Pamięć

Pamięć

Znowu rocznica wybuchu wojny. Znowu będziemy pamiętać bardziej. Na co dzień też pamiętamy, nie dają nam zapomnieć. Całe dzieciństwo jesteśmy karmieni wojną. W przedszkolu co roku wycinaliśmy gołąbki pokoju z białego brystolu, w szkole uczyliśmy się Broniewskiego, by go bez zrozumienia deklamować na akademiach. W telewizorze nie dawali nam zapomnieć czterej pancerni i kapitan Kloss. Byśmy nigdy nie zapomnieli, że nasza ofiara była największa, najstraszniejsza, że to my cierpieliśmy najbardziej i żaden ból nie może się z naszym polskim, biało-czerwonym równać, a nasz naród bohaterski, nieskalany, szlachetny. Kilka dni w miesiącu spędzam w Poznaniu.

Ostatnio spaceruję wokół jeziora Rusałka. Jezioro jest nieduże, leży blisko centrum, wokół zielono, wygodna ścieżka, kilka plaż, restauracja. Czysto, porządnie, po poznańsku. Rano młodzi biegają i pędzą na rowerach, starsi chodzą z kijami, wędkarze medytują nad spławikami. Później zapełniają się plaże, dziecięcy śmiech i wrzaski, woda upstrzona rowerami wodnymi w jaskrawych, wesołych kolorach. Tego lata wody ubyło i wyjrzały spod niej kamienie o regularnych kształtach. Ciekawa jestem, czy ci wszyscy ludzie wiedzą, co to za kamienie. Rusałka jest sztucznym jeziorem, w 1943 r. wykopali ją niewolniczą pracą Żydzi.

Dno utwardzali macewami ze sprofanowanego i zniszczonego przez Niemców cmentarza. Pracowali ponad siły, umierali z głodu, wycieńczenia, na tyfus. Tych, których nie wykończyła Rusałka, wykończyli w Auschwitz. W centrum Berlina, tuż obok Bramy Brandenburskiej jest plac pełen betonowych prostopadłościanów. Przypominają groby. To pomnik Pomordowanych Żydów Europy, ale jak tłumaczył jego autor Peter Eisenman, ten pomnik nie jest przeznaczony dla Żydów, lecz dla Niemców. To pomnik ich pamięci. „Zafundowali sobie coś takiego w centrum swojej stolicy, co ma im zawsze przypominać o przeszłości” – mówił Eisenman w wywiadzie dla „Spiegla”. Niemiecki performer i satyryk Shahak Shapira nie mógł znieść, że na pomniku Holokaustu ludzie skaczą po betonowych blokach, pstrykają selfie, strojąc głupie miny. Zebrał takie foty z Facebooka i Instagrama i zrobił fotomontaże – wyjął bohaterów zdjęć z autentycznego tła i umieścił ich na tle fotografii z obozów koncentracyjnych, miejsc straceń, otwartych masowych grobów: dwie dziewczyny z zalotnymi minami na tle stosu nagich ciał w Auschwitz, roześmiana dziewczynka stoi na jednej nodze pomiędzy rozstrzelanymi ludźmi.

Kilkoro Japończyków ze zblazowanym wyrazem twarzy opiera się niedbale o wóz pełen trupów. Shapiro wrzucił to do sieci pod nazwą „Yolocaust”. Wiele osób rozpoznało się na fotografiach i przeżyło szok. Większość to nastolatki. Pisali do niego, że nie zdawali sobie sprawy, nie mieli świadomości, że im wstyd. Wylał się na nich hejt. Artysta usunął zdjęcia. Mnie ta akcja wtedy poruszyła, a dziś zastanawiam się, czy miał rację. Sam Peter Eisenman mówi, że ten pomnik to nie jest miejsce święte: „Chciałem, aby ludzie czuli, że są w teraźniejszości i że to jest doświadczenie, którego nigdy wcześniej nie mieli. Trochę inne i trochę niepokojące”. W tym zdaniu ważne jest słowo „trochę”. Więc jak pamiętać? W trwodze i nabożnie, czy pozwolić trawie porosnąć cmentarze, wśród nagrobków zasadzić sad, a z jabłek gotować kompoty? Być może właśnie te dzieciaki skaczące po betonowych blokach przypominających groby, biegacze i rowerzyści nad Rusałką wyłożoną macewami są na swoich miejscach. Jest życie po zbrodni.

DZIENNIKARKA, BYŁA SZEFOWA RADIA TOK FM, MIESZKA W BERLINIE

Okładka tygodnika WPROST: 36/2019
Więcej możesz przeczytać w 36/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 36/2019 (1901)

  • Ojcowie i matki polskiego sukcesu 1 wrz 2019, 20:00 Wszystko zaczęło się w 1985 r. od opublikowanej na łamach „Wprost” serii reportaży portretujących 10 najbardziej przedsiębiorczych Polaków. Przygotowanie cyklu nie było łatwe – bohaterowie (w dużej mierze właściciele firm... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 wrz 2019, 20:00 DO ŁASK SCHETYNY WRACAJĄ DAW- NO NIEWIDZIANI NA POLITYCZNYM FIRMAMENCIE POLITYCY, tacy jak np. KRZYSZTOF LISEK, który od kilku lat zajmuje się doradzaniem rozmaitym firmom, jak poruszać się po unijnych i polskich instytucjach. Lisek w... 6
  • Obraz tygodnia 1 wrz 2019, 20:00 Taylor Swift jest najlepiej zarabiającą wokalistką. Od czerwca 2018 r. do czerwca 2019 r. zarobiła 185 mln dolarów Wygrana 80 km/h rozwija jedna z elektrycznych hulajnóg (jej koszt to ok. 23 tys. zł). Po tuningu może się ponoć... 10
  • Info radar 1 wrz 2019, 20:00 Piąty kamień z Marsa Kolejny raz okazało się, że członkowie zespołu The Rolling Stones są nie do złamania. Sercowe kłopoty Micka Jaggera spowodowały wiosną zawieszenie amerykańskiej części trasy zespołu. Ale już pod koniec... 12
  • Menedżer Gudzowatego w areszcie 1 wrz 2019, 20:00 W ZESZŁYM TYGODNIU CENTRALNE BIURO ANTYKORUPCYJNE ZATRZYMA- ŁO GRZEGORZA Ś., znanego menedżera z branży paliwowej. Przez lata zarządzał majątkiem zmarłego w 2013 r. Aleksandra Gudzowatego. Sprawa ma związek z szerokim śledztwem w... 13
  • Samoograniczenia albo podbój 1 wrz 2019, 20:00 Katastrofa ekologiczna coraz bliżej. Jak odsunąć jej widmo? Czy da się pogodzić racje krajów zamożnych i tych, którzy dopiero się bogacą? 14
  • Wojna sztabów 1 wrz 2019, 20:00 Afera hejterska przewróciła do góry nogami przedwyborczą strategię PiS. Władze partii nałożyły embargo na agresję, stawiają na łagodność i pozytywny przekaz. A „chłopaki od Ziobry” mają własne plany. 16
  • Nigdzie się z Gdańska nie wybieram 1 wrz 2019, 20:00 Jeśli machina hejtu została wytoczona przeciwko sędziom, to nie wiem, czy nie okaże się, że jest jakaś kasta, która rozpracowuje samorządowców – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. 20
  • Pamięć 1 wrz 2019, 20:00 Znowu rocznica wybuchu wojny. Znowu będziemy pamiętać bardziej. Na co dzień też pamiętamy, nie dają nam zapomnieć. Całe dzieciństwo jesteśmy karmieni wojną. W przedszkolu co roku wycinaliśmy gołąbki pokoju z białego brystolu, w... 24
  • PiS wiecznie żywy, czyli 7 przyczyn niezatapialności „dobrej zmiany” 1 wrz 2019, 20:00 Ostatnie miesiące to pasmo nieustających afer uderzających w obóz Zjednoczonej Prawicy. Każdy skandal wywołuje ogromne wzmożenie po stronie opozycji. Każdy miał oznaczać koniec rządu Mateusza Morawieckiego. Żadna afera nie przyniosła trwałego spadku poparcia. Obóz rządzący... 27
  • Śmieci nas przerosły 1 wrz 2019, 20:00 Nawet o 200 proc. wzrosły w niektórych gminach opłaty za wywóz śmieci. Fala drastycznych podwyżek rozlała się na cały kraj. A to nie koniec. Będzie jeszcze drożej. 30
  • Terapie, które dają nadzieję 1 wrz 2019, 20:00 Od września Polki chore na raka piersi będą mogły być leczone innowacyjnymi terapiami. Jak zmieni to losy pacjentek? 34
  • 30 najbogatszych Polaków 30-lecia 1 wrz 2019, 20:00 Kto jest najbogatszym Polakiem III RP? Czy jest nim Jan Kulczyk, który nieprzerwanie przez 13 lat królował na pierwszym miejscu Listy 100 najbogatszych Polaków „Wprost”? A może Barbara Piasecka-Johnson, która chociaż na naszej liście była tylko raz, to zgromadziła fortunę... 36
  • Experience the Wonderland w hotelu dla dorosłych 1 wrz 2019, 20:00 Z natury nie lubimy być ograniczani. Chcemy mieć prawo wyboru gdzie i z kim się wybierzemy. Tymczasem istnieją miejsca tylko dla dorosłych, którzy wybierają je nieprzypadkowo. 59
  • Takich hoteli w Polsce jeszcze nie było 1 wrz 2019, 20:00 W ekskluzywnym hotelu nie wystarczą już wygodny pokój i klimatyczna restauracja z autorskim menu. By zbudować silną pozycję na rynku i zdobyć serca gości, trzeba im zapewnić niezapomniane wrażenia. 60
  • Nie sprzedajemy rodowych sreber 1 wrz 2019, 20:00 To prawda, że w Polsce są konie czempiony, które od ręki poszłyby za milion euro. Ale dobry gospodarz nie pozbywa się najlepszych zwierząt – minister Krzysztof Ardanowski opowiada o tegorocznej aukcji Pride of Poland. 62
  • Sukces to szczegół 1 wrz 2019, 20:00 Historia Car Netu, sieci wypożyczalni aut z Kalisza, pokazuje, że amerykański sen jest możliwy także w prowincjonalnym polskim mieście. 64
  • Amazonia w politycznym ogniu 1 wrz 2019, 20:00 Pożary lasów tropikalnych w Brazylii to jeden z najgorętszych tematów końca wakacji. Czy politycy ostrzegający przed światową apokalipsą kierują się jedynie troską o środowisko? 66
  • Sto dni Zełenskiego 1 wrz 2019, 20:00 Ukraiński prezydent instaluje młodą, reformatorską ekipę w Kijowie. Jej sukces będzie miarą samodzielności przywódcy. 70
  • Crowdfunding udziałowy. Inwestuj już od 50 zł 1 wrz 2019, 20:00 Chcesz zostać inwestorem w rozwijających się spółkach? Nie potrzebujesz do tego dużego kapitału. Dzięki crowdfundingowi udziałowemu wystarczy nawet 50 zł, by wesprzeć marki, które lubisz, i stać się ich współwłaścicielem. 73
  • Nowotworowa ruletka 1 wrz 2019, 20:00 Zamiast zdawać się na los i liczyć na łut szczęścia, zrób wszystko, by zminimalizować ryzyko rozwoju raka. Dieta jest podstawowym elementem. 74
  • Ponadczasowa inwestycja 1 wrz 2019, 20:00 Inwestowanie w luksus, ten prawdziwy, ponadczasowy, zawsze się opłaca. Cieszymy się czymś, czego nie ma nikt inny, mając jednocześnie pewność zysku w razie ewentualnej sprzedaży – mówi Paulina Piliszek z Myoni Group. 76
  • Królowa art déco 1 wrz 2019, 20:00 Do niedawna Tamara Łempicka była tylko legendą świata artystycznego i postacią ze wspomnień o paryskiej bohemie. Dziś przedstawia się ją jako wzorcową silną kobietę, która z niczym się nie liczyła w drodze do sukcesu. 79
  • Kosiarze umysłów 1 wrz 2019, 20:00 Rzadko drugi sezon serialu jest w stanie doścignąć poziomem realizacyjnym pierwszą serię. A żeby następca przebił poprzednika? To praktycznie się nie zdarza. „Mindhunter” Davida Finchera jest chlubnym wyjątkiem. W ciasnych, zimnych... 84
  • Film 1 wrz 2019, 20:00 Z życia wzięte W 2004 r. Isaki Lacuesta zrobił „Legendę o czasie” – częściowo dokumentalną, częściowo fabularyzowaną opowieść o dwóch nastoletnich Romach z wyspy San Fernando. Po kilkunastu latach reżyser wrócił na wyspę,... 85
  • Muzyka 1 wrz 2019, 20:00 Piękny kochanek Taylor Swift przywraca wiarę w tradycyjny pop. „Lover”, nowy krążek jednej z największych współczesnych gwiazd, jest jak pamiątka z końca lata. Są tu szlagiery, które – jak np. niegdysiejsze hity Robbiego Williamsa... 86
  • Książka 1 wrz 2019, 20:00 Konfrontacja Teza, jaką stawia autorka, jest zgodna z tym, co widzi każdy przytomny mieszkaniec Polski: „Kościół katolicki, jaki w Polsce znamy, zaczyna znikać. (…) Nadal wydaje się potężny i wpływowy, ale pewnych procesów nie da... 88
  • Tropikalny galimatias 1 wrz 2019, 20:00 Obserwuję niepokoje zogniskowane wokół płonących lasów deszczowych w Amazonii i budzi się we mnie lekkie niedowierzanie: skąd to zdziwienie? Czy przez tyle tysięcy lat trwania naszej cywilizacji, po tylu mądrych książkach, gdy... 90
  • Taniec zamiast kozetki 1 wrz 2019, 20:00 Naukę salsy, tanga, a nawet tańca współczesnego Polacy coraz chętniej zamieniają na terapeutyczne warsztaty tańca, podczas których w rytm muzyki wyzwalają emocje, poznają lepiej swoje ciało i leczą duszę. 92
  • Fascynuje mnie postęp nauki 1 wrz 2019, 20:00 Jako dziecko widziałem się w kilku rolach: generała, biskupa i dobrego lekarza. 96
  • Bezpieczne góry 1 wrz 2019, 20:00 Burza to zjawisko, którego nie da się przewidzieć z dokładnością co do godziny. Zwłaszcza w górach, gdzie pogoda jest wyjątkowo nieprzewidywalna. 97

ZKDP - Nakład kontrolowany