Dziecko w rodzinnej matni

Dziecko w rodzinnej matni

Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Shutterstock / Bruce Stanfield
Nawet 2 mln polskich dzieci są pod opieką rodzica, który zmaga się z zaburzeniem psychicznym: depresją, nerwicą, schizofrenią, psychozą maniakalno-depresyjną.

W zdrowej rodzinie hierarchia jest prosta: najważniejsze są potrzeby dziecka. Wokół jego rozwoju, zdrowia, bezpieczeństwa, nauki kręci się dzień za dniem, rok za rokiem. – Gdy rodzic przewlekle choruje, karuzela rodzinna zostaje zachwiana. Wszystko zaczyna się kręcić wokół chorego. Czy wziął leki, czy zrobił badania, jak się dziś czuje – mówi terapeutka Jolanta Zmarzlik, specjalistka do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie i ochrony dzieci przed krzywdzeniem, biegła sądowa. Jeśli choroba dotyka psychiki, na najbliższych spada jeszcze większy ciężar. – Dziecko jest uczone, że musi chodzić na paluszkach, żeby nie denerwować mamusi, gdy ta jest smutna. Albo jest od małego uczulane, żeby chować w domu noże, paski i sznurki, żeby tata nie odebrał sobie życia.

Dziecko uczy się rozpoznawać najdrobniejszą zmianę humorów, bo może rodzic znów wybuchnie agresją i trzeba będzie uciekać lub się chować – wymienia Zmarzlik. Osoby z zaburzeniami psychicznymi całą swoją siłę i energię wkładają w to, aby w ogóle utrzymać się na powierzchni. Dosłownie walczą o przetrwanie, więc wszystko inne, również dzieci, schodzi na dalszy plan. Często całe rodzinne zasoby, finansowe i emocjonalne, są pożytkowane tylko na chorego. Dla dziecka po prostu ich już nie starcza. Dzieci, które na ogół kochają rodziców bez względu na okoliczności, winą za to, co dzieje się w domu, obarczają siebie.

Oskarżają się, że mają własne potrzeby, choć wciąż słyszą, że to rodzic potrzebuje pomocy. Dlatego często starają się być przezroczyste, nie istnieć. Albo przeciwnie – robią wszystko, aby przykuć uwagę dorosłych, podejmują zachowania autodestrukcyjne, ryzykowne. Badania przeprowadzone na uniwersytecie w Newcastle przez światowej sławy psychiatrkę prof. Lynne McCormack dowodzą, że dzieci wychowane przez rodzica dotkniętego chorobą psychiczną nawet w dorosłym życiu zmagają się z samotnością i niezrozumieniem. Czują się niewidzialne, niesłyszane, zepchnięte na drugi plan, tak jak czuły się w dzieciństwie w domu rodzinnym. „Często takie dzieciństwo wiąże się z walką o przetrwanie fizyczne lub emocjonalne. Czują się zdradzone przez dorosłych, którzy ich zawiedli. Mają słabą samoocenę i zaniżone poczucie własnej wartości” – pisze naukowczyni. Gdy te dzieci dorastają, dużo częściej niż przeciętnie występują u nich zaburzenia psychiczne. Ryzyko rośnie, jeśli nie zostanie im zapewnione na czas wsparcie psychologa.

System

Według specjalistów zadaniem lekarzy, terapeutów, opieki społecznej jest zainteresowanie się losem dzieci chorego pacjenta. I zadbanie o ich bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne. Idealny system działałby tak, że gdy chory trafia pod opiekę lekarzy, ci z automatu szukają specjalistycznej opieki także dla jego partnera i dzieci. Ale to tylko teoria. Polska rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Nie ma dobrych systemowych rozwiązań. Właściwie nie ma żadnych rozwiązań. System nie przewiduje efektywnej pomocy ani wsparcia dla rodziny i dzieci osób chorujących psychicznie. – Jeśli dziecko jeszcze nie choruje, nie zdiagnozowano u niego żadnego zaburzenia, system go w ogóle nie obejmuje. W poradniach specjalistycznych nie ma profilaktyki – tłumaczy prof. Jarosław Michałowski z poznańskiego wydziału USWPS. Gdy zatem dziecko trafi pod opiekę specjalisty, na ogół jest już za późno: wtedy trzeba je leczyć, zamiast zapobiegać chorobie. Chyba że czujny i sprytny specjalista nagnie reguły i w trosce o przyszłość dziecka „wymyśli” jakąś drobną dysfunkcję, na przykład zaburzenie adaptacyjne. Ale na takie kombinacje nie należy liczyć. – Dochodzi do konfliktu interesów.

Lekarz prowadzący chorego, np. samotną matkę w głębokiej depresji, będzie chciał dla niej i jej leczenia jak najlepiej. Chroniąc ją, będzie postulował, aby nie odbierano jej małego dziecka, bo wtedy chora straci motywację do leczenia i istnieje duże ryzyko, że popełni samobójstwo, bo jedynie dziecko dotychczas trzymało ją przy życiu. A dla kilkulatka być może byłoby lepiej, gdyby trafił do rodziny zastępczej, niż przez wiele lat tymczasowo przebywał w domu dziecka i czekał, żeby mama wyzdrowiała i w końcu mogła się nim zająć. Co oczywiście nie wiadomo, kiedy i czy w ogóle się zdarzy – twierdzi Zmarzlik. Gdy dziecko jest starsze, już samodzielne, często dochodzi do parentyfikacji, czyli przejęcia przez nie roli opiekuna osoby dorosłej. Wówczas syn lub córka poświęca się opiece nad rodzicem i uczy się stawiać jego potrzeby ponad swoje. – Wszyscy są zachwyceni, że nastolatka tak dzielnie dba o chorą matkę czy ojca. Należy się jednak zastanowić, jak wysoką cenę zapłaci za to w dorosłym życiu – mówi psycholożka.

Milczenie

W naszym kraju choroba psychiczna to wciąż powód do wstydu. Chorzy i ich bliscy ukrywają prawdę w obawie przed ostracyzmem i odrzuceniem. – Dzieci często są uczone, żeby nie mówiły nikomu, co się dzieje w domu. Zresztą same czują na karku oddech rówieśników, którzy mogą wykorzystać okazję, żeby wyśmiać rodzica, który ma „świra”, „szajbę”, jest „psycholem” – tłumaczy terapeutka Zmarzlik. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym często nie mają żadnej wiedzy na temat choroby rodziców. Czasem nawet w ogóle nie wiedzą, że tata lub mama choruje, bo drugi rodzic i dalsza rodzina po prostu to przed nimi ukrywa w imię źle pojmowanej troski. Chory psychicznie na ogół nie wygląda inaczej niż osoba zdrowa, nie ma kataru, kaszlu, gorączki, nie leci mu krew ani nie ma nogi w gipsie – a tak dziecko wyobraża sobie chorobę. Dlatego nawet jeśli malec słyszy, że tata czy mama chorują, trudno mu pojąć, co właściwie się z dorosłym dzieje. – W takiej sytuacji nie ma dobrych rozwiązań. No bo co powiedzieć kilkulatkowi? Żeby się nie bał agresywnego ojca albo nie próbował przytulać się do mamy? Że nie może czuć strachu, żalu, złości, tylko dlatego że rodzic jest chory? Przecież to jego emocje, do których ma prawo – mówi Zmarzlik. Ale zdaniem prof. Michałowskiego dziecko powinno znać prawdę. – Osobiście radzę pacjentom informować dziecko, jak sytuacja wygląda. Oczywiście tłumacząc to językiem odpowiednim do jego wieku. Ważne, aby zrozumiało, że to nie jego wina i że nie jest odpowiedzialne za to, co dzieje się z dorosłymi.

Agresja

Traktowanie choroby psychicznej jako tabu utrudnia reakcję z zewnątrz. Jest to szczególnie niebezpieczne, gdy cierpiący na zaburzenia rodzic w ostrej fazie choroby staje się agresywny. – Ubezwłasnowolnić można jedynie tego, kto stanowi zagrożenie dla samego siebie, czyli na przykład podejmuje wielokrotne próby samobójcze. Jeśli zagraża otoczeniu, trzeba udowodnić, że jest naprawdę groźny, np. biega z siekierą po osiedlu i atakuje przechodniów – tłumaczy Zmarzlik. Ale dramaty często rozgrywają się w zamkniętych mieszkaniach. – Nie mamy narzędzi, aby kontrolować sytuację dziecka, jeśli sam chory nam o niej nie opowie – tłumaczy prof. Michałowski. Terapeuta ani psychiatra nie ma prawa bez zgody pacjenta powiadomić szkoły ani nikogo ze środowiska dziecka, żeby czujnie obserwowało jego zachowania. Nie może na własną rękę przeprowadzić wywiadu środowiskowego.

Gdy specjalista podejrzewa, że pacjent stanowi realne zagrożenie dla własnej rodziny, jedyne, co może zrobić, to zawiadomić policję i sąd rodzinny. Wtedy ryzykuje. – Nie wiem, czy interwencja służb będzie skuteczna, ale wiem na pewno, że stracę pacjenta. Przerwie leczenie, przestanie przychodzić na wizyty, zniknie mi z radaru i nie będę już wiedział, co się dzieje z nim, z jego rodziną i dziećmi – tłumaczy psycholog. Dlatego Michałowski stara się zawrzeć z pacjentem kontrakt. – Rozmawiamy o agresji i o tym, jaki wpływ na dziecko ma przemoc psychiczna i fizyczna. Jednocześnie proszę o szczerość, żeby pacjent, gdy jednak zdarzy się incydent z przemocą, szczerze mi o tym powiedział. Wtedy mogę trzymać rękę na pulsie i w razie czego reagować. Gdy pacjent mimo naszych starań nie daje sobie rady z przemocą, decyduję się zawiadomić policję albo sąd rodzinny.

Nieufność

Chore rodziny bezwzględnie potrzebują pomocy. Same nie udźwigną trudu, który latami narasta. Rodzice, aby ustrzec własne dziecko przed współuzależnieniem od rodzinnej dysfunkcji, przede wszystkim powinni poinformować dalszą rodzinę, dziadków, przyjaciół lub sąsiadów, z czym się mierzą i jak należy z chorym postępować. – Rozumiejąc istotę choroby, osoby z zewnątrz będą mogły pomóc, choćby zabierając dzieci na noc do siebie, do kina, na lody czy na krótkie wakacje. Wtedy mogą się też bacznie przyglądać zachowaniom chorego i reagować, gdy będzie stosował przemoc – tłumaczy Michałowski. Jego zdaniem chory, jeśli oczywiście nie jest ubezwłasnowolniony, odpowiada za swoje decyzje i czyny. Jest też odpowiedzialny za podjęcie terapii, jeśli nie radzi sobie z przemocą.

– Podczas leczenia musi być przekonany, że najważniejsze jest zapewnienie opieki dziecku. Dlatego wraz z pacjentem zastanawiam się, kto w okresach jego niedyspozycji może sprawować opiekę nad dziećmi. To musi być też jego decyzja – mówi. Zgadza się z nim Zmarzlik: – Dziecko musi mieć kogoś, na kogo będzie mogło liczyć, kto mu pomoże wyrwać się z rodzinnej matni, pozwoli się wygadać. Kogoś, kto weźmie je pod opiekę i ewakuuje z domu, kiedy będzie potrzeba. Ale to optymistyczny scenariusz. Bo rzeczywistość dzieci, które nie mają oparcia we własnych rodzicach, wciąż wygląda ponuro. Jolanta Zmarzlik dobrze o tym wie. – Wciąż często się zdarza, że dorośli, nawet ci, którzy pracują z dziećmi, zamiast wysłuchać, co dziecko ma do powiedzenia, z góry zakładają, że ma skłonność do konfabulacji, kłamie lub ma po prostu zbyt wybujałą wyobraźnię. Dorośli często wmawiają dziecku, że przesadza i zmyśla albo że mu się tylko coś wydawało. Najgorsze, że wtedy dziecko może samo w to uwierzyć. I na długie lata lub na całe życie przestać ufać samemu sobie.

Okładka tygodnika WPROST: 39/2019
Więcej możesz przeczytać w 39/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2019 (1904)

  • Marcin Dzierżanowski: Chrońmy dzieci 22 wrz 2019, 20:00 Nie świruj, idź na wybory – to hasło nowej kampanii społecznej, która – według twórców – miała w zabawny, lekki sposób zachęcać Polaków do pójścia do urn. Na krótkich filmach znane postacie odgrywają rolę osób chorych... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 22 wrz 2019, 20:00 EFEKT MAŁGORZATY KIDAWY- -BŁOŃSKIEJ, KANDYDATKI KOALICJI OBYWATELSKIEJ NA PREMIERA, zaczął być wreszcie widoczny, bo poparcie dla KO poszło w górę o kilka punktów procentowych. Niestety dla opozycji, te głosy zostały zdobyte kosztem... 6
  • Obraz tygodnia 22 wrz 2019, 20:00 1mln zł dostanie Edyta Górniak za to, że w programie TVN będzie zdobywała prawo jazdy. Nad tym, żeby się udało, czuwać będzie aż trzech instruktorów. 10% Polaków powyżej 15. roku życia przyznaje, że nie brało udziału w lekcjach... 9
  • Info radar 22 wrz 2019, 20:00 Pilecki zdobywa Berlin W Berlinie otworzono pierwszy zagraniczny oddział Instytutu Pileckiego. Położona w samym sercu stolicy Niemiec, naprzeciwko Bramy Brandenburskiej placówka ma za zadanie szerzyć wiedzę o historii i kulturze polskiej.... 10
  • Prawda ekranu 22 wrz 2019, 20:00 W TORONTO ZAKOŃCZYŁ SIĘ NAJWAŻNIEJSZY ZA OCEANEM FESTIWAL FILMOWY. Czuło się na nim widmo trumpowskich czasów. Artyści upominali się o wolność, równość i społeczną sprawiedliwość, a najciekawsze propozycje powstały w oparciu o... 11
  • Słodycz cenzury 22 wrz 2019, 20:00 PiS zapowiada ustawę regulującą status zawodu dziennikarza. Szczegółów brak. Wygląda na to, że chce założyć pismakom uzdę. Czy jest ona potrzebna? 12
  • Co będzie kiedyś 22 wrz 2019, 20:00 Motyw pana gardzącego chamem stary jest jak ludzkość. Przykłady z literatury światowej i z życia, kiedy silniejszy gardzi słabszym, można mnożyć w nieskończoność. Ci, którzy uważają się za lepszych, bo np. urodzili się w... 13
  • Nie wystarczy wybaczyć 22 wrz 2019, 20:00 Ofiary przemocy domowej mają ogromne pokłady napięcia i lęku zatrzymane w ciele. Trzeba się mądrze wybrać na gruzowisko swojego dzieciństwa, bo paruje z niego toksyczny dym – mówi Paulina Młynarska, dziennikarka i pisarka. 15
  • Dziecko w rodzinnej matni 22 wrz 2019, 20:00 Nawet 2 mln polskich dzieci są pod opieką rodzica, który zmaga się z zaburzeniem psychicznym: depresją, nerwicą, schizofrenią, psychozą maniakalno-depresyjną. 19
  • Rodzinny interes, czyli parlament dla krewnego 22 wrz 2019, 20:00 Morawiecki, Duda, Zdrojewski, Cimoszewicz, Pęk – to nazwiska, które członkom rodzin przyniosły mandaty parlamentarne. Czyżby polityczne klany znane z zachodniej polityki zawitały nad Wisłę? 22
  • Klątwa Tuska 22 wrz 2019, 20:00 – Gdybym w 2013 r. nie zablokował przyjęcia ustawy o związkach partnerskich, pary homoseksualne mogłyby już w Polsce adoptować dzieci – mówi Jarosław Gowin, wicepremier. 27
  • Mamy pomysł, jak odzyskać wrak 22 wrz 2019, 20:00 Postanowiliśmy wyjść do Rosji z nową propozycją dotyczącą zwrotu tupolewa – ujawnia prof. Jacek Czaputowicz, minister spraw zagranicznych. 30
  • Czyściciele trzymają się mocno 22 wrz 2019, 20:00 Komisja weryfikacyjna ds. warszawskiej reprywatyzacji przedstawiła właśnie raport ze swej działalności. Jej bilans nie jest jednoznaczny – oddała ona wprawdzie głos pokrzywdzonym, ale nie udało jej się trwale poprawić ich losu. 34
  • „Malowany ptak” – szok i niedowierzanie 22 wrz 2019, 20:00 Pisarz Jerzy Kosiński był jak gwiazda rocka. Ludzie stali w kolejkach po autograf w książce, która wywróciła ich wyobrażenia o kulturalnej literaturze i o tym, co robili Polacy żydowskim dzieciom w czasie wojny. 39
  • Ekofrajerzy 22 wrz 2019, 20:00 Kupujesz drogie jedzenie z etykietką „bio” lub „eko”, bo myślisz, że jest zdrowsze? To coraz częściej wysoko przetworzona żywność o wątpliwej wartości odżywczej – alarmują naukowcy i organizacje konsumenckie. 42
  • Rewolucja 4.0 na rynku pracy 22 wrz 2019, 20:00 Najbardziej zagrożone automatyzacją są sektory oparte na czynnościach powtarzalnych. Najmniej: szkolnictwo oraz zarządzanie, a także zawody będące blisko człowieka – uważa Izabela Katarzyna Mrzygłocka, była wieloletnia szefowa Rady Ochrony Pracy. 46
  • Hossa Bessa 22 wrz 2019, 20:00 Droga parówko To koniec pewnej epoki. Inflacja dotknęła nawet słynne hot-dogi z Ikei. Szwedzka sieć po raz pierwszy od 22 lat zdecydowała się podwyższyć ich ceny w polskich sklepach. Od 1997 r. obowiązkowa po zakupie mebli bułka z... 47
  • Tak pęka internet 22 wrz 2019, 20:00 Globalna sieć, łącząca wszystkich i wszędzie, nie istnieje. Internet został podzielony na mniejsze części, których użytkownicy coraz bardziej się od siebie oddalają. 48
  • Nekrolog Białorusi 22 wrz 2019, 20:00 Odkąd tydzień temu moskiewska gazeta „Kommiersant” opisała szczegóły przygotowywanego porozumienia rosyjsko-białoruskiego, wśród obserwatorów białoruskiej polityki zapanowała panika. Zwłaszcza w polskich mediach opublikowano już... 52
  • Smart City, czyli miasto dla ludzi 22 wrz 2019, 20:00 ONZ szacuje, że do 2050 r. 66 proc. ludności Ziemi będzie mieszkać w miastach. Dlatego idea inteligentnego miasta nabiera coraz większego znaczenia. 54
  • Jutro jest już dziś 22 wrz 2019, 20:00 Miasta przyszłości już dzisiaj stają się rzeczywistością – mówi minister cyfryzacji Marek Zagórski. 56
  • Kraków – Nowa Huta Przyszłości 22 wrz 2019, 20:00 Chcemy przekształcić poindustrialną przestrzeń w nowoczesną tkankę miejską – mówi Artur Paszko, prezes zarządu Kraków Nowa Huta Przyszłości SA. 57
  • Prosumenci za kierownicą 22 wrz 2019, 20:00 O wyzwaniach stojących przed dostawcami energii i technologiach, które mogą zrewolucjonizować miasta, mówi Agnieszka Okońska członek zarządu innogy Stoen Operator 58
  • Zielona energia 22 wrz 2019, 20:00 Grupa Kapitałowa PGE jest liderem segmentu energetyki odnawialnej i planuje kolejne duże inwestycje w zieloną energię. 60
  • Zamówienia publiczne dla wszystkich 22 wrz 2019, 20:00 Małe i średnie firmy mogą się starać o dofinansowanie szkoleń i doradztwa dotyczącego zamówień publicznych. 62
  • Oświeceni smogiem 22 wrz 2019, 20:00 Polacy coraz więcej wiedzą o smogu, ale nie ma się co łudzić, że medialny przekaz załatwi sprawę. Potrzebna jest praca u podstaw rozłożona na długie lata. 64
  • Bez wody nie ma miast 22 wrz 2019, 20:00 Jakie znaczenie ma woda dla rozwoju miast oraz jakości życia? O tym, jak mogą oddziaływać na siebie środowisko wodne i miejskie, rozmawiać będą uczestnicy II kongresu Economy of a Water City. 66
  • Proste nie znaczy łatwe 22 wrz 2019, 20:00 Na gali Orłów Wprost w Rzeszowie spotkały się niewielkie firmy rodzinne, zagraniczni potentaci oraz rodzimi przedsiębiorcy, którzy podbili rynki na całym świecie. 68
  • TAURON Festiwal Biegowy – jubileuszowy, rekordowy 22 wrz 2019, 20:00 Krynica-Zdrój przez trzy dni zmieniła się w miasto biegaczy. 8705 osób wystartowało w niemal 30 konkurencjach biegowych i nordic walking. 70
  • Macierzyństwo i endometrioza 22 wrz 2019, 20:00 O swojej chorobie kobiety często dowiadują się dopiero wtedy, gdy bezskutecznie starają się o dziecko. Endometrioza utrudnia i opóźnia zajście w ciążę, ale na pewno jej nie wyklucza – mówi dr hab. n. med. Iwona Szymusik. 72
  • Gdynia podziałów 22 wrz 2019, 20:00 Polscy filmowcy uważnie obserwują przemiany współczesnego świata. Proponują świetne, głęboko akorzenione w rzeczywistości filmy. Ale w kuluarach gdyńskiego festiwalu panował nastrój pełen goryczy. 74
  • Ksiądz Preynat i strażnicy tajemnic 22 wrz 2019, 20:00 „Dzięki Bogu” Franćois Ozona to kolejne świadectwo skandali pedofilskich wstrząsających Kościołem na całym świecie. Reżyserzy coraz częściej pokazują na ekranie dramat ofiar molestowania. 78
  • Najwyższe męstwo 22 wrz 2019, 20:00 W Łazienkach Królewskich można obejrzeć wystawę „Virtuti Militari”. Dzieje ustanowionego przez króla Stanisława Augusta orderu to opowieść o dramatycznych losach Rzeczypospolitej. 82
  • Wydarzenie 22 wrz 2019, 20:00 Podszewka fantazji Powieściowy debiut Dominiki Słowik sprzed czterech lat, „Atlas: Doppelganger”, spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem i dotarł do finału prestiżowej Nagrody Literackiej Gdynia. I słusznie. Od tego czasu Dominika... 83
  • Film 22 wrz 2019, 20:00 W sieci kłamstw Takiego kina przez lata w Polsce brakowało. Bezpretensjonalnego, adresowanego do szerokiego widza, a zarazem niebłahego. „(Nie)znajomi” są remakiem włoskiej produkcji „Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie”. Z... 84
  • Muzyka 22 wrz 2019, 20:00 Powiew chłodu Dwudziestolecie swojego istnienia jeden z najważniejszych dla europejskiej sceny niezależnej zespołów uczcił wydaniem nowej, szóstej już płyty. Metronomy, które było forp ocztą stylistyki indie, mocno zmieniło kurs.... 85
  • Książka 22 wrz 2019, 20:00 Bez obciachu Inteligencja kręci nosem, miliony słuchaczy są zachwycone. W powszechnej świadomości disco polo przestało być obciachem i na równych prawach z innymi wytworami kultury popularnej pojawia się w głównych mediach. Z jednej... 86
  • Kalejdoskop 22 wrz 2019, 20:00 Ucho premiera Dla Stephena Poliakoffa „Lato szpiegów” to rozliczenie z własnym dzieciństwem. Wychowany w szacunku do ojczyzny chłopak uznał ją w pewnym momencie za swojego największego wroga. Miłość przeszła w nienawiść. –... 87
  • Świat bez glutenu i Rozenek 22 wrz 2019, 20:00 Piszę właśnie kryminał retro pt. „Tango”, którego akcja toczy się pod koniec lat 20. ubiegłego wieku. Zawsze kusiło mnie umieszczenie akcji w przedwojniu, ale panicznie się tego bałem. A co, jeśli coś pomylę, ta kamienica tu nie... 88
  • Wszystko w porządku 22 wrz 2019, 20:00 Decluttering dotarł niedawno zza oceanu i wygląda na to, że zadomowi się u nas na dobre. Dlaczego to połączenie idei zero waste, slow life, duńskiej filozofii hygge, minimalizmu i testu białej rękawiczki tak zafascynowało Polaków? 90
  • Dźwięki są w moim ciele 22 wrz 2019, 20:00 Co mnie inspiruje mówi Natalia Przybysz 94
  • Lepszy niż maślaczek 22 wrz 2019, 20:00 Można je marynować, doskonałe są smażone i duszone, a jajecznica na rydzach to prawdziwe delicje. 96
  • 5 sposobów na...kłótnie w związku 22 wrz 2019, 20:00 Co robić, aby sprzeczka nie przerodziła się w długotrwały konflikt? Czy strzelanie focha i straszenie odejściem ma sens? – wyjaśnia dr Bartosz Zalewski, psychoterapeuta. 97
  • Zrób sobie... Polańskiego 22 wrz 2019, 20:00 U Romana Polańskiego ostatnio dużo się dzieje: w filmie Tarantino wciela się w niego Zawierucha, na festiwalu w Wenecji – żona, a paru prokuratorów też by go chętnie gdzieś obsadziło. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany