Tak pęka internet

Tak pęka internet

Salon Huawei
Salon Huawei / Źródło: Shutterstock / viewimage
Globalna sieć, łącząca wszystkich i wszędzie, nie istnieje. Internet został podzielony na mniejsze części, których użytkownicy coraz bardziej się od siebie oddalają.

Na początku września przypieczętowano trwały podział internetu. Chińska firma Huawei rozpoczęła w Moskwie pilotażowy program wprowadzania superszybkiej sieci 5G. Chiński koncern jest największym na świecie dostawcą tej technologii, ale ostatnio ma kłopoty z przebiciem się z nią na Zachodzie. USA oskarżają Huawei o powiązania z chińskim wywiadem i ostrzegają swoich sojuszników przed niebezpieczeństwem, jakie mogą stwarzać nowoczesne chińskie technologie. Huawei ma kłopoty z udziałem w przetargach na 5G w wielu krajach świata, od Australii po Wielką Brytanię. Jednak w Rosji jest dokładnie odwrotnie.

Umowa o współpracy technologicznej z Chinami została podpisana na najwyższym szczeblu, podczas spotkania prezydentów Władimira Putina i Xi Jinpinga na forum ekonomicznym w Petersburgu. Zakłada ona także zastosowanie w urządzeniach chińskiej firmy rosyjskiego systemu operacyjnego Aurora i współpracę w tworzeniu mikroprocesorów. Obecnie w tych dwóch dziedzinach dominują Amerykanie, ale z powodu wojny handlowej z Chinami Waszyngton obłożył Huawei sankcjami, które utrudniają firmie dostęp do chipów Intela czy Qualcommu, a także do systemu operacyjnego Android, należącego do Google’a.

Rosyjsko-chińska umowa nie przypadkiem zaczęła materializować się dokładnie w tym samym momencie, gdy w Warszawie wiceprezydent USA Mike Pence i premier Mateusz Morawiecki podpisali deklarację o bezpieczeństwie sieci 5G, postrzeganą jako jeden z elementów ograniczania chińskiej ekspansji technologicznej w Europie. Bo w grze tej nie chodzi wyłącznie o wpływy gospodarcze, ale o zmianę kształtu globalnego internetu.

Śmierć ideałów

„Tworzymy świat, w którym każdy i wszędzie może wyrażać swoje przekonania, choćby nie wiadomo jak osobliwe, bez strachu, że zostanie zmuszony do milczenia lub dostosowania się do innych” – tak brzmi fragment Deklaracji niepodległości cyberprzestrzeni. U zarania ery internetowej, w roku 1996, ogłosił ją John Perry Barlow, współzałożyciel Electronic Frontier Foundation, organizacji non profit zajmującej się promowaniem wolności w sieci. Barlow był poetą, pisał także teksty dla kultowego hippisowskiego zespołu Grateful Dead, stąd wielki ładunek idealizmu w jego odezwie. Niestety, współczesny internet nawet w przybliżeniu nie przypomina tego z marzeń Barlowa. Nadzieje na zacieranie istniejących w świecie granic właśnie za pomocą internetu okazały się płonne. Gigantyczny skok technologiczny, zamiast przyspieszyć realizację postulatów Barlowa, przyspieszył proces dokładnie odwrotny.

Bałkanizacja sieci, czyli jej podział na mniejsze, izolowane od siebie i skonfliktowane fragmenty, o której teoretycy internetowej rewolucji mówili od lat, stała się faktem. Dziś mówi się wręcz już nie o internecie, ale o splinternecie, czyli z angielskiego rozdartej sieci. Nie jest to teoria, tylko codzienna praktyka, stosowana przez państwa i różne inne podmioty do filtrowania, blokowania i izolowania się od innych użytkowników. Dziś ponad 30 podmiotów tak różnych od siebie, jak Unia Europejska czy rządy Chin albo Rosji, stosuje różne regulacje ograniczające swobodę obrotu danymi. Religijni konserwatyści odcinają się od tej części sieci, która ich zdaniem jest nośnikiem pornografii i bluźnierstw. Rządy Zachodu walczą z tym fragmentem internetu, który stał się platformą dla terrorystów albo narzędziem dominacji firm technologicznych, naruszających prywatność obywateli. Chińczycy tę prywatność mają za nic, ale za to nie chcą promowania demokracji, czyli tego, co John Perry Barlow widział jako główną rolę internetu. Rosjanie blokują w sieci wolne media, demaskujące korupcję na szczytach władzy, a Amerykanie walczą z rosyjskimi trollami, manipulującymi debatami politycznymi w mediach społecznościowych. Powody restrykcyjnych działań są różne, ale efekt jest zawsze taki sam: World Wide Web dzieli się na mniejsze części, w których wirtualna rzeczywistość diametralnie różni się między sobą.

Cenzura w sieci

Coś, co jest codziennością użytkowników w Europie czy USA, kompletnie nie funkcjonuje np. w Chinach. Nie ma tam ani WhatsAppa, ani Snapchata, ani Messengera. Nie zalogujesz się do Instagrama czy Facebooka, nie wrzucisz nic na YouTube’a ani nie skorzystasz ze streamów oferowanych przez Spotify czy Netflix. Ich miejsce zajmują lokalne klony, które łatwiej kontrolować niż oryginały, umieszczone na zagranicznych serwerach. Wymazuje się ze zbiorowej świadomości Kubusia Puchatka, który znalazł się na cenzurowanym od czasu, gdy ktoś dostrzegł uderzające podobieństwo chińskiego prezydenta Xi Jinpinga do tego popularnego misia o bardzo małym rozumku. Można co prawda posta z jego wizerunkiem wrzucić na Weibo, ale nie zobaczy go nikt poza wrzucającym.

Cenzorzy dysponują tak rozbudowaną technologią, że są w stanie całkowicie odciąć chińską sieć od dopływu informacji z zewnątrz, a lokalni użytkownicy nawet się nie zorientują, że poruszają się w ściśle kontrolowanym intranecie. Podobne działania podejmują także Irańczycy i Rosjanie, którzy od dawna rozwijają niezależne od amerykańskiej dominacji usługi internetowe, jak choćby przystosowaną do języka rosyjskiego wyszukiwarkę internetową Yandex czy vKontakte – lokalną kopię Facebooka. Wiosną Władimir Putin podpisał ustawę umożliwiającą stworzenie całkowicie niezależnej od świata zewnętrznego sieci internetowej w Rosji. Roskomnadzor, zajmujący się kontrolą rosyjskiego internetu, na bieżąco blokuje też strony i usługi niewygodne dla władz. Dotyczy to niezależnych mediów, ale też kodowanych komunikatorów, jak Telegram, stworzony zresztą przez rosyjską firmę. Zakazane są także serwisy VPN, oferujące usługę ukrywania numeru IP, po którym można zidentyfikować ruchy w sieci. Praktyki takie są także na porządku dziennym w UE, gdzie w ramach RODO blokuje się np. strony amerykańskich serwisów informacyjnych, których administratorzy nie spełniają wymogów ustaw o ochronie danych osobowych.

W Europie nie da się wejść na stronę dziennika „Los Angeles Times”, „Chicago Tribune” czy „The Baltimore Sun”. Podobnie jest z witrynami wielu lokalnych oddziałów sieci telewizyjnych: CBS, ABC i Fox News. Mamy też w UE tzw. prawo do bycia zapomnianym. Nakłada ono na administratorów obowiązek kasowania danych użytkowników, którzy tego zażądają. I choć nikt nie kwestionuje obywatelskiego prawa do prywatności, to jednak europejski sposób ich egzekwowania powoduje, że internet w UE wygląda inaczej niż w USA. Tam też, mimo wielkich nacisków na utrzymanie jego otwartości, postępuje fragmentaryzacja, choćby na poziomie technologicznym. Użytkownicy produktów Apple’a są zamknięci w ekosystemie iOS i mają równie niewielki kontakt z klientami Microsoftu jak przeciętny użytkownik Amazona z klientem chińskiej Alibaby.

Podział stref wpływów

Były prezes Google’a Eric Schmidt już jakiś czas temu przewidywał, że świat podzieli się przynajmniej na dwa rywalizujące ze sobą splinternety. W tym podzielonym cyfrową żelazną kurtyną świecie jedna strona będzie używać wyłącznie amerykańskich, a druga wyłącznie chińskich aplikacji, serwisów i systemów operacyjnych. Przykład Huawei, które zostało odcięte od amerykańskiej technologii w wyniku wojen handlowych i szuka teraz własnych rozwiązań we współpracy z Rosją, pokazuje, że Schmidt się nie pomylił. Próby utrzymania wolnego dotąd przepływu danych nie bardzo się udają, mimo że np. na ostatnim szczycie G20 w Osace premier Japonii Shinzō Abe apelował o współpracę w tej dziedzinie.

Nie on pierwszy. ONZ pięciokrotnie próbowała stworzyć międzynarodowe normy zarządzania światem cyfrowym, ale poddała się w 2017 r. W listopadzie zeszłego roku kolejną próbę podjął francuski prezydent Emmanuel Macron. Pod jego apelem podpisało się tylko 50 krajów, 90 uczelni i organizacji non profit, a także 130 prywatnych firm, w tym Facebook i Google. Nie było jednak wśród nich rządów USA, Rosji i Chin, które utrąciły także poprzednie oenzetowskie próby. USA nie chcą tracić swojej przewagi i wpływów w internecie, a Chiny i Rosja nie zamierzają blokować sobie możliwości rozwoju własnej sieci. Zwłaszcza że amerykańska dominacja w internecie jest coraz powszechniej kwestionowana. Chiny wykorzystują np. brak demokratycznej kontroli i związanych z nią etycznych skrupułów do tworzenia przewagi w rozwoju sztucznej inteligencji. Moskwa z kolei pracuje nad stworzeniem własnego systemu przyznawania nazw domen, który przełamałby monopol zapewniany przez ICANN – amerykańską organizację non profit. W tych zmaganiach rysują się już nawet granice stref wpływów.

Chińczycy z powodzeniem eksportują swoje technologie w ramach projektu odbudowy jedwabnego szlaku z Azji do Europy. Pekin sprzedaje to pod hasłem informacyjnej suwerenności, którą chętnie kupują rządy skonfliktowane z różnych przyczyn z USA. Stąd otwartość Rosjan, ale także Irańczyków czy Turków, na współpracę technologiczną z Chinami. Budowaniu splinternetu sprzyjają także prawdziwe wojny, prowadzone w różnych częściach świata przez rywalizujące ze sobą bloki. Ich nieodłącznym elementem są też starcia w cyberprzestrzeni, mogące mieć destrukcyjny wpływ na prawdziwą, a nie wirtualną, infrastrukturę.

Okładka tygodnika WPROST: 39/2019
Więcej możesz przeczytać w 39/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2019 (1904)

  • Marcin Dzierżanowski: Chrońmy dzieci 22 wrz 2019, 20:00 Nie świruj, idź na wybory – to hasło nowej kampanii społecznej, która – według twórców – miała w zabawny, lekki sposób zachęcać Polaków do pójścia do urn. Na krótkich filmach znane postacie odgrywają rolę osób chorych... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 22 wrz 2019, 20:00 EFEKT MAŁGORZATY KIDAWY- -BŁOŃSKIEJ, KANDYDATKI KOALICJI OBYWATELSKIEJ NA PREMIERA, zaczął być wreszcie widoczny, bo poparcie dla KO poszło w górę o kilka punktów procentowych. Niestety dla opozycji, te głosy zostały zdobyte kosztem... 6
  • Obraz tygodnia 22 wrz 2019, 20:00 1mln zł dostanie Edyta Górniak za to, że w programie TVN będzie zdobywała prawo jazdy. Nad tym, żeby się udało, czuwać będzie aż trzech instruktorów. 10% Polaków powyżej 15. roku życia przyznaje, że nie brało udziału w lekcjach... 9
  • Info radar 22 wrz 2019, 20:00 Pilecki zdobywa Berlin W Berlinie otworzono pierwszy zagraniczny oddział Instytutu Pileckiego. Położona w samym sercu stolicy Niemiec, naprzeciwko Bramy Brandenburskiej placówka ma za zadanie szerzyć wiedzę o historii i kulturze polskiej.... 10
  • Prawda ekranu 22 wrz 2019, 20:00 W TORONTO ZAKOŃCZYŁ SIĘ NAJWAŻNIEJSZY ZA OCEANEM FESTIWAL FILMOWY. Czuło się na nim widmo trumpowskich czasów. Artyści upominali się o wolność, równość i społeczną sprawiedliwość, a najciekawsze propozycje powstały w oparciu o... 11
  • Słodycz cenzury 22 wrz 2019, 20:00 PiS zapowiada ustawę regulującą status zawodu dziennikarza. Szczegółów brak. Wygląda na to, że chce założyć pismakom uzdę. Czy jest ona potrzebna? 12
  • Co będzie kiedyś 22 wrz 2019, 20:00 Motyw pana gardzącego chamem stary jest jak ludzkość. Przykłady z literatury światowej i z życia, kiedy silniejszy gardzi słabszym, można mnożyć w nieskończoność. Ci, którzy uważają się za lepszych, bo np. urodzili się w... 13
  • Nie wystarczy wybaczyć 22 wrz 2019, 20:00 Ofiary przemocy domowej mają ogromne pokłady napięcia i lęku zatrzymane w ciele. Trzeba się mądrze wybrać na gruzowisko swojego dzieciństwa, bo paruje z niego toksyczny dym – mówi Paulina Młynarska, dziennikarka i pisarka. 15
  • Dziecko w rodzinnej matni 22 wrz 2019, 20:00 Nawet 2 mln polskich dzieci są pod opieką rodzica, który zmaga się z zaburzeniem psychicznym: depresją, nerwicą, schizofrenią, psychozą maniakalno-depresyjną. 19
  • Rodzinny interes, czyli parlament dla krewnego 22 wrz 2019, 20:00 Morawiecki, Duda, Zdrojewski, Cimoszewicz, Pęk – to nazwiska, które członkom rodzin przyniosły mandaty parlamentarne. Czyżby polityczne klany znane z zachodniej polityki zawitały nad Wisłę? 22
  • Klątwa Tuska 22 wrz 2019, 20:00 – Gdybym w 2013 r. nie zablokował przyjęcia ustawy o związkach partnerskich, pary homoseksualne mogłyby już w Polsce adoptować dzieci – mówi Jarosław Gowin, wicepremier. 27
  • Mamy pomysł, jak odzyskać wrak 22 wrz 2019, 20:00 Postanowiliśmy wyjść do Rosji z nową propozycją dotyczącą zwrotu tupolewa – ujawnia prof. Jacek Czaputowicz, minister spraw zagranicznych. 30
  • Czyściciele trzymają się mocno 22 wrz 2019, 20:00 Komisja weryfikacyjna ds. warszawskiej reprywatyzacji przedstawiła właśnie raport ze swej działalności. Jej bilans nie jest jednoznaczny – oddała ona wprawdzie głos pokrzywdzonym, ale nie udało jej się trwale poprawić ich losu. 34
  • „Malowany ptak” – szok i niedowierzanie 22 wrz 2019, 20:00 Pisarz Jerzy Kosiński był jak gwiazda rocka. Ludzie stali w kolejkach po autograf w książce, która wywróciła ich wyobrażenia o kulturalnej literaturze i o tym, co robili Polacy żydowskim dzieciom w czasie wojny. 39
  • Ekofrajerzy 22 wrz 2019, 20:00 Kupujesz drogie jedzenie z etykietką „bio” lub „eko”, bo myślisz, że jest zdrowsze? To coraz częściej wysoko przetworzona żywność o wątpliwej wartości odżywczej – alarmują naukowcy i organizacje konsumenckie. 42
  • Rewolucja 4.0 na rynku pracy 22 wrz 2019, 20:00 Najbardziej zagrożone automatyzacją są sektory oparte na czynnościach powtarzalnych. Najmniej: szkolnictwo oraz zarządzanie, a także zawody będące blisko człowieka – uważa Izabela Katarzyna Mrzygłocka, była wieloletnia szefowa Rady Ochrony Pracy. 46
  • Hossa Bessa 22 wrz 2019, 20:00 Droga parówko To koniec pewnej epoki. Inflacja dotknęła nawet słynne hot-dogi z Ikei. Szwedzka sieć po raz pierwszy od 22 lat zdecydowała się podwyższyć ich ceny w polskich sklepach. Od 1997 r. obowiązkowa po zakupie mebli bułka z... 47
  • Tak pęka internet 22 wrz 2019, 20:00 Globalna sieć, łącząca wszystkich i wszędzie, nie istnieje. Internet został podzielony na mniejsze części, których użytkownicy coraz bardziej się od siebie oddalają. 48
  • Nekrolog Białorusi 22 wrz 2019, 20:00 Odkąd tydzień temu moskiewska gazeta „Kommiersant” opisała szczegóły przygotowywanego porozumienia rosyjsko-białoruskiego, wśród obserwatorów białoruskiej polityki zapanowała panika. Zwłaszcza w polskich mediach opublikowano już... 52
  • Smart City, czyli miasto dla ludzi 22 wrz 2019, 20:00 ONZ szacuje, że do 2050 r. 66 proc. ludności Ziemi będzie mieszkać w miastach. Dlatego idea inteligentnego miasta nabiera coraz większego znaczenia. 54
  • Jutro jest już dziś 22 wrz 2019, 20:00 Miasta przyszłości już dzisiaj stają się rzeczywistością – mówi minister cyfryzacji Marek Zagórski. 56
  • Kraków – Nowa Huta Przyszłości 22 wrz 2019, 20:00 Chcemy przekształcić poindustrialną przestrzeń w nowoczesną tkankę miejską – mówi Artur Paszko, prezes zarządu Kraków Nowa Huta Przyszłości SA. 57
  • Prosumenci za kierownicą 22 wrz 2019, 20:00 O wyzwaniach stojących przed dostawcami energii i technologiach, które mogą zrewolucjonizować miasta, mówi Agnieszka Okońska członek zarządu innogy Stoen Operator 58
  • Zielona energia 22 wrz 2019, 20:00 Grupa Kapitałowa PGE jest liderem segmentu energetyki odnawialnej i planuje kolejne duże inwestycje w zieloną energię. 60
  • Zamówienia publiczne dla wszystkich 22 wrz 2019, 20:00 Małe i średnie firmy mogą się starać o dofinansowanie szkoleń i doradztwa dotyczącego zamówień publicznych. 62
  • Oświeceni smogiem 22 wrz 2019, 20:00 Polacy coraz więcej wiedzą o smogu, ale nie ma się co łudzić, że medialny przekaz załatwi sprawę. Potrzebna jest praca u podstaw rozłożona na długie lata. 64
  • Bez wody nie ma miast 22 wrz 2019, 20:00 Jakie znaczenie ma woda dla rozwoju miast oraz jakości życia? O tym, jak mogą oddziaływać na siebie środowisko wodne i miejskie, rozmawiać będą uczestnicy II kongresu Economy of a Water City. 66
  • Proste nie znaczy łatwe 22 wrz 2019, 20:00 Na gali Orłów Wprost w Rzeszowie spotkały się niewielkie firmy rodzinne, zagraniczni potentaci oraz rodzimi przedsiębiorcy, którzy podbili rynki na całym świecie. 68
  • TAURON Festiwal Biegowy – jubileuszowy, rekordowy 22 wrz 2019, 20:00 Krynica-Zdrój przez trzy dni zmieniła się w miasto biegaczy. 8705 osób wystartowało w niemal 30 konkurencjach biegowych i nordic walking. 70
  • Macierzyństwo i endometrioza 22 wrz 2019, 20:00 O swojej chorobie kobiety często dowiadują się dopiero wtedy, gdy bezskutecznie starają się o dziecko. Endometrioza utrudnia i opóźnia zajście w ciążę, ale na pewno jej nie wyklucza – mówi dr hab. n. med. Iwona Szymusik. 72
  • Gdynia podziałów 22 wrz 2019, 20:00 Polscy filmowcy uważnie obserwują przemiany współczesnego świata. Proponują świetne, głęboko akorzenione w rzeczywistości filmy. Ale w kuluarach gdyńskiego festiwalu panował nastrój pełen goryczy. 74
  • Ksiądz Preynat i strażnicy tajemnic 22 wrz 2019, 20:00 „Dzięki Bogu” Franćois Ozona to kolejne świadectwo skandali pedofilskich wstrząsających Kościołem na całym świecie. Reżyserzy coraz częściej pokazują na ekranie dramat ofiar molestowania. 78
  • Najwyższe męstwo 22 wrz 2019, 20:00 W Łazienkach Królewskich można obejrzeć wystawę „Virtuti Militari”. Dzieje ustanowionego przez króla Stanisława Augusta orderu to opowieść o dramatycznych losach Rzeczypospolitej. 82
  • Wydarzenie 22 wrz 2019, 20:00 Podszewka fantazji Powieściowy debiut Dominiki Słowik sprzed czterech lat, „Atlas: Doppelganger”, spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem i dotarł do finału prestiżowej Nagrody Literackiej Gdynia. I słusznie. Od tego czasu Dominika... 83
  • Film 22 wrz 2019, 20:00 W sieci kłamstw Takiego kina przez lata w Polsce brakowało. Bezpretensjonalnego, adresowanego do szerokiego widza, a zarazem niebłahego. „(Nie)znajomi” są remakiem włoskiej produkcji „Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie”. Z... 84
  • Muzyka 22 wrz 2019, 20:00 Powiew chłodu Dwudziestolecie swojego istnienia jeden z najważniejszych dla europejskiej sceny niezależnej zespołów uczcił wydaniem nowej, szóstej już płyty. Metronomy, które było forp ocztą stylistyki indie, mocno zmieniło kurs.... 85
  • Książka 22 wrz 2019, 20:00 Bez obciachu Inteligencja kręci nosem, miliony słuchaczy są zachwycone. W powszechnej świadomości disco polo przestało być obciachem i na równych prawach z innymi wytworami kultury popularnej pojawia się w głównych mediach. Z jednej... 86
  • Kalejdoskop 22 wrz 2019, 20:00 Ucho premiera Dla Stephena Poliakoffa „Lato szpiegów” to rozliczenie z własnym dzieciństwem. Wychowany w szacunku do ojczyzny chłopak uznał ją w pewnym momencie za swojego największego wroga. Miłość przeszła w nienawiść. –... 87
  • Świat bez glutenu i Rozenek 22 wrz 2019, 20:00 Piszę właśnie kryminał retro pt. „Tango”, którego akcja toczy się pod koniec lat 20. ubiegłego wieku. Zawsze kusiło mnie umieszczenie akcji w przedwojniu, ale panicznie się tego bałem. A co, jeśli coś pomylę, ta kamienica tu nie... 88
  • Wszystko w porządku 22 wrz 2019, 20:00 Decluttering dotarł niedawno zza oceanu i wygląda na to, że zadomowi się u nas na dobre. Dlaczego to połączenie idei zero waste, slow life, duńskiej filozofii hygge, minimalizmu i testu białej rękawiczki tak zafascynowało Polaków? 90
  • Dźwięki są w moim ciele 22 wrz 2019, 20:00 Co mnie inspiruje mówi Natalia Przybysz 94
  • Lepszy niż maślaczek 22 wrz 2019, 20:00 Można je marynować, doskonałe są smażone i duszone, a jajecznica na rydzach to prawdziwe delicje. 96
  • 5 sposobów na...kłótnie w związku 22 wrz 2019, 20:00 Co robić, aby sprzeczka nie przerodziła się w długotrwały konflikt? Czy strzelanie focha i straszenie odejściem ma sens? – wyjaśnia dr Bartosz Zalewski, psychoterapeuta. 97
  • Zrób sobie... Polańskiego 22 wrz 2019, 20:00 U Romana Polańskiego ostatnio dużo się dzieje: w filmie Tarantino wciela się w niego Zawierucha, na festiwalu w Wenecji – żona, a paru prokuratorów też by go chętnie gdzieś obsadziło. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany