafimy jeszcze żyć. Tak po prostu, w taki zwykły sposób. Dlatego dla mnie figura zombie nie jest tak zupełnie odrealniona czy nieprawdopodobna. Moje wcześniejsze filmy też zawierały w sobie często element jakiegoś zaskoczenia fabularnego czy dramaturgicznego, weźmy pierwszy lepszy tytuł z brzegu: „Tylko kochankowie przeżyją”.

No tak, punktem wyjścia dla fabuły była miłość współczesnych wampirów.

I jeśli mam być szczery, wampiry zawsze były mi bliższe.

Niż zombie?

Niż ludzie! Eleganckie, długowieczne, wyrafinowane. O niezwykłych umiejętnościach adaptacyjnych. Jestem przekonany, że spotkałem niejednego wampira w życiu, choć może szkoda, że ostatecznie każdy okazywał się pospolitym wampirem energetycznym.

Ale wracając do „Truposzy”... – to ciekawe, że każdy mnie pyta, dlaczego zdecydowałem się zrobić film o zombie, jakbym nie miał prawa do tego typu fascynacji. A ja pragnąłem jedynie zrealizować kino gatunku, które będzie dobrą rozrywką. Absurdalny horror z pazurem, w którym przy okazji nakreślę mniej lub bardziej katastroficzną wizję współczesnego świata. Choć, oczywiście, daleki jestem od jakichkolwiek diagnoz.

Miejscem akcji uczynił pan prowincjonalną Amerykę. Splot niezwykłych zdarzeń doprowadza do przebudzenia zombie, które zaczynają atakować mieszkańców tego zapomnianego przez świat miejsca na wschodzie kraju.

Od początku wiedziałem, że na przykładzie prowincji będę mógł ukazać Amerykę w pigułce. I statystycznego Amerykanina. Jest to planowany zabieg. Mieszkam i tworzę na co dzień w Nowym Jorku, ale to nie znaczy, że nie wiem, jak wygląda życie na uboczu.

Są też policjanci, którzy starają się zaprowadzić porządek w mieście. W tych rolach: Bill Murray, Adam Driver i Chloë Sevigny.

Pisałem te role pod konkretne osoby, wiedziałem że Bill, Adam i Chloë stworzą świetne, nieco karykaturalne trio. Mamy do czynienia z prezentacją archetypicznych postaw: jest prymus-służbista; szeryf, który od dawna powinien być na emeryturze, więc już mu na niczym nie zależy; jest też nieco zalękniona policjantka – można by zadać pytanie: jak w ogóle trafiła do policji? Choć policjanci powinni żyć blisko ludzi, wspierać ich i pomagać, reprezentować porządek i jakąś stałość w chaosie codzienności, w moim filmie to kolejna zamknięta społeczność – hermetyzująca się od reszty społeczeństwa czy w ogóle od całej ludzkiej masy, która na co dzień szuka jakiegoś przewodnictwa i go nie znajduje. Podobnie jest z nastolatkami, którzy trafiają do tej mieściny – uogólniając, można by ich nazwać hipsterami, ale oni także są wyrzutkami społecznymi.

Co to znaczy?

Że przedstawiciel każdej warstwy społecznej ukazanej w filmie w jakimś sensie jest odizolowany od reszty. Policjanci tworzą własne zamknięte struktury, młodzi ludzie bronią dostępu do swojego świata, podobnie jest z truposzami – oni także żyją w bezrozumnej zbiorowości, lgnąc do przedmiotów i miejsc, które kochali za życia.

To akurat bardzo śmieszne, że zombie tęsknią np. za kawą ze znanej sieciówki, za grami komputerowymi i za markowymi ciuchami.

Snują się po ulicach wyludnionego miasta, wołając „wi-fi”, „wi-fi”... Czegoś to pani nie przypomina? Ostatecznie okazuje się, że wszyscy coraz bardziej upodabniamy się do truposzy.

Nawet Tilda Swinton, wcielająca się w tajemniczą cudzoziemkę Zeldę, właścicielkę zakładu pogrzebowego.

Zelda jest wielką indywidualnością. Żyje w odosobnieniu na własne życzenie – nie znajduje partnerów odpowiednio wysublimowanych do swoich potrzeb.

Jedno jest pewne: świat, który przedstawia pan w filmie, a któremu grozi zagłada, kończy się bezpowrotnie.

I żegnam go bez żalu. Prywatnie uważam, że nic nie jest w stanie uchronić nas od dość marnego finału. Powiem więcej, być może nie ma żadnego racjonalnego powodu czy wytłumaczenia, dla którego powinniśmy przetrwać jako gatunek.

Jest ktoś, komu tak naprawdę kibicujesz w filmie?

Nastolatkom. Sercem zawsze będę z młodymi. Także dlatego że młodość ginie zazwyczaj jako pierwsza wartość, także w metaforycznym sensie. Młodości uchodzi więcej: głupota, naiwność, zuchwałość, ryzyko. Nie doceniamy jej.

Myślisz, że mistrzowi gatunku filmów o zombie, takiemu George’owi Romero, spodobałby się twój film?

Nie mam pojęcia. Wystarczyłoby mi, gdyby się na nim dobrze bawił. W obliczu końca to dość dużo, nie sądzisz? Myślę, że on również nie miał dobrego zdania na temat tego, dokąd to wszystko zmierza – ludzi, którzy wyrządzają krzywdę sobie nawzajem, zwierzętom i środowisku, wcześniej czy później musi spotkać kara. Ale dzisiaj, gdybym miał wymienić, dlaczego warto ocalić ten świat, nie wiedziałbym, co wskazać.

No dobrze, a gdybyś sam został zaatakowany przez zombie, jakie byłoby twoje zachowanie, takie pierwsze działanie?

To akurat łatwe, zapaliłbym papierosa.

Okładka tygodnika WPROST: 30/2019
Więcej możesz przeczytać w 30/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2019 (1895)

  • To dobrze, że opozycja się podzieliła 21 lip 2019, 20:00 Jak zorganizować państwo bez wpisywania w nie nierozwiązywalnego i wyniszczającego sporu o wartości? 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 21 lip 2019, 20:00 W PLATFORMIE OBYWATELSKIEJ PO OGŁOSZENIU KOALICJI wyborczej zapanował spokój. – Wszyscy się pomieszczą na listach. Najbardziej zadowoleni są posłowie z drugiego i trzeciego rzędu, bo ci się obawiali, że SLD zabierze im miejsca. Już w... 6
  • Obraz tygodnia 21 lip 2019, 20:00 3,5 mln zł w przybliżeniu Meghan Markle i książę Harry wydali w ciągu dwóch miesięcy na swego potomka Archiego Mountbatten-Windsora Wygrany Kevin Spacey Sąd w Massachusetts oczyścił go z zarzutu molestowania 18-letniego młodzieńca.... 9
  • Info radar 21 lip 2019, 20:00 Tusk na czele chadecji Donald Tusk może zostać szefem Europejskiej Partii Ludowej – ustalił „Wprost”. – Propozycja dla odchodzącego szefa Rady Europejskiej dosłownie leży na stole – mówi nasz informator. – Jeśli Tusk się... 10
  • Najłatwiejszy pierwszy krok, czyli jednoczenie lewicy 21 lip 2019, 20:00 SLD, WIOSNA I LEWICA RAZEM POSTANOWIŁY WSPÓLNIE WALCZYĆ O GŁOSY W JESIENNYCH WYBORACH PARLAMENTARNYCH. Liderzy partii ogłosili to z pompą i uśmiechami na twarzy. Podobno najtrudniejszy jest pierwszy krok, ale w tym wypadku było inaczej.... 11
  • Po paradzie równości 21 lip 2019, 20:00 Nienawiść do „obcych” ma długą tradycję, już starożytni Grecy nie lubili sąsiadów. A jak wygląda ksenofobia w wydaniu polskim? 12
  • Przewrót pokoleniowy w PiS 21 lip 2019, 20:00 Jarosław Kaczyński dokonuje właśnie w swojej partii przewrotu pokoleniowego. Młodzi działacze mają dostać atrakcyjne miejsca na listach wyborczych, wchodzą też do rządu Mateusza Morawieckiego. 15
  • Jak Grzegorz Schetyna lewicę zjednoczył 21 lip 2019, 20:00 Lider PO stał się mimowolnym ojcem chrzestnym tej koalicji. To dzięki czarnej polewce, którą podał SLD i Wiośnie, do wyborów pójdą razem Włodzimierz Czarzasty, Robert Biedroń i Adrian Zandberg. 18
  • SOS dla urody 21 lip 2019, 20:00 W klinice Oricea odbyła się konferencja prasowa poświęcona najnowszym zabiegom poprawiającym owal twarzy. Z wiekiem tracimy niestety idealną linię żuchwy, skóra i mięśnie zaczynają wiotczeć, a kości ulegają resorpcji. Dr n. med.... 19
  • Chcemy Zachodu, a nie Wschodu 21 lip 2019, 20:00 O obniżeniu wieku emerytalnego, szóstce Schetyny, mentalności postsowieckiej i wojnie ideologicznej mówi Krzysztof Brejza, szef sztabu wyborczego POKO. 20
  • Toksyczny związek 21 lip 2019, 20:00 Vega z kamiennym wyrazem twarzy stylizuje się na twórcę niepokornego, którego władza się boi. 23
  • Oś Warszawa – Berlin 21 lip 2019, 20:00 PiS dopuszcza do zbyt dużego rozziewu pomiędzy uprawianą proniemiecką polityką i antyniemiecką propagandą 24
  • Bezdomnym wstęp wzbroniony 21 lip 2019, 20:00 Patrząc na nich, przeczuwamy, że świat, który tak dumnie budujemy, może i jest lepszy, ale na pewno nie dla wszystkich 25
  • Mężczyźni boją się kobiet z charakterem 21 lip 2019, 20:00 – Kobiety powinny stać na piedestale. Bardzo mi się podoba, jak w Hiszpanii szanowane są matki. Są najważniejszymi postaciami w rodzinie, są hołubione. Tak powinno być – mówi Beata Kozidrak. 27
  • 7 faktów, których nie wiesz o zdrowiu Polek 21 lip 2019, 20:00 Dlaczego mieszkanka Łodzi żyje krócej niż góralka z Podkarpacia. Który nowotwór zabija najwięcej polskich kobiet. Jak osteoporoza może stać się chorobą śmiertelną – czyli wszystko, co warto wiedzieć o zdrowiu kobiet. 32
  • Mam obowiązek wyglądać wzorowo 21 lip 2019, 20:00 Może jestem szalona i umiem pójść po bandzie, ale odżywiam się zdrowo, uprawiam sport i dbam o sen – mówi Doda, czyli Dorota Rabczewska. 36
  • Operacja na kompleksach 21 lip 2019, 20:00 Poprawiać urodę można, ale nie warto przesadzać. Obowiązuje zasada złotego środka, czyli umiar. 40
  • Najlepsza decyzja w życiu 21 lip 2019, 20:00 Jeśli masz już dość okularów korekcyjnych lub soczewek kontaktowych musisz to przeczytać 43
  • Czym uzupełnić dietę, aby chronić się przed nowotworem? 21 lip 2019, 20:00 Jak zminimalizować ryzyko rozwoju raka? Czynnikem, na który mamy wpływ, jest nasza dieta. Warto wiedzieć, które produkty powinny się znaleźć w naszym codziennym menu. 44
  • Mafia w pigułce 21 lip 2019, 20:00 W Polsce brakuje lekarstw? Bzdura! W ciągu jednej doby byliśmy w stanie kupić takie ilości leków, o jakich największe apteki mogą dzisiaj tylko pomarzyć. Bez recept, faktur, do odbioru w paczkomatach w całym kraju. 46
  • ZŁOTA 44 – najlepsze miejsce na rozwój biznesu 21 lip 2019, 20:00 Przedsiębiorcy i ludzie biznesu, którzy rozważają zakup nieruchomości, docenią udogodnienia, które oferuje im ZŁOTA 44. To chociażby posiadanie apartamentu w ścisłym centrum, możliwość networkingu czy dostępność strefy biznesowej. 50
  • Hossa Bessa 21 lip 2019, 20:00 Awans króla luksusu Już nie Bill Gates, a BERNARD ARNAULT jest drugim najbogatszym człowiekiem na świecie – wynika z najnowszych wyliczeń Bloomberga. Fortuna najzamożniejszego Francuza i twórcy luksusowego koncernu LVMH od ubrań Louis... 52
  • Kierunek: gospodarka o obiegu zamkniętym 21 lip 2019, 20:00 Gospodarka o obiegu zamkniętym jest nowym podejściem do gospodarowania zasobami i nowym modelem gospodarczym 54
  • Szansa na lepszą przyszłość 21 lip 2019, 20:00 Starania ludzi, by ograniczać wpływ na środowisko, stają się ogólnoświatowym trendem i globalną koniecznością. Jednym z rozwiązań może być gospodarka o obiegu zamkniętym. 56
  • Zielona gospodarka to nowe możliwości dla biznesu 21 lip 2019, 20:00 Rozwijając gospodarkę o obiegu zamkniętym, polskie firmy mogą czerpać z wielu zagranicznych doświadczeń. Odpady z jednych procesów produkcyjnych z powodzeniem wykorzystywane są jako surowiec dla innych. 62
  • Problem wielki jak góry śmieci 21 lip 2019, 20:00 Unia Europejska coraz aktywniej dąży do wdrożenia modelu gospodarki obiegu zamkniętego. Jest szansa, że w ciągu najbliższych 10 lat uda się wstrzymać zaśmiecanie środowiska. 65
  • Ostatni wielbiciele generała 21 lip 2019, 20:00 Kilka dni temu minęła 83. rocznica antyrepublikańskiego przewrotu w Hiszpanii. Bez echa, bo aktywnych obrońców spuścizny generała Franco już prawie nie ma. 66
  • Znaczenie bezcelowości 21 lip 2019, 20:00 Wierzymy, że szybkość działania i myślenia jest pozytywną cechą we dzisiejszych czasach. Nic podobnego. Trzeba zwolnić, bo chwile nic nierobienia mają wielkie znaczenie dla naszego myślenia. 70
  • Czas żywych trupów 21 lip 2019, 20:00 Nic nie jest w stanie uchronić nas od dość marnego finału. Zresztą może nie ma żadnego racjonalnego powodu, dla którego powinniśmy przetrwać jako gatunek – mówi Jim Jarmusch, reżyser „Truposze nie umierają”. 74
  • Rapsodia melancholii 21 lip 2019, 20:00 Thom Yorke potrzebował trzech solowych płyt, aby udowodnić, że i bez Radiohead jest wielki. „Anima” znakomicie oddaje stan psychiczny ludzkości w 2019 r. 79
  • Zrób sobie luksus 21 lip 2019, 20:00 Czas sam się nie znajdzie. Jeśli się koło tego nie zakrzątniesz, obowiązki, jak woda, zapełnią ci każdą szczelinę dnia 82
  • Wakacje z mnichami 21 lip 2019, 20:00 Coraz więcej Polaków decyduje się na urlop w klasztorze – z modlitwą, postem i medytacją. 84
  • Jak z dumą pokazywać ciało na plaży 21 lip 2019, 20:00 Odzieżowi potentaci rozszerzają rozmiarówkę, a modelki w reklamach kostiumów kąpielowych są o kilka kilogramów cięższe. Kobiety uwierzyły, że #everybodyisabeachbody. 88
  • Wydarzenie 21 lip 2019, 20:00 Zapiski i sentencje Máraia Wielu pisarzy prowadziło przez lata dzienniki – jedni z próżności, by wraz ze śmiercią nie zniknąć z rynku i jeszcze czymś nowym zaskoczyć świat. Inni z powodów praktycznych, by na szybko notować... 90
  • Film 21 lip 2019, 20:00 Grzechy przyszłości Z jakiegoś powodu reżyserzy pokochali ostatnio dystopie. Wi Ding Ho też idzie tą drogą. Przenosi widzów do 2049 r. Maluje rzeczywistość, w której każdy ma pod skórą identyfikujący go czip, rynek zalewają... 91
  • Muzyka 21 lip 2019, 20:00 Eklektyczny dinozaur Na „Full Circle” czuje się fascynację Angie Stone Prince’em. Można też wychwycić tu wpływy Lenny’ego Kravitza oraz nawiązania do jazzu. Ale eksperymenty z konwencją soul/rnb nie przeszkadzają artystce w... 92
  • Książka 21 lip 2019, 20:00 Bez granic Kilka miesięcy temu George Steiner obchodził 90. urodziny, nic więc dziwnego, że ostatnio jego aktywność pisarska spadła, ale pozostawił wiele tekstów i opinię wybitnego krytyka i eseisty, na którą zapracował przede... 93
  • Kalejdoskop 21 lip 2019, 20:00 Bukareszt ślepnie od świateł Hackerville” jest dla Bukaresztu tym, czym „Ślepnąc od świateł” dla Warszawy. Już rewelacyjna, nowatorska czołówka przynosi zabawę ikonografią stolicy Rumunii i udowadnia, jak ważne dla twórców... 94
  • Starość to stan umysłu 21 lip 2019, 20:00 Najważniejsze to nie oglądać się na to, co było. 95
  • Kaszanka poetycka 21 lip 2019, 20:00 Odprawiana co roku w Szkocji Burns supper, wieczerza ku czci poety Roberta Burnsa, to w istocie kulinarne święto poświęcone potrawie haggis, czyli szkockiej kaszance. 96
  • Trendy miesiąca 21 lip 2019, 20:00 Uwaga! Jesteś w ukrytej kamerze Przeżycie minionego tygodnia bez zobaczenia choć jednej postarzonej w FaceApp twarzy było raczej niemożliwe. Aplikacja, która na rynku pojawiła się już dwa lata temu, przez wielu właśnie teraz została... 97
  • Zrób sobie... Eltona Johna 21 lip 2019, 20:00 Na co do kina? Na „Rocketmana”! Sir Elton John jest osobowością tak złożoną, że powinniśmy go składać z elementów zupełnie do siebie niepasujących. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany