Pojedziemy na bakteriach

Pojedziemy na bakteriach

Rozmowa z Craigiem Venterem, amerykańskim biologiem molekularnym
„Wprost": Podobno lada dzień ogłosi pan, że w J. Craig Venter Institute po raz pierwszy udało się stworzyć sztuczne życie. Czy już teraz można ogłosić, że odkrył pan nowe źródło energii, inne niż ropa naftowa i węgiel?
Craig Venter: To biologiczne źródło energii. Są nim bakterie żyjące pod powierzchnią oceanu. Pobierają energię bezpośrednio ze Słońca. Bez procesu fotosyntezy, który jest udziałem roślin. Okazuje się, że te organizmy są wyposażone w fotoreceptory podobne do naszych komórek wzrokowych. Zamiast przekształcać światło w sygnały elektryczne, światło pochłaniane przez bakterie zmienia się w energię dostarczaną bezpośrednio do komórek. Ta nowo odkryta forma metabolizmu bakterii jest alternatywą dla dotychczasowych źródeł energii.– Przez kilka lat penetrował pan oceany na statku „Sorcerer II" w poszukiwaniu nowych źródeł energii, podobnie jak niegdyś Karol Darwin podróżował na statku „Beagle", by znaleźć ślady ewolucji.
– To były niezwykle owocne i zaskakujące poszukiwania. Przedtem sądziliśmy, że takie obszary, jak na przykład Morze Sargassowe, są ubogie w żywe organizmy, ponieważ to rejon, w którym z trudem można znaleźć pożywienie. Tymczasem okazało się, że życie tam tętni. I jest znacznie bardziej różnorodne, niż sądziliśmy. To królestwo bakterii. Żyjące tam gatunki mikrobów są bardzo wrażliwe na warunki zewnętrzne. Mogą służyć podobnie jak kanarki w kopalni – ostrzegać przed groźnymi zmianami środowiska, zanim nastąpią one w makroskali. Pozwolą na przykład wyjaśnić, dlaczego giną rafy koralowe. Okazuje się, że zmiana temperatury nawet o jeden czy dwa stopnie może znacznie zmodyfikować miliony bakterii i zadecydować o tym, czy koralowce wyginą, czy przetrwają. Każde 200 mil wód jest unikatowe ze względu na występujące tam geny. Odkryliśmy aż sześć milionów nowych genów – ponaddwukrotnie więcej niż dotychczas znała nauka. Matrycę tych genów będziemy mogli wykorzystać do stworzenia syntetycznych bakterii, które będą produkować energię.
– Czy będziemy jeździć na bakteriach? Czy zbędne stanie się nie tylko wydobywanie węgla i ropy naftowej, ale także wytwarzanie biopaliw?
– Oczywiście. W zasadzie termin „biopaliwa" jest pozbawiony znaczenia, bo jest zbyt szeroki. Obejmuje wszystko: od etanolu po tłuszcz z barów fast food. Już teraz bakterie, które mamy w laboratorium, produkują związki chemiczne nadające się do wykorzystania w przemyśle. Nietrudno sobie wyobrazić, biorąc pod uwagę możliwości biologii, wytwarzanie przez bakterie benzyny czy oktanu nadającego się bezpośrednio do tankowania. Bakterie mogą produkować wszystkie te paliwa.
– Czy bakterie będzie można wykorzystywać do produkcji paliwa na masową skalę?
– Jeśli mielibyśmy milion biorafinerii, każda z nich musiałaby produkować 17 tys. litrów paliwa dziennie, by zastąpić ilość ropy, którą konsumujemy. Dystrybucja takiej energii nie będzie problemem. Każda taka rafineria byłaby wielkości rolniczego silosu ustawionego w miejscu, które należy zaopatrzyć w energię. Nie trzeba więc tworzyć sieci dystrybucji.
– Kiedy będzie to możliwe? Za 100 lat?
– To z pewnością nie zajmie aż tak wiele czasu. Gdyby miało tyle trwać, nasza planeta mogłaby tego nie doczekać. Miejmy nadzieję, że biologicznie wytwarzane paliwa pojawią się w użyciu w ciągu pięciu lat, a za 15 lat zdominują rynek energetyczny.
– Zanim do tego dojdzie, w laboratorium zostanie stworzone sztuczne życie. Czy już w 2008 r. zostanie stworzony prototyp syntetycznego organizmu?
– Mam nadzieję, że uda się to w 2008 r. Pracujemy nad stworzeniem syntetycznego organizmu. Istnieją ograniczenia prawne dotyczące manipulacji DNA, związane z zachowaniem „tożsamości gatunku". Są też liczne bariery naturalne. Na razie dowiedliśmy, że do tego, by zaistniało życie, potrzeba 381 genów. Są one kluczowe dla funkcjonowania żywej komórki. Na podstawie genomu bakterii Mycoplasma genitalium powstał sztuczny chromosom. „Odarliśmy" go z jednej piątej garnituru genetycznego, zostawiając tylko geny niezbędne do życia. Według tego wzoru z wytworzonych w laboratorium związków chemicznych udało się stworzyć syntetyczny chromosom o długości 580 tys. par zasad, zawierający 381 genów. Ma on być umieszczony w naturalnej błonie komórkowej. Tak ma wyglądać pierwszy syntetyczny żywy organizm.
– Naukowcy podejrzewają, że już udało się panu stworzyć sztuczny mikroorganizm, a z oficjalnym ogłoszeniem tego czeka pan tylko na uzyskanie odpowiednich patentów.
– Już w 2003 r., zaledwie w ciągu 14 dni, udało nam się stworzyć syntetyczną wersję bakteriofaga [wirusa, który atakuje bakterie] Phi X 174. Genom tego mikroba był pierwszym na świecie zsekwencjonowanym genomem wirusa. Dokonano tego w 1978 r. To był pierwszy krok do tworzenia żywych organizmów. Nasze ubiegłoroczne badania nad transplantacją genów z jednego organizmu do drugiego potwierdzają, że jest to możliwe. Udało nam się zastąpić cały genom bakterii Mycoplasma capricolum DNA pobranym z pokrewnego gatunku M. mycoides. Okazało się, że jedna na 150 tys. komórek przyjęła obce DNA i zmieniła się w inny gatunek. To otworzyło przed nami możliwość dokonywania rzeczy, o których wcześniej nawet nie myśleliśmy.
– Czy taki sztuczny organizm będzie zdolny do rozmnażania się?
– Oczywiście. Zdolność rozmnażania jest podstawową cechą żywego organizmu.
– Czy podobnie będzie można stworzyć bardziej złożony organizm, a nawet sztucznego człowieka?
– To czysta hipoteza. Mamy tak dużo ludzi na świecie, że nie potrzeba powoływać do życia sztucznych osobników gatunku Homo sapiens. Genetyka przyszłości powinna być genetyką środowiskową. Trzeba ją wykorzystać dla dobra ludzi. Obecnie w laboratorium próbujemy stworzyć bakterię, która zmieni cukier w paliwa bardziej wydajne niż etanol czy butanol. Pracujemy też nad wykreowaniem bakterii, które będą oczyszczać atmosferę z gazów cieplarnianych. Inżynieria genetyczna staje się zasadniczą dziedziną dla przetrwania ludzkości. Posłuży do uzyskania plastiku ulegającego biodegradacji. Najintensywniej angażujemy się w produkcję biologicznego paliwa, bo to najpilniejsza potrzeba ludzkości. Wkrótce jednak cała chemia będzie zastępowana przez bakterie. Ich możliwości przekraczają potencjał tradycyjnej chemii. Już teraz produkuje się związki chemiczne, wykorzystując genetycznie zmodyfikowane bakterie. Producenci żywności w Europie za pomocą inżynierii genetycznej wytwarzają aminokwasy i witaminy. Biofabryki wykorzystujące syntetyczne organizmy w przyszłości będą podstawą przemysłu. Wchodzimy w nowy etap ewolucji, w którym będziemy w stanie projektować paliwa, żywność i leki, tworząc syntetyczne chromosomy, oparte na informacji zawartej w cyfrowym kodzie genetycznym.
– Czuje się pan bardziej naukowcem czy biznesmenem? Zakładając pod koniec lat 90. firmę Celera Genomics, nie ukrywał pan, że na badaniach nad genomem chce zarobić.
– Każdy, kto osiąga sukcesy, ma swoich przeciwników. Nie jestem osobą uzależniającą się od opinii innych, dlatego zupełnie się nimi nie przejmuję. Bardziej niż przedsiębiorcą czuję się naukowcem. Jestem zmotywowany do poznawania i zrozumienia działania świata. Chyba żaden naukowiec nie pracuje przede wszystkim dla zysku czy nagród. Staram się lepiej zrozumieć biologię po to, by stworzyć lepsze środowisko i zapewnić ludziom życie w świecie, w którym będzie mniej zanieczyszczeń, cierpienia, chorób i śmierci.
– Chce pan być współczesnym Tomaszem Edisonem? Podobnie jak on założył pan prywatny instytut badawczy, w którym pracuje ponad 400 naukowców. A może chce pan być konkurentem Boga?
– Nie wiązałbym swojego działania z religią. Nie uważam, że religijność jest niezbędną motywacją do poznawania świata. Nie potrzebujemy religii, by zrozumieć rzeczywistość. Moim zdaniem, pęd do poznawania świata to typowo ludzka cecha.
– Podobnie jak James Watson, jeden z odkrywców DNA, stworzył pan mapę własnego genomu. Dzięki temu wie pan, na jakie choroby jest pan bardziej podatny. Czy to zmieniło pana życie?
– Okazało się, że jestem w grupie osób o podwyższonym ryzyku wystąpienia zawału serca. Domyślałem się tego, bo na zawał serca zmarł mój ojciec. Odkrycie predysponującego do tego genu daje mi jednak większą motywację do dbania o zdrowie niż rodzinna historia. Zidentyfikowałem u siebie także gen związany z chorobą Alzheimera. Zacząłem więc jeść produkty niskotłuszczowe i bogate w błonnik. Aby utrzymać drożność naczyń krwionośnych i chronić pamięć, przyjmuję statyny, leki obniżające poziom cholesterolu. Mam też geny związane z utratą wzroku, alkoholizmem, nietolerancją laktozy, nadciśnieniem i otyłością. Podejmę działania profilaktyczne, by te dolegliwości mnie nie dotknęły. Nie traktuję jednak tych genów jak wyroku. Wskazują one jedynie na prawdopodobieństwo wystąpienia tych chorób. W ciągu kolejnej dekady tysiące ludzi poznają swój genom. Trzeba wiedzieć, jak go rozumieć. Do tego musimy zgromadzić jeszcze więcej informacji i stworzyć bazę danych, jak dany gen reaguje z określonymi czynnikami środowiska. To jeszcze przed nami.

Sztuczne życie
Stworzenie sztucznego życia zniweczy dogmat biologii, głoszący, że komórka może powstać tylko z innej komórki. Zdaniem niektórych uczonych, otwiera to drogę do manipulacji żywymi stworzeniami. Jeśli badania wykroczą poza poziom manipulacji na bakteriach i sięgną do manipulowania zarodkami, będzie to zagrożeniem dla ludzkiej natury – obawiają się teologowie. Bioetycy boją się wyprodukowania w laboratorium zmodyfikowanych bakterii, groźnych dla człowieka, które mogą wymknąć się spod kontroli.
Człowiek unikatowy
Uczeni z J. Craig Venter Institute zsekwencjonowali tzw. genom diploidalny – odczytali informacje zapisane na wszystkich 46 chromosomach. Dotychczas sekwencjonowano DNA tylko z jednego chromosomu z danej pary, pochodzącego albo od ojca, albo od matki. Dzięki tym badaniom wykazano, że różnice między poszczególnymi osobami są siedem razy większe, niż dotychczas sądzono. Na poziomie genów każdy człowiek jest jedyny w swoim rodzaju.




Okładka tygodnika WPROST: 4/2008
Więcej możesz przeczytać w 4/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2008 (1309)

  • Na stronie-Tron dla Tuska 20 sty 2008, 22:00 Rząd Tuska osiągnie poziom uwielbienia porównywalny tylko z miłością Rosjan do Putina 3
  • Skaner 20 sty 2008, 22:00 8
  • Polacy o Polakach i Żydach 20 sty 2008, 22:00 SondażDyskusja wokół kontrowersyjnych książek prof. Jana T. Grossa pomaga w zrozumieniu historii trudnych relacji polsko-żydowskich – wynika z badań opinii publicznej. Pentor na zlecenie „Wprost" zapytał Polaków o wojenne... 8
  • Kulinarne fanaberie Dorna 20 sty 2008, 22:00 Kuchnia Za rządów PiS w MSWiA wydawano wielkie sumy na wyszukane alkohole, słodycze i napoje – takie informacje wywołały niedawno małą burzę. Tymczasem – jak się dowiedział „Wprost" – resortowi kucharze... 8
  • Mafia zastrasza skruszonych 20 sty 2008, 22:00 Przestępczość Mokotowski gang wydał wyroki śmierci na wszystkich swoich członków, którzy zdecydują się na współpracę z wymiarem sprawiedliwości. Straszy w ten sposób ewentualnych świadków koronnych lub tych, którzy zaczną sypać... 8
  • Lisowie do Wiktorów, ale za co? 20 sty 2008, 22:00 Telewizja publiczna zgłosiła do tegorocznych Wiktorów (nagrody przyznawane przez Akademię Telewizyjną) Hannę i Tomasza Lisów. Sęk w tym, że nie wiadomo za co, bo żadne z nich nie zaistniało jeszcze w programach telewizji publicznej. W... 8
  • Dossier 20 sty 2008, 22:00 „Rozmawiało się w Sejmie, że prezydent ma dobrą głowę" Wojciech Olejniczak w „Teraz my" w TVN, zapytany o plotki, na podstawie których Janusz Palikot pytał, czy prezydent nadużywa alkoholu„W Irlandii nie było... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Lubię czuć zapach trawy 20 sty 2008, 22:00 Rozmowa z Andrzejem Szejną, eurodeputowanym SLD 8
  • Ludzie 20 sty 2008, 22:00 Posterunkowy Górski„Na prawicowym posterunku" – tak będzie się nazywać najnowsza książka posła PiS Artura Górskiego przygotowywana z okazji 20-lecia jego publicznej działalności. Poseł w minionej kadencji zasłynął... 8
  • Z dziennikarstwa sportowego do show-biznesu 20 sty 2008, 22:00 GwiazdyMaciej Kurzajewski po raz drugi poprowadzi show „Gwiazdy tańczą na lodzie". Droga zawodowa dziennikarza „Wiadomości" pokazuje, że praca w redakcji sportowej bywa trampoliną do kariery w show-biznesie. Innym... 8
  • Popłyń w 65 dni dookoła świata 20 sty 2008, 22:00 Rekord Pierwszego marca na pokładzie ścigacza „Earthrace" Pete Bethune wyrusza w rejs dookoła świata. Specjalną łodzią, która potrafi przebijać fale morskie nowozelandzki żeglarz chce okrążyć kulę ziemską w rekordowym... 8
  • Rolling Stones z Martinem Scorsese 20 sty 2008, 22:00 RockFanów Rolling Stonesów czeka wielkie święto. 7 lutego, podczas festiwalu filmowego w Berlinie, Martin Scorsese, twórca m.in. „Aviatora" i „Chłopców z ferajny", pokaże swój najnowszy film „Shine a... 8
  • Plakaty filmowe Franciszka Starowieyskiego 20 sty 2008, 22:00 Plakaty filmowe Franciszka Starowieyskiego i Waldemara Świerzego wystawi na aukcji Galeria Grafiki i Plakatu w Warszawie. Starowieyski i Świerzy to ostatni żyjący przedstawiciele znanej na świecie polskiej szkoły plakatu powstałej w latach... 8
  • Sawka czatuje 20 sty 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
  • Człowiek z sukcesu 20 sty 2008, 22:00 Leo Beenhakker wygrał 5:2 z prezydentem Lechem Kaczyńskim 14
  • Poczta 20 sty 2008, 22:00 Nieczysty interes Wzwiązku z artykułem „Nieczysty interes" (nr 47) dotyczącym kamienicy przy ul. Noakowskiego 16 w Warszawie wyjaśniam, iż udziały w tej nieruchomości od rodziny Hanny Gronkiewicz-Waltz nabyła FC SPV Noakowskiego... 18
  • Playback 20 sty 2008, 22:00 Premier Donald Tusk i poseł Janusz Palikot 18
  • Zapytaj Wprost - Bronisław Wildstein 20 sty 2008, 22:00 Publicysta Bronisław Wildstein odpowiada na pytania Internautów czy wstydzi się, że był masonem, jak ocenia swojego następcę Andrzeja Urbańskiego oraz dlaczego jest taki propisowski. 19
  • Wprost przeciwnie - Na kolana, Ameryko! 20 sty 2008, 22:00 Tisze jedziesz, dalsze budiesz – mówią Rosjanie. Jeśli chcemy się czegoś od nich nauczyć, to właśnie tego. 20
  • Fotoplastykon 20 sty 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Z życia koalicji 20 sty 2008, 22:00 Wiedzieliśmy, że to kiedyś nastąpi, ale to jednak piękny widok, ta zamiana miejsc. Pamiętają państwo białe miasteczko, nie? Rysiek Kalisz hamburgery dowoził, Jolka Kwaśniewska – róże, Bufetowa – mineralną, Ewa Kopacz... 22
  • Z życia opozycji 20 sty 2008, 22:00 Miał być comeback, miał być nadal wiceprezesem, a tu gucio. Feldmarszałek Dorn nie tylko nie dał się wybrać na wiceprezesa, ale jeszcze obśmiał całe wielkie pisowskie poruszenie i nowe władze. Napomknął też o susłoizacji partii, co... 22
  • Bilans tygodnia 20 sty 2008, 22:00   24
  • Rada niedomówień 20 sty 2008, 22:00 Politykaprezydent i premier nie byli zadowoleni z przebiegu posiedzenia Rady Gabinetowej dotyczącego służby zdrowia. Po spotkaniu każda ze stron próbowała zdyskredytować rywala. Bardziej aktywny i agresywny był premier. I bardziej... 24
  • Żółta kartka dla Palikota 20 sty 2008, 22:00 sejmJanusz Palikot dostał jedynie żółtą kartkę od szefa klubu parlamentarnego PO Zbigniewa Chlebowskiego. – Ale jeszcze jeden wybryk i wylatujesz z klubu – usłyszał od swojego przełożonego poseł z Lublina. To reakcja na wpis... 24
  • Rydzyk w prokuraturze 20 sty 2008, 22:00 szkołyZawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przestępstwa przy przyznawaniu pieniędzy fundacji Lux Veritatis złożył resort środowiska. Chodzi o dotacje na poszukiwanie złóż wód geotermalnych dla związanej z o. Tadeuszem Rydzykiem... 24
  • Amerykanie karcą Tuska 20 sty 2008, 22:00 DyplomacjaPolski rząd zaostrzył stanowisko w sprawie rozmieszczenia w naszym kraju elementów tarczy antyrakietowej. W ubiegłym tygodniu w tej sprawie gościł w Waszyngtonie minister obrony Bogdan Klich i rozmawiał ze swoim amerykańskim... 24
  • Lewica i Sprawiedliwość 20 sty 2008, 22:00 PiS i LiD przymierzają się do koalicji 26
  • Wojna domowa 20 sty 2008, 22:00 Prezydent i premier rozpoczęli polityczną batalię na śmierć i życie 30
  • Słuchowisko rządowe 20 sty 2008, 22:00 Podsłuchiwanie najważniejszych polityków to w Polsce żaden problem 32
  • Postać tygodnia - Zyta Gilowska 20 sty 2008, 22:00 Trzecie odejście 36
  • Trójka bez sternika 20 sty 2008, 22:00 37
  • ABW specjalnej (bez)troski 20 sty 2008, 22:00 Piotr KrysiakDziennikarz działu Polska WydarzeniaMimo przedwyborczych gróźb natychmiastowego odwołania szefa CBA po dwóch miesiącach od ukonstytuowania się nowego rządu premier nie znalazł nawet czasu, by spotkać się z Mariuszem... 37
  • Rząd nic 20 sty 2008, 22:00 Michał Krzymowski Dziennikarz działu Polska Wydarzenia„Będą nas leczyć dobrze zarabiający lekarze i pielęgniarki, a dobrze zarabiający nauczyciele będą uczyć nasze dzieci". Te słowa słyszeliśmy w kampanii niemal... 37
  • Nie nasza klasa 20 sty 2008, 22:00 Wiktor FerfeckiDziennikarz działu Polska Wydarzenia„Poszukuję koleżanki, która uczęszczała ze mną do szkoły podstawowej numer 20 w Gliwicach". Brzmi to jak wpis w serwisie Nasza-klasa.pl, najpopularniejszym w Polsce portalu... 37
  • Wiwisekcja - Ofensywa zimowa 20 sty 2008, 22:00 Cztery miliony Polaków jedzie na zimowy wypoczynek 38
  • Kompleks Polski 20 sty 2008, 22:00 Polacy to jeden z najbardziej ksenofobicznych narodów. 44
  • Ryba po polsku - Obiektywnie,moim zdaniem 20 sty 2008, 22:00 Jak ktoś twierdzi, że jest doskonale obiektywny, to kłamie i manipuluje 46
  • Zagadka Małysza 20 sty 2008, 22:00 Prawdziwego mistrza poznaje się po tym, jak przegrywa 48
  • Giełda 20 sty 2008, 22:00 50
  • Fruwający laptop 20 sty 2008, 22:00 MacBook Air będzie najbardziej pożądanym gadżetem tego roku. Nowy laptop Apple jest najcieńszym tego typu urządzeniem na świecie. W dwucentymetrowej obudowie udało się zmieścić ekran o przekątnej 13,3 cala, kamerę internetową,... 50
  • Przepis na Irlandię 20 sty 2008, 22:00 Bariery w działalności przedsiębiorstw i propozycje ich usunięcia zawiera jeden z dwóch dokumentów przygotowanych na zakończenie Pierwszego Kongresu Pracodawców. W historycznym spotkaniu zorganizowanym przez Polską Konfederację... 50
  • Zysk ze strat 20 sty 2008, 22:00 Opłaca się działanie wbrew zaleceniom autorytetów. Udowodnił to amerykański analityk Andrew Lahde, który stwierdził, że jeżeli amerykańskie banki stawiają na ryzykowne kredyty hipoteczne, w końcu poniosą straty. Założył fundusz... 50
  • Przyjaciel fiskus 20 sty 2008, 22:00 50
  • Atak na dwójkę 20 sty 2008, 22:00 Dwa euro to najczęściej fałszowana europejska moneta – poinformowała Komisja Europejska. Podrabiane „dwójki" stanowią 85 proc. fałszywek wykrytych w strefie euro. Łącznie w 2007 r. wycofano z obiegu 211 tys. fałszywych... 50
  • Tornister Katarzyny Hall 20 sty 2008, 22:00 Jak uzdrowić polskie szkolnictwo 52
  • Recesja u bram 20 sty 2008, 22:00 Krzysztof PiechDoktor ekonomii, szef Podyplomowych Studiów Administracji i Polityki Gospodarczej Szkoły Głównej HandlowejJuż od niemal pół roku światowe giełdy odnotowują straty. Banki centralne na świecie szybko podjęły działania:... 56
  • Trzy grosze 20 sty 2008, 22:00 60
  • Chiński ratownik 20 sty 2008, 22:00 Krzysztof RybińskiByły wiceprezes NBP i były członek KNFNiektórzy ekonomiści prognozują, że chiński cud gospodarczy dobiega końca. Wiążą to z masą złych kredytów w sektorze bankowym, z nadchodzącą recesją w USA, która uderzy w... 60
  • Złoto dla naiwnych 20 sty 2008, 22:00 Mirosław CielemęckiSzef działu Biznes – Ludzie – PieniądzePrzed kasami NBP ustawiły się kolejki, gdy ruszyła sprzedaż numizmatycznych dwudziestozłotówek. Ze srebra. Ożywiła się także sprzedaż sztabek. Ze złota. Polacy... 60
  • Krzywo, prosto, ale ostro 20 sty 2008, 22:00 Michał ZielińskiDoktor ekonomii, dziennikarz działu Biznes – Ludzie – PieniądzeTo, co czyni ostatnio Ministerstwo Zdrowia, przypomina sposób, w jaki funkcjonowali socjalistyczni rzemieślnicy. Wykonywali fuchę „na... 60
  • 2x2=4 – Obsesja gwarancji 20 sty 2008, 22:00 Rząd nie może być kasą zapomogowo-pożyczkową 61
  • Know-How 20 sty 2008, 22:00   62
  • Atak na Merkurego 20 sty 2008, 22:00 NASA wraca na Merkurego po prawie 33 latach. Sonda kosmiczna Messenger znajdzie się w odległości zaledwie 200 km od tej planety. To pierwsze z trzech zaplanowanych zbliżeń do Mercurego, przygotowujących do wejścia sondy w orbitę planety w... 62
  • Guma odchudzajaca 20 sty 2008, 22:00 Nadużywanie gum do żucia bez cukru może doprowadzić do biegunki i znacznej utraty wagi. Przyczynia się do tego stosowany zamiast cukru sorbitol, który ma działanie przeczyszczające. – Już 5-20 g sorbitolu może spowodować... 62
  • Odtrutka na cyjanek 20 sty 2008, 22:00 Wkrótce trudno będzie otruć kogoś cyjankiem. Prof. Herbert Nagasawa z University of Minnesota opracował doustne antidotum na cyjanki. Zaczyna ono działać w ciągu niespełna trzech minut od podania. Testy na zwierzętach dały bardzo dobre... 62
  • Bakterie arktyczne 20 sty 2008, 22:00 Oporne na antybiotyki bakterie Escherichia coli znaleziono w organizmach ptaków żyjących na Dalekiej Północy. To alarmujące odkrycie, gdyż te ptaki nie miały żadnych kontaktów z ludźmi. Oporne na leki bakterie musiały zatem dawno... 62
  • Mięsień mózgu 20 sty 2008, 22:00 Który mięsień człowieka jest najpotężniejszy? Ten znajdujący się między uszami – twierdzą Richard Pellegrino, specjalista do spraw rozwoju osobistego, i neurolog Michael Politis. Autorzy książki „Jak poprawić swoje... 62
  • e-nos 20 sty 2008, 22:00 Elektroniczny nos do diagnozy infekcji dróg moczowych został zarejestrowany przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków. Opracowane są już także e-nosy diagnozujące cukrzycę, zakażenia bakteryjne, a nawet nowotwory. „Każda... 62
  • Zdrowa służba zdrowia 20 sty 2008, 22:00 Ranking prywatnych placówek medycznych 64
  • Pojedziemy na bakteriach 20 sty 2008, 22:00 Rozmowa z Craigiem Venterem, amerykańskim biologiem molekularnym 70
  • Biologiczna broń mężczyzn 20 sty 2008, 22:00 Kobiety zarażone toksoplazmozą mają więcej ciepła, są bardziej otwarte 74
  • Trzeci wymiar 20 sty 2008, 22:00 77
  • Zapach miłości 20 sty 2008, 22:00 Ewa NieckułaDziennikarka działu Nauka i ZdrowieNa naiwności wciąż można dobrze zarobić. W Bostonie powstała firma ScientificMatch.com, która chwali się na swojej stronie internetowej, że dobiera małżeństwa na podstawie naturalnego... 77
  • Cuda umysłu 20 sty 2008, 22:00 Monika Florek-MoskalDziennikarka działu Nauka i Zdrowie Mamy nową sensację na miarę „Kodu Leonarda da Vinci" Dana Browna. Na obrazie „Ostatnia wieczerza" Hugo Conti dostrzegł ukrytą Marię Magdalenę, zapis nutowy... 77
  • Klony na zdrowie 20 sty 2008, 22:00 Zbigniew WojtasińskiSzef działu Nauka i ZdrowieDo niedawna straszyła nas żywność modyfikowana genetycznie. Teraz na sklepowych półkach może się pojawić mięso i mleko ze sklonowanych zwierząt. Histeryczne reakcje pojawiają się... 77
  • Obraz kontrolny 20 sty 2008, 22:00 Gdy 55 lat temu startowała telewizja, widzów dowożono do sześciu ogromnych skrzyń z ekranami wielkości pocztówki 78
  • Górna półka - Sienkiewicz dla elity 20 sty 2008, 22:00 Andrzej NowakHistoryk, profesor UJ w Krakowie i WSB-NLU w Nowym Sączu, redaktor naczelnydwumiesięcznika „Arcana"Po co Sienkiewicz? Pod tym prowokacyjnym tytułem ukazała się książka, w której raz jeszcze, z perspektywy początku... 81
  • Bez granic 20 sty 2008, 22:00   82
  • Wałęsa po żydowsku 20 sty 2008, 22:00 KOMENTARZSzewach Weiss, były przewodniczący Knesetu, ambasador Izraela w Polsce w latach 2000-2003, komentator „Wprost"Dobrze się stało, że w chwili gdy w Polsce za sprawą książki „Strach" Jana Tomasza Grossa ożyła... 82
  • Cytat tygodnia 20 sty 2008, 22:00  „Naród rozumie, że nie ma innej alternatywy niż budowa elektrowni na Białorusi"Aleksander Łukaszenka,zapowiadając budowę elektrowni atomowej w 2018 r. 82
  • Kwiz 20 sty 2008, 22:00 Ciekawi świata mogą sprawdzić swoją wiedzę1. W ilu krajach UE obowiązuje euro?a) 20 b) 15 c) 102. Kto jest obecnie najdłużej panującym monarchą na świecie?a) brytyjska królowa Elżbieta IIb) król Norwegii Harald Vc) król Tajlandii... 82
  • Przybrudzone barwy kampanii 20 sty 2008, 22:00 Senator John McCain, republikański kandydat w wyborach prezydenckich w USA, padł ofiarą brudnej kampanii. Grupa o nazwie „Weterani z Wietnamu przeciwko Johnowi McCainowi" w ulotce kolportowanej przed prawyborami w stanie Karolina... 82
  • Tygrysy i żółwie 20 sty 2008, 22:00 Słowacja, Czechy i Estonia – prymusami nowej Europy, Węgry i Łotwa – maruderami 84
  • Oswajanie ZBiR-a 20 sty 2008, 22:00 Kontakty z Polską i Europą są kluczowe dla przyszłości Białorusi 88
  • Świat bez islamu 20 sty 2008, 22:00 Bez sztandaru Mahometa przeżywalibyśmy te same konflikty i kryzysy co z nim 90
  • Trzy światy 20 sty 2008, 22:00 93
  • Ambasada wstydu 20 sty 2008, 22:00 Piotr CywińskiDziennikarz działu Świat akredytowanyw Berlinie„Wstydzę się za Polaków". Tak skwitował swego czasu perypetie z budową ambasady RP w Berlinie Johannes Bauch, były ambasador RFN w Warszawie. Obskurny budynek naszego... 93
  • Z życia elit 20 sty 2008, 22:00 Grzegorz ŚlubowskiDziennikarz Polskiego Radia,komentator „Wprost" Konflikt ostatnich dni Moskwa – Londyn dowodziłby, że dla Rosji nawet Wielka Brytania to dziś wróg. Młodzieżówka „Nasi" już szykuje... 93
  • Serbski klincz 20 sty 2008, 22:00 Dominika ĆosićDziennikarka działu ŚwiatW niedzielnych wyborach prezydenckich w Serbii obecny prozachodni szef państwa Boris Tadić zmierzył się z ultranacjonalistą Tomislavem Nikoliciem. Sondaże wskazywały, że przejdą też oni do... 93
  • Pasaż 20 sty 2008, 22:00 94
  • Babcia odlotowa 20 sty 2008, 22:00 Jane Fonda ma już 71 lat, ale energii tyle, że z okazji Dnia Babci wnuki mogłyby jej kupić akcesoria do aerobiku, który promowała 25 lat temu. Prezent dla babci lub dziadka powinien oczywiście być dostosowany do ich wieku, ale nie powinien... 94
  • Partyjka z dziadkiem 20 sty 2008, 22:00 Dziadkowie w powieściach zawsze rżną w brydżyka albo grają w szachy. Coś w tym jest i większość seniorów rzeczywiście ucieszy się z eleganckiej szachownicy. W internetowym sklepie Fide.pl można kupić nowoczesny zestaw szachów Lexon.... 94
  • Perfumy pięknej 60-letniej 20 sty 2008, 22:00 Nowoczesne, modne zapachy mogą nie przypaść do gustu starszej pani. Ucieszy ją natomiast perfumiarski klasyk, jakim jest Shalimar marki Guerlain. Ten słodki, orientalny zapach miał premierę 82 lata temu, ale wciąż się podoba. Aktorka... 94
  • Koniak nieprzechodni 20 sty 2008, 22:00 Hennessy od kilkunastu lat tworzy limitowane edycje koniaku we współpracy z uznanymi artystami, którzy odświeżają design butelki. Tym razem zajął się tym Eric Giriat, francuski ilustrator, który pracował m.in. dla magazynu... 94
  • Milimetrowy zegarek 20 sty 2008, 22:00 Większość dziadków nie gustuje w sportach ekstremalnych, takich jak nurkowanie, więc zegarek wodoszczelny do 50 m raczej nie będzie dla nich atrakcją. Ale Les Bémonts marki Edox ma jeszcze inne zalety, które dziadkowie już docenią.... 94
  • Blask gwiazdy 20 sty 2008, 22:00 Coco Chanel uwielbiała perły i nosiła po kilka sznurów jednocześnie. Powtarzała, że taka biżuteria to najlepszy sposób, by dodać kobiecie blasku i świeżości. Czemu więc nie dodać babci blasku naszyjnikiem polskiej marki W. Kruk?... 94
  • Laser 20 sty 2008, 22:00 Asterix kontra reszta świataFILMW Warszawie odbędzie się światowa prapremiera najdroższego europejskiego filmu wszech czasów – trzeciej części „Asteriksa". Nawet dystrybutor nie wie, dlaczego w Polsce. Bo nie dlatego, że... 97
  • Krótko po Wolsku - Pijana żona we mgle 20 sty 2008, 22:00 Studiując prasę, zauważyłem ostatnio ciekawy precedens sądowy. Żeby było jasne, nie zdarzył się on u nas i nie jest dziełem ministra Ćwiąkalskiego. Oto w Stuttgarcie pewien mąż został skazany za niedopilnowanie pijanej żony, która... 97
  • Krajobraz po Wajdzie 20 sty 2008, 22:00 Koniunktura na filmy historyczne może zostać w Polsce zarżnięta, zanim zdąży się na dobre rozkręcić 98
  • Polska szkoła piękna 20 sty 2008, 22:00 Rodzima art déco na wystawie w Muzeum Narodowym nie ustępuje europejskiej 102
  • Z trzeciego rzędu 20 sty 2008, 22:00 103
  • Ostatnia podróż 20 sty 2008, 22:00 Robert LeszczyńskiSzef działu Kultura i StylW środę minie rok od śmierci Ryszarda Kapuścińskiego. W przeddzień rocznicy na rynku pojawi się kolejna książka o nim. Niestety, bardzo niedobra. Kapuścińskiego w niej niewiele. Jest za to... 103
  • Między pokoleniami 20 sty 2008, 22:00 Maciej NowakKrytyk teatralnyGdy jako dziecko podsłuchiwałem dyskusję kolegów mego ojca, w mózg wbiło mi się słowo pajdokracja. Brzmiało groźnie. Gdy już nieco wyemancypowałem się intelektualnie, poznałem znaczenie tego pojęcia. Nie... 103
  • Dreszcz żenady 20 sty 2008, 22:00 Iga NycDziennikarka działu Kultura i Styl „Czeszka tylko mnie rozśmiesza, chociaż lubię Czechów, gdybym wydał się za Czeszkę, umarłbym ze śmiechu" – tę wiekopomną frazę Andrzeja Rosiewicza warto przypominać, gdy... 103
  • Wencel gordyjski - Słowiański raj 20 sty 2008, 22:00 Już pora, by miejsce Shreka zajął Jožin z bažin 104
  • Ueorgan Ludu 20 sty 2008, 22:00 Kocham tą Unię kiedy się najaram * Jak baba z babą * Minister Zdrowia ostrzega Tuska * Ueorgan popiera strajk górników 105
  • Skibą w mur - Czas odmłodzeń 20 sty 2008, 22:00 Edgar wytatuuje sobie peron we Włoszczowie na piersi, a Ziobro podobiznę szefa i logo partii na przedramieniu 106

ZKDP - Nakład kontrolowany