Amazonia w politycznym ogniu

Amazonia w politycznym ogniu

Pożary lasów tropikalnych w Brazylii to jeden z najgorętszych tematów końca wakacji. Czy politycy ostrzegający przed światową apokalipsą kierują się jedynie troską o środowisko?

Nasz dom się pali. Dosłownie. Amazonia, płuca naszej planety, produkujące 20 proc. tlenu, którym oddychamy, płoną. To międzynarodowy kryzys” – napisał na Twitterze prezydent Francji Emmanuel Macron, apelując do uczestników szczytu największych demokracji świata G7 o pomoc w gaszeniu pożarów. Ich sprawcą, w zgodnej opinii zachodnich mediów i wielu polityków, ma być prezydent tego kraju Jair Bolsonaro. Sprzyja on bowiem rozwojowi wielkopowierzchniowego rolnictwa, którego by nie było bez wycinki lasów i wzniecania na karczowiskach pożarów. Jego rząd pracuje także nad ustawą ułatwiającą eksploatację bogactw mineralnych w Amazonii. W ramach oszczędności obcięto też o jedną czwartą budżet rządowych agencji ds. ochrony środowiska.

Winę Bolsonaro zdaje się potwierdzać jego nerwowa reakcja na te oskarżenia. Prezydent zaczął bowiem twierdzić, że pożary w Amazonii wzniecają organizacje ekologiczne, żeby zdyskredytować jego rząd. Ostentacyjnie odmówił też przyjęcia międzynarodowej pomocy, oferowanej przez Macrona na szczycie G7, proponując, żeby wydać te pieniądze na zalesianie Europy Zachodniej. Prezydent Brazylii wydawał się tak poirytowany, że wziął nawet udział w tweeterowych kpinach z wieku żony Macrona, która jest od francuskiego prezydenta starsza o 24 lata. Kulminacją awantury z brazylijskim prezydentem była groźba wstrzymania przez UE importu brazylijskiej wołowiny, a nawet zapowiedź rezygnacji z kupna brazylijskiej ropy i gazu. Jest to o tyle ciekawe, że gdy kilka tygodni temu rosyjski rząd uparcie ignorował pożary syberyjskiej tajgi, doprowadzając do spalenia lasów o powierzchni połowy Polski, nikt w UE nie apelował o wstrzymanie budowy gazociągu Nord Stream 2. Bolsonaro nie upierał się zresztą przy swoim zbyt długo. Jeszcze w czasie trwania szczytu G7 w Biarritz, gdzie odsądzano go od czci i wiary, wysłał 40 tys. żołnierzy do gaszenia ognia. Oświadczył też, że w Brazylii nie ma miejsca na przestępstwa ekologiczne i nie będzie tolerował wzniecania pożarów, tak jak nie toleruje zwykłej przestępczości. Kiedy jednak po szczycie w Biarritz opadł polityczny kurz, okazało się, że ta wciąż zresztą trwająca kampania przeciwko wylesianiu Amazonii może mieć drugie dno.

Przekłamania

Mauro Mendes jest gubernatorem stanu Mato Grosso, rolniczego zagłębia Brazylii. Na łamach „Folha de São Paulo” i portugalskiego dziennika „Diário de Notícias” [patrz ramka] Mendes oskarżył francuskiego prezydenta Macrona o to, że na typowych dla suchej pory sezonowych pożarach chce załatwić swoje krajowe interesy i obronić francuskich rolników przed brazylijską konkurencją. Europa otwiera właśnie swój rynek dla żywności z Brazylii, zawierając pod koniec czerwca historyczne porozumienie handlowe UE z krajami Ameryki Południowej. [patrz ramka] Nie jest to odosobniona opinia. Nawet czułe na punkcie ekologii i niechętne prawicowemu prezydentowi Bolsonaro zachodnie media zwróciły uwagę na dużą ilość nieścisłości, przekłamań i zwykłych fałszerstw w informowaniu o pożarach Amazonii. Krytyczny wobec Bolsonaro „The New York Times” zwrócił uwagę, że Emmanuel Macron rozpowszechnia na swoich kontach społecznościowych zdjęcia płonącej puszczy zrobione przez Loren McIntyre, fotoreporterkę „National Geographic”, która nie żyje od 2003 r.!

To samo zdjęcie podał dalej milionom swoich fanów aktor Leonardo di Caprio. Inny zaangażowany w wirtualną walkę z ogniem celebryta, aktor Jaden Smith, rozpowszechniał na Instagramie zdjęcia pożaru z 1989 r., skopiowane także przez tenisistę Novaka Djokovicia i Madonnę. Fałszywki puszczał w świat także piłkarz Ronaldo, który opublikował chętnie potem powielane zdjęcie roku z pożaru w brazylijskim stanie Rio Grande do Sul. Nie dość, że zdjęcie zrobione zostało dwa lata temu, to jeszcze stan ten leży daleko na południu Brazylii, ponad 2 tys. km od Amazonii. Równie dyskusyjna okazała się panika wywołana przez wyjątkowe ciemne niebo nad Sao Paulo, co miało być bezpośrednio związane z dymami znad płonącej Amazonii. W rozmowie na łamach lokalnego dziennika „Folha de Londrina” rozwiała ją znana klimatolog prof. Deise Ely, koordynująca pracę laboratorium klimatologicznego (LabClima) na Uniwersytecie Stanowym Londrina w stanie Paraná. Jej zdaniem wiązanie pożarów w Amazonii z pociemnieniem nieba nad São Paulo jest pseudonauką: „Skumulował się tam szereg warunków atmosferycznych, mieliśmy tam np. do czynienia ze zjawiskiem suchej mgły, powstającej w okresie niskiej wilgotności powietrza, a także z sytuacją, kiedy rozpraszanie promieniowania słonecznego powoduje zmianę sposobu, w jaki postrzegamy kolor nieba”. Coraz więcej światowych mediów poddaje też analizie dane statystyczne, którymi posługiwano się dotąd w apelach o ratowanie Amazonii.

Jednym z pierwszych magazynów, które to zrobiły, jest amerykański „Forbes”, który wskazuje, że choć w sierpniu rzeczywiście liczba pożarów była o 80 proc. większa niż rok temu, to wedle statystyk brazylijskiego instytutu INPE (Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais) była tylko o 7 proc. wyższa niż średnia z ostatnich 10 lat. Najgorsze pożary miały miejsce nie za rządów Bolsonaro, ale w latach 2005 i 2007, gdy Brazylią rządził Luiz Inácio Lula da Silva. Leonardo Coutinho, jeden z najbardziej szanowanych dziennikarzy zajmujących się ekologią w Brazylii, dziwi się więc na łamach tygodnika „Forbes”, że za czasów Luli nikt na świecie nie próbował go oskarżać o niszczenie Amazonii. Wiele mówią też zdjęcia satelitarne i dane zbierane przez NASA. Według najnowszych raportów w tym roku w stanach Amazonia i Rondônia notuje się zaledwie lekki wzrost skali pożarów w stosunku do średniej z ostatnich 15 lat, a np. w szczególnie rolniczym Mato Grosso liczba pożarów jest wręcz niższa. Nie można oczywiście bagatelizować sprawy wylesiania Amazonii (patrz: „Wprost” nr 33/2019). Trudno jednak w powyższych statystykach znaleźć uzasadnienie dla tezy postawionej np. przez telewizję CNN, że mamy do czynienia z największymi pożarami od 20 tys. lat!

Trzy razy a

W czasie, gdy świat skupił się na Brazylii, w Boliwii spłonęło pół miliona hektarów parku narodowego Otuquis. Ogień strawił też lasy w Angoli, Mozambiku, Zambii i Kongo. Dlaczego jednak media poświęciły im znacznie mniej uwagi, a politycy wagi ciężkiej, jak Macron, skupili się na Amazonii, wspierając się starymi zdjęciami i danymi, które, łagodnie rzecz ujmując, nie były jednoznaczne? Brazylijczycy mają już swoje teorie, które z powodu bariery językowej rzadko przebijają się do światowych mediów. Według Bernarda P. Küstera, znanego w Brazylii niezależnego dziennikarza i youtubera, prezydent Macron próbował osłabić, a może nawet doprowadzić do zerwania umowy między krajami Ameryki Łacińskiej a Unią Europejską. Porozumienie to otwiera bowiem przed produktami z Ameryki Południowej, w tym przed potężną rolniczo Brazylią, rynek europejski. Uderzy to oczywiście w rolników od Polski po Francję.

Dlatego, zdaniem Küstera, Macron zaatakował brazylijski rząd, żeby zniechęcić odbiorców w UE do kupowania brazylijskich towarów. Küster uważa, że gra toczy się nie tylko o losy utrudniającej życie Francuzom umowy handlowej z Ameryką Łacińską. Jego zdaniem wraca też sprawa tzw. korytarza 3xA. To projekt utworzenia strefy chronionej ciągnącej się od Andów, przez Amazonię, aż do Atlantyku, forsowany przez międzynarodowe organizacje ekologiczne. Większa część tego terenu należy do Brazylii i jest zasobna w nieeksploatowane jeszcze bogactwa naturalne. Na przykład w amazońskim stanie Roraima znajdują się największe złoża uranu na świecie. Küster pisze, że cała wrzawa w obronie płonącej Amazonii ma przekonać światową opinię publiczną o niezdolności brazylijskiego rządu do ochrony Amazonii i konieczności przekazania jej pod kontrolę ekologom. Choć może to brzmieć nieprawdopodobnie, scenariusz taki jest brany pod uwagę przez generała Augusto Heleno, współpracownika prezydenta Bolsonaro. Cytowany przez Küstera gen.

Heleno łączy tę sprawę ze zbliżającym się synodem biskupów katolickich Amazonii, który może posłużyć jako narzędzie nacisku na Bolsonaro. Papież Franciszek przyłączył się przecież do apeli Macrona i grupy G7 o ratowanie amazońskiej puszczy, które tak poirytowały brazylijskiego prezydenta. Bolsonaro wie jednak dobrze, że wystarczy problem przeczekać. Apogeum pożarów wzniecanych przez rolników przypada na wrzesień. Media przestaną o nich prawdopodobnie pisać dopiero w październiku, bo wtedy przychodzą poprzedzające brazylijskie lato ulewne tropikalne deszcze.

Okładka tygodnika WPROST: 36/2019
Więcej możesz przeczytać w 36/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 36/2019 (1901)

  • Ojcowie i matki polskiego sukcesu 1 wrz 2019, 20:00 Wszystko zaczęło się w 1985 r. od opublikowanej na łamach „Wprost” serii reportaży portretujących 10 najbardziej przedsiębiorczych Polaków. Przygotowanie cyklu nie było łatwe – bohaterowie (w dużej mierze właściciele firm... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 wrz 2019, 20:00 DO ŁASK SCHETYNY WRACAJĄ DAW- NO NIEWIDZIANI NA POLITYCZNYM FIRMAMENCIE POLITYCY, tacy jak np. KRZYSZTOF LISEK, który od kilku lat zajmuje się doradzaniem rozmaitym firmom, jak poruszać się po unijnych i polskich instytucjach. Lisek w... 6
  • Obraz tygodnia 1 wrz 2019, 20:00 Taylor Swift jest najlepiej zarabiającą wokalistką. Od czerwca 2018 r. do czerwca 2019 r. zarobiła 185 mln dolarów Wygrana 80 km/h rozwija jedna z elektrycznych hulajnóg (jej koszt to ok. 23 tys. zł). Po tuningu może się ponoć... 10
  • Info radar 1 wrz 2019, 20:00 Piąty kamień z Marsa Kolejny raz okazało się, że członkowie zespołu The Rolling Stones są nie do złamania. Sercowe kłopoty Micka Jaggera spowodowały wiosną zawieszenie amerykańskiej części trasy zespołu. Ale już pod koniec... 12
  • Menedżer Gudzowatego w areszcie 1 wrz 2019, 20:00 W ZESZŁYM TYGODNIU CENTRALNE BIURO ANTYKORUPCYJNE ZATRZYMA- ŁO GRZEGORZA Ś., znanego menedżera z branży paliwowej. Przez lata zarządzał majątkiem zmarłego w 2013 r. Aleksandra Gudzowatego. Sprawa ma związek z szerokim śledztwem w... 13
  • Samoograniczenia albo podbój 1 wrz 2019, 20:00 Katastrofa ekologiczna coraz bliżej. Jak odsunąć jej widmo? Czy da się pogodzić racje krajów zamożnych i tych, którzy dopiero się bogacą? 14
  • Wojna sztabów 1 wrz 2019, 20:00 Afera hejterska przewróciła do góry nogami przedwyborczą strategię PiS. Władze partii nałożyły embargo na agresję, stawiają na łagodność i pozytywny przekaz. A „chłopaki od Ziobry” mają własne plany. 16
  • Nigdzie się z Gdańska nie wybieram 1 wrz 2019, 20:00 Jeśli machina hejtu została wytoczona przeciwko sędziom, to nie wiem, czy nie okaże się, że jest jakaś kasta, która rozpracowuje samorządowców – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. 20
  • Pamięć 1 wrz 2019, 20:00 Znowu rocznica wybuchu wojny. Znowu będziemy pamiętać bardziej. Na co dzień też pamiętamy, nie dają nam zapomnieć. Całe dzieciństwo jesteśmy karmieni wojną. W przedszkolu co roku wycinaliśmy gołąbki pokoju z białego brystolu, w... 24
  • PiS wiecznie żywy, czyli 7 przyczyn niezatapialności „dobrej zmiany” 1 wrz 2019, 20:00 Ostatnie miesiące to pasmo nieustających afer uderzających w obóz Zjednoczonej Prawicy. Każdy skandal wywołuje ogromne wzmożenie po stronie opozycji. Każdy miał oznaczać koniec rządu Mateusza Morawieckiego. Żadna afera nie przyniosła trwałego spadku poparcia. Obóz rządzący... 27
  • Śmieci nas przerosły 1 wrz 2019, 20:00 Nawet o 200 proc. wzrosły w niektórych gminach opłaty za wywóz śmieci. Fala drastycznych podwyżek rozlała się na cały kraj. A to nie koniec. Będzie jeszcze drożej. 30
  • Terapie, które dają nadzieję 1 wrz 2019, 20:00 Od września Polki chore na raka piersi będą mogły być leczone innowacyjnymi terapiami. Jak zmieni to losy pacjentek? 34
  • 30 najbogatszych Polaków 30-lecia 1 wrz 2019, 20:00 Kto jest najbogatszym Polakiem III RP? Czy jest nim Jan Kulczyk, który nieprzerwanie przez 13 lat królował na pierwszym miejscu Listy 100 najbogatszych Polaków „Wprost”? A może Barbara Piasecka-Johnson, która chociaż na naszej liście była tylko raz, to zgromadziła fortunę... 36
  • Experience the Wonderland w hotelu dla dorosłych 1 wrz 2019, 20:00 Z natury nie lubimy być ograniczani. Chcemy mieć prawo wyboru gdzie i z kim się wybierzemy. Tymczasem istnieją miejsca tylko dla dorosłych, którzy wybierają je nieprzypadkowo. 59
  • Takich hoteli w Polsce jeszcze nie było 1 wrz 2019, 20:00 W ekskluzywnym hotelu nie wystarczą już wygodny pokój i klimatyczna restauracja z autorskim menu. By zbudować silną pozycję na rynku i zdobyć serca gości, trzeba im zapewnić niezapomniane wrażenia. 60
  • Nie sprzedajemy rodowych sreber 1 wrz 2019, 20:00 To prawda, że w Polsce są konie czempiony, które od ręki poszłyby za milion euro. Ale dobry gospodarz nie pozbywa się najlepszych zwierząt – minister Krzysztof Ardanowski opowiada o tegorocznej aukcji Pride of Poland. 62
  • Sukces to szczegół 1 wrz 2019, 20:00 Historia Car Netu, sieci wypożyczalni aut z Kalisza, pokazuje, że amerykański sen jest możliwy także w prowincjonalnym polskim mieście. 64
  • Amazonia w politycznym ogniu 1 wrz 2019, 20:00 Pożary lasów tropikalnych w Brazylii to jeden z najgorętszych tematów końca wakacji. Czy politycy ostrzegający przed światową apokalipsą kierują się jedynie troską o środowisko? 66
  • Sto dni Zełenskiego 1 wrz 2019, 20:00 Ukraiński prezydent instaluje młodą, reformatorską ekipę w Kijowie. Jej sukces będzie miarą samodzielności przywódcy. 70
  • Crowdfunding udziałowy. Inwestuj już od 50 zł 1 wrz 2019, 20:00 Chcesz zostać inwestorem w rozwijających się spółkach? Nie potrzebujesz do tego dużego kapitału. Dzięki crowdfundingowi udziałowemu wystarczy nawet 50 zł, by wesprzeć marki, które lubisz, i stać się ich współwłaścicielem. 73
  • Nowotworowa ruletka 1 wrz 2019, 20:00 Zamiast zdawać się na los i liczyć na łut szczęścia, zrób wszystko, by zminimalizować ryzyko rozwoju raka. Dieta jest podstawowym elementem. 74
  • Ponadczasowa inwestycja 1 wrz 2019, 20:00 Inwestowanie w luksus, ten prawdziwy, ponadczasowy, zawsze się opłaca. Cieszymy się czymś, czego nie ma nikt inny, mając jednocześnie pewność zysku w razie ewentualnej sprzedaży – mówi Paulina Piliszek z Myoni Group. 76
  • Królowa art déco 1 wrz 2019, 20:00 Do niedawna Tamara Łempicka była tylko legendą świata artystycznego i postacią ze wspomnień o paryskiej bohemie. Dziś przedstawia się ją jako wzorcową silną kobietę, która z niczym się nie liczyła w drodze do sukcesu. 79
  • Kosiarze umysłów 1 wrz 2019, 20:00 Rzadko drugi sezon serialu jest w stanie doścignąć poziomem realizacyjnym pierwszą serię. A żeby następca przebił poprzednika? To praktycznie się nie zdarza. „Mindhunter” Davida Finchera jest chlubnym wyjątkiem. W ciasnych, zimnych... 84
  • Film 1 wrz 2019, 20:00 Z życia wzięte W 2004 r. Isaki Lacuesta zrobił „Legendę o czasie” – częściowo dokumentalną, częściowo fabularyzowaną opowieść o dwóch nastoletnich Romach z wyspy San Fernando. Po kilkunastu latach reżyser wrócił na wyspę,... 85
  • Muzyka 1 wrz 2019, 20:00 Piękny kochanek Taylor Swift przywraca wiarę w tradycyjny pop. „Lover”, nowy krążek jednej z największych współczesnych gwiazd, jest jak pamiątka z końca lata. Są tu szlagiery, które – jak np. niegdysiejsze hity Robbiego Williamsa... 86
  • Książka 1 wrz 2019, 20:00 Konfrontacja Teza, jaką stawia autorka, jest zgodna z tym, co widzi każdy przytomny mieszkaniec Polski: „Kościół katolicki, jaki w Polsce znamy, zaczyna znikać. (…) Nadal wydaje się potężny i wpływowy, ale pewnych procesów nie da... 88
  • Tropikalny galimatias 1 wrz 2019, 20:00 Obserwuję niepokoje zogniskowane wokół płonących lasów deszczowych w Amazonii i budzi się we mnie lekkie niedowierzanie: skąd to zdziwienie? Czy przez tyle tysięcy lat trwania naszej cywilizacji, po tylu mądrych książkach, gdy... 90
  • Taniec zamiast kozetki 1 wrz 2019, 20:00 Naukę salsy, tanga, a nawet tańca współczesnego Polacy coraz chętniej zamieniają na terapeutyczne warsztaty tańca, podczas których w rytm muzyki wyzwalają emocje, poznają lepiej swoje ciało i leczą duszę. 92
  • Fascynuje mnie postęp nauki 1 wrz 2019, 20:00 Jako dziecko widziałem się w kilku rolach: generała, biskupa i dobrego lekarza. 96
  • Bezpieczne góry 1 wrz 2019, 20:00 Burza to zjawisko, którego nie da się przewidzieć z dokładnością co do godziny. Zwłaszcza w górach, gdzie pogoda jest wyjątkowo nieprzewidywalna. 97

ZKDP - Nakład kontrolowany